Kader Vicdanî Bir Meseledir

3. KADER VİCDANÎ BİR MESELEDİR

Cenâb-ı Hakk’ın varlığını, Peygamberimiz’in (sallallâhu aleyhi ve sellem) peygamber oluşunu çeşitli ilmî delillerle ispat etmek mümkündür. Hatta öldükten sonra dirilme meselesini dahi ilmî delillerle ispat edebiliriz. Fakat kader öyle değildir. O hâlî ve vicdanî bir meseledir. İlmî ve nazarî değildir.

İnsan kadere, imandaki derecesine göre inanır ve kader meselesini kendi istiab ve kapasitesi ölçüsünde kabullenir, idrak eder. Nice insanlar vardır ki, bütün bir hayat boyu çok şey görüp geçirmişlerdir ama, kadere ait en küçük bir meseleyi dahi kavrayamadan çekip gitmişlerdir. Vicdanlarında kader sırrını anlamaya hiç yer ayırmamış bu kişiler cidden kemtali’ insanlardır. Onlara acımamak elde değildir. Fakat “Zarara kendi iradesiyle razı olan da acımaya müstahak değildir.” Bunlar, icraatlarının verâsında, Cenâb-ı Hakk’ın icraatının mevcudiyetini sezememişlerdir. Gözleri fersizdir, bakışları, yapacakları işlerin daha önce ilmî planda Cenâb-ı Hak tarafından tesbit edilmiş olduğu hakikatine ulaşamamış kimselerdir. Bunların hayatları iptidaîlik içinde geçer gider. Böyle insanların i’tizalî düşüncelere düşmemesi de çok zordur.