Mukaddeme

Münâcât

Bu Risale-i Münâcât, hem vücûb-u vücud, hem vahdet, hem ehadiyet, hem haşmet-i rububiyet, hem azamet-i kudret, hem vüs’at-i rahmet, hem umumiyet-i hâkimiyet, hem ihata-i ilim, hem şümul-ü hikmet gibi en mühim esasat-ı imaniyeyi hârika bir îcaz içinde fevkalâde bir kat’iyet ve hâlisiyet ve yakîniyet ile ispat eder. Haşre işârâtı ve bilhassa âhirdeki şiddetli işârâtı çok kuvvetlidir.

¹بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ

²إِنَّ فِى خَلْقِ السَّمٰوَاتِ وَاْلاَرْضِ وَاخْتِلاَفِ الَّيْلِ وَالنَّهَارِ وَالْفُلْكِ الَّتِى تَجْرِى فِى الْبَحْرِ بِمَا يَنْفَعُ النَّاسَ وَمَا أَنْزَلَ اللهُ مِنْ السَّمَاۤءِ مِنْ مَاۤءٍ فَأَحْيَا بِهِ اْلاَرْضَ بَعْدَ مَوْتِهَا وَبَثَّ فِيهَا مِنْ كُلِّ دَاۤبَّةٍ وَتَصْرِيفِ الرِّيَاحِ وَالسَّحَابِ الْمُسَخَّرِ بَيْنَ السَّمَاۤءِ وَاْلاَرْضِ َلاٰيَاتٍ لِقَوْمٍ يَعْقِلُونَ

Üçüncü Şuâ olan bu Münâcât Risalesi, mezkûr âyetin bir nevi tefsiridir.

Bu âyet-i azîmenin müteaddid nuranî perdelerinden bir perde-i tevhidiyeyi müfessir-i a’zam ve tercüman-ı ekmel olan Resul-i Ekrem Aleyhissalâtü Vesselâm emsalsiz bir münacat-ı ekber olan El-Cevşen-ül Kebir namındaki 99 ukdede 1001 esma ile 1001 bürhana işaret ederek bu âyeti tefsir ve Rabbini tarif etmiştir. O ukdelerden birisi şudur:

يَٓا اَوَّلَ كُلِّ شَىْءٍ وَ اٰخِرَهُ ٭ يَٓا اِلٰهَ كُلِّ شَىْءٍ وَ صَانِعَهُ

يَا رَازِقَ كُلِّ شَىْءٍ وَ خَالِقَهُ ٭ يَا فَاطِرَ كُلِّ شَىْءٍ وَ مَل۪يكَهُ

يَا قَابِضَ كُلِّ شَىْءٍ وَ بَاسِطَهُ ٭ يَا مُبْدِىَٔ كُلِّ شَىْءٍ وَ مُع۪يدَهُ

يَا مُسَبِّبَ كُلِّ شَىْءٍ وَ مُقَدِّرَهُ ٭ يَا مُرَبِّىَ كُلِّ شَىْءٍ وَ مُدَبِّرَهُ

يَا مُكَوِّرَ كُلِّ شَىْءٍ وَ مُحَوِّلَهُ ٭ يَا مُحْيِىَ كُلِّ شَىْءٍ وَ مُم۪يتَهُ

سُبْحَانَكَ يَا لاَۤ اِلٰهَ اِلاَّۤ اَنْتَ اْلاَمَانُ اْلاَمَانُ خَلِّصْنَا مِنَ النَّارِ

İşte bu nümune gösteriyor ki; Peygamber Aleyhissalâtü Vesselâm marifetullahta, vahdaniyetin isbatında öyle bir mertebededir, hiç kimse yetişemez. Ve o vâdide imam-ı mutlak odur. Herkes onun arkasında o hazineye gidebilir. Malûmdur ki; mükemmel marifetler, ilimler, san’atlar efkârın telahukuyla ve fikirlerin terakkubuyla birbirine iltihak ederek, birbirinin eserini tekmil ede ede, tâ mükemmel bir suret alınır. Bunun içindir ki; şeşhane tüfengini icad eden usta, şimdi bir mitralyozun ustasından daha ziyade hünerlidir.

Halbuki dikkatle Cevşen-ül Kebir münacatını kalbin kulağıyla, hayalen huzur-u saadette bulunmasıyla, Resul-i Ümmi’den (Aleyhissalâtü Vesselâm) dinleyen adam anlar ve görür ki; 1001 bürhanı ve tarifini tazammun eden ve herbirisi bir silsile-i efkârın neticesi ve tevhidin bir penceresi olan o 1001 kudsî hakikatları, bir ümmi zâtta (Aleyhissalâtü Vesselâm) ve ümmi bir kavimde ve ümmi bir muhitte ve ehl-i fetret, kitabsız bir millette mucidane, muhteriane, kimseyi taklid etmeyerek, muamma-yı hilkati ve tılsım-ı kâinatı keşif suretiyle, tek başıyla o münacatta beyan ediyor. Bu zaman gibi, binler keşşafın muaveneti ve münacatları gibi taklidkârane değil; belki kubbe-i sema altında, ehl-i semavata işittiren ve kâinat mescidinde, o mescid-i ekberin cemaat-ı kübrasına dinlettiren, hadsiz rikkatten ve nihayetsiz şefkatten insanlara imdad ve meded ve merhamet ve necat istiyor ve diyor:

يَا مَنْ هُوَ فِى السَّمَٓاءِ عَظَمَتُهُ ٭ يَا مَنْ هُوَ فِى اْلاَرْضِ اٰيَاتُهُ

يَا مَنْ هُوَ ف۪ى كُلِّ شَىْءٍ دَلآَئِلُهُ ٭ يَا مَنْ هُوَ فِى الْبِحَارِ عَجَٓائِبُهُ

يَا مَنْ يَبْدَؤُ الْخَلْقَ ثُمَّ يُع۪يدُهُ ٭ يَا مَنْ هُوَ فِى الْجِبَالِ خَزَٓائِنُهُ

يَا مَنْ اَحْسَنَ كُلَّ شَىْءٍ خَلَقَهُ ٭ يَا مَنْ اِلَيْهِ يُرْجَعُ اْلاَمْرُ كُلُّهُ

يَا مَنْ ظَهَرَ ف۪ى كُلِّ شَىْءٍ لُطْفُهُ ٭ يَا مَنْ يُعَرِّفُ الْخَلآَئِقَ قُدْرَتَهُ

سُبْحَانَكَ يَا لاَۤ اِلٰهَ اِلاَّۤ اَنْتَ اْلاَمَانُ اْلاَمَانُ اَجِرْنَا مِنَ النَّارِ

İşte müfessir-i a’zam bu münacatıyla, o âyet-i azîmenin bir vechini tefsir ediyor.

Bir kısa meali ve tercümesi budur: Diyor ki:

Ey göklerde ve ecram-ı ulviyede azameti görünen Zât-ı Zülcelal! Ey zeminde ve zeminin her bir mevcudunda vahdaniyetin delilleri, âyetleri müşahede edilen Zât-ı Zülkemal! Ey her bir şeyde ve mahlukta vücub-u vücuduna delalet eden bürhanlar bulunan Zât-ı Vâcib-ül Vücud! Ey azametli denizlerde acibeleri yaratan Zât-ı Celil-i Zülkemal! Ey dağlarda zîhayatların hacetleri için iddihar edilen hazineleri halkeden Hallak-ı Kerim! Ey her bir şeyin yaratılışını güzel yapan, güzel tedbirini gören ve ona levazımatını güzel bir tarzda veren Zât-ı Cemil-i Zül’ikram! Ey her şeyi her bir hacetinde her bir emrinde ona müracaat eden ve her bir mevcud her bir keyfiyetinde ona dayanan ve her bir hak ve hakikat ve hüküm ve hâkimiyet ona raci’ olan Zât-ı Kadîr ve Rabb-i Külli Şey! Ey her şeyde zahir bir surette lütfunun eserleri ve inayetinin cilveleri ve güzel san’atının latif nakışları ve rahmetinin letafetli hediyeleri müşahede edilen Zât-ı Latif-i Habir! Ey zîşuur mahlukatına kudretini göstermek için kâinatı bir meşher-i acaib yapan ve umum masnuatını kudret ve hikmet ve rahmet gibi kemalâtını teşhir etmek için birer dellâl, birer ilânname hükmüne getiren Zât-ı Kadîr-i Hakîm! Sen acizden ve şerikten, kusurdan münezzeh ve mukaddessin. Senden başka ilah yok ki, bize imdad etsin. El aman! El aman! Bizi azab ateşinden ve Cehennem’den kurtar.

İşte müfessir-i a’zam Resul-i Ekrem Aleyhissalâtü Vesselâm baştaki âyet-i azîmenin bir perdesini, bu münacat ile tefsir etmiş. Resul-i Ekrem Aleyhissalâtü Vesselâm’ın gayet büyük ve müdakkik bir tilmizi ve gayet zeki ve muhakkik bir şakirdi olan Hazret-i İmam-ı Ali (Radıyallahü Anh) dahi üstadının münacatvari tefsirine münacatlı bir tefsir yapıp, o münacatın bir yüzünü keşfederek, o âyetin vücuhundan bir vechini açmış ve Üstad-ı Ekrem’inin münacatına bakarak, arkasında âyetin bir yüzünü tarif edip demiş:

اَللّٰهُمَّ اِنَّهُ لَيْسَ فِى السَّموَاتِ دَوَرَاتٌ وَلاَ فِى اْلاَرْضِ غَمَرَاتٌ وَلاَ فِى الْبِحَارِ قَطَرَاتٌ وَلاَ فِى الْجِبَالِ مَدَرَاتٌ وَلاَ فِى الْقُلُوبِ خَطَرَاتٌ وَلاَ فِى اْلاَشْجَارِ وَرَقَاتٌ وَلاَ فِى اْلاَجْسَامِ حَرَكَاتٌ اِلاَّ وَهِىَ كُلُّهَا لَكَ عَارِفَاتٌ وَ اِلَيْكَ شَاهِدَاتٌ وَ عَلَيْكَ دَالاَّتٌ وَ فِى مُلْكِكَ مُسَخَّرَاتٌ فَبِالْقُدْرَةِ الَّت۪ى سَخَّرْتَ بِهَا اَهْلَ اْلاَرْضِ وَ السَّموَاتِ سَخِّرْل۪ى مَطْلُوب۪ى سَخِّرْل۪ى قُلُوبَ جَم۪يعِ الْمَخْلُوقَاتِ الرُّوحَانِيَّةِ مِنَ الْعُلْوِيَّاتِ وَ السُّفْلِيَّاتِ يَا سَم۪يعُ يَا سَر۪يعُ يَا قَر۪يبُ يَا مُج۪يبَ الدَّعَوَاتِ يَا رَبَّ الْعَالَم۪ينَ بِرَحْمَتِكَ يَا اَرْحَمَ الرَّاحِم۪ينَ

Bu münacatın evvelki münacat gibi yalnız bir kısa meali ve tercümesi şudur:

Yâ İlahî! Göklerde hiçbir deveran ve hareket yoktur ki, intizamıyla ve hikmetleriyle senin vücuduna şehadet etmesin ve seni tanıttırmasın. Hem zeminde hiçbir tahavvülat ve tebeddülat ve keyfiyet ve vaziyet yoktur ki, mizan ve nizamıyla senin vahdaniyetini ve rububiyetini bildirmesin ve seni tanımasın. Hem denizlerde hiçbir mahluk hattâ hiçbir katre su yoktur ki, hikmetleriyle senin vücuduna delalet etmesin ve senin rububiyetine şehadet etmesin. Hem dağlarda zîhayatlar için iddihar edilen hiçbir madeniyat ve ilâçlar ve taşlar yoktur ki, faideleriyle senin rububiyetini tanımasın ve senin mevcudiyetine şehadet etmesin. Hem kulûbde hiçbir hatırat-ı gaybiye ve ilhamat yoktur ki, senin mevcudiyetine işaret ve vahdetine şehadet etmesin. Hem ağaçlarda hiçbir yaprak yoktur ki, intizamatı ile ve hikmetleriyle seni tanımasın, yani senin san’atın eseri olduğunu bildirmesin. Hem cisimlerde hiçbir hareket yoktur ki, senin rububiyetine şehadet etmesin. Ey Hâlıkım! Arz ve semavatı teshir eden kudretinin hakkı için, matlubumu bana müsahhar eyle.

İşte İmam-ı Ali’nin (R.A.) bir âciz şakirdi ve Kur’anın bir fakir hâdimi dahi Üstadının bu münacatını bir münacatla tefsir ederek, Üstadının Üstadı olan Müfessir-i A’zam’ın Cevşen-ül Kebir münacatında yüz fıkrasından bir tek fıkra olan buradaki münacatın bir vechini tefsir ile, o âyet-i azîmenin bir yüzünü ism-i a’zam ışığı ile açmak isteyip diyor ki:

اَللّهُمَّ‮ ‬اِنَّهُ‮ ‬لَيْسَ‮ ‬فِى‮ ‬السَّموَاتِ‮ ‬دَوَرَاتٌ‮ ‬مُنْتَظَمَاتٌ‮ ‬وَ‮ ‬اَجْرَامٌ‮ ‬عُلْوِيَّاتٌ‮ ‬سَاكِتَاتٌ‮ ‬بِغَيْرِ‮ ‬عَمَدٍ‮ ‬سَاكِنَاتٌ‮ ‬وَ‮ ‬نُجُومٌ‮ ‬ُمَتَلْئَلآتٌ‮ ‬مُتَمَاثِلاَتٌ

‮ ‬مَوْزُونَاتُ‮ ‬الْخِلْقَةِ‮ ‬مُنْتَظَمَاتٌ‮ ‬وَ‮ ‬سَيَّارَاتٌ‮ ‬مُحَرَّكَاتٌ‮ ‬مُسَخَّرَاتٌ‮ ‬مُنَظَّمَاتٌ‮ ‬اِلاَّ‮ ‬وَهِىَ‮ ‬كُلُّهَا‮ ‬عَلَى‮ ‬وُجُوبِ‮ ‬وُجُودِكَ‮ ‬يَا‮ ‬خَالِقَ‮ ‬اْلاَرْضِ‮ ‬وَ‮ ‬السَّموَاتِ‮ ‬

وَ‮ ‬عَلَى‮ ‬وَحْدَانِيَّتِكَ‮ ‬يَا‮ ‬مُدَبِّرَ‮ ‬الذَّرَّاتِ‮ ‬وَ‮ ‬مُرَكَّبَاتِهَا‮ ‬الْمُنْتَظَمَاتِ‮ ‬وَ‮ ‬مُدَوِّرَ‮ ‬السَّيَّارَاتِ‮ ‬وَ‮ ‬تَوَابِعِهَا‮ ‬الْمَنْظُومَاتِ‮ ‬شَاهِدَاتٌ‮ ‬وَ‮ ‬بَرَاهِينُ‮ ‬نَيِّرَاتٍ

‮ ‬وَ‮ ‬عَلَى‮ ‬حَشْمَةِ‮ ‬رُبُوبِيَّتِكَ‮ ‬وَ‮ ‬عَظَمَةِ‮ ‬قُدْرَتِكَ‮ ‬عَلَى‮ ‬كُلِّ‮ ‬شَيْءٍ‮ ‬وَ‮ ‬عَلَى‮ ‬وُسْعَةِ‮ ‬رَحْمَتِكَ‮ ‬وَ‮ ‬حَاكِمِيَّتِكَ‮ ‬لِكُلِّ‮ ‬شَيْءٍ‮ ‬وَ‮ ‬عَلَى‮ ‬اِحَاطَةِ‮ ‬عِلْمِكَ‮ ‬وَ‮ ‬حِكْمَتِكَ‮ ‬

بِكُلِّ‮ ‬شَيْءٍ‮ ‬دَالاَّتٌ‮ ‬وَ‮ ‬شَوَاهِدُ‮ ‬نُورَانِيَّاتِ‮ ‬وَ‮ ‬اِلَى‮ ‬عَوَالِمِكَ‮ ‬اْلاُخْرَوِيَّةِ‮ ‬الْبَاقِيَّةِ‮ ‬نَاظِرَاتٌ‮ ‬وَ‮ ‬اِلَى‮ ‬شَعْشَعَةِ‮ ‬سَلْطَنَةِ‮ ‬اُلُوهِيَّتِكَ‮ ‬مُشِيرَاتٌ

‮ ‬وَ‮ ‬فِى‮ ‬مُلْكِكَ‮ ‬فِى‮ ‬سَموَاتِكَ‮ ‬بِاَمْرِكَ‮ ‬وَ‮ ‬حَوْلِكَ‮ ‬وَ‮ ‬قُوَّتِكَ‮ ‬وَ‮ ‬قُدْرَتِكَ‮ ‬وَ‮ ‬اِرَادَتِكَ‮ ‬مُسَخَّرَاتٌ‮ ‬مُنَظَّمَاتٌ‮ ‬لِخَلاَّقِهَا‮ ‬وَ‮ ‬نَظَّامِهَا‮ ‬مُسَبِّحَاتٌ‮ ‬مُكَبِّرَاتٌ‮ ‬

سُبْحَانَكَ‮ ‬يَا‮ ‬مَنِ‮ ‬اخْتَفَى‮ ‬بِشِدَّةِ‮ ‬الظُّهُورِ

Tercümesi ve kısa bir meali: