2.Katre

İkinci Katre

Bil ki; elbette sen, geçmiş derslerden de anlamışsın ki, şu semavat ve ecram-ı ulviyenin ve bu küre-i arz ve mevcudat-ı süfliyenin Halikı tarafından gelmiş olan ve Rabb-ül Âlemin ve Rabbimizi bize tarif eden Kur'an-ı Hakîm'in çok makamları ve vazifeleri vardır.

Eğer desen: Kur'an nedir ve tarifi nasıldır?!.

Elcevab: Kur'an;

Şu kitab-ı kebir-i kâinatın bir tercüme-i ezeliyesi ve ayat-ı tekviniyeyi okuyan mütenevvi' dillerinin tercüman-ı ebedîsi ve şu kitab-ı âlemin bir müfessir-i hakikîsi..

Hem semavat ve afz sahifelerinde müstetir künuz-u esma-i İlahiye gizliliklerinin keşşafı;

Hem sutûr-u hâdisat içinde muzmer olan şuûnat-ı İlahiye hakaikının bir miftahı;

Hem âlem-i şehadette âlem-i gaybın lisanı,

Hem hitabat-ı ezeliye-i Sübhaniye ve iltifatat-ı ebediye-i rahmaniyenin bir hazinesi;

hem şu âlem-i manevi-i İslâmînin esası, temeli, hendesesi ve bir güneşi;

hem avalim-i uhreviyenin de bir haritası,

hem Cenab-ı Hakk'ın zat ve sıfat ve esma ve şuûnunun kavl-i şârihi, tefsir-i vazıhı, bürhan-ı katı'ı ve tercüman-ı satıı..

Hem âlem-i insaniyetin bir mürebbisi ve insaniyet-i kübra olan İslâmiyetin manevî ma' ve ziyası..

Hem nev'-i beşerin hikmet-i hakikiyesi ve beşeri hikmet-i hilkatına irşad eden mürşid ve hadîsi;

hem insana bir kitab-ı şeriat olduğu gibi, aynı zamanda bir kitab-ı hikmeti,

hem bir kitab-ı dua ve ubudiyet olduğu gibi, aynı vakitte bir kitab-ı emir ve daveti,

hem bir kitab-ı zikir olduğu gibi aynı vakitte bir kitab-ı fikri..

Hem Kur'an, tek bir kitab iken, lakin içinde insanın bütün hacat-ı maneviyesine cevab veren çok kitabları tazammun ettiği gibi; öyle de Kur'an, çok kitab ve risalelerle doldurulmuş âdeta mukaddes bir kütübhane ve bir menzil gibidir. Hattâ evliya ve sıddîkînden, urefa ve muhakkikinden pek çok muhtelif ve mütebayin ehl-i meşarib ve mesalik için; herbirisinin meşrebinin mezakına lâyık ve onu tenvir edecek; ve herbir mesleğin mezakına muvafık ve onu tasvir edecek birer risale ibraz eden bir mecmua-i resail gibi mukaddes bir irfangâh-ı muazzamdır.