5.Reşha
Beşinci Reşha
Bil ki, akılların muhakemesinde zaman ve mekân muhitlerinin büyük te'siratı vardır. Şimdi istersen gel! Şu muhit, asır ve zamanın hayalâtından soyunacağız. Ve bu mülevves libastan tecerrüd edeceğiz. Sonra seyyal olan zamanın denizine dalacağız. Ve yüze yüze bütün asırlar ve dehirler arasında yemyeşil ada olan saadetler asrına çıkacağız. İşte o cezire-i zamaniyye içinde bir medine-i şehba olan Ceziret-ül Arab'a bakalım. Hem o zamanın bizim için dokuduğu ve o muhitin bize diktiği libası da giyeceğiz. Tâ ki, merkez-i daire-i Risaletin kutbunu, vazifesi başında çalışırken -velev hayalen olsun- bir ziyaret edeceğiz.
Şimdi gözünü aç, bak! Şu memleketten en evvel nazarımıza ilişen ve gözümüze çarpan raik bir hüsn-ü sîret içinde, faik bir hüsn-ü suretle, mümtaz hârika bir şahıstır. İşte bak, elinde bir Kitab-ı Kerim-i Mu'ciznüma tutmuş, lisanında mûcez, hakîm bir hitabla bir hutbe-i ezeliyeyi tebliğ ediyor. Ve o hutbeyi bütün Benî-Âdem'e, belki bütün ins ve cinne, hattâ belki bütün mevcudata karşı tilavet ediyor.
S: Feya lil-aceb! Nedir acaba o söylediği şey?..
C: Evet pek cesim bir işten sözediyor ve pek büyük bir haberden bahsediyor.. Evet sırr-ı hilkat-ı âlemin muamma-yı acibanesini hail ve şerhedip, kâinatın sırr-ı hikmetinin tılsım-ı muğlakını feth ve keşfediyor. Ve bütün ukulü hayret içinde meşgul eden, üç sual-i müşkilden bahsedip izah ediyor. İşte, bütün mevcudattan sorulan o üç sual-i azîm şudur: 1- Sen nesin? 2- Nereden geliyorsun? 3- Nereye gidiyorsun?