7. Mesele
Kur'anın bazı zahiri ifadeleri
Yedinci Mesele
ve 4وَتَغْرُبُ الشَّمْسُ فِى عَيْنٍ حَمِئَةٍ ve emsalleri gibi, bazı ehl-i zahir, tağlit-i ezhan için onlarla temessük ederler. Lâkin müdafaaya biz muhtaç değiliz. Zira müfessirîn-i izâm, âyâtın zamâirindeki serâirleri izhar eylemişlerdir. Bize hacet bırakmamışlar, fakat bir ders-i ibret vermişler ve sermeşk yazmışlar.
5وَلٰكِنْ بَكُوا قَبْلِى فَهَيَّجُوا لِى الْبُكَاءَ وَهَيْهَاتَ ذُو رَحْمٍ يَرُقُّ لِبَكاَئِى
Malûmdur: Malûmu ilâm, bahusus müşâhed olursa, abestir. Demek, içinde bir nokta-i garabet lâzımdır—ta onu abesiyetten çıkarsın.
Eğer denilse: “Bakınız, nasıl arz, küreviyetiyle beraber musattaha ve size mehd olmuştur; denizin tasallutundan kurtulmuş.”
Veyahut “Nasıl şems, istikrarla beraber tanzim-i maişetiniz için cereyan ediyor.”
Veyahut “Nasıl binler seneyle uzak olan şems, ayn-ı hamiede gurub ediyor.”
Maânî-i âyât kinayetten sarahate çıkmış oluyor. Evet, şu garabet noktaları, belâgat nükteleridir.
Notes
- Meaning 1.Yeri yayıp döşedi. (Nâziât Sûresi, 79:30)↩
- Meaning 2.Yayılmış. (Gàşiye Sûresi, 88:20)↩
- Meaning 3.Yeri döşeyip düzenledik. (Zâriyât Sûresi, 51:48)↩
- Meaning 4.(Nihayet gün batısına vardı) ve güneşin hararetli ve çamurlu bir çeşme suyunda gurub ettiğini (gördü). (Kehf Sûresi, 18: 86)↩
- Meaning 5.Fakat benden önce ağladılar, ağlamak için beni heyecana getirdiler. Benim ağıtlarıma acıyan merhamet sahipleri nerede?↩