TERCÜMELER ARAŞTIRMALAR

Cümle 2: Sonra meleklere arzetti...

240 wordsabout 1 minute

Amma

ثُمَّ عَرَضَهُمْ عَلَى الْمَلَئِكَةِ فَقَالَ اَنْبِئُونِى بِاَسْمَاءِ هَوءُلاَءِ اِنْ كُنْتُمْ صَادِقِينَ

cümlesi başındaki ثُمَّ tarahî sırrıyla, yani ma’nâyı sarkıtma ve serbest bırakması ile ve makamın da iktizasıyla:

وَ قَالَ هُوَ اَكْرَمُ مِنْكُمْ وَ اَحَقُّ بِالْخِلاَفَةِ

Gibi mukadder bir cümleye işaret eyler. Bu cümlenin ma’nâsı: (Bunun üzerine Cenab-ı Alîm-i Hakîm melaikelere hitaben dedi ki: O, sizden daha çok kerimdir.. Ve hilafete de en layık ve müstehaktır.)

Amma عَرَضَهُمْ ise, Yani enva-i türlü eşyayı yayarak ve sererek melaikelere izhar edip arz eyledi. Adeta müşteriye satmak için nazarlarına sunmak, ya da asker saflarını kumandana takdim etmek tarzında arz eyledi. İşte bu ma’nâ içinde, şöyle bir işaret hissediliyor ki, mevcudat, sahib-i idrak olanların malıdır; ilim ile ¹satın almakta, isim ile tutabilmekte ve suretin temessül eylemesiyle ona mâlik olunabilmektedir.

Hashiya 1

Bir şerh:
Şu paragraftaki işaretli ma’nâlar şöyle tefsir edilebilir ki: "Sahib-i idrak", ilim ve marifet sahibi kimseler, en başta insandır. İnsan mevcudatın tamamından istifade etme imkânına sahiptir. Mevcudatı, eşyayı "ilim ile satın alabilir" den maksad şu olabilir ki: Eşyanın, mahlukatın istidad dilini bilip anlayarak, mahiyetçe neye yaradıklarını ve yaradılış hikmetlerinin kanunlarını fehmederek; ve kâinat nizamına ve âdetullah kanunlarına müraat ederek, onu -bir halife-i arz olan insan- kendine maledebilir.
Ve "ismiyle onu tutabilir." den murad; her nev-i mevcudata dair teşekkül etmiş ve etmekte olan fenn ve ilimlerin mahiyetini ve eşyanın kanunlarını kavrayan kimseler ve onlardan istifade yollarını tam öğrenen ve bulanlar; o neviden, mesela "kimya, biyoloji" gibi ilimlerle istifade edebilir.
Ve "Suretin temessülüyle ona mâlik olunabilir" den gaye de, derin ve geniş ve kısmen inkişaf etmiş ve istikbalde belki daha da edecek olan beşerin harika teknolojisinden çıkan ve temessül-ü sureti bir derece gösteren Televizyonlar ve uydular vasıtasıyla elde edilen suretler ve saireler olduğu gibi; cinn, ervah ve meleklerin ve hatta evliya ervahlarının temessülleriyle de insanın bir çok istifade yollarının açık olabileceğini ifade ediyor gibidir. -Mütercim-

Amma عَرَضَهُمْ deki هُمْ ün ma’nâsı ise, erkek akıllılara dalalet etmektedir ki, عَرَضَ lafzının remzeylediği gibi; "Tağlibeyn" ²nin, iki tağlib ve ya iki mecazın onda bulunmasıdır Yani: Molla Abdülmecidin tercümesine göre: [Müzekkerin müennese ve âkilin gayr-ı âkile tağlibiyle (galip getirilmesiyle) bu vaziyetin sair eşyaya da şâmil olabileceğine îma etmektedir.] Zira هُمْ lafzının irsalli halinden, ma’nâsının mutlak ve serbest bırakılmasından; mevcudat taifelerinin suretleri, âkil erkek kabileleri olarak gözler önünde saf saf olup resm-i geçit gibi geçerek; sonra dönüp temaşacılara geldiklerini tahayyül etmek mümkündür.

Amma عَلَى الْمَلَئِكَةِ deki عَلَى ise, imtihan muarazaları sırasında melaikelere ve Hz. Ademe arzedilmiş şeyler, levh-i mahfûz-u a'lada irtisam eden suretler olduğuna da îmadır.

(Temmet bivefâ -Müellif-)

Yani: Kitab muhtasaran sona erdi. -Müellif-

Notes

Hashiya 1.
Bir şerh:
Şu paragraftaki işaretli ma’nâlar şöyle tefsir edilebilir ki: "Sahib-i idrak", ilim ve marifet sahibi kimseler, en başta insandır. İnsan mevcudatın tamamından istifade etme imkânına sahiptir. Mevcudatı, eşyayı "ilim ile satın alabilir" den maksad şu olabilir ki: Eşyanın, mahlukatın istidad dilini bilip anlayarak, mahiyetçe neye yaradıklarını ve yaradılış hikmetlerinin kanunlarını fehmederek; ve kâinat nizamına ve âdetullah kanunlarına müraat ederek, onu -bir halife-i arz olan insan- kendine maledebilir.
Ve "ismiyle onu tutabilir." den murad; her nev-i mevcudata dair teşekkül etmiş ve etmekte olan fenn ve ilimlerin mahiyetini ve eşyanın kanunlarını kavrayan kimseler ve onlardan istifade yollarını tam öğrenen ve bulanlar; o neviden, mesela "kimya, biyoloji" gibi ilimlerle istifade edebilir.
Ve "Suretin temessülüyle ona mâlik olunabilir" den gaye de, derin ve geniş ve kısmen inkişaf etmiş ve istikbalde belki daha da edecek olan beşerin harika teknolojisinden çıkan ve temessül-ü sureti bir derece gösteren Televizyonlar ve uydular vasıtasıyla elde edilen suretler ve saireler olduğu gibi; cinn, ervah ve meleklerin ve hatta evliya ervahlarının temessülleriyle de insanın bir çok istifade yollarının açık olabileceğini ifade ediyor gibidir. -Mütercim-
↩
Hashiya 2.
Tağlibeyn'in Lügat ma’nâsı: İki galibiyet kazandırma ise de, ıstılahı ma’nâsı, iki ma'lum şeyden birisini öbürüne tercihan almak ve her ikisine müşakelet ve birbirine benzetmekten ihtiraz için, Tağlibi ıtlak eylemektir. (Ta'rifat-ı Seyyid Şerif sh: 43) -Mütercim-
↩