İlem 10: Mantık ilminin şartları hakkında

اِعْلَمْ : لَمَّا اِقْتَضَتِ الْعِنَايَةُ اْلاِلۤهِيَّةُ تَرَقِّىَ الْبَشَرِ وَ اِسْتِكْمَالَهُ ... الخ

Hazret-i Üstad, bu i'lemde şöyle emrediyor:

Yani vakta ki, inayet-i İlahiye, insanın terakkisini ve mücahede ile istikmalini ve hadd-i kemale erişmesini iktiza etti. Şübhesiz ki; insanın seciye ve seviyesine vaz'-i yed etmemiş, (El koymamış) meyil ve arzularını da kayıd altına almamış, ahlâkına sed çekmemiştir. Belki istediği tarafa gitmesi için serbest bırakmıştır. Bunun içindir ki; beşere yakınlık uzaklıkça sıhhat ve fesadça mütefavit pek çok yollar açılmıştır. Buna binaen, seciyeleri güzel, ukul-ü selime sahibleri hakka doğru yürüdükleri zaman, mesleklerini aşağı tabakalara da ta'mim etmek için, bâtıl ve dalalete düşmemek için, şartlar adıyla bazı alâmat-ı ihtiraz koymuşlardır.

İşte buna binaendir ki; mantık, kuvve-i fikriye ve akliyeyi doğru yollara sevketmek için bazı şartlar vaz' etmiştir ki, o şartların vücudu ile sıhhate, fukdanı ile de fesada delâlet eder.