İlem 8: Kuranın farklı tabakalara hitabı

İ'lem [8]

Ey kardeş bil ki; Kur'an-ı Kerim'in nüzûlüyle birlikte, semavî bir sofra dahi inzal edilmiştir. Öyle bir sofra ki, nev'-i beşerin fehimlerinin iştihaca mütefavit ve ayrı olan bütün tabakatının muhtaç oldukları enva-i mat'umat-ı maneviye, içinde bulunduğu gibi; herkese lâyık ve münasib bir şekilde taamlar o sofrada sırasıyla tertib edilerek dizilmiştir.

İşte bu sofra-i İlahiyenin yüzünde ilk başta, mutlak ekser ve cumhur-u a'zam olan avam tabakasının rızkı takdim edilmiştir.

Meselâ:

اَنَّ السَّمَوَاتِ وَاْلاَرْضَ كَانَتَا رَتْقًا فَفَتَقْنَاهُمَا

âyetinde avam için safha-i ûlâ budur ki: اَىْ هُمَا رَتْقَاوَانِ yani "gökler, safi yağmursuz ve kuru iken, yerler katı, ölü ve hayatsız olduğu halde, Cenab-ı Hakk'ın izniyle bu ikisi izdivaç edip gökler yağmuru, zemin de meyveleri doğurup evlâd verdiler" diye anlar. Bu safhaya delil ise şu âyettir:

وَ جَعَلْنَا مِنَ الْمَاءِ كُلَّ شَيْءٍ حَىٍّ

اَوَّلُ مَا خَلَقَ اللَّهُ نُورِى . الخ

Yani, "Cenab-ı Hak herşeyden evvel benim nurumu halketti ilh"...

Hem meselâ

اَفَعَيِينَا بِالْخَلْقِ اْلاَوَّلِ بَلْ هُمْ فِى لَبْسٍ مِنْ خَلْقٍ جَدِيدٍ

âyetinin en evvel nazara takdim edilen safhası budur; Yani "en acib ve gözle görünen ilk yaradılışlarını kendileri dahi ikrar ederlerken; halbuki halk-ı evvelden çok kolay ve ehven olan halk-ı cedidi akıldan uzak görmeleri akılsızlıktır. Zira, halk-ı cedid, halk-ı evvelin misal-i sebakıdır."