İlem 9: Nefsin acib bir belaheti

İ'lem [9]

Ey kardeş bil ki, belahet-i nefsiyenin en acibi budur ki;

Kendisinde bir Rabb-i Muhtar-ı Hakîm'in masnu'iyet ve memlûkiyet ve terbiye eserini gördüğü halde, sonra kendisine emsal olan sair enva' ve ecnas ve efradlara baktığında, külliyet-i kaidenin sırrı, feyzin şümulü ve bir nevi icma' ve tasdik-i fiilinin cezbi ve celbi tezahür etmekle; nefis bununla kaidenin külliyetini, hâdisenin düsturiyetini düşünerek, kendisinin daha çok mutmain olması lâzım gelirken; kör olası nefis, daire-i afakta esma-i İlahiyenin umumî tecelliyatı ona kuvvet vermeye bedel, tutar za'fiyetine bir sebeb, tesettüre bir vasıta ve ihmale bir emare ve kendisini murakabe eden bir rakibin olmadığına bir alâmet tahayyül eder ve der: "Daire genişledikçe imtina' ve büyüdükçe adem peyda oluyor." Halbuki şu ise öyle bir mağlatadır ki, şeytan dahi ondan utanmaktadır.