Bediüzzaman ve Mustafa Kemal'in Mecliste tartışması

25 Teşrîn-i sânî 1338 Cum’a-ertesi (25 Kasım 1922)

Halife Hazretlerinden Meclis'e bir cevap gelmiş. Okunacağı sırada kâimen dinleyelim diye bir teklif dermeyan olmuş. Derken gürültü çıktı. Ben de hemen o sırada teneffüs salonuna çıkmıştım. İçeri girdiğimde münakaşa cereyan ediyordu. Nihayet ta'yîn-i esâmî suretiyle re'ye kondu. Nisâb yok. Ba'd-et-teneffüs yoklama yapıldı. Ekseriyet olmadığı taayyün etti. Cevapname okunmaksızın meclis dağıldı. Celse, aleni olmadığı için münakaşa-i vâkıa çok çirkin oldu...

Takrîben akşam namâzı sıralarında Meclis dağılırken baktım, Dîvân-ı Riyâset Odasında Kemâl Paşa ile Bedîüzzaman Molla Saîd-i Kürdî arasında bir mübâhase var. Ben de dinledim. Bir saat kadar imtidâd etti.

Mübâhasenin ibtidâsı; Bediüzzamân’ın Kemâl Paşa’ya ve daha bazı arkadaşlara yazdığı mektubda, namaz kılmalarını tavsiye etmesinden ve Mezheb-i Şâfiî’de, târik-i salâtın şehâdeti kabul edilmeyeceğine nazaran Meclisin ekseriyeti târik-i salât ise, Meclis’in hükümlerinin medhûl ve gayr-i nâfiz olması lâzım geleceğini beyân etmesinden dolayı imiş.

Kemal Paşa, meâl-i mektûbun siyâsete derkâr olan mahâzîrinden ve hiç olmazsa yalnız kendisine yazılsa idi bu mahzûrun o kadar vârid olmayacağından bahisle Bediüzzaman’a darıldı. Bediüzzaman da bu mahzûru düşünemediğini itiraf etdi. Bediüzzamân da, evvelce biraz haşînce söylüyor idiyse de sonra te’vil ve tahfif etti. Ve aralarındaki kırgınlık zâhiren zâil oldu gibi ise de herhâlde iki taraf da birbirine muğber kaldılar zan ederim.

Kemal Paşa, çok mühim meselelere temas etti ve hakîkaten zekâsını gösterdi. Bedîüzzamân’ı, yalnız şu mübâhasede dinleyenler, şöhretini pek de hakîkate muvâfık bulmadılar sanıyorum.

Maamâfih yine güzel cevaplar verdi. Ve Meclis’in çok mübârek ve mübeccel olduğundan bahs etdi. O, bilhassa Kemâl Paşa’ya hitâben; “Siz Kur’ân’ı ve İslâm’ı kurtardınız. Kur’ân’ı omuzunuza kaldırdınız. Kur’ân ise, her sahîfesinde salât ile emr ediyor. Madem ki, Kur’ân’ı böyle muhafaza ettiniz, onun emri olan salâta da beynel-Müslimîn te'mîn-i müdâvemet için teşebbüs etmeniz lâzımdır. Ve o mektûbu size onun için yazdım. Sizden başkalarına yazdığım doğru olmayabilir. Fakat, böyle bir teşebbüsü sizin hâtırınıza onlar da getirsin diye yazdım.” meâlinde güzel sözler söyledi.

Bir aralık Bedîüzzaman, salona çıkmıştı. Kemal Paşa, Bedîüzzaman’ı beğenmediğini söyledi. “Böyle ulemâdan Ümmet-i İslâmiyye’ye hayır gelmez.” dedi... [Hâtıra Defteri; Ankara'da Millî Kütüphânede, 06 mil YZA 9487'de kayıtlıdır.]