İstanbul'dan Van'a dönüşüne dair bir belge

Van Valiliği'ne Zaptiye Nezareti'nden gönderilen 19 Temmuz 1908 tarihli tezkirede, Bediüzzaman'ın o tarihlerde İstanbul'dan uzaklaştırılmak istendiği anlaşılmaktadır. Bu tezkirede Molla Said'in Van'a dönmek üzere olduğundan bahsedilerek, İstanbul'da kendisinde bazı istenmeyen tavırların görüldüğünden söz edilerek, bu tavırların Van'da da devam etmesi halinde aşiret arasında kendisinin bir baş olarak karışıklık çıkarmasından endişe duyulur. Van Vilayeti'nden bu endişeleri duymalarında haklı olup olmadıklarını sorar. Bu tezkirede ayrıca, 21 Mayıs 1324 tarihli Van'dan gelen bir telgraftan söz edilir. Buradan anlaşıldığına göre Van Valiliği'nden gelen bu telgrafta Molla Said övülerek faziletlerinden bahsedilmektedir.

Bu tezkirenin gönderildiği 19 Temmuz 1908'de Bediüzzaman'ın İstanbul'dan Van'a gönderilmesine karar verildiği anlaşılmaktadır. Ancak, bu tarihten kısa bir süre sonra II. Meşrutiyet ilan edilecek ve Bediüzzaman bu süreçte de etkin rol alarak yazı ve nutuklarıyla Meşrutiyet'i destekleyecektir. Bu belgeye dayanarak Bediüzzaman’ın II. Abdülhamid ile arası iyi olmadığından Van’a gönderilme kararı verildiğini söylemek mümkündür. Ancak, bu sırada II. Meşrutiyet’in ilan edilmesi Bediüzzaman’ın Van’a dönmesini engelleyerek İstanbul’da etkin rol oynamasına neden olduğu anlaşılmaktadır. (Selim Sönmez)

Bediüzzaman’ın İstanbul'dan Van'a dönüşüne dair belgenin iki farklı nüshası

1.Nüsha: Dahiliye Nezareti Mektubî Kalemi nüshası

2.Nüsha: Komisyon-ı Mahsus Müsevvedâtı nüshası (BOA., ZB., 620/31,21)

Dahiliye Nezareti Mektubî Kalemi’nce yazılan belge şöyle der:

“Van vilayet-i aliyyesine

Fuzaladan ve hüsn-i hal ashabından olduğu 21 Mayıs 324 tarihli telgrafname-i vaâlâlarında iş’ar buyrulan Bitlisli Molla Said oraya avdet etmek üzeredir. Ancak kendisinden buraca meşhud olan bazı etvar ve evza’ oraca beyn’el-aşâir teferrüd daiyesine kalkışmak veya bir mefsedet îka etmek şüphesini tevlid etmekte olduğundan öyle bir hal ve harekete tasaddi etmesi me’mul ve kâbil olup olmadığının bi’l-etraf mülahazasıyla acilen işâr buyrulması babında ..”

6 Temmuz 1324/19 Temmuz 1908