Cümle 5: Ve onlar için büyük bir azap vardır

Amma وَلَهُمْ عَذَابٌ عَظِيمٌ cümlesi ise, bil ki: Ayet, bundan önceki kelimeleriyle "Şecere-i Mel'ûne" olan küfür hanzalelerine, yani acı semerelerine işaret etmiş omakla; bu cümlesiyle de küfür ağacının ahirete uzanan tarafının Hanzele'sine işaret ediyor, ki o da Cehennem zakkumudur.

Bundan sonra, şunu da bil ki: Ayetin başından itibaren devam edip gelen üslubunun seciyesi, karakteri وَلَهُمْ عِقَابٌ شَدِيدٌ nü iktiza eylediği halde, öyle olmamıştır. Elbette bunun bir takım sebeb ve hikmetleri vardır. Evet, عَلَيْهِمْ bedeline لَهُمْ alması.. Ve عِقَابٌ nün yerine عَذَابٌ kullanması.. Ve شَدِيدٌ nün bedeline عَظِيمٌ nü getirmesi-ki alınmış olan bu kelimeler bir vecihle ni'meti ifadeye layık şeylerdir- gazap ve hiddet ile beraber bir çeşit örtülü itaba remz eyler. Ayet, adeta onlara kötü bir haber olarak der ki: "Sizin menfaatiniz, lezzetiniz, büyük nimetiniz sadece ve sadece mihnet ve şiddetli azaptır ki,

ضَرْبٌ وَجِيعٌ تَحِيَّةُ بَيْنَهُمْ

Ya da, فَبَشِّرْهُمْ بِعَذَابٍ اَلِيمٍ ayetinde olduğu üslûpla "onlara elim bir azabı müjdele!" kabilindendir.

Evet, وَلَهُمْ عَذَابٌ اَلِيمٌ deki لَهُمْ ün "lam"ı; bir iş ve vazifenin akibeti ve faidelerini ifade etmekte kullanılır, işte لَهُمْ ün "lam"ı adeta ehl-i küfrün üstünde خُذُوا اُجْرَةَ عَمَلِكُمْ ü tilavet ediyorcasınadır. Yani "İşte alınız amelinizin ücretini!..

Ve عَذَابٌ nün lafzında şöyle gizli bir remiz vardır ki; عَذْبٌ kelimesinin arkadaşı olan عَذَابٌ ile münasebeti olmakla, (yani "tatlı su" ma'na sında olduğu için;) onların dünyada günah ve isyanlarla almış oldukları menhus olan tatlı haller ve lezzetleri ahirette kendilerine hatırlatılarak onlara, adeta ذُوقُوا مَرَارَةَ حَلاَوَتِكُمْ yi tilavet edecektir. Yani "Tadınız şimdi bakalım zehirli balların acılığını!"

Ve keza: عَظِيمٌ lafzında da şöyle kapalı bir işaret vardır ki, Cennette azim nimetler sahibinin hali onlara gösterilip hatırlattırılarak: "Kendiniz hakkında zayi' ettirdiğiniz azim nimetlere bakınız da, nasıl şu elim elemin içine düştünüz! diye telkin edilecektir. Hem aynı zamanda, عَظِيمٌ lafzı, عَذَابٌ nün tenvinini de te'kid etmek içindir.