If you have any sense, give all your love to its True Owner and escape calamities | The 24th Word, 5th Branch, 1st Fruit (2)

Euzübillahimineşşeytanirracim. Bismillahirrahmanirrahim.

Sevgili dostlarım, 24. söz 5. dal 1. meyvedeyiz.

Geçen dersimiz bir muhabbet dersiydi. Bizim yolumuzda muhabbetini ifade ediyor.

Bediüzzaman Hazretleri bize muhabbeti nasıl anlatıyor, onun üzerinde durmuştuk.

Ve demiştik ki, bu çok önemli bir cümleydi, bizim varlık algımız açısından çok önemli bir cümleydi.

Muhabbet kainatın sebebi vücududur demiştik. Yani varlığın varoluş sebebi muhabbettir.

Bu bizi daha çok zevki bir duruş içerisinde tutuyor.

Daha çok tasavvufi söylemin, tasavvufi kültürün birikimine yaklaştırıyor.

Bahsin sonunda da varacağımız nokta aslında bu. Bütün bir varlık muhabbetle, muhabbetten yaratılmıştır.

Varlığın varlık sebebi muhabbettir. Dolayısıyla da muhabbet sadece insanlara mahsus ya da zihayata, hayat sahiplerine mahsus bir vasıf değildir.

Bütün bir evreni, bütün bir zerratı, kainatı, kainatın bütün zerrelerini kuşatan hakikat, muhabbet hakikatidir demiştik.

Hatta Bediüzzaman Hazretleri kainattaki bütün çekim kuvvetlerinin, kuveyi cazibe ve dafia dediğimiz çekme ve itme kuvvetlerinin,

muhabbet ve onun zıttı olan nefretten nefret ettiğini vurguluyordu.

Ve Bediüzzaman Hazretleri bize çok önemli bir cümle, motto bir cümle söylüyordu.

Diyordu ki, işte bütün bu kainatı kuşatma yeteneği var insanın kalbinde.

Madem insan bütün bir kainatın çekirdeği hükmündedir, böyleyse insanın kalbine de bütün bir kainatı kuşatacak muhabbet yerleştirilmiştir.

İnsanın sonsuza açan kabiliyettir muhabbet istidadı.

Şimdi böyle bir muhabbetin yani insanı sonsuzla buluşturacak, kendi sınırlarını, kendi çeperlerini yırtıp aştıracak bir kabiliyetin,

fani mahbuplara, fani sevgililere yöneltilmesi bir muazenesizlik yani bir dengesizlik oluşturuyor insan mahiyetinde.

Çünkü sonsuz bir muhabbete layık olabilecek olan zat ancak sonsuz kemal, sonsuz cemal sahibi olabilir.

Üstad bunu şöyle bir motto cümleyle ifade ediyordu.

Diyordu ki, bize samet ainesi olan kalbin, bizim kalbimizin sanem misal mahbuplar yerleştirilmemesi gerekir.

Kalbimiz bir samet ainesi yani Cenab-ı Hakk'ın bütün esmai ilahisini cem eden, kendi çekirdeğinde toplayan bir aine.

Kalbimiz onunla sanem, sanem put demek biliyorsunuz, sanem misal mahbuplara perestiş etmemek gerektiğinin altını çizmişti.

O mahbupların nazarında eğer böyle bir perestiş söz konusu olursa bizim sevgililerimizin,

israf ettiğimiz o muhabbetin muhatabı olan o sanem misal mahbupların nazarında bunun sakil olacağını yani ters tepeceğini,

bir aşağılanma vesilesi olacağını, bir reddetme vesilesi olacağını söylemişti Bediüzzaman Hazretleri.

İşte bize üstadım fıtrat, fıtri olmayan her şeyi reddeder.

Yani başlangıç itibariyle kabul etse de fıtrat, fıtri olmayan şeyleri reddeder.

Samet ainesi olan kalbe sanem misal mahbupların yerleştirilmesi de gayri fıtri olduğu için muhatabın nazarında bunun ters tepeceğini

ve bir hor ve hakir görünme vesilesi olacağını zikretmişti üstadım.

Öyleyse demek ki muhabbet ve nefret bizim kalbimize yerleştirilmiş iki şekilde aktif hale geliyor.

Ya halkı seviyoruz yani fani mahbupları seviyoruz ya da Rabbimize, Halıkımızı seviyoruz.

Bu nefret için de böyle ya halktan korkuyoruz ya da Rabbimizden, Halıkımızdan korkuyoruz.

Üstad bu kıyası yapmıştı bize. Biz halktan korkunca ne duruma düşüyoruz?

Rabbimize hafı tevcih ettiğimizde hangi mahiyete bürünüyoruz'u izah etmişti.

Ve bize demişti ki, bu cümleyi çok seviyorum.

Halık-ı Zülcelal'den hafı etmek, onun rahmetine yol bulmak, şefkatine yol bulmak ve ona iltica etmektir demişti.

Ve Cenab-ı Hak'tan hafı etmenin yani korkmanın lezzetli olduğunun altını çizmişti.

Evet Allah'tan korkmak bir lezzet bizim için ve bir kamçı bizi rahmete doğru celbeden,

rahmete doğru çeken ilahi bir kamçı bizi rahmetin kucağına atıyor o kamçı.

Ve tekrar ediyorum Cenab-ı Hak'tan hafı etmek, onun rahmetinin şefkatine yol bulup ona iltica etmek anlamına geliyordu.

Ve hafullah'ta azim bir çok büyük bir lezzet olduğunu vurguladıktan sonra şöyle bir kıyasla bizi baş başa bıraktırmıştı Bediüzzaman Hazretleri.

Şimdi Allah'tan korkmakta bu kadar büyük bir lezzet varsa, onun rahmetine, onun şefkatine celbeden bir lezzet varsa,

Allah'ı sevmekte nasıl bir lezzet olabileceğini buna kıyasla baş başa bizi bırakmıştı ve dersi orada bırakmıştık.

Bugünkü dersimizde insanın sevgisine muhatap olan insanlarla kurduğu sevme ilişkisi üzerinde duracağız.

Üstadım diyor ki insan önce nefsini sever, yolculuk böyle başlar.

Çocukları gözlemlerseniz, bu hakikati onlarda müşahede ederseniz, çocuklar önce bencildirler sonra diğergam olmayı öğrenirler.

Önce insan kendi nefsini sevmeyi öğrenir, sonra da akrabalarını sever, milletini sever, sonra bütün mahlukları sever, sonra da bütün kainatı sever.

Bakın insan kendi benine, öznesine yakınlığıyla bir muhabbet ilişkisi kuruyor.

Bizim varlıkla kurduğumuz ilişki sevgi ilişkisidir.

Önce kendini seviyor insan, eğer muhabbetini orada kilitleyip bırakmışsa onu akrabalarına bile yansıtamıyor.

Yakın akrabalarına, eşine, çocuklarına bile yansıtamıyor.

Ben merkezci insanlar, egosantrik insanlar bütün muhabbeti kendi benliklerinde topluyorlar.

Ama eğer insan kendi benliğinden onu taşırabiliyorsa önce en yakın akrabalarına yani çocuklarına, eşine, dostlarına taşırıyor ve onları sevgisiyle kuşatmaya başlıyor.

Eğer oradan dışarıya taşırabilirse muhabbetini o zaman milletini, milletinin insanlarını seviyor.

Oradan yayabilirse eğer mesela diğer insanları, bütün insanları, zihayatı, hayat sahiplerini, bütün mevcudatı, dünyayı sevmeye başlıyor.

Bir hanesi gibi sevmeye başlıyor dünyayı.

Oradan da taşırabilirse bütün bir evreni sevmeye başlıyor.

Şimdi bu sevme biçimi bizi mahlukatla irtibata geçirdiği için onların elemleriyle ve lezzetleriyle de irtibata geçiriyor.

Yani biz sevdiğimiz kim varsa onların elemleriyle müteleziz oluyoruz.

Özür dilerim onların elemleriyle müteelhim oluyoruz.

Elem duyuyoruz ve onların lezzetleriyle de lezzet buluyoruz.

Bu hep böyle cereyan ediyor.

Yani kim seviyorsak sevmenin bize yüklediği bir yük, bir sorumluluk olarak sevdiğimiz insanın elemini de yükleniyoruz.

Ama onun lezzetiyle de müteleziz oluyoruz.

Şimdi işte aslında bütün problem bu noktada başlıyor.

Yani biz muhabbetimiz, bütün bir evreni kuşatabilecek bir muhabbet verilmiş bize.

Onunla bütün bir evrene yayılan bir lezzeti duyabilme şansımız var.

Fakat şunu göz ardı etmeyelim ki bizim yaşadığımız dünya bir darül imtihanı olduğu için değişkenlik arz ediyor sürekli.

Hiçbir şey kararında kalmıyor.

Divan şiirinde bizim eski medeniyetimizde zamana felek derler.

Mekanla zaman algısını birleştirerek düşünün ve sürekli dönen bir yapısı vardır.

Zamanın da mekanın da sürekli dönen yani değişken olan bir yapısı vardır.

Bir gün sağlıklı olursunuz, ertesi gün hastalanabilirsiniz.

Bir gün yakın olursunuz sevdiklerinize, ertesi gün uzak düşebilirsiniz.

Bir gün vuslatı yaşarsınız, öbür gün sevdiğiniz şeyler sizi terk edip gidebilir.

Dolayısıyla bu değişkenlik, bu her hiçbir şeyin kararında durmuyor oluşu sizi sürekli tehdit altında bırakıyor.

Çünkü siz varlıkla ilişkinizi muhabbet üzerinden kuruyorsunuz.

Sevdiğiniz şeylerle kurduğunuz ilişki onların elemlerini size taşıyor.

Lezzetlerini de size taşıyor doğru ama bu kararsızlık, bu belirsizlik sizi tehdit altında bırakıyor.

En çok sevdikleriniz ölebiliyor.

Ölüm gibi bir hakikatle karşı karşıya kılıyorsunuz.

Küçücük çocuklar ölebiliyor.

Gencecik insanlar ölebiliyor.

En çok sevdiğiniz insanlar sizi terk edebiliyor.

Terki yaşıyorsunuz, ihaneti yaşayabiliyorsunuz.

Sevdiğiniz insanların ayrılığıyla mütellim oluyorsunuz.

Dolayısıyla bu felek denilen şeyin zaman ve mekan algısının değişkenliği sürekli dairesel olarak dönüyor oluşu.

Bu kararsızlık, üstadım buna rüzgar deveranı ve her cümerci alem diyor.

Bu alemin her cümerci, bu rüzgar deveranı, rüzgarın önünde savrulur gibi varlıkların savrulup gitmesi,

bu tür şeyin kararında olmaması biçare insan kalbini her vakit yaralıyor.

İnsan kalbi de o kadar hassas ki yaratılış mahiyeti itibariyle,

bütün bu değişimlerden ve dönüşümlerden ona sürekli bir pay düşüyor.

Eğer hassas bir kalpse o, dünyanın öteki ucundaki bir insanın ızdırabından müteellim oluyor, elem duyuyor.

Eğer o hassas bir kalpse hayvanların çektiği eziyetlerden de eziyet duyuyor, elem duyuyor.

Kalbi ona o elemi taşıyor.

Varlıkların ızdırabından elem duyuyor.

Bir ağacın kesilmesi karşısında, bırakın bir ağacın kesilmesini, bir ağacın dalının kırılması karşısında bile elem duyuyor.

Bediüzzaman Hazretlerinin böyle bir elemi var.

Bir talebesinin bir dalı kırışı karşısındaki tepkisi var Bediüzzaman Hazretlerinin.

Bakınca hani varlığın eleminden ne kadar elem duyduğunu görüyorsunuz o hazretin.

Aynı elemi siz de sevdiklerinize karşı duyuyorsunuz.

Şimdi bizim elimize yapıştığımız ne varsa diyor Bediüzzaman Hazretleri,

kararında kalmadan bizi terk ediyor.

O şey kararında kalmadığı için de biz elimize yapıştığımızda dikenlerini elimize batırıyor ve bizi tahrip ediyor, paralıyor, öylece bırakıp gidiyor.

Üstad bunu şuna benzetiyor, bir trenin içerisindeki gidişe benzetiyor.

Şimdi siz trenin içerisinde giderken dalları trene doğru olan meyveleri, trene uzanmış meyveleri, ağaçların dallarını tutmaya çalıştığınızda,

dallarını o trene doğru, trenin pencerelerine doğru uzatmış olan gülleri koparmaya çalıştığınızda,

onları tutamıyorsunuz, elinizin içerisinden kayıp gidiyor ve ellerinizi yarılıyor, ellerinizi tahrip ediyor.

İşte Bediüzzaman Hazretleri diyor ki, bu tam böyle bir durum.

Yani siz trenin içerisindesiniz çünkü siz değişken bir zamanın, değişen hadiselerin içerisindesiniz.

Yani sürekli hareket halindesiniz, faaliyet halindesiniz.

Sadece siz değil, zaman hareket halinde, sadece siz değil, mekan hareket halinde, hadiseler hareket halinde ve bunların içinde sevmeye çalışıyorsunuz.

Sizin dilenmanız bu, sevmek istiyorsunuz ama hiçbir şeyin kararında kalmadığı, değişenlerin çok olduğu bir formülün içerisinde sevmeye çalışıyorsunuz.

İşte bu durumda siz yaralanıyor, siz kalp incinmeleri, benlik incinmeleri yaşamaya başlıyorsunuz.

Daima ızdırapta kalır yahut da gaflet ile sarhoş olur diyor Bediüzzaman Hazretleri.

Ya bundan ızdırap duyacaksınız kalben ya da gafletle sarhoş olacaksınız.

Ya sevmeyi terk edeceksiniz, hazları sadece cismani hazlara, bedeni hazlara indirgeyeceksiniz, kalbin lezzetlerinden kendinizi mahrum bırakarak yaşayacaksınız.

Neyi seviyorsunuz diye sorduğunuzda insanlara, onlar sadece belki yataklarını sadece sevecekler, belki sadece annelerini seviyor olacaklar.

Yani sevgi alanlarını o kadar çok daraltacaklar ki incinmemek için sevme istidatlarını köreltecek, sadece cismani hazlara indirgeyecekler şu kalbin yaralanmışlıklarından kendilerini masum tutmak için.

Ama üstadım buna da gaflet sarhoşluğu diyor. Yani şu kalbi siz ne kadar öldürebilirsiniz duygularınızı, kalbi ne kadar uyutabilirsiniz,

eğer kalbi öldürseniz kalbi ve duygularınızı uyutsanız sizden geriye insaniyetten yana ne kalır?

Sevmek zorundasınız insan olmak için bir ağacın çekirdeği hükmündeyse, kainat ağacının çekirdeği hükmündeyse insan kalbi sevmek onun diriliğinin işareti sadece.

Ama incinmeden nasıl seveceksiniz sizin probleminiz bu, yaralanmadan nasıl seveceksiniz, ellerinizi dikenlerle kanatmadan nasıl seveceksiniz?

O noktada üstadım bize bir çare sunuyor ve diyor ki madem diyor öyledir ey nefis aklın varsa bütün o muhabbetleri topla hakiki sahibine ver şu belalardan kurtul.

İşte bu noktada yapmamız gereken şey üstad diyor ki topla bütün muhabbetlerini sen ve hakiki sahibine ver.

Yani sen sev ama neyi sev? Kemal ve Cemal sahibini sev, sen sev Rabbini sev, bütün muhabbetleri sonsuzluğa doğru taşı.

Madem ki muhabbet istidadı sende sonsuz bir istidat sende o istidadı sonsuza karşı yönelt.

Ve mahlukatı da o evvelen ve bizzat değil yani muhabbet istidadını doğrudan ona sarf ederek değil dolaylı sarf ederek kullan.

Mahlukatı ötürü sev, Allah tanrı ötürü sev. Bu sevme biçimine Bediüzzaman Hazretleri manayı harfiyle sevmek diyor.

Biliyorsunuz üstad da iki kavram çok önemlidir manayı harfi ve manayı ismi kavramları.

Manayı harfi bir varlığı kendinden ötürü değil Allah tanrı ötürü tanımak Allah tanrı ötürü sevmek onunla Allah tanrı ötürü bir ilişkiye geçmek anlamına geliyor.

Çünkü manayı harfi bütün bir varlığı bütün bir alemi harf manasıyla okuyabilmek demek.

Bediüzzaman Hazretlerinin varlık tasavvurun da bu kavram çok önemlidir.

Biz ağaçları, çiçekleri, yaprakları bütün bir varlığı birer harf manasıyla okuyoruz.

Çünkü kainat bizim önümüze serilmiş bir kitap her varlıkta Allah'a ait isimleri yazan esmai ilahiyeyi yazan harfler hükmündeler.

Eğer manaları kendilerine dair olsa kendilerinin işaretçileri olurlar.

Oysa sanatkarlarının esmasının işaretçileri onlar.

O yüzden de biz manayı ismiyle değil varlıkları manayı harfiyle okuyoruz.

Onları birer kelime-i mektube yani bize yazılmış bir mektubun kelimeleri harfleri gibi görüyoruz.

Ve o harflerden yola çıkarak kainat kitabını okuyoruz.

O harflerden yola çıkarak esmai ilahiye hakikatine erişiyoruz biz.

Öyleyse aslında muhabbeti doğrudan doğruya varlıklara sarf etmek varlık paradigmasını bozmak anlamına geliyor.

Yani bizdeki sonsuzluk istidadını fani mahbubata sarf etmek anlamına geldiği için bizi elemler ve kederler içerisinde bırakıyor.

Bizi savunmasız bırakıyor varlıklar karşısında varlıkların değişkenliği karşısında.

Bizi solan yapraklar karşısında solan güller karşısında ölen mağdur olarak mazlum olarak ölen çocuklar karşısında.

Mazlum bizi de mazlum bizi de mağdur bırakıyor.

Çünkü çaresiz bırakıyor yaralanmayı açık bırakıyor.

Öyleyse yapacağımız şey şu varlığı manayı harfiyle okumak da tam bu.

Doğrudan doğruya biz muhabbetimizi varlıklara sarf etmek yerine onu nihayetsiz bir kemal ve cemal sahibine sarf edip ondan ötürü mahlukatı seveceğiz.

Yani manayı harfiyle seveceğiz.

Mahlukatı evvelen ve bizzat değil dolaylı olarak Allah'tan ötürü seveceğiz.

Üstadım bunu formüle ederken diyor ki ne vakit diyor sen muhabbeti hakiki sahibine verdin o vakit bütün varlıkları bütün eşyayı Allah'ın namına onun aynası olduğu cihetle ızdırapsız sevebilirsin.

Demek şu muhabbet doğrudan doğruya kainata sarf edilmemek gerektir.

Yoksa muhabbet en leziz bir nimet iken en elemli bir nikmete dönüşür.

Nikmet kelimesi nimetin zıttı biliyorsunuz.

Nimet muhabbettir.

Oysa muhabbeti eğer doğrudan doğruya fani mahbuplara sarf ederseniz o muhabbet dediğiniz şey hayatınızın en büyük elemi haline gelir ki işte onun adı nikmet.

Öyleyse sevgili dostlarım bu dersin temel çerçevesi muhabbeti doğru sarf etmek üzerineydi.

Muhabbeti doğru kullanabilmek yani sonsuz istidadımızı doğru tasarruf edebilmek için onu asla ve kat'a doğrudan doğruya fani mahbuplara eşyaya sarf etmemek gerektir.

Onu Cenab-ı Hakk'a sarf edip dolaylı olarak ondan ötürü bütün bir kainatı sevmek üstadımızın bizim üzerimize koyduğu formül.

Önümüzdeki ders bunu biraz daha açacağız.

Aslında konuştuğumuz bahislerin en mühim olan insanın kendisini sevmesi meselesini mütala edeceğiz.

Görüşmek ümidiyle.