2-12. GÜN

Ramazan ayı geçip gidiyor. Hocaefendi, daha kuşluk olmadan açlık krizine girip, dayanılmaz derecede halsizleşiyor. Bu halde, akşama kadar orucunu tamamlamaya çalışıyor. Arada bir öğle namazından sonra, herhangi bir odada kısa bir süre de olsa oturuyorlar. Bilhassa sağ kolunda omuzundan parmaklarına kadar inen ve “nöropati” teşhisi konulup, şimdiye kadar çaresi bulunamayan dayanılmaz ağrılar, belli ki kendisine çok acı veriyor. Her ağrıyı her insanın aynı derecede hissetmeyeceğini, yıllar önce bir sohbette şöyle izah etmişlerdi:

HER İNSAN İÇİN AĞRI EŞİĞİ VE DUYARLILIK SEVİYESİ

Bazı insanlar vardır ki, sinir sistemleri çok fazla gelişmiştir; onlar, olabildiğince duyarlıdırlar. Aynı baş ağrısının birinde yaptığı tesiri, böyleleri, derecelerine göre onun 10 katı, 15 katı duyarlar. Meselâ Efendimiz (s.a.s.), çok şiddetli hissederlerdi. Başının ağrıdığı çok olurdu. Bu durumda mübarek başlarını çok defa sararlardı. O’nun vefat hastalığı da çok ağır olmuş, bir başkasının belki hafif hissedeceği o hastalığı, çok şiddetli hissetmiştir. Bu, fazla duyarlı olmaktan kaynaklanmaktadır. Kim ne kadar duyarlı ise, onun acıyı, ağrıyı, sevinci hissetmesi de o ölçüde olur. İnsanların Cennet’ten istifadeleri de, duyarlılıklarıyla paralel olacaktır. Bu dünyada da, meselâ çok güzel bir san’at eseri karşısında herkes farklı derinlikte bir şeyler hisseder. Bunun gibi, Cennet’te de aynı şeyler söz konusudur. Diyelim ki Efendimiz’le (s.a.s.) aynı sofrada oturuyorsunuz; işte böyle bir beraberlik, Cennet’ten aynı derecede istifade edeceğiniz manâsına gelmez. Herkesin istifadesi, hislerinin inceliği, gelişmişliği, duygularının keskinliği nisbetindedir.

***

İşte, Hocaefendi’nin rahatsızlıklarını değerlendirirken, bu husus da göz önüne alınmalıdır. Cinnet derecesindeki duyarlılığı, onun için bir yandan adeta telsiz-telefon santralı fonksiyonu görürken, bir yandan da hastalık, ağrı, acı ve sızılarının da son derece şiddetli hissedilmesine sebep olmaktadır. Birkaç yıldır çektiği ve bilhassa son aylarda iyice şiddetlenen kol ağrıları, sağ elini kullanmasına da mani olmakta, yapması gereken pek çok telif, tashih işlerinin kendisini müferrah edecek ölçüde olmasını engellemekte, bu da, kendisi için ayrı bir ızdırap vesilesi olmaktadır.

Bugün, iftarda yemekten sonra yarım saat kadar kaldılar ve şu soruya cevap verdiler:

GÖKSÜN DARALMASI VE HAMD, TESBİH VE SECDE EDENLERDEN OLMA

– Malûmunuz, Kur’an-ı Kerim’de Efendimiz’e hitaben, “Onların söylediklerinden dolayı göksünün daraldığını biliyoruz. Sen, Rabbini hamd ile tesbih et ve secde edenlerden ol” buyurulmaktadır. Göksünün daralması ile, hamd ile tesbih ve secde edenlerden olma arasında nasıl bir münasebet vardır?

Meselenin bir vazife buudu var. Yani, hepimize düşen Allah’ı tesbih, hamd ve O’na secde etmektir. Bu, herkes gibi, Efendimiz için de bir borçtur. Hamd, tesbih ve secde, ibadetin ve bilhassa en büyük ibadet olan namazın özüdür. Bu emirde kıyamı da, rükûyu da, secdeyi de görürsünüz. Yani, bu emir bir bakıma “Sabır ve namazla yardım iste” demek gibidir.

İkinci olarak, tesbih, Allah’ı her türlü noksanlıktan, eksiklikten, İzzet, Azamet ve Kibriyası’nda, Ulûhiyet ve Rubûbiyeti’ne uygun düşmeyen sıfatlardan tenzih etmek demektir. Şirk karşısında mü’mine düşen de budur ki biz, namazın rükû ve secdelerinde bu tesbihi yaparız. Yani bu emirde, aynı zamanda tevhide davet, onda ısrar da vardır. Hamd ise, Cenab-ı Allah’ın kemaline ve şükür buuduyla nimetlerine bakar. Gerçi biz de, “Sübhanellahi ve-bihamdihi” deriz; ama bu, belki de en büyük bir makam meselesidir. Ancak makam-ı cem’in sahibi olan Efendimiz gibi büyükler, peygamberler, asfiya ve mücedditler, asıl manâ ve muhtevasıyla “sübhanellahi ve-bihamdihi” demeye muvaffak olurlar. Bunda Celâl ve Cemal tecellilerine aynı anda ma’kes olma, âlem-i mülk ve melekûtu aynı anda müşahede edip, aynı anda ikisinde de yolculuk yapabilme, ikisini de aynı anda temsil edebilme, “mülteka’l-bahreyn”de bulunma manâsı vardır ve arz ettiğim gibi bu hâl, cem’ makamına dair bir hâldir.

Secde ise, insanın Allah’a en yakın olduğu vaziyettir. O bakımdan Efendimiz (s.a.s.), secdede kesretle dua edilmesini tavsiye buyururlar. Kişi, başı ile ayağını aynı noktada birleştirip de, Allah önünde secdeye kapandığı, kendi acz u fakrını, noksan ve ihtiyacını duyduğu, mahviyet, tevazu ve hacalet tavrına büründüğü bu noktada, Allah’ın sonsuz büyüklüğünü de idrak eder ve kulluğun zirvesine ulaşır.

İşte mü’min, İslâm’ı anlatıp, onu kitlelere tebliğ ederken, onun alay, iftira, karalama gibi en âdî reaksiyon ve işkencelerle karşılaştığı zaman sığınıp, yardım dileneceği hâl; tesbih, hamd ve secde hâlidir.. ve âyet, bize bunu talim etmektedir.