2.Letafet
İkinci Letafet
Sûre-i El Alak, Hazret-i İbn-i Abbas (R.A)'dan nakl-i sahih ile sabittir ki: En evvel Hazret-i Cebrail Aleyhisselam اِقْرَا بِاِسْمِ رَبِّكَ sûresini getirmiş. Bir rivayette ta اَرَاَيْتَ kelimesine kadar en evvel nazil olan odur. Bir vakit sonra Hazret-i Peygamber Aleyhisselatu Vesselam namaz kılarken Ebu Cehil taarruz ettiği hengamda اَرَاَيْتَ kelimesinden nihayete kadar nazil olmuş.
Demek en evvel nazil olan şu sûrenin اِلَى رَبِّكَ الرُّجْعى kelimesine kadardır. Ve o da 129 harftir. Bir cihette 121 dir. Şedde sayılmazsa 119 dur. Yalnız melfuz 114 oluyor. Demek en evvel nazil olan bu nısf-ı evvel yüzondört aded Kur'an sûrelerine işaret ediyor.
Şu sûrede ش ، ض ، ظ ، ث 'den başka bütün huruf mevcuddur. Şu sûre en evvel nazil olduğu için ve اِقْرَا ile "Kur'anı oku" demekle, şu sûre Kur'anın bir nevi fihristesi hükmünde olduğuna delalet eder.
Madem bu sûre en evveldir ve fihriste hükmündedir. Elbette hûrûfâtiyle ve kelimâtýyla Kur'an'ın sûrelerine bakacak ve haber verecek. Mesela: Yüzondört nahvi kelimâtıyla ve hem en evvel nazil olan nısf-ı evvel hurûfâtiyle bir cihette umum Süver-i Kur'aniyenin adedine tevâfuk ve bir cihetle Suhuf-u Enbiyanın adedine tevâfukla mühim esrara medardır.
Şu sûrenin Birinci Letafet'inde zikredilen mükerrer hûrûfât adediyle gayet manidar gelecek suver-i Kur'aniyeyi haber veriyor.
Ezcümle: Kur'an'ın kırkbir sûresinin başı Elifdir. Yani Hemze'dir. sûre-i اِقْرَا بِاِسْمِ رَبِّكَ de Hemze çendan kırkbeş sayıldı. Fakat ahirdeki وَاسْجُدْ وَاقْتَرِبْ kelimelerinde ve بِاِسْمِ'de ve بِالْقَلَمِ 'deki Hemzeler hiçbir kıraatta okunmadıklarından sayılmazlar. Şu halde bu en evvel nazil olan sûredeki kırkbir Hemze kırkbir sûrenin başlarına kırkbir işaret parmaklariyle gösterir, haber verir. Ve geleceklerini müjde verir.
ى onaltı defa tekerrür etmiş. Fakat الَّذى ve اَرَاَيْتَ herbiri üçer defa tekrar ettiğinden ikişer sayılır. Ondört ى kalır. Bu ondört ى ile Kur'an sûrelerinden ondört sûrenin başlarında bulunan ى 'lara tevâfukla parmak basıyor . Ve gösteriyor. Ve oniki yerde ى nidai ile başlayan sûrelere nazar-ı dikkati celb ettiriyor.
"Hemze" ile ل ın ال sûretinde beraber zikredilmeleri şu sûrede ondört tekrarı var.
م in dahi onüç tekrarı vardır. Kur'an sûreleri içinde onüç sûrenin başında Elif Lam ism-i hecaileriyle bulunmakla beraber sûre-i اَلَمْ تَرَ كَيْفَ 'de çendan ism-i hecaisiyle bulunmaz. Fakat öteki sûrelerin aynı şeklinde الم yazıldığından ondört sûre olur. Şu sûre-i Alak aynen Fatiha gibi ondört ال den ondört parmakları ile o şifre-misal ondört sûrelerin başlarına işaret ediyor. Ve gösteriyor. Hem م siz beş الر yerine م li altı حم gelse; onbeş sûrede م dahi ism i hecaisiyle zikredilmiş olur. Şu sûremizde onüç م ve Besmele'nin üç م 'iyle onaltı م olur. اَلَمْ تَرَ كَيْفَ dahi onbeş sûreye ilave edilse; o da onaltı süre olur. Demek sûremizdeki م ler suver-i Kur'aniyedeki onaltı şifreli م 'li sûrelerin başlarına tevâfuk sırriyle parmak basıyor.
س nin sekiz tekerrürü var. sûrelerin يس ile *beraber başlarında, س ile başlayan yalnız sekiz tane sûre var. Bu sekiz, o sekize tevâfuk sırriyle sekiz parmaklariyle sekiz sûreyi gösteriyor.
ق sekiz defa tekrar etmiş. Kur'an sûreleri içinde yalnız sekiz sûre ق ile başlamış. Demek şu sûre sekiz ق lariyle o sekiz sûreleri gösterip geleceklerine müjde veriyor.
Şu sûrede ط üç defa tekrar etmiş. Süver-i Kur'aniyede ط ile başlayan dört sûre var. طه iki طسم ve طس 'dir. Halbuki: İki طسم bir tarzda olmakla bir sayıldığı için yalnız üç sûre vardır ki: ط ile başlıyor, denilebilir. Şu sûremizdeki üç ط onlara tevâfuk sırriyle sair arkadaşları gibi kasdi bir işaret eder. Tesadüfi olamaz.
و 'ın tekrarı altı, makam-ı ebcedisi dahi altı, mecmuu oniki olmakla suver-i Kur'aniye içinde yalnız onaltı sûre var ki: و ile başlıyor. İki وَالَّيْلِ 'den başka vâv-ı kasemiyedir. وَالسَّمَاءِ iki defa tekrar ettiğinden bir sayılsa, hem bir tek sûre bir mühim sır için müstesna kalmak cihetiyle oniki sûre و kasemi ile başlıyor. Demek şu sûre, oniki sûrenin başlarındaki و ile tevâfuk sırrıyla kasdi işaret eder, denilebilir. Hem و 'in ebcedi makamı altı olduğundan bu makamın altılık noktasında altı defa tekerrür ettiğinden otuzaltı adet olur. و ile başlayan sûrelerin başlarında onaltı sûrenin و 'lariyle beraber o sûrelerin bir kısmının başlarında yine vâv-ı kasemiye yirmi defa tekrar eder. Mesela: وَالشَّمْسِ sûresinde birbiri arkasında altı vâv-ı kasemiye geliyor. Demek şu sûre-i اِقْرَا بِاِسْمِ رَبِّكَ otuzaltı parmak ile onaltı sûrelerin başlarında bulunan otuzaltı و 'a tevâfuk ettiğine binaen ve sair arkadaşlarının sûrelerinin başlarına işaret ettiklerine istinaden ve şu sûre ise; Kur'an'a bir nev'i fihriste olduğuna itimaden bilâ-tereddüd deriz ki: Bu و 'lar ile o و 'ları gösteriyor ve işaret ediyor.
Notes
- Hashiya *.يس deki س ism-i hecaisiyle zikredildiğinden başında س olan sûrelerden sayılır.↩