İhlas Suresi

Sûre-i İhlas

ا beş, و beş, د beş olarak birbirine tevâfuku ve Lafzullâh'ın beş harfine muvafakati ve ه dört, م dört, ن dört, Tenvin dahi ن olarak birbirine tevâfuku ve sûrenin dört ayetine muvafakati, hem üç ل in oniki adedine mutabakatı ve Sakin Elif iki ve ك iki ve ح iki olarak birbirine muvafakati ve iki defa Lafz-ı الله ve iki kere اَحَدٌ adedine tevâfuku, elbette sûre-i İhlas'ın kudsi ve nurani harflerinin intizamına bir letafet daha katarlar.

Sûre-i İhlas'da بِسْمِ اللهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ makam-ı ebcedisi binyüzseksenüçtür.(1183) Eğer şeddeli iki ر her biri iki ر sayılsa ve sakit hemzeler sayılmazsa, eğer bir ل bir ر olsa; (783) yediyüzseksenüç olur. Birinci hesabta sûre-i İhlas'ın adedine (1003) binüçde muvafıktır. Bu iki muvafık bin Besmele İsm-i Azam hükmünü verdiğine ima ve sûre-i İhlas'ın hatme-i hassesi olan bin adedine işaret ve bin Esma-i İlahiyeye telvih ve bin İhlas-ı Şerif de İsm-i A'zam hasiyetini verdiğine remz eder. Hatta çoklar aynı İsm-i A'zam demişler. Yani İsm-i A'zam'ın mufassal bir sûretidir.

Üç aded ise; Hadisin rivayetiyle üç İhlas bir hatme-i Kur'aniye hükmünde olduğuna binaen ekser umur-u mübarekede sûre-i ihlas'ın üç defa tekrar edilmesini ima etmekten hali değildir. Şu sûre-i İhlas'ın binüç adedi üç defa tekerrür sırrıyle üçbindokuz olmakla, muhakkikince Kur'an'ın esrarına cami' olan sûre-i Kevser'in üçbin adedine tevâfuk etmesiyle mühim sırları ihtâr eder.

Sûre-i İhlas'ın en latif bir nükte-i tevâfukiyesi şudur ki: Kur'anın üç esasından en mühim esası olan Tevhid'i ilan hususunda en cami' bir tarzda olduğuna imaen Besmele ile sûre-i İhlas'ın aded-i hurufu olan (67) altmışyedi, Lafzullâh'ın (67) altmışyedi aded-i ebcedisine tevâfuk etmekle beraber; Lafzullâh'da Sakin Elif كُفُوًا de Tenvin sayılmazsa; her biri (66) altmışaltı olup âyât-ı Kur'aniyenin dört mertebe altı adedlerine, iki mertebe ile tevâfuk etmek ile sûre-i İhlas'ın cami'iyeti ve Lafzullâh'ın ism-i cami' ve İsm-i Azam olduğunu imadan hali değildir.

Sûre-i İhlas altı cümle olup üçü müsbet, üçü menfidir. Lema'at'ta beyan edildiği gibi, altı mertebe-i tevhidi isbat ve altı enva-ı şirki nefy etmekle beraber; î'caz-ı Kur'an risalesi'nin Birinci Şu'lesinin Birinci Şua'ında beyan edildiği üzere, bu altı cümle her biri umumuna hem delil hem netice olduğundan sûre-i İhlas'da tevhide dair berahin-i silsilesi ile müdellel otuz sûre-i İhlas kadar içinde otuz emsali münderiç olduğuna binaen, sûre-i İhlas ne kadar safı ve halis bir bahr-i tevhid olduğunu ima eder.