İhtar
Mühim Bir İhtar
Kur'an-ı Azimüşşan'ın kelimatı ve âyâtı delalet ettikleri hakaikde çok vücuh-u i'câziye ve o kelimatın terkibatındaki nazmda çok mezaya-yı i'câziye bulunduğu Yirmibeşinci Söz'de gayet kati bir sûrette gösterilmiştir. Madem âyât ve kelimatın hakaikinde i'câz sikkeleri vaz edilmiştir. Elbette, o kelimat ve âyâtı teşkil eden hûrûfâtında dahi işaret-i i'câziye vardır. Nasıl ki masnu' olan mürekkebatın zerrat-ı mürekkebat gibi Sani-i ZülCelâl'in vahdaniyetine ve sıfatına delalet ediyorlar. Ve mucizat-ı kudreti olduğunu gösteriyorlar. Nasıl ki Yirmiikinci ve Otuzuncu ve Otuzikinci Söz'lerde beyan edilmiştir.
Aynen öyle de mürekkebat-ı kelimat-ı Kur'aniyenin zerratı hükmünde olan hûrûfâtının dahi gayet manidar vaziyetleri var. Ve çok işaret-i i'câziyeye medardırlar. Mana cihetiyle kelimatın gösterdiği envar-ı hakaik şüphesiz olduğu gibi manadan kat-ı nazar kelimatın vaziyetlerinde ve adedlerinde ve hûrûfâtın vaziyet ve adedlerinde çok esrar var olması dahi şüphesizdir. Fakat hûrûfât ve kelimatın adedleri mezahibe göre ihtilaf ediyor. Çünkü o kelimat-ı nahvi itibariyle olsa başka bir tarzda oluyor. Kelimat-ı örfîye olsa daha başka bir sûret olur. hûrûfâtta dahi kıraatlar itibari ile bir derece tefavüt bulunduğu gibi Şedde ve Tenvin ve gayr-i melfuz Hemze-i Vasl bir mezhebe göre sayılıyor.
İbn-i Abbas (R.A)'a istinaden bazı sûrelerde aynen sayılmış. Bazı sûrelerde yalnız medar-ı sevap olan huruf-u melfuz sayılmıştır. Bazen de tenvin hiç sayılmıyor. Şu ihtilafatın elbette bir hikmeti var. Çünkü Hz. İbni Abbas (R.A)'a istinad ediliyor. Hazret-i İbni Abbas (R.A) dahi kendi içtihadı ile değil, ekser mesail-i tefsîriyesinde olduğu gibi rivayete istinad ediyor. Madem rivayete istinad edilmiş. Bazı sûrelerde bir tarzda gitmiş, diğer sûrelerde başka bir mikyas ile bir hikmete binaen hareket edilmiştir. Ona ilişilmez, öylece kabul edilir.
Benim eski mahfuzatım ise beynel ulema tedavül eden rivayete binaendir. Kendim çok çalıştım ki: Bir tek mikyas ile bütün sûrelerin kelimat ve hûrûfâtını sayayım, muvaffak olamadım. Hem Tenvir-ül Mikyas tefsîri gibi sair eserler hangi mikyas üzerine gidiyorlar, teşhis edemedim. Bazı sûrelerde bir mikyas görüyorum, diğer sûrelerde değişiyor.
İşte bu hakikata binaendir ki: Medar-ı ihtilaf olan küsüratdan kat-ı nazar ettim. Yalnız müttefek-ün aleyh olan büyük yekünleri esas tuttum. Yalnız şu Üçüncü Nüktenin İkinci Kısmında o muteber tefsîrin tankikatına bina edip küsuratı zikr ederek bazı işarata medar kabul etmişim. Çünkü rivayete istinad ettiği için elbette o işarete medar olabilir. Kısmı evvelin ahirinde ve İkinci Kısımda kelimat ve hûrûfâtın küsurları yazılmış ve o küsurlarla vuku'ata işaret edilmiş diye yazmışız.
Mesela: sûre-i Rahman'ın üçyüzellibir adedi bu sene-i arabiyeyi gösterdiğinden otuzbir defa*
فَبِاَىِّ آلاَءِ رَبِّكُمَا تُكَذِّبَانِ
ayetini hatıra getiriyor. Bu aded üç mikyas ile kırkdan ellibire tefavüt ediyor , Demek onbir sene zarfındaki hadisata ehemmiyetle baktırıyor. اَلرَّحْمنِ ile beraber İkinci Kısmında yazılan sûrelerin küsürlarında dahi tefavüt olsa olsa on ile yirmi ortasında olur. Demek her biri yirmi sene zarfındaki vuku'atla alakadardır. Her bir mikyas bir kısım vukuata işaret eder. En zahirisi ve rivayete istinad edilen Tenvir-ül Mikyas'da yazılan adeddir.
Bizim yazdığımız liste de onunla muvafakat ediyor, Kur'an-ı Hakim bana kendinden başka bir üstadı reva görmediği içindir ki, bu sekiz sene içerisinde yalnız bir defa o meşhur tefsîri üstad kabul ettim. Yanlışa düştüm. Demek Kur'an-ı Hakim bana kafi, vafi, şafi bir Üstad'dır. Evet o yeter.
رَبَّنَا لاَ تُوَاخِذْنَا اِنْ نَسِينَا اَوْ اَخْطَاْنَا
رَبَّنَا وَفِّقْنَا لِفَهْمِ اَسْرَارِ كِتَابِكَ وَوَفِّقْنَا لِبَيَانِ اِعْجَازِْهِ كَمَا تُحِبُّ وَتَرْضَى
سُبْحَانَكَ لاَ عِلْمَ لَنَا اِلاَّ مَا عَلَّمْتَنَا اِنَّكَ اَنْتَ الْعَلِيمُ الْحَكِيمُ
اَللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍالَّذِى بَلَّغَ اِلَيْنَا كَلاَمَكَ وَفَسَّرَلَنَا عَلَى مَرَادِكَ وَعَلَى اَلِهِ وَصَحْبِهِ وَسَلِّمْ امِين
وَ آخِرُ دَعْوَيهُمْ اَنِ الْحَمْدُ لِلّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ
Notes
- Hashiya *.Bu işarete otuzbin defa barekellah. Çünkü İkinci Harb-i Umumi beşerin şükürsüzlük ve küfran-ı nimetten çıktı.↩