12. Remiz
İnsanın karıştırdığı bazı meseleler
Remiz [12]
İ'lem.. Ey kardeş bil ki! İnsanların ayaklarını kaydırıp yuvarlandıran esbabın bir cinsi de, bu gelen hususlardır:
1 - Bâtın ism-i şerifinin ahkâmını ism-i Zahir'in ahkâmıyla karıştırmak ve bunun ahkâmını ondan istemek..
2 - Ve kudretin levazımatını hikmetin levazımatıyla karıştırmak ve bununkini onunkinde görmeyi taleb eylemek..
3 - Ve daire-i esbabın mukteziyatını daire-i itikad ve tevhidle karıştırmak ve onları bunlardan istemek..
4 - Ve kudretin taallukatını vücud cilveleriyle veyahut sair sıfatın tecellileriyle karıştırmak; ve bunun nevamis ve hikmetlerini, herbir sıfatın tecelliyatında mülahaza etmektir.
Meselâ, senin vücudunun icadı bu dünyada tedricî iken, berzahi ayinelerde def'î ve ânîdir. O ise, tâ ki, taallukatta sıfat-ı İlahiye temayüz etsinler. Hem tâ, icad ile tecelli arasında bir fark olsun.