Cümle 4: Fakat bilmiyorlar
Amma وَلَكِنْ لاَ يَعْلَمُونَ cümlesinde ise, "üç işaret" bulunmaktadır:
Birisi: Hakkı batıldan ayırmak; ve mü'minlerin mesleğini münafıkların mesleğinden tefrik etmek için -onların ifsad ve fitnelerinin hilafına olarak- elbetteki bir fikir ve ilme ihtiyaç vardır. Amma, münafıkların fitne ve fesad üzerine kurulu olan mesleklerinin şenaati ise, zâhir ve aşikâre olup, az bir şuuru olan dahi onu hissedebilir demektedir. Bunu, içindir ki bunu, önceki âyetin sonu olan وَلَكِنْ لاَ يَشْعُرُونَ cümlesine zeyl kılmıştır.
İkincisi: Bilmiş ol ki; لاَ يَعْلَمُونَ ve emsali olan âyetlerin fasılalarında Kur'an-ı Hakîm لاَ يَعْقِلُونَ ve لاَ يَتَفَكَّرُونَ ve لاَ يَتَذَكَّرُونَ ve saireleri çokca zikretmiştir. Bu ise, işaret etmektedir ki: İslâmiyet, akıl ve hikmet ve ilim üzerine müessestir. Taklid ve taassub üstüne kurulu olan sair dinler gibi değildir. O halde, her akl-ı selim sahibinin İslâmiyeti kabul etmesi gerektir ve öylesi selim bir akim şanı ve kârı da budur.. Ve bu işarette -başka bir yerde zikrettiğim- mühim bir müjde ve büyük bir beşaret 1bulunmaktadır.
Üçüncüsü: Münafıklardan yüz çevirmeye ve onları nazar-ı ehemmiyete almamaya işarettir. Yani: Onlara nasihatin artık bir faidesi yoktur. Zira onlar kendi cahilliklerini, bilmezliklerini tanımıyorlar ki, izalesi için çare arasınlar.
Notes
- Hashiya 1.Herhalde bu müjde "İşarat-ül İ'cazdan evvel te'lif edilmiş olan "Muhakemat" ve "Hutbe-i Şamiye"deki beşaretlerdir. -Mütercim-↩