Risale-i Nur Lessons: The First Word / 2 – The Concepts of Impotence and Poverty | Emine Eroğlu

Sevgili dostlar, geçen hafta Besmele'ye bir başlangıç dersi yapmıştık, bir

girizgah yapmıştık.

Bu haftadan itibaren Besmele'nin, üstadımın kurduğu çerçeve içerisinde

hakikatlerini beraber mütalaya başlayalım istiyorum.

Üstadım, bahse bir temsili hikayecik anlatarak başlıyor.

Temsili hikayeciklerin de Risale-i Nur'u anlama noktasında çok önemli bir

yeri var.

Çünkü temsili hikayecikler, üstadım onları dürbin olarak tanımlıyor.

Yani uzağı yakınlaştırıyor, hakikati bizim anlama ufkumuza yaklaştırıyor

temsili hikayecikler.

Bu da yine Kur'an'i bir metodoloji.

Kur'an-ı Kerim'de peygamber kıssaları anlatılıyor bize ve o peygamber kıssaları

bizim hayatımızda çok önemli hakikatlere tekabül ediyor.

Bediüzzaman Hazretleri de bize temsili hikayecikler anlatmak suretiyle hakikati

bize daha anlaşılır, daha sembolik bir dille aktarmış oluyor.

Bu bizim klasik geleneğimiz içerisinde de çok yaygındır biliyorsunuz.

Hazreti Mevlana'nın Mesnevi'sinde anlattığı hikayelerden tutun da, keleyle ve

dilme'nin öykülerine kadar temsili hikayecikler tarihsel süreç içerisinde de

hakikatin dürbünü hükmündedir.

Üstadım, Bedevi Arap çöllerinde gezen bir adamın hikayesini anlatıyor bize

başlangıcı itibariyle.

Bedevi Arap çöllerinde gezen bir adam ona bir kabile reisinin ismini almasının

gerekliliğiyle yaklaşıyor Bediüzzaman Hazretleri.

Çünkü Bedevi Arap çöllerinde gezen bu özne, bu kahramanımız bizim iki

özelliğiyle öne çıkıyor.

Birincisi Bedevi Arap çöllerinde gezerken tehditlerle karşılaşıyor yani yol

kesicilerle.

Üstadım onu yol kesicilere katiyüttarik diyor.

Yol kesiciler, eşkıyalar, hırsızlar, soyguncular, bozguncular bunlarla

karşılaşması riski var.

Bedevi bir Arap çöldüğünde geziyor sonuç itibariyle.

İkincisi de ihtiyaçları var.

Şimdi bu temel kavramsal düzen içerisinde çok önemli.

İkinci kavramımız ihtiyaçlar, ikinci ana başlığımız ihtiyaçlar.

İhtiyaçlarını da karşılaması gerekiyor.

Çöl boyunca hani ne kadar büyük bir stokla yola çıkmış olursa olsun

çöl boyunca çeşitli ihtiyaçları olacak ve bu ihtiyaçları karşılama durumunda

kalacak bizim kahramanımız.

Dolayısıyla da bir kabile reisinin adını alması gerekiyor ki o kabile reisinin

adıyla bu yolculuğa çıkabilsin.

Herhangi bir çadıra rast geldiğinde ben falanca kabile reisinin adıyla

geziyorum dediğinde o kabile reisinin adına duyulan hürmetle o çadırda iltifat

görecek, lütuf ve ihsan ve ikram görecek.

Onu insanlar ha sen falanca kabile reisinin adıyla mı geziyorsun?

O bizim nezdimizde çok âli, çok muteberdir deyip o kabile reisini karşılar

gibi onun aziz bir misafiri olarak onu sofralarına davet edecekler ya da

yol kesiciler onun yolunu kestiklerinde bilecekler ki eğer ona ilişirlerse

karşılarında o kabile reisini bulurlar.

O tek başına kendileri güçlü fakat buna rağmen o kabile reisinin gücünün

kendi güçlerinden daha büyük bir güç olduğunun farkında oldukları için ona

dokunamayacaklar.

O Bedevi Arap çöllerinde güven içerisinde gezecek.

Şimdi bu çok önemli, çok yalın, sade ama çok önemli bir temsili

hikayecik yeryüzündeki yolculuğumuzu tanımlayabilmeyi kavrayabilme noktasında.

Çünkü o Bedevi Arap çölü dünya bizim üzerinde yolculuğumuzu gerçekleştirdiğimiz

Bedevi Arap çölü dünya pek çok tasavvufi ekolde insanoğlu bir yolcu olarak

tanımlanmıştır.

Bediüzzaman Hazretleri bu geleneği sürdürüyor ve bizi bir yolcu olarak

tanımlıyor.

Biz birer yolcuyuz, hakikatin yolcularıyız ve yeryüzüne Rabbimizi bilmek için,

Rabbimizi tanımak için gönderilmiş olan yolcularız.

Bizim ömrümüz, bizim için takdir edilen ömür bu yolculuğun mühleti ve hayat

dediğimiz şey aslında bu yolculuğun güzergahını belirliyor.

Ona Bedevi bir Arap çölü diyoruz çünkü aslında varacağımız menzili yani yeryüzü

yolculuğunu gerçekleştirmek suretiyle varacağımız menzil cennet olduğu için

cennete nispeten dünya bizim için zorlu bir yolculuk.

Cennete nispet edildiği zaman dünyaya kelime anlamı olarak da dünya deni

kelimesinden türetilmiş bir kelimedir.

Dünya evet tam da öyle Bedevi bir Arap çölü.

Çünkü yeryüzüne gönderildiğimiz zaman biz iki şey insan mahiyetini tanımlama

noktasında çok öne çıkıyor.

Psikolojide de bu böyledir.

Birincisi ihtiyaçlarımız.

İhtiyaçlarımızın alanı insan yaratılmışların en cami olanı, en muhtevi olanı,

en kapsamlı olanı olduğu için insanın ihtiyaç alanı çok geniş.

İnsanın ihtiyaç alanı o kadar geniş ki şu yeryüzündeki her şeyle bizim

kurduğumuz ilişki aslında ihtiyaç ilişkisi.

Yani şu yeryüzünde bizim ihtiyaç bağıyla bağlı olmadığımız ne var diye

baktığımızda yok.

Hiçbir şey yok.

İhtiyacımız var.

Mahlukata ihtiyacımız var.

Fotosanteze ihtiyacımız var.

Yerçekimi kaidesine ihtiyacımız var.

Ondan sonra iklim dengesine ihtiyacımız var.

Buzullara ihtiyacımız var.

Yanardağlara ihtiyacımız var.

Ve bu ihtiyaç bağıyla mahlukata bağlı oluşumuz bizi şöyle bir konumda tutuyor.

İnsanoğlu eşrefil mahlukat olarak yaratıldığı için ya varlığın en eşrefi, en

şereflisi ya da bu konumu ihraz edemezse varlığın en zelili ve dilencisi

haline geliyor.

Ortası yok insan için.

Eğer ihtiyaçlarının menbaını bulamazsa bir Rabbi, Rahime yönelemezse insan

bütün bir varlığın dilencisi haline geliyor.

Dolayısıyla zillete duçar oluyor.

İhtiyaçlar alınıp insanın kendi kimliğini, varlığını anlamlandırabilmesi ve

inşa edebilmesi noktasında en önemli iki kavramdan bir tanesi.

Üstadım insanın iki yarası diyor.

İhtiyaçları birincisi.

İkincisi de korkuları.

Psikoloji bunu korkular olarak tanımlıyor.

Bediüzzaman Hazretleri korkuları bu küçücük temsili hikayecikte katiyüttarikle

tanımlıyor.

Yol kesiciler.

Nedir bizim hayatımız içerisinde yolumuzu kesenler?

Bütün korkularımız, ölüm korkumuz, hastalanma korkumuz, yaşlanma korkumuz,

ondan sonra aç kalma, fakir düşme, sevdiklerimizden ayrılma, başarısız olma,

hor ve hakir görülme.

Hayatımıza baktığımız zaman, biz kendi hayatımızı irdelediğimiz zaman

korkuların hayatı ne kadar yönlendiren, yöneten bir duygu psikolojideki

karşılığıyla güdü olduğunu görüyoruz.

Ve korkularımız birinci sözün hakikati içerisinde aczimiz olarak

tanımlanıyor.

İhtiyaçlarımız da fakrimiz olarak tanımlanıyor.

Yani Bediüzzaman Hazretleri acz ve fakr arasında çok temel bir ayrım koyuyor

birinci sözden itibaren.

Bunu bütün Risale-i Nur okumalarında anahtar olarak kullanmamızı istiyor

Bediüzzaman Hazretleri.

Aczi üstadım korkularımız, fakride ihtiyaçlarımız olarak tanımlıyor.

Bu iki kavram bizim için çok önemli iki kavram insanın iki yarası.

Fakrize olduğu gibi aczde de eğer insan Rabb-ı Rahimini bulamazsa bütün

bir mahlukatın karşısında korkularıyla titreyen bir varlık haline geliyor.

O yüzden de bir noktayı istinada yani bir dayanma noktasına ihtiyacı insanın

en önemli en büyük iki ihtiyacından birisi.

Diğeri de fakr olarak tanımladığımız ihtiyaçları insanın noktayı istimdat

diyoruz buna da medet isteme noktası.

Yani insanın bir noktayı istinad, dayanma noktası, korkularından emin olma

noktası bir de noktayı istimdat, medet isteme, imdat isteme noktası olarak iki

temel dinamiğe ihtiyacı var.

Şu yeryüzünün yolculuğunu gerçekleştirebilmek için.

İnsan bir yolcu, dünya gurbetinde yolculuk yapabilmek için iki

temel duyguya ihtiyacı var, iki temel dayanağa ihtiyacı var.

Bir noktayı istinad, birisi noktayı istimdat.

Neden bu iki temel dayanaya ihtiyacı var?

Çünkü yeryüzü gurbetinde insanoğlu ihtiyaçlarıyla var ve korkularıyla var.

Kendi kimliğini bu iki temel dinamikle kurduğu ilişki üzerinden tanımlıyor.

Kendi kimliğini böyle kuruyor ya mahlukatın en zelili ya da en azizi

olarak yolculuğunu tamamlıyor.

Dünya gurbeti demem önemliydi çünkü insanın vatan-ı asrisi cennettir.

İnsan adamdan vücuda çıkarılmıştır.

Yani yokluktan varlık alemine gönderilmiştir ve ruhlar alemiyle devam eden

yolculuğu ana rahmi üzerinden yeryüzüne intikal etmiştir.

Burada da devam ediyor yolculuğu insanın çocukluk, gençlik ve yaşlılık

üzerinden kabir alemi, ondan sonra da haşir-mahşer ve cennet-cehennem süreci

içerisinde uzun bir yolculuğu var insanın.

Dünya yolculuğu bu yolculuğun mihenk noktasını oluşturuyor.

Çünkü dar-ül imtihan dünya ve bu dünya yolculuğunda insan nasıl bir

yolculuk yapacağına kendi iradesiyle karar veriyor.

O yüzden Bediüzzaman Hazretleri bu bedeli Arap çölü metaforunu kurduktan sonra

önümüze iki tane özne çıkarıyor.

Bu öznelerden bir tanesi mağrur bir tanesi mütevazı.

Bu iki kavram da çok önemli bizim için.

Mağrur olan bir kabile reisinin adını almıyor.

Mütevazı olan bir kabile reisinin adını alarak bedeli Arap çölünde yolculuğa

çıkıyor.

Mütevazı olan bir kabile reisinin adını aldığı için bedeli Arap çöllerinde

rahatla yolculuk yapıyor.

Ne zaman bir yol kesiciye rast gelse ben falanca kabile reisinin adıyla

kesiyorum diyor.

Dolayısıyla şekil ona ilişemiyor defoluyor.

Ne zaman bir çadıra rast gelse o namile hürmet görüyor.

Oysa kabile reisinin adını almayan mağrur gururlu olan o bedeli Arap çöllerinde

muhtaç kalıyor ama hiçbir çadırda hürmet görmüyor.

Kendi adıyla gezdiği için kimse ona itibar etmiyor.

Bu sefer çadırlarda dilencilik yapmaya başlıyor.

Ya da bir şakiye rast geldiği zaman o şakinin zulmüne muhatap oluyor.

O şaki ona ilişebiliyor, ona zarar verebiliyor.

Şimdi öyleyse gurur ve tevazu kavramlarını Bediüzzaman Hazretleri nasıl

tanımlıyor diye dönüp baktığımızda kendi yolculuğumuzun üzerinden biz şunu

görüyoruz.

Demek ki mağrur şu yeryüzü yolculuğunu kendi adıyla yapmaya çalışan insanlar.

Mütevazı da şu yeryüzü yolculuğunu Rabbinin adıyla yapan insanların sıfatı.

Üstadın birinci sözde mağrur ve mütevazı kavramlarını ortaya koyarken besmele

üzerinden tanımlıyor.

Yani mütevazı demek şu yeryüzü yolculuğunu Bismillah ile Allah'ın adıyla

tamamlayan demek.

Mağrursa şu yeryüzü yolculuğunda kendi adıyla yolculuk yapan demek.

Yani Cenab-ı Hakk'ın Rabb-ı Rahim oluşu karşısında mağrur ben

benim mukabelesinde bulunan, kendi kimliğini enaniyeti üzerinden yani benlik

üzerinden tanımlayan ve kendi adıyla yolculuk yapan insan mağrur.

Oysa mütevazı yolculuğuna başladığından itibaren şu kainat mülkünün sahibi,

maliki, maliki hakikisi, kaderi mutlak olan Rabb-ı Rahim'ine iltica edip

onun adıyla şu yolculuğu tamamlamaya çalışan insan demek mütevazı.

Şimdi öyleyse arz ve fakr kavramlarını başlangıç itibariyle birbirinden

ayırdık.

Arz Cenab-ı Hakk'ın kudretine bakıyor ve bizim ihtiyaçlarımızı tanımlıyor

arzimiz.

Fakr ise bizim, düzeltiyorum, arz bizim korkularımızı tanımlıyor ve Cenab-ı

Hakk'ın kudretine bakıyor.

Fakr ise bizim ihtiyaçlarımıza tanımlıyor ve Cenab-ı Hakk'ın rahmetine bakıyor.

Öyleyse arz ve fakr besmeleyi, Bismillah'ı anlayabilme noktasında çok önemli

iki kavram ve bizi en başta iki esmaya bağlıyor.

Arz bizi Cenab-ı Hakk'ın kudretine, fakr da bizi Cenab-ı

Hakk'ın rahmetine dayandırıyor.

Yani besmele ile beraber biz noktayı istinadımızı yani dayanma noktası olarak

Rabbimizin kudretini tanımlıyoruz besmele ile.

İhtiyaç noktası olarak da Allah'ın rahmetine iltica ediyoruz.

Noktayı istimdadımız Cenab-ı Hakk'ın rahmeti, noktayı istinadımız Cenab-ı Hakk

'ın kudreti.

Cenab-ı Hakk'ın kudreti bize nasıl noktayı istinad oluyor bu yolculukta?

Biz biliyoruz ki şu kainatta cereyan ezilmekte olan bizi korkutan her türlü

katiyüttarik, her türlü yol kesici, kim olursa olsun o yol kesici, esbap

nizdinde yol kesiciler.

Biz biliyoruz ki Rabbimizin kudretine iltica ettiğimiz zaman o yol kesicilerin

bize ilişme ihtimali yok.

Ölüm bile mahiyet değiştiriyor biliyorsunuz Allah'a istinad ettiğiniz zaman

ölüm bir son olmaktan, ondan sonra bir bitiş, bir yok oluş olmaktan

çıkıp ebedi bir saadetin kapısı haline geliyor.

O nihayetsiz kudretle beraber ölümden sonra ahiret alemini yaratmak, cennet

alemini yaratmak Rabbin kudretine nispet edildiği zaman bir baharı yaratmak,

bir çiçeği yaratmak kadar kolay olduğunu idrak ediyorsunuz.

Aynı şekilde ihtiyaçlarınız için dilencilik yapmanız gerekmiyor.

Çünkü istediğiniz her şeyi Rabbinizin rahmetinden talep etmeye başlıyorsunuz.

Biliyorsunuz ki sebepler sadece Allah'ın size ihsan etmek istediği lütufları,

ihsanları, ikramları size ulaştıran birer postacı hükmündeler.

Size ulaştıran birer tevziat memuru, dağıtım memuru hükmündeler.

Ve bunu idrak ettiğiniz zaman siz talep ettiğiniz şeyleri espaptan talep etme

dilenciliğinden azade oluyor.

Doğrudan doğruya Rabbinizden talep ediyorsunuz.

Öyle olunca besmele sizin varlığınızı bütün bir mevcudatla

kurduğunuz ilişki içerisinde yatay bir düzlemden Allah'la kurduğunuz ilişki

olan dikey bir düzleme taşıyor.

Yani siz isteyeceğiniz her şeyi espaptan, kainatta binlerce ihtiyacınızı

binlerce farklı espaptan talep etmek yerine dikey olarak doğrudan doğruya

Rabbinizden talep ediyorsunuz.

Korkularınızı da aynı şekilde bir noktayı istinad olarak Rabbinizin dergahına

iltica etmek suretiyle korkularınızdan da emin hale geliyorsunuz.

Dolayısıyla başlangıç itibariyle bu dersimizde biz çok temel iki kavramı

tanımlamış olduk.

Bu kavramlardan bir tanesi fakr bir tanesi arz.

Sehiv olarak genellikle bu iki kavram birbirinin yerine kullanılır ve ikisi

arasındaki fark çok da anlaşılmaz, çok da bilinmez.

Oysa bu iki kavram bizi iki farklı esmaya istinad ettiren, iki insanoğlunun

iki temel yarasını tanımlayan, insan mahiyetini anlayabilme noktasında iki

anahtar kavram arz ve fakş kavramları bunların arasındaki farkı mütala etmiş

olduk.

Bunlar bizi iki ayrı esma ilahiyeye istinad ettiriyorlar.

Ümit ederim gelecek dersimizde kaldığımız yerden devam ederiz.