Lessons from Risale-i Nur: The First Word / 4 — Acting in the name of Allah—remembrance, reflection, gratitude | Emine Eroğlu

Sevgili dostlar, geçen dersimizde mevcudatın lisanı haliyle nasıl bismillah

dediği bahsini konuşmuştuk.

Ve oradan şöyle bir neticeye varmıştık.

Mevcudat nasıl rahmet ve kudrete istinad ederek, azzin ve fakrin diliyle rahmet

ve kudrete istinad ederek biz bismillah diyorsak, mevcudat da azzin ve fakrin

lisanıyla, hal lisanıyla rahmet ve kudrete iltica ederek bismillah diyor.

Ve biz mevcudatın lisanı haliyle nasıl bismillah dediğini nasıl okuyoruz diye

baktığımızda, sebepler ve neticeler arasındaki ilişkiyi nazarı itibare

vermiştik.

Demek ki mevcudat adi sebeplerle olağanüstü mucizevi neticeler hasıl ederek, o

sebeplerden o neticelerin hasıl olamayacağı, o neticelerin ancak nihayetsiz

kudretle ve nihayetsiz rahmetle ortaya çıkabileceğinin lisanıyla bize bismillah

demeyi, mevcudatın bismillah deyişini okumayı öğretiyorlar.

Dolayısıyla aslında bana öyle geliyor ki, bismillah biliyorsunuz

meallendirirken Allah'ın adıyla diye meallendirilir.

Oysa üstadım Risale-i Nur boyunca bismillah'ı Allah namına diye

meallendiriliyor.

Hep Allah namına vurgusunu baştan itibaren devam ettirerek mevcudatın Allah

namına hareket edişinin manasının derinliklerine nüfuz ediyor.

Ve Allah namına kelimesini biz isimle, Allah'ın isimleriyle birleştirdiğimizde

şöyle bir neticeye varıyoruz.

Biz rezakiyete iltica ediyorsak Allah lafzayı celali bütün isimleri cem eden

bir isim olduğu için, isim kelimesini bismillah dahaseten vurguladığımız için

biz Halik namına, mesela yaratılıştan bahsediyorsak Halik namına diyoruz

besmele derken ya da rezakiyetten bahsediyorsak Rezak namına diyoruz.

Eğer mukavemetten bahsediyorsak, güçten, kuvvetten bahsediyorsak Kudret namına

diyoruz.

Allah'ın bütün esmai ilahiyesini sayarak o isimlerin namına hareket etmeyi,

mevcudatın da o isimlerin namına hareket ettiklerini görmeyi öğreniyoruz

besmele bahsinde.

Zaten şunu hatırlatmakta fayda var.

Bediüzzaman hazretleri bahse başlarken ona başlarız demişti.

Normalde biz onunla başlarız diyoruz.

Yani besmele ile bir şeylere başlıyoruz.

Oysa Bediüzzaman hazretleri besmele ile bir şeylere başlamak değil, besmeleye

başlamaktan bahsediyor.

Ona başlarız diyor.

Üstadımın bu yaklaşım tarzından yola çıkarsak aslında biz Allah namına hareket

etmeyi öğrendiğimizde hep besmelenin içinde kalıyoruz.

Hep besmele ayetinin içerisinde kalmak suretiyle de ilk dersimizde o mütalaa

ettiğimiz cüzler ve küller arasındaki ilişkiden yola çıkarak yani besmelenin

aslında Fatiha-yı Şerife'nin, Fatiha-yı Şerife'nin de Kur'an

-ı Kerim'in tefsiri olduğundan yola çıkarsak aslında biz besmelenin içerisinde

kalmak suretiyle hep aynı hakikatin içerisinde kalıyor, hep aynı hakikati

tafsil etmeye, tefsir etmeye devam ediyoruz.

Üstadım bahsin sonunda bu Allah namına meselesini bir neticeye bağlıyor ve

diyor ki öyleyse diyor yani mevcuda hep Allah'ın namına hareket ediyorsa

ve biz bunu mütalaa ediyorsak, bunu müşahede ediyorsak, bunu tefekkür ediyorsak

kainatta öyleyse diyor üstadım sen de Allah namına hareket etmelisin.

Allah namına ver, Allah namına al, Allah namına vermeyen gafil kullardan alma,

almamalısın suretinde bir neticeye bağlıyor meseleyi.

Şimdi bütün mevcudatın kainattaki serüvenine yolculuğuna baktığımız zaman biz

mevcudatın kainattaki yolculuğunun cebri bir yolculuk olduğunu görüyoruz.

Yani orada mevcudatın iradesi devreye girmiyor, kudret ve rahmetle yapılan bir

yolculuk.

Ama kendi yolculuğumuza baktığımız zaman bizim yolculuğumuz evet kudret ve

rahmetle yapılan bir yolculuk.

Ama o Bedevi Arap çöllerinde seyahat eden iki adam meseleine geri dönersek

biz ya bir kabile reisinin adını alıyorduk ya da almıyorduk.

Ya bu yolculuğu Allah'ın adıyla yapıyorduk ya da kendi namımıza yapıyorduk.

Oysa biz irademizin hakkını vererek rahmet ve kudrete iltica ve istinad

ediyoruz.

Rahmete, rahmetten istimdat, kudrete iltica ederek bu yolculuğu

gerçekleştiriyoruz.

Öyleyse biz kendi irademizin hakkını vererek rahmete nasıl, kudrete nasıl

iltica edeceğiz, nasıl istimdat edeceğiz sorusunu da üstad bir neticeye

bağlıyor, bunun bir ölçüsünü veriyor.

Bunu muğlak olmaktan çıkarıp netleştiriyor ve diyor ki sen rahmet ve kudrete

iltica ederek, yani Allah namına bu yolculuğu gerçekleştirmek istiyorsan

yapacağın şey şu Allah namına vermek, Allah namına almak, Allah namına vermeyen

gafil kullardan almamak şeklinde cereyan edecek.

Yani bu çerçeve bizim irademizin hakkını nasıl vereceğimizin çerçevesi.

Eğer biz verdiğimiz her şeyi Allah namına veriyorsak, aldığımız her şeyi,

burada maddi manevi aldığımız ve verdiğimiz her şeyi, bunu bir etkileşim olarak

okuyabilirsiniz.

Bütün kainatla bütün varlık alemiyle insanın bir etkileşimi var ve bu bir

alıcılık ve vericilik üzerinden cereyan eden bir etkileşim.

Kainata baktığımız zaman biz şunu görüyoruz, bir varlıkla bütün bir varlık

arasında iletişim var, etkileşim var.

Bir varlık hatta adeta bütün bir varlığa bağlanıyor.

Bütün bir varlık da gelip o bir tek varlığa bağlanıyor.

Bizim bütün bir varlık arasındaki ilişkimizi biz Allah namına tesis

edebiliyorsak, Allah namına veriyoruz ve bütün varlıktan alacağımız şeyi Allah

namına alıyoruz.

Burada bir ince kritik nokta da var.

Eğer Allah namına vermiyorsa birileri ki bu da yine iradenin devreye girmesiyle

oluyor, birileri kendi namına bu yolculuğu devam ettirmeye çalışıyorlarsa,

Allah namına almayıp Allah namına vermiyorlarsa onlarla bizim aramızdaki ilişki

Allah namına vermeyen gafil kullardan almamak suretinde cereyan ediyor.

Şimdi burada üstadım yine bir hüsnü hatimi olarak meseleyi bir

ücret bahsine de bağlıyor.

Diyor ki sen aldığın her şeye karşı, kainatta aldığın, sebeplerden aldığın

şeylere karşı bir ücret ödüyorsun.

Bu ilahi rahmetten aldığın, ilahi kudretten aldığın yani bir kudret mucizesi ve

rahmet hediyesi.

Bu kavramları ben çok önemsiyorum ve seviyorum.

Besmele'yi anlamak noktasında kudret mucizesi ve rahmet hediyesi.

Sen kudret mucizesi ve rahmet hediyesi olarak aldığın şeylere karşı bunun bir

ücreti yok mu?

Yani bunun bir mukabelesi.

Bunları aldın ama bunları kabul edişin bir mukabelesi yok mu?

Sorusuna üstadım diyor ki bu ücret üç tanedir.

Zikir, fikir ve şükürdür.

Bu zikir, fikir ve şükür kavramları bizim hayatımızın en asli kavramları.

Bediüzzaman Hazretleri birinci sözü bütün bir Risale-i Nur'a, bütün bir

hakikate çekirdek yaptığı gibi bu üç kelimeyi de hakikatin çekirdeği haline

getiriyor.

Zikir, fikir ve şükür.

Başlangıçta diyor üstadım, Bismillah demek şükürdür.

Başta Bismillah, özür dilerim, zikirdir.

Sonra Bismillah'la başladığımız şey yine hani bizi kudrete ve rahmete rabd

etmesi gerekiyor ya rabd edebilmesi için bir fikir sürecinden geçmemiz

gerekiyor.

Yani aslında besmelenin nasıl bir tefekkür olduğunu da tanımlıyor.

Bu bir fikir sürecinden geçmemiz gerekiyor.

O fikir süreci de nimette inamı, inamda münimi görebilmek şeklinde cereyan

ediyor.

İnam nimetin bize verilişi anlamına geliyor.

Münim de nimeti veren, Allah'ın ismi münim.

Yani biz önümüzde bize verilen nimetler, nimet sofraları, matbahaya nimet diyor

Bediüzzaman Hazretleri ona nimet sofrası.

İşte o sofrayı nimette bize sunulan muhabbetler, şefkatler, rızıklar, ilimler,

bilgiler hepsi birer rahmet sofrası olarak bize sunuluyor.

Ve bu bize sunulan nimetleri bizim nimetten inama geçmek suretiyle tefekküre

dönüştürmemiz gerekiyor.

Yani o nimet bize nasıl ulaştırılıyor?

Yani yediğimiz şey bir buğdaysa o buğday bize nasıl ulaştırılıyor?

O buğdayla bütün bir varlık alemi arasında bir ilişki var.

Yerçekimi kanunu, işte neşhu nema kanunu, suyun kaldırma kanunu, o yağmurların

yağışı, ondan sonra o bulutların gönderilişi, o kademe kademe basamak basamak,

o buğdayın teşekkül edişi, değirmenlerde öğütülüşü, ondan sonra ölü olan o

şeyin bedenimizde tekrar hayat buluşu, nimette inamı yani o nimetin bize

ulaştırılışını görebilmek, o ulaştırılmakta da geçen dersimizde zikrettiğimiz

iletle malul, yani sebeplerle neticeler arasındaki bağı koparıp nimeti

sebeplerden değil doğrudan münimden bilebilmek.

Yani inamdan münime, Allah'ın nimet vericiliğine geçebilmek işte bu tefekkür

anlamına geliyor.

Yani sebepler düzlemine dikkat edin, hiç ihmal etmiyoruz.

Çünkü biz nimetten inama sebepler düzleminde, yatay düzleminde hareket ederek

geçebiliyoruz.

Sebepler düzleminde bu bize nasıl veriliyor?

Yani sütse bu, bize ineğin bir rahmet feyzinden süt çeşmesi haline

gelmek suretiyle verildiğini görüyoruz.

Ya da o bir havuçsa o ipek gibi yumuşak köklerin mukavemet kanunlarını

nasıl delip geçtiğini, havada dalların intişarı gibi toprağın altında intişar

ettiğini ve toprağın altında meyve verdiğini, sebze verdiğini görüyoruz,

müteala ediyoruz.

Yani nimetten inama geçerken biz sebepler dairesinde bir tefekkür düzlemi

kuruyoruz kendimize.

Nimetin bize nasıl verildiğinin itirakiyle yolculuk ediyoruz ki aslında bütün

bilimler bu yatay düzlemde bir tefekkür dairesiyle cereyan ediyor.

Fakat o yatay düzlemde yaptığımız yolculuk hep bize yine şunu gösteriyor, bu

neticeler bu sebeplerden hasıl olamaz.

Neticeler şuurlu ama sebepler şuursuz.

Neticeler bizi tanıyan, bilen, nihayetsiz ilim, nihayetsiz rahmet sahibi bir

zat tarafından takdir ediliyor ama sebepler bizi tanımıyor ve bilmiyor.

Dolayısıyla sebepler bağlamında yatay düzlemde yaptığımız sebepleri birbirine

bağlayarak yaptığımız o yolculuk bizi tefekkür düzleminde inandan münime

geçiriyor.

Diyoruz ki demek ki bütün bunlar nihayetsiz bir kudretin, nihayetsiz bir

rahmetin semereleri olarak bize ulaştırılıyor.

Ve bunu gördüğümüzde işte bize ulaşan her şey ne haline geliyor bizim

için?

Bir rahmet hediyesi, bir kudret mucizesi haline geliyor.

Şimdi burada çok tatlı bir lezzet var aslında şükür de buna bakıyor.

Size bir hediye ulaştırılsa o hediyenin maddi değerinden daha fazla o hediyeyi

size ulaştıran zatın kıymeti o hediyeye yeni anlam katmanları yükler.

Çok sevdiğiniz birisi tarafından size küçük bir hediye ulaştırılsa o hediye

sizin için büyük bir hediyedir.

Ve biz kainat kitabında bize ulaştırılan hediyelere baktığımız zaman, Bismillah

ile aldığımız hediyelere baktığımız zaman şunu görüyoruz.

O bir meyve olsun mesela.

Ağaçların elleri hükmünde olan dallarıyla rahmet feyizinden bize ulaştırdıkları

birer meyve.

Biz de onu koparıp Bismillah ile alıyoruz.

Yani o bize Allah namına uzatıyor, biz de Allah namına uzatıyoruz.

O bize Allah adına uzatıyor, biz de Allah adına o meyveyi alıyoruz.

Orada meyvenin lezzetinden daha büyük bir lezzet var.

Ne lezzeti meyvenin lezzetinden daha büyük olan lezzet?

O meyvenin nihayetsiz kudret ve nihayetsiz rahmet tarafından bize gönderilmiş

oluşu.

Yani nihayetsiz bir rahmetin şefkati altında kendimizi hissediyor oluşumuz.

Nihayetsiz bir kudretin emniyeti altında kendimizi hissediyor oluşumuz.

Bu hediye, hediyelerin en büyüğü bizim için.

Öyle olunca nimetin lezzeti bizim için maddi bir lezzet olmaktan çıkıyor,

manevi bir lezzete dönüşüyor.

Nimetin lezzeti bizim için sınırlı bir lezzet olmaktan çıkıyor, sınırsız,

sonsuz bir lezzete dönüşüyor.

Ve kendimizi bir şefkat sanağının altında hissediyoruz.

Aynı zamanda kendimizi bir kudretin emniyeti altında hissediyoruz.

Yani bir sonraki meyve gelecek mi, aç mı kalacağım, tok mu kalacağım?

Bütün bunların derdine düşmüyoruz.

Önümüze ne zaman bir yol kesici kesse, onu ağaçların ipek gibi yumuşak

köklerinin sert kaya parçalarını delip geçtiği gibi delip geçebileceğimizi

biliyoruz.

Bütün sertlikleri fakrin yumuşaklığıyla, aczin yumuşaklığıyla delip

geçebileceğimizi biliyoruz.

Ve bütün harcatımızı karşılayabileceğimizi, bütün hararetlerin içerisinden,

bütün yangınların içerisinden yanmadan çıkabileceğimizi besmeleyle talim

ediyoruz.

Yani biz evet bir sebepler aleminde yaşıyoruz.

Ve yaşadığımız sebepler alemin sebeplerin dar koridorları, insanı sıkıştıran

kalıpları içerisinde bizi sürekli olarak o kalıpları, o çeperleri aşıp geçmeye,

delip geçmeye ve sonsuzluğa açılmaya sevk ediyor.

Çünkü biz insanız, sonsuz için yaratılmışız ve nihayetsiz bir kaynak bulmakla

mükellefiz.

İşte besmele en baştan itibaren biz dahi başta ona başlarız dediği gibi

Bediüzzaman Hazretleri'nin bizim o sonsuz kaynakla irtibatımızı tesis ediyor.

Burada bahsiyi bağlarken yine B harfinin bir sırrıyla bağlamak istiyorum.

Başladığım yere dönerek bağlamak istiyorum.

B harfi biliyorsunuz iki dudağı birbirine çarpıştırarak çıkardığımız bir harf.

Başlamak fiili de B harfiyle, baş fiili de B harfiyle başlıyor.

Ve başlamak fiili bizim için besmele ile özdeş bir kelime artık.

Ve başladığımız yer bizim için hep kaldığımız, hep derinleştiğimiz bir yer.

Bediüzzaman Hazretleri besmele için arşı farşe bağlar diyor.

B harfi nasıl iki dudağı birbirine bağlıyorsa, birleştiriyorsa besmele arşı

farşe birleştiriyor.

Sebepler perdesini şeffaflaştırıp bizi nihayetsiz kudret ve rahmetle

buluşturuyor.

Besmele şu yeryüzü yolculuğumuzu Allah namına yani Allah adına yapmayı

sağlıyor.

Ve yine besmele bütün mevcudatın hal lisanıyla, virdi zebanını hal lisanıyla

besmele deyişini okumamızı, bütün bir mevcudata muhatap olmamızı, tefekkür

alemine nüfuz etmemizi, ve mevcudattan gelen her şeyi de Allah'ın adıyla

geldiğinin idraki içerisinde Allah'ın adıyla kabul etmemizi sağlıyor.

Dolayısıyla o zikir fikir süreci içerisinde bağlandığımız nokta şükür noktası

oluyor.

Ve biz şükrü dikkat edin bir idrak makamı olarak tanımlıyoruz birinci sözden

itibaren.

Şükür çünkü bizim için fikrin neticesi.

Şükür bizim için inamdan münine geçiyor olmanın tadı lezzeti.

Şükür bizim için kudret mucizelerini ve rahmet hediyelerini Allah'ın namına

kabul etmenin bir semeresi.

Şükür bizim için gelen şeyin tadı, bize ulaştırılan nimetin tadı ne olursa

olsun, asıl nimetin o nimetin arkasındaki eli görmek, kudret ve rahmet eli

olduğunu görmenin tadını duymanın lezzeti şükür bizim için.

Dolayısıyla besmele ile çıktığımız yolculuk zikir yolculuğu fikir bağlamından

geçip şükürle semere veriyor.

Burada en son olarak şunu söyleyebiliriz şükür yolculuğumuz ve besmele

yolculuğumuz devam edecek elbette.

Bediüzzaman Hazretleri şükrü şu kainat ağacından Cenab-ı Hakk'ın elde etmek

istediği, almak istediği semere olarak tanımlıyor.

Şükür bizden yani insandan elde edilecek en önemli meyve ve o meyveye

ulaşmaya biz Bismillah'ın zikriyle başlıyoruz.

Önümüzdeki derste tekrar görüşmek üzere sevgili dostlar.