Lessons from Risale-i Nur: The First Word / 3 — How all things and events point to Allah | Emine Eroğlu

Sevgili dostlar, derse başlamadan teşvikleriniz ve takibiniz için teşekkür

etmek istiyorum.

Kürre-i arz dairesinde bir halkayla ders yapmanın mutluluğunu yaşatıyorsunuz

bana.

Geçen dersimizde arz ve fakr kavramlarını konuşmuştuk birinci söz bağlamında ve

şöyle bir neticeye varmıştık.

Besmele arzımızın ve fakrımızın bizi nihayetsiz kudrete ve nihayetsiz rahmete

rabd etmesidir.

Bugünkü dersimizde ise mevcudat nasıl Bismillah der bu mevzu üzerinde konuşmaya

devam edeceğiz.

Üstadım bunu bir soruyla işliyor ve diyor ki bütün bir mevcudat her

lisanıyla Bismillah der öyle mi?

Dolayısıyla mevcudatın Bismillah'ı her lisanıyla söylediğinin tanımı ile

başlıyor üstadım.

Nasıl mevcudat konuşur?

Aslında bu besmelede zikredilen bu bahis bize kainatın dilini yani kudret

dilini okumayı öğretecek biraz sonra.

Ve üstadım mevcudatın bütün bir mahlukatın her lisanıyla nasıl konuştuğunu bize

her lisanıyla mevcudatı konuşturarak anlatacak.

Eşyanın iki yüzü var mülk ve melekut yüzleri, madde ve mana yüzleri,

ruh ve madde yüzleri.

Bediüzzaman Hazretleri bize mülk yüzüne bakarak melekutiyet yüzünü eşyanın

nasıl göreceğimizi, Kur'an ayetleri ile kainat ayetleri arasındaki ilişkiyi

nasıl tesis edeceğimizi, o kopmuş bağları kendi aklımızda kalbimizde kopmuş

bağları nasıl tamir edeceğimizi öğretiyor.

Mevcudatın her lisanını okumayı öğreterek.

Bu birinci söz bağlamında Bediüzzaman Hazretlerinin kainatın dilini, kudret

ayetlerini bize okutmaya yönelik ilk dersi.

Ve üstadım bu ilk dersi verirken yine geçen dersimizin süreyi olarak rahmet

ve kudret bağlamıyla devam edecek meseleyi.

Adz ve fakr bizi nihayetsiz kudrete ve rahmete rabd ediyorsa ve besmele

bizim adzimiz ve fakrımız da nihayetsiz kudrete ve rahmete rabd olmamışsa,

mevcudat nasıl nihayetsiz kudrete ve rahmete rabd oluyor?

Buradan devam edeceğiz yolculuğumuza.

Üstadım bir yine temsil dürbünüyle baktırıyor bize meseleyi ve bir metafor

kuruyor.

Bu metaforda bir adam koskocaman bir şehir ahalisini cebren yani zorla bir

takım işlerde çalıştırıyor.

Sevk ediyor ve bir takım işlerde çalıştırıyor.

Şimdi biz ne o adamla konuşmuşuz ne de eşyanın, hadisenin külhüne vakıfız.

Sadece dışarıdan seyrediyoruz.

Ortada bir tane adam var.

O adamın sınırlı olan gücü var ve karşısında koskocaman bir şehir ahalisi

var.

Ama o adamın o koskocaman şehir ahalisini bir işlerde çalıştırması var.

Şimdi biz bir sebeplere bakıyoruz.

Adamın tek başınalığına, gücünün ve kudretinin sınırlı oluşuna bakıyoruz.

Bir de o adamın yaptığı işin büyüklüğüne bakıyoruz.

Koskocaman bir şehir ahalisini çalıştırıyor oluşuna.

Yani bir sebebe bir de ortaya çıkan neticeye bakıyoruz.

Ve her lisanıyla şunu okuyoruz.

Bu sebepten bu netice çıkmaz.

Bu lisanı okuduktan sonra şöyle bir neticeye, kendi neticemize şöyle bir

çıkarsamaya ulaşıyoruz.

Ve diyoruz ki demek ki bu adam bunu kendi gücüyle, kendi kudretiyle,

kendi başına yapmıyor.

Bir güce istinad ederek, bir güce dayanarak yapıyor.

Dayandığı güç bir devletin gücü, bir ordunun gücü olabilir.

Devlet namına diyor olabilir, kanun namına diyor olabilir.

Ama bir güce dayanarak bu eylemi gerçekleştiriyor.

Şimdi bu sebepler ve neticeler arasındaki illiyet bağının kopartılması

meselesi, üstadımın bütün Risale-i Nur boyunca gerçekleştirdiği temel

okumalardan bir tanesi.

Biz sebepler ve neticelerin birbirine mukarin yani yakın oluşundan hareket

ederek, o neticenin o sebepten hasıl olduğu hükmüne varıyoruz.

Yani düğmeye bastığımızda lamba yandığı için o lambayı kendi yaktığımızı,

düğmeye basma eylemiyle yaktığımızı zannediyoruz.

Oysa o yanma eyleminin arkasında bir kudret, bir işleyiş, bir nizam var.

Onu göremiyoruz.

Bu mukarinetin yanılgısı yani bu yakınlığın, sebep neticenin beraber

yaratılıyor oluşumun yakınlığının yanılgısı üzerinden hükme varıyoruz.

Üstad bizi bu yanılgıdan kurtarıyor.

Ve diyor ki, kainattan örnekler veriyor bize.

Birinci örneğimiz bir çekirdek örneği.

Tohumlar, çekirdekler bunlar küçücük zerre miskal tohumlar ve çekirdekler ama

kocaman ağaçları sırtlarında taşıyorlar.

Bu bir rahmet feyzi bizim için.

Ya da ikinci bir örnek, bostanlar, bahçeler.

Bostanlar ve bahçeler kudrete istinad ederek bir rahmet mutfağına, bir kudret

mutfağına dönüşerek orada çeşit çeşit yemekler, taamlar pişiriyorlar bizim

için.

Kainat sayfalarını okuduğumuz zaman, biz kudret sayfalarını okuduğumuz zaman

çeşit çeşit örnekler görüyoruz bununla ilgili.

Bunlardan bir tanesi yine Üstad'ımın verdiği.

Keçi, koyun, inek gibi hayvanların rahmet feyzinden süt çeşmelerine

dönüşmeleri.

Şimdi biz keçi, koyun, inek gibi hayvanlara baktığımız zaman onların bizi

bilmediklerini, acizliklerini görüyoruz ve bize şefkat edemeyeceklerini, bize

rahmet edemeyeceklerini biliyoruz.

Sebepler onlar yani adil sebepler.

İneğin yediği şeylere, koyunun yediği şeylere baktığımızda bunların da adil

sebepler olduğunu görüyoruz.

Yeşil ot yiyor, su içiyor inek.

Kur'an-ı Kerim'de de ineğin süt vermesi, pislik ve kan arasından

o tertemiz mainin rahmet feyzinden akıyor oluşu Allah'ın ayetlerinden olarak

zikredilir.

Bediüzzaman Hazretleri Kur'an izleyinde aynı örneği veriyor.

Bir tarafa siz sebepler olarak inekleri koyuyorsunuz, onların yediklerini

koyuyorsunuz ama öteki tarafa ortaya çıkan neticeyi, rahmet feyzinden akan sütü

koyuyorsunuz ve hep şuna hükmediyorsunuz.

O Cebren bir şehir ahalisini bir işlerde çalıştıran adam örneğindeki gibi bu

sebepten böyle bir netice hasıl olmaz.

Bu illet ve bu malül arasında bir nisbetsizlik var.

Bu malül yani bu netice, bu sebepten ortaya çıkmış olamaz.

Çünkü süte bakıyorsunuz, o süt sizin proteine olan ihtiyacınıza, vitamine olan

ihtiyacınıza bilen bir zat tarafından, sizin midenizin, bağırsaklarınızın

sindirme istidadını, potansiyelini, kabiliyetini bilen birisi tarafından, hatta

sizin hani o yeşil acı bir süt çıksa o ineğin karnından, rahmet

feyzinden aksa ona karşı muhataplığınız yine bu nisbette olmayacak.

Sizin göz zevkiniz, estetik duygunuz, damak zevkinizi bilen bir alim, bir kadir

tarafından hazırlandığını görüyorsunuz.

Oysa bunların hiçbirisi inekte yok.

Dolayısıyla illet ve malülün arasındaki bağı kopartıyorsunuz, diyorsunuz ki bu

netice bu sebepten hasıl olamaz.

Ya da bu sebeplerden böyle bir netice hasıl olamaz.

Sebep ve neticeyi, ikisini de inkar etmiyorsunuz.

Sebepler var, onları görmek zorundasınız.

Ortaya çıkan bir netice var, bunu da görmek zorundasınız.

Sadece ikisini bağlayan bağı kopartıp sebepleri Allah'a, neticeyi de Allah'a

veriyorsunuz.

Bu hani ezeli bir tartışma vardır bilirsiniz.

Tavuk mu yumurtadan, yumurta mı tavuktan diye sorulur.

Bizim cevabımız şöyledir.

Tavuk da yumurtadan değil, yumurta da tavuktan değil.

Tavuk da Allah'tan, yumurta da Allah'tan.

Yani sebep de Allah'tan, netice de Allah'tan.

Şimdi bu illiyet bağını koparttığınızda siz bütün kainatı bu nazarla okumayı

öğreniyorsunuz.

Bediüzzaman Hazretleri rahmet ve kudret izleyinde iki örnek veriyor.

İkisini de birini rahmete birisini kudrete bağlıyor.

Bunlardan bir tanesi ağaçların, bitkilerin, otların ipek gibi yumuşak kökleri.

Bu ipek gibi yumuşak kökler mukavemet kanunu gereğince sert kaya ve taş

parçalarına denk geliyorlar, toprağa denk geliyorlar.

Bu durumda o sert kaya parçaları, toprak parçaları birer yol kesici haline

geliyorlar.

Yani kati üt tarik haline geliyorlar.

Ama o yumuşacık kökler o sert taş parçalarını, kaya parçalarını delip geçiyor.

Şimdi bu bir kudret mucizesi.

Mucize aklı aciz bırakmak anlamına gelen bir kelime.

Bizim aklımızı aciz bırakıyor.

Çünkü biz sebepler nezdinde düşündüğümüz zaman bir sertliği, bir mukavemeti

delip geçebilmek için o sertliği parçalayacak, o sertliği dağıtacak, delip

geçecek daha büyük bir güç kullanmamız gerekiyor.

Oysa biz kainata baktığımız zaman görüyoruz ki o yumuşacık kökler

yumuşaklıklarıyla beraber, yani aslında tenasübe illiyet dediğimiz kozalite

prensiplerine, sebepleri neticeye bağlayan prensiplere tam da aykırı olarak,

bütünüyle aykırı olarak yumuşaklıklarıyla sertlikleri delip geçtiklerini

görüyoruz ki burada aslında bir sır da var.

Parçalayıp geçmek deniyor üstadım, delip geçmek diyor.

Bu bir kanun, kudret kanunu.

Ve bize bir kudret mucizesi olarak Asay-ı Musa'yı hatırlatıyor.

Çünkü Asay-ı Musa'nın özelliği neydi?

''Ve kul râd nadrib bi-asâkel hacar'' Asanı yere vur, taşa vur

hükmüne itibaren, Musa aleyhisselam kendi asasını taşa vurduğunda o taşın şak

şak olduğunu, ondan rahmet çeşmelerinin aktığını biliyoruz biz.

Ve buna mucize diyoruz bakın, aklı aciz bıraktığı için mucize diyoruz.

Ama biz Hz.

Musa'nın asasıyla gerçekleştirdiği mucizeleri her bir bitki kökünde, ağaçların

köklerinde, bitkilerin, otların köklerinde müşahede edebiliyoruz.

Bir kudret mucizesi olarak müşahede edebiliyoruz.

Ve anlıyoruz ki buradan hani yine temsilimize geri dönersek, o adamın bunu

tek başına yapamayacağından hareketle ne demiştik?

Demek ki bunu devlet namına ya da kanun namına yapabiliyor demiştik.

Biz de bu tablo aklımızın aciz kalması karşısında, Hz.

Musa aleyhisselamın asasının mucizesini bütün köklerde seyredebiliyor oluşumuz

karşısında şöyle diyoruz.

Demek ki kudret namına hareket ediyor.

Demek ki kendi namına hareket etmiyor, kudret namına hareket ediyor ki böyle

bir netice ortaya çıkıyor.

İkinci örneğimiz ise rahmet namına hareketin örneği.

Orada da Hz.

İbrahim aleyhisselam örneğinden yola çıkacağız.

Bu temsilde dikkat ederseniz Hz.

Musa kudreti, Hz.

İbrahim aleyhisselam da rahmeti temsil ediyor olacak.

Hz.

İbrahim aleyhisselamın mucizesi de ateşe girdiğinde yanmayışının mucizesiydi.

Ve biz buna da yine aklı aciz bırakmak anlamında muciz ediyorduk.

Ama biz bu mucizeyi kainat kitabında seyretmeye devam ediyoruz.

Her an seyrediyoruz.

Bakıyoruz ki kainat kitabında ağaçların yemyeşil yaprakları yazın şiddetli

hararetine rağmen taravitlerini, yeşilliklerini muhafaza edebiliyorlar.

Hayvanlar, insanlar o şiddetli hararette gölgelere sığınırken o yemyeşil

yapraklar yazın harareti altında kalıyorlar.

Ve o hararette, o şiddetli hararette yanmadan varlıklarını muhafaza

edebiliyorlar.

Ne gibi?

Tıpkı İbrahim aleyhisselamın ateşe atıldığında yanmadan o ateşin içerisinden

çıkması gibi.

Ya nâru kûn-i bardan ve selâma ayeti kerimesine muhatap oluyor burada

da ağaçlar.

Ey ateş serin ve selametli ol.

Ey ateş serin ve selametli ol emri ağaçlara, ağaçların yapraklarına

taravitlerini devam ettirebilsinler diye ateşe verilmiş olan bir emirse bu bizi

şöyle bir neticeye götürüyor.

Demek ki yakan ateş değil.

Eğer yakan ateş olsaydı Hazreti İbrahim'i de yakacaktı.

Eğer yakan ateş olsaydı ağaçların yemyeşil yapraklarını o şiddetli hararetiyle

de yakacaktı.

Eğer o hararete yumuşaklıkla mukabele ediyorsa o yapraklar demek ki rahmet

feyzine istinad ediyor.

Allah'ın rahmetine istinad ederek taravitini, tazeliğini muhafaza edebiliyor,

yanmadan o işin içerisinden çıkabiliyor.

Bize bir yanmamanın, ateşin içerisinde yanmamanın, her türlü sertliği delip

geçebilmenin sırrını da fısıldıyor aynı zamanda.

Dolayısıyla bizim için Musa aleyhisselam kudretin, İbrahim aleyhisselam

rahmetin bir timsali olarak birinci sözle karşımıza çıkıyor ve bize diyor ki

dikkat et salabet ve hararet bugün materyalistlerin en çok güvendiği üzerine

teoriler kurduğu hararet kanunu, sıcaklık ve mukavemet kanunu, güç kanunu

bütün bunlar nasıl rahmet feyzinden neşet ediyor buna dikkat et.

Hazreti Davut aleyhisselam nasıl demiri elinde hararetle yoğuruyorsa aynen öyle

de Kâinat kitabına baktığımız zaman biz sebeplerin kudret elinde nasıl

yoğrulduğunu, besmelenin aslında bu yoğrulmanın sırrını bize fısıldadığını

görüyoruz.

Demek ki bize o yumuşacık kökler, ipek gibi diyor Bediüzzaman hazretleri, o

ipek gibi yumuşacık kökler bize Allah namına demeyi öğretiyor.

Demek ki bize o yemyeşil yapraklar hararet karşısında Allah namına hareket

etmenin esbab perdelerini nasıl yırtacağını, nasıl kudrete nüfuz ettireceğini,

bize nasıl kudret ve rahmete rabt edeceğinin dersini veriyor.

Ve biz şunu öğreniyoruz, netice olarak diyoruz ki mevcudat nasıl bismillah

derhal lisanıyla cevabımızı şöyle veriyoruz, diyoruz ki bütün bir mevcudat

illet ve malül yani sebepler ve neticeler arasındaki o illiyet bağını

kopartarak, bize kudret ve rahmeti göstererek, ona işaret ederek bismillah

diyor.

Mevcudatın lisan-ı haliyle bismillahı sebepler ve neticeler arasındaki illet

bağının bizim nazarımızda tefekkürî olarak kopartılmasından ibarettir, diyor.

Önümüzdeki derste kaldığımız yerden devam etmeyi ümit ederek burada

bırakıyorum.