Lessons from Risale-i Nur: The First Word / 5 — Summary of the First Word: What does Bismillah bring? | Emine Eroğlu

Sevgili dostlar, bir final dersi olarak Besmele'nin kazanımlarına dönüş yapmak

istiyorum ben baştan itibaren.

Bediüzzaman Hazretleri Bismillah'a başlarken, Bismillah'ın ne büyük bitmez bir

bereket, ne tükenmez bir kuvvet olduğunu anlatmak isteyerek başlamıştı.

Dolayısıyla Bismillah adına bizim birinci kazanımımız, Bismillah'ın bir bereket

kaynağı ve kuvvet kaynağı oluşu.

Biz yeryüzü yolculuğumuzu ancak bu kaynaktan istifade ederek yapabiliyoruz.

Yoksa kendi başımıza, kendi namımıza o yolculuğu yaptığımız zaman, bu

bereketten, bu kuvvetten ve bu rahmet kaynağından, rahmet menbaından mahrum

kalıyoruz.

Üstadım ne büyük tükenmez bir kuvvet, ne çok bitmez bir bereket olduğunu

anlamak istersen diye başlamıştı söze.

Ümit ederim bunu anlamak, hayatımız boyunca bunu anlamak ve anlamlandırmak

nasip olur.

İkinci kazanımı, Bediüzzaman Hazretleri Bedevi Arap çöllerinde seyahat eden o

iki kişiden bahsederken, bunlardan birisi muhtemelen kafir, birisi de mümin

olsa gerek ama Üstadım onları kafir ve mümin olarak isimlendirmek yerine marur

ve mütevazı olarak isimlendirdi.

Burada gururu ve tevazuu Bediüzzaman Hazretlerinin anlamlandırması, küfür ve

iman yerine koyması bana çok dikkat çekici geliyor.

İkinci söz, üçüncü söz, dördüncü söze baktığımızda Üstad bu tavrını devam

ettiriyor.

Mesela ikinci sözde mümin yerine Bediüzzaman Hazretleri Hüda bin, kafir yerine

de Hod bin ifadesini kullanıyor.

Üçüncü söze geldiğimizde birisine hakperest, birisine de nefisperest diyor

Üstadım.

Hakşinas, hakikatperver gibi ifadeler kullanıyor mümini tanımlayabilmek için.

Bunu yaparken zannediyorum temel yaklaşımlarından biri Üstadım'ın insanları

ayırırken sıfatlarıyla beraber ayırabilmek.

Yani bir müminde de kafir sıfatı olabilir, bir kafirde de mümin sıfatı

olabilir.

Bu Üstadım'ın ahlaki bakış açısı noktasında çok önemlidir.

Hangi sıfatlar mümin sıfatlarıdır, hangi sıfatlar kafir sıfatlarıdır?

Bunları hayat karşısında, hayat yolculuğu karşısında takındığımız tavırlarla

birbirinden ayırt ediyor Bediüzzaman Hazretleri.

Biz de hayatın içerisinde şunu yapabiliyoruz.

Mesela o yolculuğu, besmele yolculuğunu yapmaya çalışırken biz zaman zaman

kendi namımızı hareket ettiğimiz de olabilir.

Bu mümkündür.

Yani Allah namına hareket etmek için yola çıkmış olan bir insan hayatının

çeşitli merhalelerinde, çeşitli savrulma noktaları arasında benlik namına yani

ben namına o yolculukta adımlar atabilir, o savrulmayı yaşayabilir.

Dolayısıyla buradan yola çıkarak şunu da söyleyebiliriz.

Aslında besmele ile başlamak ki Üstad besmele ile başlatarak bitirmiyor,

besmele ile işleterek de devam ettiriyor.

Biz besmele ile başlamak suretiyle aslında ortaya bir niyet ve ihlas da

koyuyoruz.

Şunu da söyleyebilmek mümkün bu noktada.

Öyleyse besmele bizim için aynı zamanda bir işe besmele ile başlamak, o

işi besmele ile işlemek bizim için aynı zamanda niyeti ve ihlası.

Dolayısıyla da bismillah ile varmak istediğimiz rıza mertebesini tanımlıyor.

Biz hangi işe besmele ile başlıyorsak Allah namına o işi yapıyorsak varmak

istediğimiz nokta bizim için bir rızalık mertebesi oluyor.

Ki bu yolculukta bizi en başta hedeflenen, insan yaratılırken hedeflenen

insanın halifeli ruhi zemin olması noktasına taşıyor.

Üçüncü kazanıma geçersem Bediüzzaman Hazretleri kudreti Asâ-yı Musa ile rahmeti

de Asâ-yı İbrahim ile tanımladı.

Şimdi bu bana çok etkileyici geliyor.

Asâ-yı İbrahim ateşin içerisinde yanmadı.

Bu bir rahmet örneği olarak sunuldu üstad tarafından ve Asâ-yı Musa

ile de sert kaya ve taş parçaları delinip geçildi.

İki ayete istinad etmişti Bediüzzaman Hazretleri bunu.

Birincisi Ya Nâr-ı Kûn-ü Berden ve Selâma.

İkincisi Vekul Nadrib ve Asâkel Hacer.

Ey ateş serin ve selametli ol ve asanı yere vur ayeti kerimeleriyle.

Şimdi bu iki ayeti kerime, iki peygamberle temsil edilen insan mahiyetindeki

acz ve fakrin tekabül ettiği kudret ve rahmeti tanımlayan bu iki tanımlama

aynı zamanda bize bir tebliğ sırrını da fısıldıyor.

Ve üstadım kendi yolculuğunun iki temel esası biliyorsunuz acz ve fakr.

Bize fısıldadığı tebliğ sırrı da şu, biz elimize bu yeryüzü yolculuğunda bir

Asâ-yı Musa almak zorundayız.

Öyle bir Asâ-yı Musa almak zorundayız ki maddenin, sert maddenin içerisinden

mana fışkırtabilelim.

Sebeplerin içerisinden müsebbibül esbaba ait olan bir esma ilahiye madeni

keşfedebilelim.

Dolayısıyla Bediüzzaman Hazretleri ki genel manasıyla Risale-i Nur'un da Asâ

-yı Musa olduğunu söyler üstadım, maddenin içerisinden fışkırtılan, maddenin

sert kalıpları içerisinde fışkırtılan bir mana pınarıdır Risale-i Nur.

Biz hayatın içerisinde o marifet kaynağını besmele ile buluyoruz.

Yani hangi işe besmele ile başlasak biz o işin içerisinden sebeplerle izah

edilemeyecek kadar büyük bir menba buluyor.

Ve o menbadan istifade ediyoruz.

Aynı şekilde besmele ile o yolculuğu yaparken yine bir tebliğ sırrı olarak

zaman zaman ateşlerin içerisine düşüyoruz.

Dünya yolculuğu musibetlerle alude bir yolculuk.

Yollarımız kesiliyor ki en büyük yol kesici şeytan, en büyük yol kesici

nefis.

Bizim yollarımız kesiliyor ve o yol kesiciler karşısında bizim bir noktayı

istinada.

İhtiyaçlarımızı karşılama konusunda da noktayı istimdada ihtiyacımız oluyordu.

Bunu konuşmuştuk.

İşte biz hayatın içerisinde Hazreti İbrahim'in ateşlerin içerisinden yanmadan

çıkışı gibi sebeplerin ötesinde yanmadan çıkabileceğimiz, ateşlerin içerisinden

yanmadan çıkabileceğimiz manevi libaslara ihtiyaç duyuyoruz.

İşte o manevi giysi hükmünde bizim için besmele, ona bürünüp yolculuğumuzu

yapıyoruz.

Ki yine bir tebliğ sırrı olarak sert kayalarla sert taş parçalarıyla

karşılaşıyoruz.

Her sert yüreği, taş parçası hükmünde olan her katılaşmış yüreği, besmelenin

sırrıyla, besmele ile yapılan yolculuğun süreyi olan marifetullah ve

muhabbetullah sırrıyla delip geçebilme imkanı sunuyor bu bize.

Ve karşılaştığımız zorlukları çözebilme imkanı sunuyor.

Evet, kazanımlardan bir tanesi de Allah namına vermeyen gafil insanlardan

almayınız sırrıydı.

Bunu konuşunca epey bir soru geldi seyircilerden sağ olsunlar.

Dediler ki yani biz insanların niyetlerini nereden bilebiliriz?

Allah namına verip vermediklerini ne ile ölçeceğiz?

Bu konuda üstadımın koyduğu ölçü minnet ölçüsü.

Yani eğer Allah namına alıyorsak biz veren ele minnet etmemek bizim için

ölçü.

Eğer veren insanda bir minnet bekleme emaresi varsa ondan almamak üzerinden

hareket ediyoruz.

Bu ölçü bizim için şu anlamda da çok önemli.

Bediüzzaman Hazretleri'nin kendi hayat prensibi, kendi ahlak anlayışı istina

düsturu üzerine kurulur.

Nurettin Topçuoğlu'nun isyan ahlakı var.

Hilmi Ziya Ülke'nin aşk ahlakı diye bir felsefesi var.

Bediüzzaman Hazretleri'nin ahlak felsefesi nedir diye bakarsanız üstadımın

ahlak felsefesi istina ahlakıdır.

Yani minnetsiz olma ahlakıdır.

Esbaba karşı müstani olma, hiçbir veren ele karşı minnet beklememe ahlakıdır.

O yüzden üstadım iktisadın bereketiyle ben yaşıyorum der.

Üstadımızın kendi hayatına baktığımız zaman bu minnetsizliği bütün hayat örgüsü

içerisinde görürsünüz.

Hediye kabul etmeyişinde bile bu minnetsizliğin tezahürü vardır.

Dolayısıyla üstad bu ahlakı bize yerleştirmeye çalışıyor ve diyor ki bize

varlıklarla, insanlarla bir minnet ilişkisi içerisine girmeyin.

Çünkü minnet aynı zamanda kulun Allah'a karşı şükrü.

O şükrün Allah'a dönmesi gerekiyor.

Yani bizim varlıklarla, insanlarla kurduğumuz ilişki yatay bir ilişki ama şükür

dikey bir ilişki.

Doğrudan Allah'a müteveccih olan bir ilişki.

Öyleyse biz birileri bize Allah'ın nimetlerini ulaştırmışlarsa eğer onun

şükrünü o insana karşı değil Allah'a karşı göstermek zorundayız.

O insana karşı teşekkür edebiliriz.

Bu teşekkürü de Bediüzzaman Hazretleri çok güzel tanımlıyor.

Bu da Besmele'nin kazanımlarından bir tanesi.

Tablacı hükmünde olan insanlar diyor Bediüzzaman Hazretleri.

Tablacılar sadece size o nimeti ulaştırmakla görevlidirler.

Buna postacılık da diyebilirsiniz mesela.

Bir postacı size bir sultanın hediyesini ulaştırdığında o postacıya karşı

sadece teşekkür edersiniz.

Ya da size maaşınızı ödeyen bir veznedara karşı sadece teşekkür vazifenizi

ifade edersiniz.

O nimeti ondan bilmezsiniz.

Biz de tablacı hükmünde olarak göreceğiz.

İnsanların mihneti, minneti o insana tevcih etmeyeceğiz.

Çünkü bu çok önemli.

Minnet bizim Rabbimize karşı şükür borcumuz.

Onun Rabbi dönmesi gerekiyor.

O Rabbimizle bizim aramızdaki dikey bir ilişki.

Veren elde minnetle veriyorsak onu kabul etmeyeceğiz.

Kabul etmek durumunda kaldıysak aynı ile daha fazlasıyla mukabele etme yolunu

tercih edeceğiz.

Evet.

Besmele'nin kazanımlarından bir diğeri de şu.

Bediüzzaman Hazretleri kendi yolunun esasını yani bizim yolumuzun esasını dört

temel üzerine bina ediyor.

Onlar art fakr ve şefkat tefekkür yolu.

Şimdi bu dört temel esası Bediüzzaman Hazretleri aslında Besmele'nin içerisinde

bir çerçeve olarak bize sunuyor.

Bütün bir Risale-i Nur'da da bu çerçeveyi genişletiyor.

Şimdi az ve fakr üzerinde müstakil olarak konuşmuştuk.

Bizim yolumuzun iki esası olarak az ve fakrın neye tekabül ettiğini.

Bediüzzaman Hazretleri tefekkürden de bahsetti.

Hatırlayacaksınız zikir, fikir, şükür bahsinde.

Fikir tefekkürdür dedi üstadım.

Ve fikri tanımlarken de nimetten inama, inamdan münime geçmek.

Yani nimetin bize verilişinin, nasıl gönderildiğinin tefekkürü.

Ki üstadım bunu tanımlarken de bize ulaşan her nimetin bir kudret mucizesi,

bir rahmet hediyesi olduğunu derk etmek dedi.

Yani tefekkür öyleyse bizim yaptığımız tefekkür bize ulaşan her nimeti,

Rabbimizin bize ulaştırdığı her nimeti, bu güneş ışığı olabilir, sevgi

olabilir, bu nimet yerçekimi kaidesi olabilir, sağlık olabilir, ondan sonra

şefkat olabilir.

Neyse o nimet, o nimetin bize ulaştırılan bir rahmet hediyesi olduğunu, bir

kudret mucizesi olduğunu idrak etmek tefekkür.

Dolayısıyla biz o nimet bize ulaştı ya, o nimetin bize nasıl ulaştırıldığını

idrak ettiğimizde nimetten inama geçiyoruz.

Münimse nimeti veren.

İnan bizi mülime götürüyor.

Yani asıl nimet sahibine ulaştırıyor.

Biz bir köprü, bismillah diyerek aslında zikir, fikir, şükür süreci içerisinde

Rabbimizle bizim aramızda bir iletişim kanalı, bir intisap kanalı kurmuş

oluyoruz.

Hatta şöyle de diyebiliriz, besmele bize semadan uzatılmış bir ip gibi o

ipe besmele diyerek biz tutunmuş, besmele çekerek o ipe tutunmuş oluyoruz.

Öyleyse aslında besmele bu kadar çok bizim hayatımızın içerisinde ise tefekkür

de bizim hayatımızın içerisinde olmak zorunda.

Çünkü eğer tefekkür etmezsek biz neticede şükre varamıyoruz.

Eğer tefekkür yoksa hayatımızda şükür de yok.

Şükür bir idrak makamı, tefekkürün neticesi olarak karşımıza çıkıyor.

Bu düzen içerisinde, bu bağlam içerisinde bir de şefkat kavramı var.

Arz, fakr, şefkat, tefekkür.

Adz-ı mutlak, fakr-ı mutlak, şevki mutlak, şükrü mutlak olarak da

tanınıyor Bediüzzaman Hazretleri bunu.

Şükür bizim için çok önemli bir esas.

Şefkat nerede devreye giriyor diye baktığımızda, eğer biz aczimizi ve fakrımızı

idrak etmişsek besmelenin sırrıyla, mahlukatla kurduğumuz ilişki şefkat

ilişkisine dönüşüyor.

Çünkü Bediüzzaman Hazretleri diyor ki eğer bir insan mahlukatın aczini ve

fakrini görürse ancak ona şefkat edebilir.

Bu çok önemli bir sır, şefkat sırrı.

Yani bu arz, fakr, şefkat, tefekkür kavramları aslında gelişigüzel, yer

değiştirilebilir kavramlar değil.

Tam şefkat azin ve fakrin sonunda, süreğinde karşımıza çıkıyor.

Ve biz şefkate baktığımız zaman onun ne olduğunu tanımlamaya çalışırken

karşımıza şu çıkıyor.

Şefkat dediğimiz şey, mahlukatın aczini ve fakrini görmek.

Ama biz mahlukatın aczini ve fakrini kendi aczimiz ve fakrimizde görüyoruz.

Yani kendimiz aciz olduğumuz için mahlukatın aczini, fakir olduğumuz için de

mahlukatın fakrini görüyoruz.

Üstadım diyor ki kendi aczini ve fakrini görmeyen birisi mahlukatın aczini ve

fakrini göremez, görse de onu tahakküme dönüştürür diyor.

Kendi aczinin ve fakrinin idrakinde olmayan birisi mahlukatın aczini gördüğünde

onu tasalluda tahakküme, baskıya dönüştürüyor ki.

Bunun örnekleri de hayatın içerisinde çoktur.

Böyleyse şefkat bizim mahlukatla kurduğumuz ilişkinin biçimini belirliyor.

Yani biz varlıklarla kendi aramızda, bütün insanlarla kendi aramızdaki ilişkiyi

bir şefkat ilişkisi olarak tesis etmeyi birinci sözden itibaren öğreniyoruz.

Ve bunun neticesi dediğim gibi tefekkür olarak ki aciz, fakir, şefkat, tefekkür

sırrında tefekkür en son varılacak noktaysa eğer bir semere olarak karşımıza

çıkıyor.

Varlığın semeresi olarak karşımıza çıkıyor.

Tefekkür diğer sıralamada da tefekkürün yerini idrak makamı olduğu için şükür

alıyor.

Ve şükür şu yeryüzü yolculuğumuzdan elde edilecek olan meyve, insan kainatın

meyvesiyse insanın meyvesi de tefekkür ve şükür olarak semerelendirilmiş,

neticelendirilmiş olarak karşımıza çıkıyor.

Ve bütün bu kazanımların neticesinde de Bediüzzaman Hazretleri Besmele'yi biz

dahi ona başlarız diye başlamıştı.

Bir hatırlayacaksınız zikretmiştim.

Besmele'yi Bediüzzaman Hazretleri onu Allah'ın adıyla değil Allah adına, Allah

namına olarak tercüme etmişti.

Bağlama noktasında şunu söyleyebilirim.

Bediüzzaman Hazretleri Besmele'yi ona başlanılan bir şey olarak tanımladığı,

bitmeyen bir yolculuk olarak tanımladığı için Üstadım başlangıçta biz dahi ona

başlarız diye başladı.

Çok güzel bir dairede bizi dolaştırdı ve vardırdığı noktada da diyor ki

öyleyse bütün bu dersi sen tahsil ettiysen, bütün bu kazanımlardan istifade

ettiysen, öyleyse Besmele ile başla, Besmele ile işle ve Besmele ile

nihayetlendir.

Yani Allah namına başla, Allah namına işle.

Allah namına başlamak, bakın başlamak bizim hep idrak noktamız bu noktadaydı

ama Bediüzzaman Hazretleri Allah namına yani Allah adına işlemeyi de bir

mahiyeti Besmele'nin sırrı olarak bize fısıldıyor.

Sadece başlamak değil Besmele, işlemek de Besmele.

Ve onun neticesi olan tefekküre varmak da Besmele'nin mahiyeti içerisinde.

Besmele'nin kazanımları çok fazla fakat bir dersin çerçevesi içerisinde temel

manasıyla başladığımız ve vardığımız yer itibariyle Besmele'nin kazanımlarını

özetlemeye çalıştım.

Bu benim Besmele'ye ilişkim, hüsnü hatimam oldu.

Umarım, ümit ederim istifadeye medar olmuştur.