Liste

Bu liste çendan bir derece takribidir. Fakat küsurların ihtilafına bakmayan tevâfuk esrarına me'haz olabilir. sûre-i el-Bakara kelimatı tefsîr-ül Mikyas üçbinüçyüz yazmış biz üçbindokuzyüz yazmışız. Halbuki: Zahire göre her ikimiz de noksan bırakmışız. Fakat hakikat itibariyle her birimiz bir cihette haklıyız. Çünkü kelimat-ı örfıyenin iki mertebesi var.

Birinci Mertebesi: O kelime bir derece maksud bir manayı, bir hükmü ifade eder. Adeta İlm-i Nahivce nakıs cümle hükmündedir.

İkinci Mertebesi: Genişlikçe evvelki mertebeden aşağı, fakat kelimat-ı nahviyeden yukarıdır. İşte İbni Abbas'a ve rivayete istinaden o meşhur tefsîr sûre-i Bakara'da Birinci Mertebe nokta-i nazarında hesab etmiş ve buna işareten kelimat yerine kelamları demiş. Sair sûrelerin ekserisinde İkinci Mertebe ile hesab ettiği görünüyor. Benim eski mahfuzatım bu tarzdaki tefsîrlere ve rivayete istinad etmiş. Şimdi ise; El Bakara sûresinin nahvi cümlelerini saydım. Onlar üçbinden geçti. Demek Birinci Mertebedeki kelimat-ı örfiye üçbin küsur oluyor.

Hem İkinci Mertebe ile Birinci Mertebe ortasında saydım. Üçbindokuzyüz küsür oldu. Hakikat-i hal böyle olduğu için matbaa ve müstensihlerin sehv ve hatalarından başka o tefsîri esas kabul etmek lazım gelir. Fakat beş altı mühim yerlerde ve on ve onbeş cüz'i ve küsürlü yerlerde ona muhalefet etmeye mecbur oldum. Çünkü tahkikatımla anladım ki: Matbaa ve müstensihler sehv etmişler. Her ne ise bu listeyi yazmaya mecbur oldum. Çünkü: tevâfukât anahtarıyla açılan her bir mezayayı i'câziye ve esrar-ı Kur'aniyeyi kuvve-i hafıza vasıtasıyla mecmu'u Kur'an'dan çıkarmak benim gibi hafız olmayan ve kuvve-i hafızası eski kuvvetini zayi eden bir adama çok müşkil olduğundan kolaylık için bu fihristeyi yazdım.

Fakat acele bir günde yazıldığından takribi olmuş. İnşaallah bir zaman fedakar kardeşlerim muavenetiyle tahkiki bir sûrette yazılacaktır.

رَبَّنَا لاَ تُوَاخِذْنَا اِنْ نَسِينَا اَوْ اَخْطَاْنَا