The 8th Word | (4) The safe journey of the good-natured, wise brother who chose order—and the mystery he solved

Sevgili dostlarım 8. Söz'deyiz. 8. Söz'de iki kardeşin peşine takılmıştık hatırlayacaksınız.

Bunlar önce birlikte yolculuk yapmışlardı. Sonra yolların ayrım noktasına gelmişler.

Ve bir mürşidi kamil olarak okuyabileceğimiz bir uyarıcı bir ihtar edici tarafından uyarılmışlardı.

Onlara sağ yoldan giderlerse ne olur, sol yoldan giderlerse ne olurun bilgisi verilmiş.

Onlar kendi iradeleriyle tercihlerini yapmışlardı.

İki kardeşten birisi ruhu kafir, kalbi fasık olan sol yolu tercih etmişti.

Birisi onun peşine takılmış ve o yolda yaşadıklarını mütala etmiştik.

Sonra ikinci kardeş sağ yolu tercih eden kardeşin peşine takılmıştık.

Sağ yolu tercih eden kardeşimizin kalbi salih bir kalp, mümin bir kalpti.

Ruhu mümin bir ruhtu, mütekamil bir ruhtu, mübarek bir zattı da o bizim nazarımızda.

İşte şu mübarek akıllı zatın peşine takılmış onunla beraber bir bahçeye rast gelmiştik biz.

Onun sıkıntı çekmediğine şahitlik ettik aynı bahçede.

Diğer kardeş o bahçeye girmiş de aynı bahçeye girmişlerdi.

Fakat sol yoldan giden kardeş o bahçede pis şeylerle meşgul olmuş, orada oyalanmış.

Ve orada geçirdiği zamanı menfi bir zaman olarak geçirmişti.

Oysa sağ yoldan giden kardeşimiz aynı bahçeye denk geldiğinde o bahçeden huzma safada ama keder kaidesince,

yani iyiyi al kötüyü terk et kaidesince hep iyiliklerle, iyi olan, güzel olan şeylerle meşgul olmuş.

Güzel, niyetli bir kardeş olduğu için eşyayı ve hadiseleri güzel okumuş, güzel değerlendirmiş ve orada fazla oyalanmamış.

Bir miktar dinlendikten sonra, oradan istifade ettikten sonra oradan ayrılmıştı.

Biz de tam bu noktada kalmıştık.

Bu kardeşimiz bizim bu sadi kardeşimiz bahçeden ayrıldıktan sonra o da diğer kardeşi gibi dağdan tepeden aşıp bir sahraya yolu düşüyor.

O sahraya azimeye gidince aynı şekilde bir arslanın hücumuna uğruyor.

Meşreliklerin arasından bir arslan çıkıyor ve bizim kardeşimizi kovalamaya başlıyor.

Belki biz de onunla beraber kaçmaya başlıyoruz, onun duygularını giyiniyoruz, onunla beraber yolculuk ediyoruz.

O da korktu.

Diğer kardeşi korkmuştu. Salih kardeşimiz de bizim korktu.

Fakat diğer kardeşi kadar yani biraderi kadar korkmadı.

Çünkü onun nazarı hüsnü nazardı.

Yani hadiseleri güzel değerlendiriyor, onların arkasındaki hikmetlere nüfuz etmeye çalışıyordu.

Ve şöyle düşündü, bu sahranın bir hakimi var ve bu arslan da o bu sahranın hakiminin emri altındadır diye düşündü.

Bakın düşünce farkı şu, yaşadığı şeyleri birer tesadüf olarak ona taarruz etmiş, ona hücum etmiş birer düşman olarak görmüyor bu kardeşimiz.

Fakat hüsnü zanlı ve hüsnü nazarlı olduğu için hadiselerin arkasında hikmetler arıyor.

Ve şöyle düşünüyor, bu sahranın bir sahibi vardır ve bu bana saldıran arslan da o sahranın hakiminin emri altında olması lazım gelir diye düşündü.

Ve bu düşünceden teselli buldu.

Fakat bu teselli onu hareketsiz bırakmadı, bu da çok önemli.

O da diğer kardeşi gibi kaçtı.

Bakın o da diğer kardeşi gibi korktu fakat bu korku onu hareketsiz bırakmadı.

Bu düşünce de onu hareketsiz bırakmadı.

Yine kaçtı.

Bir hüsnü zanlı, hüsnü nazarlı hadiseleri yorumladıktan sonra o da kaçarak yoluna devam etti ve yine aynı şekilde bir kuyuya, susuz bir kuyuya rast geldi.

Kuyunun susuz oluşu orasının insan ömrü, dünya kuyusu olduğunu farz edersek ahirete nispet edildiğinde o kuyunun faniliğini, o kuyunun beyhudeliğini,

o kuyunun zail, zeval bulacak bir kuyu oluşunu manalarla doldurulmazsa eğer boş bir kuyu olduğunu tanımlıyor kuyunun boşluğu, susuzluğu.

O da aynı kuyunun içerisine kendini attı.

Yine o da otuz ağaçın derinliğinde bir dala rast geldi.

O dala tutundu.

Yine o da baktı ki o dalları, o dalı siyah beyaz iki fare kemirmektedir.

O da aşağıya baktı.

Orada ağzı açılmış bir ejderha gördü.

Başını yukarıya çevirdi.

Arslanın bir nöbetçi gibi onu beklemekte olduğunu gördü.

Tutunduğu dalın bir incir ağacı dalı olduğunu ve her çeşit meyvenin yemişin o dala asılı olduğunu gördü.

Yani diğer kardeşin dünya hüzünde tecrübe ettiği her şeyi, dünyanın hakikati olarak tecrübe ettiği her şeyi bu kardeşimiz de tecrübe etti.

Fakat arasında bir fark var.

Yine bu kardeşimiz bizim hüsnü nazarlı olduğu için, hüsnü ahlaklı olduğu için, güzel ahla ahlaklı, güzel nazarlı, güzel niyetli olduğu için bu hadiselerin arkasında yine bir hikmet aradı.

Yine bu hadiselerin arkasında bir iş olduğuna hükmetti.

Kardeşi gibi dehşet aldı.

Fakat onun dehşetinden bin derece hafif bir dehşet aldı.

Yani bir mümin de bir müslüman da yine ölümden, ecelin onu kovalıyor oluşundan korkabilir.

Yine kabir kapısından korkabilir.

Berzah alemine geçiş olan kabir kapısından korkabilir.

Yine gündüz ve gece olan siyah beyaz farelerin onun ömür kökünü, ömür sermayesini kemiriyor oluşundan, o düşüşün ölüme doğru, dünya düşüşünün, varlık düşüşünün ölüme doğru oluşundan dehşet duyabilir.

Fakat bu dehşet diğer kardeşe nispeten bin derece daha hafifti.

Çünkü o güzel ahlaklıydı.

Çünkü ona o güzel ahlakı güzel fikir veriyordu.

Bakın burada güzel düşünmenin silsilelerini Bediüzzaman Hazretleri vurguluyor.

Bir insan güzel ahlaklıysa güzel fikirlidir.

Güzel fikirliyse efşayı ve hadiseleri güzel görür.

Bunlar hep birbirini besler.

Kötü ahlaklı bir insan güzel düşünemez hale gelir.

Güzel düşünemeyen, karma karışık düşünen, dolambaçlı düşünen ve kötü düşünen birisi hadiseleri güzel yorumlayamaz.

Doğru bakamaz, doğru yerden bakamaz.

Bizim kardeşimiz güzel ahlaklı olduğu için güzel fikirli, güzel fikirli olduğu için de güzel nazarlı olarak hadiseleri değerlendirdi.

Ona her şeyin güzel cihetini gösterdi bu bakış.

Her şeyin bir olumsuz yönü olabilir.

Her şeyin bir karanlık veçhesi, bizim için aydınlanmayan bir yönü olabilir.

Her şey bize düşmanmış gibi gözükebilir.

Fakat eğer biz hüsnü nazarla bakarsak, hüsnü fikirle bakarsak

hadiselerin güzel veçhelerini, o karanlıkların arkasındaki aydınlıkları, o düğümlerin arkasındaki nizamı görebilir hale geliriz.

Bu kardeşimiz de öyle yaptı.

Ve bu sebepten de şöyle düşündü.

Dedi ki, bu acayip işlerin, bu fevkalade olağanüstü şeylerin, bu sırlı şeylerin birbiriyle alakası var.

Şimdi bu düşünce biçimi çok önemli.

İki şeyi düşünüyoruz.

Bir, bunların arkasında bir hikmet var.

İki, benim bu yaşadığım şeylerin birbiriyle alakası var.

Yani ben, bu arslan, karşıma çıkan arslan adeta beni bu kuyuya sevk etmek için beni kovalamış gibi,

bu dal benim tutulmam için buraya koyulmuş gibi,

bu siyah veya beyaz fareler bana bir şey anlatmaya çalışıyorlar,

bu ejderhanın bu siyah beyaz farelerle, siyah beyaz farelerin arslanla bir ilintisi var.

Yani hadiselerin birbiriyle irtibatı var.

Bir, ikincisi o hadiselerin arkasında işleyen bir hikmet eli var.

Öyle ise bu işlerde bir tılsım vardır dedi.

Tılsım, çözülmesi gereken bir sır.

Bu işlerin arkasında bir tılsım var.

O tılsımı ben çözersem, bu olumsuzlukların tamamını kendi lehime dönüştürebilirim.

Bir tılsım var dedi.

Evet, bunlar bu gizli hakimin emriyle hareket ediyorlar diye hükmetti.

Oranın bunların bir tesadüf olmadığını anlayınca,

o sahranın hakime ezelisinin, malike ebedisinin varlığına hükmetti

ve onun emriyle hareket ettikleri kanaati onda hasıl oldu.

Öyle ise dedi, ben yalnız değilim.

İnsanın varabileceği çok önemli bir tefekkür noktası bu.

Yalnızlıktan, yalnızlığın dehşetinden insanı koruyan bir düşünce biçimi.

Ben yalnız değilim.

Çünkü ölüm bizi kovalarken, çünkü ecel ağzını açmış,

ecel kapısı ağzını açmış bizi beklerken,

başka birilerinin varlığı bizim için teselli oluşturmuyor.

Biz yolculuğumuzu kendimiz yapıyoruz, yalnız ölüyoruz.

Izdıraplar karşısında, hayatın sancıları karşısında

biz yalnız olmadığımızın idrakine ihtiyaç duyuyoruz.

Bizim kardeşimiz sağ yolun yolcusu da,

hadiselerin bir hakime ezelisinin, malike ebedisinin var olduğu,

hadiselerin birbirine bağlı olarak cereyan ettiği, tesadüf olmadığı kanaati onda hasıl olduğunda,

ilk mutluluk duygusunu, ilk fark edişi yalnızlıktan kurtularak yaşadı.

Ben yalnız değilim dedi.

Zindanda da olsam yalnız değilim, balığın karnında da olsam yalnız değilim,

hasta da olsam yalnız değilim,

ölümün kapısına gelmiş, dayanmış olsam da yalnız değilim.

Başkaları tarafından, faniler tarafından unutulmuş olsam da yalnız değilim.

O gizli hakim bana bakıyor.

O gizli hakim bana bakıyor, beni görüyor, beni tecrübe ediyor.

Yani beni sınıyor.

Bu yaşadığım şeyler aslında birer sınamadan ibaret.

Bir maksat için beni bir yerlere sevk ediyor.

Beni adeta bir gayeye, bir hedefe doğru yönlendiriyor.

Adeta her şey o tılsımı çözmek üzere kurgulanmış gibi.

Adeta her şey bana bir şey öğretmek için, bana bir şey göstermek için planlanmış gibi hissetti.

Ve şu tatlı korku ve güzel fikirden bir merak neşet etti.

Şimdi bakın korku artık onun için tatlı bir korku haline geldi.

Kendi korkularınızı bunun üzerinden düşünebilirsiniz.

Eğer yaşadığınız şeylerin bir gayesi, bir hikmeti olduğunu ve birbirine bağlı olduğunu düşünüyorsanız,

eğer yine korkuyorsunuz.

Yani yine zindan, yine düşman, yine ölüm, yine hastalık size korku veriyor.

Fakat bu korkunun tatlı bir korkuya inkılap ettiğine şahitlik ediyorsunuz.

Yine korktu ama tatlı bir korkuyla korktu.

Bu sebepten o tatlı korku, o güzel fikirden bir merak neşet etti.

Merak etmeye başladı.

O korku meraka inkılap etti.

O fikir, o güzel fikir, o korkuyu meraka dönüştürdü.

Ve dedi ki, acaba beni tecrübe edip de kendini bana tanıttırmak isteyen,

bu acayip yol ile beni bir maksada sevk eden o zat kimdir?

Ben kimin eliyle terbiye ediliyorum?

Kim bana kendini tanıttırmak istiyor?

Ve kim beni bir maksada doğru sevk etmek istiyor?

O kimdir?

Bakın bu bir merak.

Ben bu sahradaysam, dünya sahrasındaysam kimin eliyle terbiye ediliyorum?

Kimin eliyle bir maksada doğru sevk ediliyorum?

Sonuca önce merak neşet etti.

O meraktan kendini bana tanıttırmak isteyen bir zatın varlığını anlayınca ben buna hükmedince

onu tanımak duygusu hasıl oluyor bende.

Ve diyorum ki, sonuca tanımak merakından tılsım sahibinin muhabbeti neşet etti.

Bir de tanıdıkça insan tanımak ve sevmek ikisi birbirinin lazımı olan şeylerdir.

Yani bir insan ya tanıyarak uzaklaşır ya da tanıyarak sever.

Tanımak eğer sevdiğimiz zat, bizim tanıdığımız zat mutlak cemalin, mutlak kemalin sahibi olan zatsa

o zatsa tanımak muhabbete inkarap ediyor.

Yani siz şu sahranın maliki ezelisinin, hakimi ebedisinin tanıma ihtiyacı hissediyorsunuz.

Sonra o tanımaktan da sevmek ihtiyacı hasıl oluyor.

Yani muhabbetullah dediğimiz şey marifetullahın meyvesi olarak ortaya çıkıyor.

Siz önce marifetullah ufkunda yolculuk ediyorsunuz.

Sonra o marifetullahla muhabbetullah ufkuna erişiyorsunuz.

Muhabbet neşet etti.

Ve şu muhabbetten o tılsımı açmak arzusu ortaya çıktı.

Bakın siz birisi tarafından görüldüğünüzü, bir maksada sevk edildiğinizi, onun himayesinde olduğunuzu,

bütün bu yaşadığınız şeylerin aslında size bir şey öğretmek için cereyan ettiğini fark ettiğinizde

hadiselerin hikmetlerine doğru açılmaya başlıyorsunuz.

Bu hikmet sizi marifeti ilahiyeye ulaştırıyor, muhabbeti ilahiyeye ulaştırıyor.

O tılsımları, kainatın kapalı olan bütün kapılarını açmak arzusu uyandırıyor bu size.

Hadiselerin arkasındaki hakikatlere ulaşmaya çalışıyorsunuz.

Bu her şey olabilir yaşadığınız bir musibetse o musibetin künhüne vakıf olmaya çalışıyorsunuz.

Bu düşen bir yıldırım, çakan bir şimşek, gümbürdeyen bir gök gürültüsü ise onun hikmetine vasıf olmaya çalışıyorsunuz.

Yani hadiselerin kapalı olan kapılarını açmaya, bu hadiselerden o sahranın malikine yol bulmaya çalışıyorsunuz.

O tılsımı açmak arzusu neşet ediyor.

O arzudan da hakikate yol bulup yürümeye başlıyorsunuz.

Bizim kahramanımız bütün bu duyguların içerisinde ağacın başına baktı.

Ve orada gördü ki evet bu bir incir ağacı fakat başında binlerce ağacın meyveleri var.

Bu bir incir ağacı görüp de o ağacın başında binlerce ağacın meyveleri olduğunu fark edince oradan adeta bir tılsım çözüldü kahramanımızın içerisinde.

Bakın bir şeyden her şeyi, her şeyden bir şeyi yaratması Cenab-ı Hakkın bir tılsımdır, çözücü bir anahtar hükmündedir.

Onu gördüğü zaman bütün korkusu da gidiyor kahramanımızın.

Korkusu da gidiyor çünkü kat'i olarak anlıyor ki bu bir incir ağacı, gördüğü o incir ağacı bir listedir, bir fihristedir, bir sergidir.

O gizli olan, gizli olan ama kendisini tanıttırmak isteyen, o numunelerin sahibi olan zatın bir tılsım olarak o ağacın başına o meyveleri taktığını fark etti.

Ve kendisine o meyveleri gösterdiğini, onun da rahmetine işaret ettiğini fark etti.

O ağacı o meyvelerle tezyin etmek suretiyle bir tek dala, incir ağacı ki incir ağacı biliyorsunuz ve tıyne ve zeytun olarak Kur'an-ı Kerim'de,

ayet-i kerimede Allah'ın varlığının delili olarak zeytinle beraber zikredilen bir ağaç, incir ağacının hususiyeti Bediüzzaman Hazretleri de bunun üzerinde durur.

Küçücük bir çekirdeği vardır fakat o küçücük bir çekirdeğin başına o binlerce tatlı meyve, lezzetli meyve takılır.

Bu işin bir yönüdür.

Bir de insan bütün kainatın fihristesi olduğu gibi incir ağacı da bütün bir nebatatın, bütün bir yemişlerin, meyvelerin çekirdeği hükmündedir.

Bu manayla insanla incir ağacı arasında fihriste oluş yönüyle bir ilinti, bir alakadan söz edebilmek mümkün.

Bizim kahramanımız o listeyi, o fihristeyi, o sergiyi gördü.

O gizli olan hakim bağ ve bostandaki meyvelerin nümunelerini bir tılsın gibi bir mucize olarak bu ağaca takmış, kendi misafirleri için hazırlamış.

Bunu görünce yani bir rahmet elinin kendisine doğru uzandığını görünce bizim kahramanımız rahatladı ve bütün korkusu gitti.

Ve o bir tek ağaç binler ağaçların meyvelerini verdiğine göre ben şu cümlelerle Rabbime yakarabilirim deyip ona uzanan rahmet eline mukabelede bulundu, niyaza başladı.

Tam bu noktada o eli, o rahmet elini gördüğü noktada dua etmeye, yalvarmaya başladı.

Ta tılsımın anahtarı ona ilham oldu ve bağırdı ki bu dua hepimiz için çok önemli bir dua, bu bir intisap duası.

Yani Allah'la kendi aramızdaki imani nispeti kurma, o bağlantıyı kurma, şu sahranın maliki ebedisiyle iletişime geçme, diyaloğa geçme, bizim uzanmış olan rahmet elini tutma duası.

Bu dua hepimiz için fevkalade önemli bir dua.

Üstadın bir model olarak, bir numune olarak dilimize bu duayı veriyor.

Dua aynen şöyle, sonca niyaza başladı, ta tılsımın anahtarı ona ilham oldu, bağırdı ki,

Ey bu yerlerin hakimi, bahtına düştüm, sana dehalet ediyorum ve sana hizmetkarım ve senin rızanı istiyorum, seni arıyorum.

İşte dua bu. Bu şu yaratılmış bütün bir mahlukatın içerisinde, o mahlukatla beraber olan, ecelinden kaçıp da kabir ağzına doğru koşan,

insanoğlunun, bütün bu kainatı yaratan ve kendisini yaratan zatla kurduğu iman dilinin, rabıta dilinin, intisap dilinin duası.

Duayı tekrar ediyorum.

Ey bu yerlerin hakimi, bahtına düştüm, sana dehalet ediyorum, sana intisap ediyorum, sana bağlanıyorum, senin hizmetine giriyorum, sana hizmetkarım ve senin rızanı istiyorum ve seni arıyorum.

İşte bu hem marifetin dili, hem muhabbetin dili, hem korkularımızdan kurtuluşumuzun dili, hem de o tılsımın, kainatın tılsımının dili.

Bu bir, biliyorsunuz Hz. Yunus Aleyhisselam'ın diline Cenab-ı Hak bir tılsım vermişti balığın karnında.

Eyüp Aleyhisselam'ın diline bir tılsım vermişti, o tılsımlar duaydı, o hastalığın en kemel noktasında.

Bu kahramanımıza da idrakin, marifet ve muhabbetin fark ediciliğiyle, güzel görüşün, güzel niyetin, güzel fikretmenin farkındalığıyla Cenab-ı Hak onun ağzına bu tılsımı verdi.

O tılsımla bütün bir kainatın kapılarını açabileceğini onun kalbine hissettirdi, onu bütün korkularından ve endişelerinden emin kıldı.

Önümüzdeki derste devam edeceğiz inşallah.