1.Remiz

Birinci Remiz

İşarat-ül İ'caz tefsîrinde tevâfuk sûretinde latif bir işaret-i i'câziyeyi gördük. O işaratı beyandan evvel bir Mukaddime;

Kudsi bir şeyin zarfı ve kılıfı arızi bir kudsiyet aldığına binaen ve tevâfukta bir işaret-i kudsiye gördüğümüzden tevâfuk nazarımızda bir kudsiyet kesbetmiştir. Hem tevâfuk, alamet-i tevfîk olduğu için nazarımızda mübarek olmuştur. Hem tevâfuk ittifaka işaret, ittifak ise ittihada emare, ittihad ise vahdete alamet, vahdet ise tevhide delalet, tevhid ise Kur'an'm dört esasından en mühim bir esası olduğundan tevâfuk nazarımızda yüksek bir meziyet almıştır. Hem tevâfuk şevki tezyid ve kelamı tezyin ettiğinden nazarımızda güzelleşmiştir. Ve İşarat-ül İ'caz tefsîri eski Harb-i Umuminin birinci senesinde cephe-i harpte ateş içinde müracaat edilecek bir kitap olmadığı halde ani bir sûrette âyât-ı Kur'aniyeden tereşşuh eden nüktelere dair yazılmıştır. O zaman her vakit şehid olmaya hazırlandığımızdan ve şehadeti beklediğimizden o tefsîr inşallah gayet halis bir niyetle yazılmıştır. Onun için böyle bir keramete mazhar olmaya layıktır. Eski Harb-i Umuminin beşinci senesinde tab'edilmiştir.

Şimdi matbu' İşarat-ül İ'caz'daki tevâfukât-ı harfîye sûretinde tezahür eden latif bir işarat-ı i'câziye şudur ki: Bir sahifenin satırları başındaki "Elif"lere baktım ondört aded çıktı. Birden karşıki sahifenin satırları başındaki "Elif"leri saydım, aynen ondört aded çıktı. Satırların aşağı başındaki ت lara baktım, birbirine muvafık altışar çıktı. Dedim bu mübarek tefsîr Sözler'in büyük bir kardeşi olduğundan Sözler'deki kelimat tevâfuku olduğu gibi bunda da daha ince bir tevâfuk işareti lazım geliyor fikriyle tetkik ettim.

Yüzyirmi sahifeden ibaret umumiyetle her bir sahife ya karşıki sahifeye veya arkaya karşı sahifeye ya tam tevâfuktadır veyahut latif bir münasebet-i adediyeyi gösterir. Hatta bir sahifede tevâfuk yoktu. Baktım o tevâfuksuz, sahife rakamına tam tevâfuk ediyor. Bu tevâfuk-u umumiyenin en latif ciheti şudur ki: Onüç Elif bulunan tevâfuk, bütün kitapta yedi defadır. Yedi Elif olan tevâfuk ise onüçdür. Ondört Elif li tevâfuk sekiz defadır. Sekiz Elif li tevâfuk ise ondörtdür. Dokuz Elif li tevâfuk yine onikidir. Hem bir cihette ondörtdür. On Elif li tevâfuk ise onbirdir. Onbir ise onbeştir. Oniki yine onbeştir. Onbeş beştir. Beş yine beştir. Altı yine beştir. Demek muhtelif rakamlar tevâfukâtdan beş kısmı beş oluyor. Bu beş dahi beş defadır. Bu mübarek beşde latif ve mübarek bir tevâfuk çıkıyor ve hâkezâ. Çok cihetlerle latif bir intizamı gösterir.

Elbette intizam katiyyen tesadüf işi olamaz. Çünkü Elif dörtden onsekize kadar bulunuyor. Demek ondört ihtimalden bir ihtimal ile tesadüf eder. ت ikiden onikiye kadardır. Demek on ihtimalden bir ihtimal ile tesadüf eder. Tesadüf olsa olsa beşte bir, dörtte bir, haydi üçte bir olsun tesadüf zannedilir. Halbuki on adetten sekiz hakiki tevâfuk, onda on olarak latif bir nisbet-i adediye ile tevâfuk ise tesadüf işi katiyyen olamaz. Hem çok kitaplara baktım pek nadir tevâfuk ediyor. O da bir ittirad ve intizam tahtında ve bu tefsîr gibi umum sahifelerinde bedi' bir tarzda bulunmaz. Ve hiçbir cihette tesadüf işi olamaz.tefsîrin bütün sahifelerinde, yalnız Elif ve ت 'nın tevâfukâtına işaret ettim. Daha başka sırları var olduğuna katiyyen kanaatimiz geldi. Kur'an-ı Mu'ciz-ül Be-yan'ın tefsîri, elbette i'câzının cilvesine ayine olur.