4.Remiz

Dördüncü Remiz

و tevâfukâtının Bir Sırr-ı Acibi

بِسْمِ اللهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ

بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ وَاِنْ مِنْ شَيْءٍ اِلاَّ يُسَبِّحُ بِحَمْدِهِ

اَسَّلاَمُ عَلَيْكُمْ اَيُّهَاالاِخْوَانُ الصَّادِقِينَ الْمُصَدِّقِينَ

Aziz kardeşlerim!

İnsan ara sıra yemişlere muhtaç oluyor. Kut ile beraber tefekkühe lazım olduğu gibi, ilm-i belâgatta kut ve gıda hükmünde olan fenn-i ma'ani ve beyanın belâgat nüktelerinin fakihesi dahi fenn-i Bedi'in mezayasıdır. Çendan san'at-ı Bedi'a lafza ve sûrete aittir. Fakat ehl-i belâgatça kelamın ziyneti fakihesi yemişi hükmündedir. Kur'an-ı Hakim ve Ehadis-i Nebeviyede (A.S.M.) çok bulunuyor, demek güzeldir. Onun için güzel kelamlar içinde bulunuyor Hem çok defa hakaike hizmet ediyor ve manaların muntazam ve mevzun olduğunu gösteriyor.

Madem Cenab-ı Hakk'ın Esma-i Hüsna'sından bir ismi Bedi'dir. Onun cilvesine mazhariyeti bir sırrı işmâm ediyor. Hem bir Zat-ı Azimin iltifatının zarfı ve iltifatı ile verilen hediyeye sarılan bir parça bez çendan zatında ehemmiyetsiz cüz'i bir şey olarak görünse de fakat o iltifat-ı şahanenin ve işarat-ı mülûkanenin unvanı ve zarfı olduğu cihetinde çok kıymeddardır. On paralık ise de on liralık kıymetindedir. Madem Sultan-ı Ezel ve Ebedin bir işaret-i hususiyesini Yedi İnayet namıyla bir mektubta yazdığımız gibi, yedi işaret ve o yedi inâyetin içinde ve o yedi inâyetten tevâfuk kısmından bir iltifat-ı hususiye hissettik. O iltifatın zarfı ve gılafı olan tevâfukun envaına ne kadar cüz'i olursa olsun o işaratın hesabına ehemmiyetli bir hakikat-ı ilmiye gibi ehemmiyet vermeye kendimizi mecbur biliyoruz.

Biz onun için İşarat-ül İ'caz tefsîrindeki tevâfukât-ı harfıyeye ehemmiyet veriyoruz. Bir defa acele ile baktım, Elif ve ت 'nın tevâfukunda en muannid bir adamı dahi susturacak bir derecede bir intizam bir ittirad göründü. Tesadüfe havale edilse yüzyirmide, ancak yirmide zahiren tesadüfe verilebilir. Mütebakisi kasdi ve irâdeyi ihsas ediyor bir tarzdadır. Hatta en ahirki yaprakta Elif onbeş gelmiş, tevâfuksuz. Karşısında ت sekiz gelmiş. Onun da tevâfuku yok. Halbuki tevâfuktan çıkanlar kısmen kitabın sahifelerindeki rakamı işaret ediyordular. Dedim, acaba kitabın başından ahirine kadar Elif ile ت , ekseriyetle tevâfukla muntazaman geliyor. Hatimesinde خِتَامُهُ مِسْكٌ lazım gelirken ikisi de tevâfuktan çıkmış. Dikkat ettim, canım sıkıldı. ت 'yi Elifin başına vurdum. Ne için böyle karıştırarak yoldan çıktınız. Birden o darbemde yüzyirmi adedi gösterdiler. Parmaklarıyla işaret eder gibi, işte senin tefsîr kitabının nihayeti yüzyirmi adeddir. Bizim vazifemiz onu göstermekdir. خِتَامُهُ مِسْكٌ sırrına mazhar oldular. İkinci defa, tekrar acele ile tefsîre baktım. Dedim acaba Elif Allah'ın evvelki harfidir. ت Ekseriyetle ve hususen vakf halinde ه ya kalb olduğu için Lafzullâh'ın ahir harfi hükmündedir. Hem huruf-u kasemiye olduğu cihetle Lafzullâh'ın önünde, تَااللهِ تَااللهِ gibi zikrediliyor. Bu iki huruf gibi bütün kitapta devam eden yoktur. Yalnız en büyük huruf-u kasemiye olan و Lafzullâh'ın önünde kasem vaktinde ekseriyetle zikredilir. Bu kitapta ekseriyet-i mutlaka ile devam ediyor.

Ezcümle, Gelecek sahifenin yani karşı ki veya arkasında ki sahifenin rakamını ekseriyetle göstermek için tevafukatı değiştiriyor. Ben, Hâfız Tevfik, Süleyman, Abdullah Çavuş bu hâle hayret içinde hayrette kaldık.

Ezcümle, bir sahife evvel و sekiz rakamını, yani 58 sahifesindeki sekizi gösterdiği gibi birdenbire bire indi. Buna da hayret ettik. baktık sahife 60 tır. و hesab-ı ebcedle altıdır. Bire indiki tam sıfırlı 6 yı göstersin. Hem bir aded ile ve altı ebced hesabıyla mukabilindeki sahifenin 61 ini göstersin. Sonra و 66 da dokuz iken, tevafuku bozup karşısındaki sahifede altıya indi. Buna da merak ettik, baktıkki و arasıra sahife rakamını haber veriyor. Sahife de 66 dır. Yani iki adet 6 dır. و ile tekerrürüyle bir 6 yı gösteren ebced hesabıyla da diğer 6 yı göstererek haber verdi. Çok defa 6 tevafukatını bırakıp ya dört veya beşe dönüyor.

Ezcümle 39. sahifede 6 tevafukunu bırakıp dörde indi. Baktım ki arkada ki gelen 40.sahifedeki rakamını gösterdiği aynı haberi veren ت ile dahi tevafuk etti. Sonra 45 teki 6 tevafuku bırakıp beşe indi. Baktım ki ن "nun" ا "elif" ile beraber 45 teki beşe işaret eder. ve hakeza.. Hatta bir yerde و sahife 72 de tevafuku bırakıp ondörde çıktı. Beş defa 14 sahifenin 70 rakamını gösterdiği gibi mukabil sahifedeki sakin elif ile و ın yedişer rakamının mecmuuna işaret etmekle beraber üç sahife sonra mühim bir makamda ا elif'in iki defa ondördün latîf, manidar tevafukunu haber veriyor gibi bir vaziyet gördük. ]

Ve hâkezâ.. Bir intizam ve bir kasd ve irâdeyi işmam edecek çok münasebatı şu tefsîrde gördük. و 'ın tevâfukâtına kısmen tefsîrin bir köşesinde işaretler koydum. Sizdeki tefsîri ona bakarak kaydediniz..

Ben bu ت ، ا ، و daki latif ince nizamı gördükten sonra, acaba başka kitaplarda bu sırrın bu tarzına mazhariyetleri var mı, diye baktım. Halebi gibi Arabi ve şerh ve mübarek bir kitabın satırları yirmiiki, hem Elifleri ve ت ları çoktur. Üçyüzelli sahife içinde üçyüzotuz sahifeye kadar baktım.

Elif tevâfukâtı karşı sahifeye ondört taneden başka yok. Arka sahifeyi de ilave etsek ondört de olmaz. Mecmuu yirmisekiz olur. Haydi kırk ve haydi yüz olsun farzetsek, yine hiç tefsîre benzemiyor. Çünkü tefsîrde, yüzde ancak yirmi zahiren hariç kalıyor.

İhtar: ا ، ت ، و tevâfukâtı bazen bir yaprak atlar. Bazen de başka tevâfuk içine karışır. Mesela: Otuzaltıncı sahifede Elif dokuz, bir yaprak sonra Elif dokuza bakar. O iki dokuz ortasında, Elif iki altı tevâfuku var. Bazen zelzele lafzı gibi, o iki tevâfuk birbirine karışıyor. Hem bazen و ، ت 'a tevâfuk eder. و dahi onlara tevâfuk için yolunu değiştiriyor.