Bölüm 12: Sırlı hadisler
Bölüm 12
Sırlı hadisler
Sırlı ve hususî bazı hadîs-i şeriflerin varlığı, vaziyeti ve mânası hakkında bir izah...
Bu bölümün hakikati, hadîs-i şeriflerde fiilen varlığı kat'î olduğu halde, muhaddislerce buna ayrı bir yer verilerek üstünde durulmamıştır. Yani, Hadîs Usûlü çerçevesinde değerlendirilipte, mütalaaya alınmamış olmakla birlikte, Sahabelerin büyüklerinden bir kaç zâtın bu mes'elede sözleri vârid olmuştur. Yani, kendilerinin Resulullah'dan işittikleri hususî bazı hadîs-i şerifleri sır halinde saklayıp herkese ifşa etmediklerine dair beyanları vardır. Az ilerde bu hususî ve sırlı hadîslerin nelerden ibaret olduğu ve hadîs şarihleri tarafından haklarında söylenen çeşitli görüşlerini kaydetmekle beraber, bu ayrı ayrı görüşlerin umumî durum ve keyfiyetinden anladığımız bir noktayı burada arzetmek isterim. Şöyle ki:
Her bir insanın ve her bir ailenin, hatta her bir kabilenin, tâ hükümetlerin; bilinen umumî ahvalinden başka, bir de o ferdlere ve ailelere ve hükûmetlere mahsus hususî ve sırlı ve umumca bilinmeyen işlerinin ve mes'elelerinin varlığı kat'î olduğu gibi; öyle olması da zarurî ve lâzımdır.
Aynen bunun gibi tabiri caiz ise, İslâmiyet ailesinin veya hükümetinin de, belli ve umumî ve herkesin öğrenip bilmesi zarurî olan işler ve hallerin yanısıra, bir de hususî ve yalnız bazı ferdlere hâs ve sırlı mes'eleleri de elbette ki olacaktır. Nitekim az sonra nakledeceğimiz büyük sahabelerin ifade ve beyanları, bunun böyle olduğunu göstermektedir.
Sual: Bu gibi hadîslerin umumiyeti itibarıyla varlığını kabul ettik, amma varlıklarıyla beraber eserlerini, tereşşuhlarını gösteren örnekleri ve bariz delili olacak numuneleri var mıdır?
Elcevab: Evet vardır. ve bunlar ekseriya Sâdât-ı Ehl-i Beyt arasında hususî şekilde intikal etmiş bazı dualar, virdler ve münâcâtlardır. Cevşen-ül Kebir Duası, İsm-i Rahman Duası, Kenz-ül Arş Duası gibi dua ve münâcâtlar, bunların zahire çıkan ve tereşşuh eden kısımlarındandır.
İsimleri verilen dualar gibi, daha hususî bazı zikir ve dualar da vardır. Hem de hiçbirisi de meşhur hadîs kitaplarında mevcud bulunmamaktadır.
Şimdi, bu bölümün hakikat ve mahiyetini gösteren sahih hadîs-i şeriflerden bazı nakiller yapmak istiyoruz:
1- Hazret-i Ebu Hüreyre demiş: "Ben Resulullah'tan iki kab (yani iki çeşit ilim) aldım. Bunlardan birisini neşrettim, söyledim. Amma ikincisini ise eğer neşretsem, izhar etsem, kellem gider, boynum vurulur."
Bu hadîs-i şerif başta Buharî'nin hadîsidir. Bu hadîs için şarihler kimisi: "Kıyamet alâmetleri ve fitneleridir", kimisi de "Ulûm-u esrar ve meknunat-ı hafiyedir" diye söylemişlerdir. Amma mutlak ekseriyet, bu hadîs-i şerifler istikbalde vuku' bulacak hâdiselerdir demişlerdir.
Yine Ebu Hüreyre'nin (R.A.) mânaca evvelki hadîs-i şerife yakın bir hadîsi de şöyledir
حَفِظْتُ ثَلاَثَةَ اَجْرُبَةٍ فَبَثَثْتُ مِنْهَا جِرَابَيْنِ وَ اَمَّا الاخَرَ فَلَوْ بَثَثْتُهُ لَقُطِعَ الْبُلْعُومَ
demiştir.
Bu hadîste, Ebu Hüreyre (R.A.) üç kap veya torba ilim hıfzettiğini, bunlardan ikisini söyleyip neşrettiğini, geri kalanını ise, eğer neşretsem kellem kesilirdi manasındadır. (Bakınız: Umdet-ül Kari Şerh-i Buhari 2/185; Feth-ül Bari İbn-i Hacer 2/11 ve İrşad-üs Sâri Kastalanî 1/212)
2- Sahabelerin içerisinde "Sahib-i Sırr-ı Resulullah" lakabıyla meşhur olan Huzeyfet-ül Yemani'dir. Demek ki Resulullah'ın hususî sırlı sözleri de vardır. Ve bunları herkes ve umum değil, bazı hâs Sahabelere söylemiştir. (Sahih-i Buharî 5/31 ve 6/171)
3- Hazret-i Huzeyfe demiş: "Ben istesem size Resululullahın bin hadîsini nakledebilirim. Amma eğer ben bunları nakledersem beni yalanlayacaksınız." (Bakınız: Mecma-uz' Zevaid 1/182)
4- Yine Hazret-i Huzeyfe'den nakledilmiş ki; demiş: "Resulullah (A.S.M.) bana kıyamete kadar vuku' bulacak olan hâdiseleri söyledi." (Müstedrek-ül Hâkim 4/426 Buharî ve Müslim'in ittifak ettikleri bir hadîstir.)
5- İmam-ı Ali (R.A.) buyurmuş ki: "Ben eğer bildiğim herşeyi size anlatırsam, sizden bir taife benim için diyecek: "Amma da yalancı, amma da atıyor.. "
6- Hazret-i Ömer (R.A.), Resulullah'ın münafıklar isim listesini yalnız Hazret-i Huzeyfe'ye hususî olarak verdiğini bildiği için, Huzeyfe'ye sormuş: "Ya Huzeyfe! Ben de acaba münafıklardan mıyım?.." Hazret-i Huzeyfe ise: "Hayır!" demiş. (Bakınız: Ez-Zevacir 1/29)
7- Mecma-uz Zevaid 1/141 de: "Bazı Sahabeler Resulullah'tan her işittiklerini ifşa etmeyip nakletmediklerini." yazmıştır.
8- Ebu Hüreyre demiş: "Ben Resulullah'ın hadîslerinden hıfzettiğim birçoğu vardır ki, onları size söylemedim. Eğer bu sakladığım hadîslerden bir tanesini de size ifşa edip söylesem, beni taşlarla recmedeceksiniz..." (Bakınız: Müstedrek-ül Hâkim 1/509 ve 3/509) Bu hadîs Şeyheyn'in şartları ayarında bir hadîs olduğunu, İmam-ı Zehebî dahi ikrar etmiş.
9- Muhyiddin-i Arabî demiş: "Ebu Hüreyre ve İbn-i Abbas, Resulullah'tan aldıkları birçok esrarı sıkı sıkıya saklamışlardır..." (Anka-u Mağrib Muhyiddin-i Arabî sh: 20)
10- Muhtasar-ı Tezkiret-ül Kurtubî 1/92 ve 118'de İmam-ı Kurtubî demiş ki: "Sahabeler tâ kıyamete kadar, gelecekte olacak olan bütün hâdiseleri biliyorlardı. Lâkin bunları teşhir etmediler..."
11- Bu hususî ve gizli sırların bir derece tezahür etmiş iki misalini vererek, bu bahsi bitirmek istiyoruz.
Birincisi: İmam-ı Ali (R.A.) Ercûze Kasidesinde tahdis-i ni'met kabilinden izhar ettiği acib bir hâdiseyi, onun bir beytinde şöyle dile getirmiş:
وَ قَالَ جِبْريلُ خُذْ يَا عَلى فاِنَّهَاسَكينَةُ الرَّبِّ الرَّبِّ الْعَلِىّ
Yani: Cebrail (A.S.) "Sekine" namındaki İsm-i A'zamı Resulullah'a getirdiği vakit, ben de yanında idim. Bana Cebrail (A.S.) dedi ki: "Al ya Ali! Bu yüce olan Rabbin Sekinesi'dir." (Mecmuat-ül Ahzab 2/512 ve 590)
İkinci Misal: Tarikat-ı Nakşibendiye'nin hafi zikrinin asıl menşei hususunda, onun büyük ulema ve evliyaları şöyle bir rivayet naklederler ki: Peygamber (A.S.M.) ile Ebubekir-i Sıddık Hicret hâdisesinde sığındıkları mağarada, Ebubekir'in çok telâş elliğini gören Resulullah, ona hususî ve sırlı şekilde hafi olan zikr-i kalbîyi tâlim etmiş. Ebubekir kalbî olan bu zikri yapmaya başladıktan sonra, telâş ve korkuları zail olmuş. Hazret-i Ebu Bekir (R.A.) bu sırrı kimseye söylememiş. Bu hâdiseden 14 sene sonra, yalnız bir Selman-ıFârisî'ye (R.A.) Resulullah'tan (A.S.M.) aldığı şekilde talim etmiş. İlh... (Bak: Mektubat-ı İmam-ı Rabbani 1/90 ve İbrahim Hakkı'nın Marifetnamesi sh: 440)
İşte arzettiğimiz şu iki misal ile, pek mühim hâdiseler ve büyük hakikatların zamanla inkişaf ve tezahürleri, asıl itibarıyla sırlı ve hususî hadîslere dayandığı halde; amma umuma bakan bir mes'ele olmadığı, belki hususî ve sırlı oldukları için hadîs kitaplarında bulunmamaktadır. Hadîs kitaplarında herşeyin bulunmamasıyla, olmamalarına delâlet etmediği gibi, hususîlik durumları da burada bir derece tezahür etmektedir.
Netice: Büyük Sahabelerden sahih rivayetlerle gelmiş hadîs-i şeriflerin ve numune için arz ettiğimiz iki misalin netice ve hasılasından anlaşılabilir ki; ibadet, muamelât, ahkâm ve âdâb gibi Şeriatın zahir ve vazıh ve herkesin her zaman muhtaç olduğu mes'elelerini içine alan hadîs kitaplarımızda olmayıp da ve fakat ümmetin telâkki-i bilkabulüne mazhar olmuş bazı dualar, virdler ve hakikatların böyle hususî, sırlı bazı mesned ve menşeleri olabileceğine ihtiyat ve mülâyemetle bakmak ve hürmetle karşılamak, hiç olmazsa ilişmemek lâzım ve şarttır diye düşünüyoruz.