ÖNSÖZ

Herşey 1985 Ekim’inde başladı. Uzun çabalar ve gayretler sonucu, 1980 ihtilâlinden bu yana kesintiye uğrayan İlâhiyat Fakültesi talebelerine İslâmî ilimleri okutma işi yeniden devreye girmiş ve bunun için de 5-10 İlâhiyat mezunu arkadaş, Hocamız’ın etrafında bir halka teşkil etmişti. Böylece yeni bir usulle, Tefsir’den İbn-i Kesir, Hadis’ten Buharî, Fıkıh’tan Hidaye okunacak; dersi talebeler arz edecek, o da gerektiği yerlerde devreye girerek açıklamalarda bulunacaktı. Bir tevafuk eseri ilk ders, bel hastalığının nüksettiği ve hastalığın kendisini yatağa düşürdüğü bir Çarşamba günü başlamıştı. O, hiçbirisini tanımadığı ve tamamıyla kaderin sürükleyip önüne getirdiği talebelerine ilk defa şunları söyleyerek tedrîsâta başladı. “İlimde şüpheci olun.. ama septist’lerin anladığı mânâda bir şüphecilik değil. Karşılaştığınız her görüşü Kur’ân ve hadîs süzgecinden geçirin. Mutabakat varsa, alın. Yoksa, temkinli davranın.” Aslında bu ifadeler, talebelere hedef gösterme, düşünce dünyalarını şekillendirme adına çok önemliydi. Nitekim o talebeler, bu düşünceyi hayat felsefesi haline getirdi.. evet sözü söyleyenden ziyade sözün mahiyetine, onun Kur’ân ve sünnet ölçülerine uyup uymadığına bakılmalıydı.. ve işte kurulacak sistem bu temeller üzerinde kuruldu ve kurulduğu gibi de devam ediyor.

İşte bu şekilde bir yandan dersler sürüyor, diğer yandan da ders saatleri haricinde sohbetler devam ediyordu.. bazen sorulan sorular ve verilen cevaplarla, birbirinden farklı konulara giriliyor, bazen de sohbete gelen misafirlerin konumuna göre, halk seviyesinden akademik düzeye kadar inilip-çıkılıyordu. Fakat gerek fıkıh, hadîs, tefsir derslerinde, gerekse çay sohbetlerinde anlatılanlar, yapılan değerlendirmeler, getirilen izahlar halk deyimi ile “yabana atılacak” cinsten değildi. Ve bu konuşmalar, çok dar bu çerçeve ile sınırlı kalmamalı, halkada yerini alamayan başkalarına da mutlaka ulaştırılmalıydı. Hatta sadece onlara değil, kadınıyla-erkeğiyle, yaşlısıyla-genciyle, inananıyla-inanmayanıyla, herkese ama herkese ulaştırılmalıydı. Bunun gerçekleşmesi için neler yapılmalıydı? İlk etapta bunları dışa taşıyacak, insanlığın istifadesine sunacak vasıtalara müracaat edilmeliydi. İşte bu mülâhaza ile yapılan sohbetler, hızlı yazabilen arkadaşların kalemi ile yazıya dökülmeye ve müsait anlarda da temize çekilmeye başlandı. Bu sayede, Hocamız’ın sözleri artık kısmen de olsa, tesbit edilebiliyor, matbaa mürekkebi ile buluşmasa da kalemin mürekkebi ile buluşabiliyor ve beyaz sahifeler üzerine işlenerek muhafaza ediliyordu.

Bu arada gerek Türkiye, gerek Hocamız’ın hususî durumu, gerek içinde yaşanılan mekânlar, gerek her sene halkaya katılan İlâhiyat mezunu talebe arkadaşlar ve gerekse kemmiyet ve keyfiyeti hızla artan dersler sürekli değişiyor ve farklılaşıyordu.

Evet, Türkiye 80’li yılların temel özelliği olan dünya ile entegrasyonda, hamle üstüne hamle yapıyor ve bunun etkileri de köyden kente, köylüden şehirliye, giyim-kuşamdan binilen arabalara ve yollarına varıncaya kadar hemen herşeyde gözlenebiliyordu.

Yine bu yıllarda, ihtilâl baskıları azalmış ve Hocamız da psikolojik olarak gelip gidenlerle daha rahat meşgul olabiliyor ve daha farklı münasebetler sergileyebiliyordu. Tıpkı 80 öncesi gibi cami kürsülerinde vaazlara başlamış, yurtiçi ve yurtdışı gezilerinde kendini sevenlerle daha da içli dışlı olmaya başlamış, ortaya attığı fikir ve projeler ve onların hayata taşınarak tatbiki, daha değişik lütufların tecellisine vesile olmuş ve onu âdetâ ilgi odağı haline getirmişti.

Yaşanılan mekânlara gelince; artık o izbe yerlerden çıkılmış, derken dar mekânlar yerini -tabiî ki gelişen ve değişen şartların zorlamasıyla- ferah-feza mekânlara terk etmişti. Aslında bu bir zaruretti -o zarureti hissedip, uygun mekânlar hazırlama mevzuunda hiçbir fedakârlıktan kaçınmayanlara binler teşekkür- ve buna göre de hareket ediliyordu. Gerçi Hocamız kalben bunlardan rahatsız idi ve halen de rahatsız. “Şu koca binayı hergün ben sırtımda taşıyorum. Fakat bunu sizin anlamanız çok zor..” yaşlı gözlerle söylenen bu sözler kimbilir kaç defa tekerrür etmişti... Ama yukarıda ifade ettiğimiz gibi, bu bir ruhda, mânâda değişme değil, vakıa mutabık olarak hareket etmekti.

Evet, 1985’te 10 kişi ile başlayan ders halkası, hemen her yıl yeni yeni arkadaşlarla sürekli genişlemiş; 10 iken 20 ve derken 30’lara yükselmişti. Gelen her yeni kadronun yeni ders kitapları takip etmesi neticesi -ki bu bilerek yapılan bir uygulamaydı- bir öncekiler, sonrakilere arz öncesi ders çalıştırırken hoca oluyor ve bu öncekiler sonrakilerin dersine de katılarak talebeliklerine devam ediyorlardı ki, böylece seviye hızlıca yükseliyor, İbn-i Kesir biterken yerini Fi Zilal alıyor.. Aynı anda Buharî Rical’i ve şerhi ile birlikte okunmaya başlanıyor, İbn-i Kesir’in el-Baisü’l-Hasis’i ile Usûl-ü Hadis, ez-Zerkanî’nin, Menâhilü’l-İrfan’ı ile Usûl-ü Tefsir ve Abdul-Kerim Zeydan’ın el-Veciz’i ile Usûl-ü Fıkıh devreye giriyordu. Hasanü’l-Benna’nın Risaleleri.. Kuşeyrî’nin Risalesi, Muhasibî’nin er-Riaye’si, Kâdı İyaz’ın Şifa’sı, İmam-ı Rabbanî’nin Mektubat’ı ve şimdilerde İmam-ı Gazzalî’nin İhya’sı öğle sonrası sohbetlerini süslüyor ki, böylece talebelerin “kalp ve ruhun derece-i hayatına” yükseltilmeleri hedefleniyor. Ayrıca, Buharî, Umdetü’l-Kâri ile, Ebû Dâvud, Bezlü’l-Mechud’la, Tirmizî, Tuhfetü’l-Ahvezi ile ve Kenzu’l-Ummal gibi câmi hadîs mecmualarının mütalâa edildiğini, Riyazu’s-Salihîn’den ise her konudaki câmi hadislerin ezberlendiğini de kaydedebiliriz. Fıkıh’ta Hidaye’den sonra Mülteka okunmuş, sonra da Vehbe Zuhaylî’nin el-Fıkhu’l-İslâmî’sine başlanmıştı. Seyyid Ahmed Haşim’in Cevâhir ile Belâgat, İbn-i Baziş’in İkna’sı ile Kıraat.. bu arada Akâid-i Hayriye de akide adına takip edilen dersler arasındaydı.

Tabii nahivden de Mustafa Galâyinî’nin Camiu’d-Durusu’l-Arabiye’si, İbn-i Mâlik’in Elfiye’sinin şerhi İbn-i Akil okunmuştu.

İşte genel çerçevesini ve gelişimini sunmaya çalıştığımız bu ortamda, sohbetler de oldukça bereketli devam ediyordu. Tabiî yazma işi de. Fakat bir anlamda “değirmene el ile su taşıma” teşbihi ile ifade edilecek bu yazma işi nereye kadar ve ne ölçüde devam edecekti? Kalemin yetişmediği, kalem tutan ellerin yetiştiremediği herbiri çok kıymetli bu düşünce ve tahliller bu usûlle tam tesbit edilebilecek mi? Ya şayet tesbit edilmezse tarih önünde bunun hesabı nasıl verilecekti? İşte bu ve bunun gibi mülâhazalardan ötürü teknik ve teknolojinin sağladığı imkânlardan faydalanmak -geç de olsa- cihetine gidilmeli, sohbetler her hâl ü kârda teyp kasetlerine kaydedilmeliydi. Bu uğurda gerekirse, salonlara mikrofon ve kayıt tertibâtı kurulmalıydı. Böylece yukarıda kaydetmeye çalıştığımız endişelerden belki de bir ölçüde kurtulunulabilecekti. Ama gel gör ki; bu hususu Hocamız’a kabul ettirmek bir hayli zordu. Bu, teknik ve teknolojik imkânların sağladığı kolaylıklardan istifade etmenin caiz olmadığından ya da haram olduğundan değil, tevazudan kaynaklanmaktaydı. Evet, ne olursa olsun Hocamız bu konuşmaların kayda değer olmadığını, zaten bu tür sohbetlerle israf-ı kelam ve israf-ı zaman yaptığını, muhataplarının başlarını ağrıtıp, zamanlarını heder ettiğini.. bir de bunun üzerine bantlar ve yazı vesilesiyle başkalarının da vaktini almanın gereksiz olduğunu ısrarla vurguluyordu. Nihayet ısrarlı istek ve talep karşısında o da bu düşüncelerin hayata geçirilmesi ve gerekli düzenlemenin yapılmasına ve sohbetlerin bantlara kaydedilmesine, sohbet mekânlarının dizaynının buna göre yapılmasına izin verdi.

1980’li yılların sonuna rastlayan bu hadiseler, sohbetlerin normal teyp kasetinden, video kamera ile tesbit edilmesi düşüncesine geçişte de yani 1992’li yıllarda da hemen hemen aynıyla tekrar yaşandı. 1995 yılını yaşadığımız şu günlerde artık -Allah’a (cc) binlerce hamd ü sena olsun- Hocamız’ın sohbetleri gerek teyp ve gerekse video kasetine kaydedilmekte ve hemen herkese bu sohbetlerin intikali sağlanmaktadır.

Yazıya geçirilen, bantlara kaydedilen bu tahliller ve bu sözler ne olacaktı? Nasıl ve hangi yolla insanlığın istifadesine sunulacaktı? Eğer bu iş, yazı yoluyla yapılacaksa, konuşma dili yazı diline nasıl çevrilecekti? Takdir edersiniz ki bu da önemli bir iştir ve ancak ekip çalışmasıyla gerçekleşebilir. İşte bunun için kurulan ekip, organize bir faaliyet sonucu Akademi fikrini hayata geçirdi. Zaman Gazete’sinde bazen haftada bir veya iki gün, bazen de bir-iki sayfa olarak yayınlanan Akademi sayfasında Fasıldan Fasıla adlı bir köşe açılarak bahsini ettiğimiz sohbetler yayınlanmaya başlandı. Artık Hz. Muhammed (sav)’in hayat felsefesinin yapıldığı, İnsanlığın İftihar Tablosu’nun konu alındığı, Kur’ân âyetlerinin tahliline girildiği ve onun altın ikliminde dolaşıldığı, İslâm’ı günümüz şartları içinde anlatma yol ve yöntemlerinin ele alındığı, İslâm’da Tebliğ Usûlü, Melek, Ruh ve Cin’lerin bahis konusu edildiği Melekût Âlemi’nin kapılarının aralandığı, kader ve kazânın anlatıldığı, İslâm’ın Cihanla Hesaplaşması’nın dile getirildiği bölümleri, Akademi sayfalarının tabii konuları haline geldi.

Yaklaşık 300. sayısını yayına hazırladığımız şu günlerde, başlangıçtan bu yana yayınlanan Fasıldan Fasıla bölümündeki bu bilgiler, artık kitaplaşmalı değil miydi? Elbette. Bunu başta vefalı okuyucular olmak üzere hemen herkes istiyor ve düşüncelerini yazılı, sözlü, değişik mahfillerde dile getiriyorlardı. Hatta bu arada bazıları gazeteden yaptıkları fotokopileri cilt haline getiriyor ve satışa sunuyorlardı. Ne var ki Fasıldan Fasıla bir kitap olacaksa, bunun tasnif ve tertibinin ve okuyucunun kitaptan istifadesini kolaylaştırmak için indeksinin yapılması, hatta mümkünse Hocamız’ın tashihinden geçirilmesi gerekirdi. Nitekim, bu mülâhaza ve düşünce bir ölçüde gerçekleşti ve elinizde bulunan bu kitap, kısmen dahi olsa tashih edildi. Tasnif ve tertibi de yine onun yol göstericiliği içinde yapılarak sizlere sunuldu.

Fasıldan Fasıla;

1-Tarihî hadiselerin bazen bir vak’anüvis gibi, bazen de değerlendirmesi ile beraber ele alınıp anlatıldığı, tarihî şahsiyetlerin yer yer tahlillerinin yapıldığı Tarihî Prizma.

2- 14 asırlık İslâm Tarihi ve Medeniyeti içinde inkârı kabil olmayan bir ağırlığa sahip bulunan Tasavvuf’a ait değerlendirmelerin yapıldığı, “kalp ve ruhun derece-i hayatına çıkma” yollarının gösterilip, bu dereceye çıkanlardan örneklerin verildiği Ruhî Hayat.

3- Asrımızın en büyük hastalığı ve içinde yaşadığımız buhranlar anaforunda dinî, ilmî, içtimaî, idarî, siyasî ve kültürel alanlarda hemen bütün problemlerin menşei olan imanî meselelerin bahsedildiği İman Esasları Etrafında.

4- Bir davaya gönül vermiş, dost, taraftar, kardeş muhibb.. gibi vasıflarla adlandırılabilecek hak erlerine, mesajların verildiği Perspektif.

5- Müfessirin-i İzâm’ın bugünlere gelinceye kadar tefsir adına üzerinde çok durmadığı, bu sebeple de her yönüyle yeni sayılabilen ve âyetler üzerindeki düşünceleri kapsayan Kur’-ân’dan Damlalar.

6- Gün geçtikçe ister halk, isterse akademik düzeyde kabullenilirliği artan ve yazılmaya başlanmasından bugüne kadar yaklaşık 60-70 yıl geçmesine rağmen canlılığını, tatlılığını koruyan Risale-i Nur ve onun müellifi büyük Üstad Bediüzzaman Hazretleri etrafındaki değerlendirmelerin kaydedildiği Risale-i Nur Etrafında.

7- İçtimaî meselelerimizin ağırlıklı olarak yer aldığı ve bazen de geçmişten örnekler verilerek günümüz problemlerine çözüm adına tekliflerin direkt veya dolaylı olarak sunulduğu Bir Demet Sosyal Mesele.

8- Sohbetin akışı gereği veya sorular münasebetiyle zikredilen hadis-i şeriflerin kısa şerhlerinin yer aldığı Bir Zaviyeden Hadis.

9- Zaman zaman sorulan fıkhî meselelere verilen cevapları muhtevî bulunan Fıkhî Meseleler.

10- Tarih içerisinde çeşitli alanlarda varlığını kabul ettirmiş, geride bırakmış olduğu menfî veya müsbet izlerle hatırlarda veya zihinlerde kalabilen şahıslarla alâkalı kısa tahlillerin yer aldığı Perspektife Giren Şahıslar.

11- Ve bu on bölüm içine girmeyen, ya da ancak tekellüflü te’viller yapılarak girmesi mümkün olan farklı farklı mütalâaları ihtiva eden Müteferrik, olmak üzere toplam onbir ayrı bölümden oluşmaktadır.

Sohbetlerden derlenmesi sebebiyle genelde konuşma dilinin hakim olduğu kitabımızda aynı gerekçeye dayanarak âyet ve hadis tahrici yapılmamış, ama istifadeyi kolaylaştırmak amacıyla Karma İndeks kitabımızın sonuna ilâve edilmiştir.

Sahasında ilk dememekle beraber, bu kadar yüklü gündemi ve bu kadar birbiri ile bağlantısız konuları içine alması, onları işleyiş keyfiyeti ve tahlillerdeki derinlik yönleriyle belki de ilk denilebilecek bu eseri, sizlerin istifadesine sunuyoruz.

Elinizdeki eser, serinin ilk kitabıdır. Serinin diğer kitapları da sırasıyla yayına girecektir.

Daha fazla vaktinizi israf etmeden, sizleri kitapla başbaşa bırakırken, gayretin bizden, lütuf, ihsan ve inayetin Allah (cc)’tan olduğu ebedî hakikatini bir kere daha yâdediyor, lütfunu üzerimizden eksik etmemesini diliyoruz.

Ahmet Kurucan

2 Haziran 1995