OKUR TEPKİLERİNİN DEĞERLENDİRMESİ
Dizi yayınlanırken gazeteye gelen beş yüzden fazla faksın yanısıra bir telefon sağanağı yüzünden arkadaşlarım çalışamaz oldu. Evime ulaşan okurlarım ise yüzlerce telefonla tele sekreterimi kilitlediler. Benimle konuşmak için tekrar tekrar telefon ettiler ve çok hoş şeyler söylediler. Bunların arasında şaşkınlıklarını belirtenler, ilk kez Hocaefendi ile karşılaşanlar hatırı sayılır bir yer tutuyordu. Örneğin, İzmir–Menderes’in Görece Köyü’nden bir genç kızın dedikleri: “Biz din adamlarını farklı tanıyorduk, siz farklı bir şey anlattınız. Doğru mu söylüyorsunuz?” Benimle uzun uzun doğruluk derecesi konusunda sohbet etti. Aydın’dan İşadamları Derneği’nden arayan bir beyefendi (adını maalesef unuttum) daha ilginç ama genel bir duyguyu dile getirdi: “Biz şok olduk, devrim yaptınız. Zihni tembelliğimizi yendiniz birden. Günlerdir konuşuyoruz, tartışıyoruz. Bir enerji kazandık.”
İşadamının formüle ettiği duygular birçok insan tarafından farklı şekillerde söylendi. Toplumun her kesimi büyük bir ilgi gösterdi. Bu nedenle elimdeki faksları sayısal değilse de, bir değerlendirmeye tabi tutmaya karar verdim. Orada önemli ipuçları vardı.
Faksların büyük bir çoğunluğu esnaf, işadamı ve üniversite öğrencileri tarafından gönderildi. Boğaziçi Üniversitesi öğrencileri hatırı sayılır bir yer tutuyor külliyatta. Mastır öğrencileri de kabarık. Hacettepe, Marmara, Malatya İnönü, İstanbul Teknik, Yıldız, İstanbul Üniversitesi çeşitli fakülteleriyle diğer sıraları aldılar. Bulunan diğer meslek grupları: Avukat; mimar; diş hekimi; doktor; gazeteci (bir tane); veteriner; emekli öğretmen; bilgisayar, tapu kadastro, inşaat, harita, makina, çevre mühendisleri ve önemli ölçüde tekstilci. Pak Pide salonundan giyim sanayine, kaportacıdan mobilyacıya; tekstil pazarlamadan, dericilere; gıda pazarlamadan, muhasebeciye; oto sanayi sitesi esnaflarından, yeminli müşavir bürosuna kadar geniş bir toplum kesimi, genellikle bilgisayarda yazılmış fakslarıyla bana ulaştılar. Yarısı el yazısı, yarısı bilgisayar çıkışlı metinler hep nazik bir dille yazılmıştı. El yazısı kötü olanlar bile en içten duygularını aktarmakta zorlanmamışlardı. Hepsi içten ve duygulu sözcükler kullanmışlardı.
En çok İzmir ve İstanbul’dan faks ve telefon geldi. Faksların geldiği diğer iller şöyle: Malatya, Erzurum, Çorum, Afyon, Kastamonu, Ankara, Zonguldak, Balıkesir, Adana, Çankırı, Malkara, Ödemiş, Denizli, Kastamonu, Edirne, Eskişehir, Samsun, Trabzon, Kırıkkale, Sincan, Bafra, Bursa, Adıyaman, Diyarbakır, Bitlis, Elazığ, Erzincan, Manisa, Salihli, Tekirdağ, Çorlu, Çanakkale, Giresun, Bingöl, Ergani ve hattâ Muttalip Köyü’nden halkımız ulaştı bize.
Halkın sağduyusu denilen şeyin ne olduğunu burada öğrendim diyebilirim. Onlar doğru, samimi ve içten olanı anlıyorlar. Yandaş olsunlar olmasınlar fikirlerinizi saygıyla okuyorlar, merak ediyorlar. Onlar gerçek aydın olarak Türkiye’nin geleceğinde düşünen insanlar olacaklar. Özlemini hep duyduğum ‘merak’ duygusunu onlarla paylaşmak, konuşmak benim için önemli bir deneyim oldu. Faksların çoğunda ‘ailem’ adına imzası olması toplumun aile içinde toplumsal, siyasi sorunları tartıştığını, kadın erkek birlikte istişare ettiğini göstermesi açısından ilginçti. Gelen telefonlarda da arayan hanımlar, “eşim de sizi arayacak” diyorlardı. “Eşim de ben de çok beğendik” diye söz ediyorlardı. Bulunduğumuz toplumsal ortamı genellikle stresli, gergin, karanlık, kavgalı, sürekli gerginlik, toplumsal kamplaşma ve hoşgörüsüzlük diye tarif eden okurlar toplumsal birlik ve beraberlik, hoşgörü diliyorlardı. Biri “gittikçe daralan yüreğimize ferahlatıcı bir çıkış” diyerek birey olarak bu ortamdaki duygularını anlatmış bize.
Büyük bir özlem ve susuzlukla yeni fikirler bekledikleri aşikar olan toplum tartışmak üzere, önünü açan, zihnini açan bir dizi düşünceye sarıldı. Telefonla ulaşan bir çok okuruma tartışıp tartışmadıklarını sordum. Mahallede, işyerinde en az on–on beş kişi biraraya gelip tartıştıklarını söylediler.
En çok kullanılan cümle, “Gazeteyi bulamıyoruz” idi. Diğer çok kullanılan cümleler şöyle sıralanabilir:
— Üzücü hadiselerin yaşandığı böyle bir dönemde…
— Tarafsız ve objektif gazetecilik.
— Araştırmacı gazetecilik.
— Gazetecilik ve kültür olayı.
— Farklı bir bakış açısı.
— Çok aydınlatıcı.
— Hoşgörü adına önemli bir adım.
— Tüm tabuları yıkarak…
— Önyargısız ve içtenlikle…
— Güzel sorular…
— Yararlı bir röportaj.
— Farklı üslup.
— Yeni ufuklar açan…
— Gazeteciye yaraşır yorum ve içerik.
Burada dikkat edeceğiniz gibi bir gazeteci tarifi yapılmakta genel olarak, nasıl bir gazete ve gazeteci beklediklerini anlatmaya çalışmışlar. Zihnindeki şablona neyin uyup uymadığını kontrol ederek, ona uymayanları ayıklayan bir gazetecilik ve yorumlama yerine bir inceleme ve tespit istedikleri aşikâr. Yani bir gazetecinin gerçek görevi olan, fikri ve duygusu ne olursa olsun bilgiyi ya da nesneyi olduğu gibi aktarma ve tanıtma fonksiyonunu talep etmekteler. Bilgiye ulaşabilmek için tıkalı olan bu sistemin açılmasını istemekteler. Medyanın bilgi iletme, tarafsızlık ilkesine önem vermekteler.
İnsanlar içinde bulundukları durumu genellikle karamsar sözcüklerle ifade etmişler ve bunun karşılığında bu diziyle içlerine umut doğduğunu belirtmişler. “Büyük bir ümitle yarınlara bakmak…”, “Yeniden bizlere nefes aldırdığınız ve bizi gelecekten ümitvar kıldığınız için…” cümleleri, kullanılan diğer duygu yüklü kavramlardı. İlgilerini, “olağanüstü, müthiş, harika, anlatılamaz…” sözcükleriyle ifade etmişlerdi. En ilginç cümle belki de şuydu: “Mülakatı hararetle takip ediyorum, doyumsuz bir sohbet.” En büyük dilek, söyleşinin kitap olmasıydı. Onların ilgisiyle bunu gerçekleştirdik.
Çok kullanılan bir diğer kavram ‘cesaret’ oldu. Gazetenin söyleşiyi yayımlamasını, göstermiş olduğu cesarete bağlayıp, benim cesur röportajımı bir okurun deyişiyle “hocanın fikirlerini dobra dobra anlatan” yazılar olarak iltifat gördü. Biri de, “Bu bilgileri Türk halkına sunduğunuz için…” diye başlıyordu. Toplum, medeni davranış biçimi, tartışma ortamı ve uzlaşma, kardeşlik isteğini çok net olarak ifade etmişti. Toplumsal birlik ve beraberliği özledikleri, her satırlarında insana ulaşan bir nefes meltem rüzgârıydı. İzmir’den evime yağan telefonlar insanca yaşanacak bir dünyaya olan özlemi ulaştırmaya çalışıyordu. Herkes kendi dilince, bildiğince duygularını iletmek istiyordu. Gerçek Müslümanlar’ın sahtelerle karıştırılmamasını isterken toplum uzun vadeli projelere, eğitime olan derin beklentisinin altını çiziyordu.
Bilgi, objektif, tarafsız, seviyeli, medeni cesaret gibi kavramları kullanmalarının ardında yatan beklenti, demokrasinin tam bir uzlaşma içinde uygulanabileceği kavgasız bir toplumdu.
İlk kez Fethullah Gülen Hocaefendi’yi tanıyanların ilgisi, toplumdaki zihinsel eksikliğin, açlığın ifadesiydi sanki.
Toplum, Türkiye’nin ve kendisinin dünyada hak ettiği yeri almak ve çağdaş uygarlık seviyesinde kendi olarak ayakta durmak istiyor. Dizi bitince bir okuyucunun “hüzünlendik” sözcüğü benim için de geçerli oldu. Birbirimize çok alışmıştık.
Hiç olumsuz tepki gelmedi mi diye sorulabilir; bir tek telefon geldi. Bana, “Siz o öğretmenlerin Cumhuriyet düşmanı olduğunu bilmiyor musunuz?” diye sordu. Bence değiller dedim. Gördüğünüzü mü yazıyorsunuz, duyduğunuzu mu diye sorunca gördüğümü cevabıyla konuşmamız kapandı. Başka hiçbir olumsuz duygu bana iletilmedi. Şablonist düşünen kafaların halkın kafası olmadığı aşikâr!