Emerald Hills of the Heart with Emine Eroğlu — Asceticism

Değerli dostlarım, Bir Hazreti Pir okumaları dersinde daha beraberiz.

Bereketli bir ders olmasını ümit ediyorum.

Bugün çok güzel bir konuyu okuyacağız.

Her zaman öyle yapmaya çalışıyoruz ama çok özel bir konu bu.

Zühd konusunda derinleşmeye çalışacağız.

Zühd'ün bizim için çok özel bir anlamı var.

Önce onun üzerinde durarak başlamak istiyorum.

Zühd, Bediüzzaman Hazretleri'nin, hep zikrediyorum, hakkınızı helal edin, üstad

için dört sayısı kurucu bir sayıdır diyorum.

Üstadın dört üzerine kurduğu manalardan bir tanesi de, değerli dostlarım, bizim

manevi dinamiklerimiz, dörtlü bir manevi yapı kuruyor Bediüzzaman Hazretleri.

Manen derinleşmenin dinamiklerini kuruyor.

Bu manen derinleşmenin dört temel dinamiklerinden bir tanesi de zühd.

Üstad bunları azami kelimesiyle tanımlıyor.

Azami zühd, azami takva, azami ihlas ve azami velayet olmak üzere dört

kavramımız var bizim.

Bu azami dörtlüyü Bediüzzaman Hazretleri Kastamonu layıkasında bize anlatıyor.

Aslında biliyorsunuz üstad iman kurtarmak için yola çıkmış olan birisi,

dolayısıyla kendi kurtuluşunu kurtarmaya bağlamış olan birisi.

Kendi kurtuluşunu kurtarmaya bağlamış olan birisi için Bediüzzaman Hazretleri,

işin bidayeti ile nihayeti arasında bir fark koyuyor.

Bidayetinde yani işin başlangıcında Bediüzzaman Hazretleri mesela takva söz

konusu olduğunda yirmi altıncı sözünüzü elinde hatırlayacaksınız.

Kevairi, terk etmek her ayısı işlemek diyor.

Oradan başlatıyor meseleyi.

Ama işin hani veraset-i nübüvvet davasının yolcuları için işin biraz daha

derinlemesine ele alınması gerektiğini Biz Kastamonu layıkasında görüyoruz bu

azami takva, azami ihlas, azami ihlasa ihlas-ı etem diyor Bediüzzaman

Hazretleri.

İhlas-ı etem yani başlangıçta ihlas yani bir adanmışlıkla yola çıkmak yetiyor.

Fakat işin kemalini temsil eden insanların, veraset-i nübüvvet yolcusu olan

insanların ilerleyen vakitlerde sadece Allah rızasını gaye haline getirmeleri

ve onun dışında dünyevi ve uhrevi herhangi bir talepte bulunmamaları

bekleniyor.

Bunu sair kavramlar için de zikredebiliyoruz.

İşin başında Bediüzzaman Hazretleri o insanları avamı kurtarabilmek için, avamı

ve imamını kurtarabilmek için ölçüleri asgari olarak tutuyor.

Ama ilerleyen dönemde yani veraset-i nübüvvetin yolcuları için onları azamiye

çeviriyor.

Ve o kavramlardan bir tanesi yani bizim manevi hayatımızı onun üzerine bina

edeceğimiz temel unsurların bir tanesi bizim için züht kavramı ve biz aslında

bugün hani zühtün başlangıcını okumayacağız.

Biz kalbin züngü tepeleriyle bu kavramları azamiye dönüştürme dersi yapmaya

çalışıyoruz aslında beraber.

Yani aslında zannediyorum hepimiz kendi hayatımıza baktığımızda asgariyle

iktifa ettiğimizi söyleyebiliriz.

Sizi tenzih ederim ama kendi hayatım böyle asgari ihlas, asgari takva, asgari

züht ve asgari velayetle işi götürmeye çalışıyorum ama bizden beklenilen şey bu

değil.

Dolayısıyla hani kalbin züngü tepeleri derslerinden benim murad ettiğim şey de

bu.

O asgarileri azamiye dönüştürebilmek.

Velayet meselesi biliyorsunuz eşyanın hakikatine açılmaya vabeste olan bir

meseledir.

Sürekli Allah'ım beni eşyanın hakikatine aç diye dua ediyorum.

Zannediyorum sizin de benzer dualarınız var.

Öyleyse değerli dostlarım hani biz ayda bir biliyorsunuz kalbin züngü tepeleri

yapıyoruz ve seçtiğimiz metinleri de aslında Çağlayan'ın orta sayfa yazılarını

takip ederek seçiyoruz.

Ve biz Züht makalesinden önce gelen iki makale Haf ve Ahşet ve

Reca makaleleriydi.

Onları da okuduk.

Allah'a hamdü sanalar olsun hani yola çıkınca, mesafe kat edince o

dersler de kendi içinde birikiyor.

Ve kalbin züngü tepeleri dersinden tekrar etmek istiyorum.

Benim murad ettiğim sizin için ve kendim için murad ettiğim şey bu

asgarileri azamiye dönüştürebilmek.

Hayatımızı bu azami unsurlarla beraber yaşayabilmek.

Üstad hani yolumuzu da dört esas üzerine kuruyordu.

Onları da mutlak kelimeleriyle ifade ediyordu hatırlayacaksınız.

Aciz-i mutlak, fakr-ı mutlak, şükr-ü mutlak, şevk-i mutlak

diye.

Mutlak yani ona zıttı müdahale etmiyor.

Biz de bu manevi unsurları da asgariden çıkarıp azamiye ulaştırabilme duasıyla,

gayretiyle bu yola sülük etmiş olalım.

Züht konusu kalbin züngü tepeleri birinci cildinin değerli dostlarım on birinci

bahsi.

On birinci bahsi saymaya tevbe bahsinden başladığımız zaman.

Şimdi bu bahsi biz bugün tasavvuf düzleminde ele alacağız.

Uzun bir makale değil züht makalesi.

Biliyorsunuz kalbin züngü tepeleri yolculuğu meseleyi kalbin ve ruhun dereceyi

hayatında ele alan metinler.

Hocaefendi orada tasavvufun dilini kuruyor.

Tasavvufun dilini kuruyor ve bunu çoğu zaman yapıyor.

Orada tasavvufun diliyle anlattığı şeyleri Hocaefendi muhtelif farklı

vaazlarında, sohbetlerinde, metinlerinde yeniden ele alıyor.

Ve onları hayata uyarlayarak, onları hizmet insanına uyarlayarak,

örneklendirerek, asr-ı saadetten çok güzel tablolar çizerek anlatıyor.

Ki biliyorsunuz Hocaefendi'nin züht vaazı da var.

Ve biz şunu da yapalım bugün hani kendi manevi dinamiklerimiz noktasında manevi

hayatımızı canlı tuttuğumuz dinamikler konusunda madem ki züht bizim için bu

kadar önemli, züht makalesini tasavvuf düzleminde ele aldıktan sonra bir de

hakikat düzleminde ele almaya çalışalım.

Onu biraz da kendi hayatımız üzerinden okumaya çalışalım.

Ama her şeyden önce azami züht diyebilmek için tasavvufun kurduğu, tasavvufla

kurulan kalbin ve ruhun dereceyi hayatıyla kurulan bu dile bir dalalım.

Beraberce dalalım inşallah bu metni beraberce anlamaya çalışalım.

Şimdi metne başlamadan aklıma gelmişken şimdi ışıkla ilgili bir problem

yaşıyorum.

Bir şey paylaşmak istiyorum sizinle.

Bu dersleri bu zoom derslerini ben kendi odamdan yapmaya çalışıyorum.

Arkadaşlardan bir takım şikayetler alıyorum.

Mesela ses yetmiyor.

Ses bilmiyorum yani ben zikrettiğim gibi amatörce yapıyorum bunları.

Işık yetmiyor bazen.

Bazen ekrana kameraya fazla yakın oturuyorum.

Bazen fazla uzak kalıyorum.

Bazen başka yöne bakıyorum.

Doğru yöne bakmıyorum.

Dolayısıyla her türlü acemiliği yaşıyorum bu dersleri yaparken.

Ama bu da benim acizim böyle kabul edin.

Şu an ışığımın yüzüme yansıdığımı görüyorum ekranda.

Bu benim acizim, fakrim.

Böyle kabul edin arzu ediyorum.

Dolayısıyla kusura bakmamak ahlakıyla hareket etmenizi rica ediyorum sizden

değerli dostlarım.

Evet şöyle başlıyorum.

Euzubillahimineşşeytanirracim.

Bismillahirrahmanirrahim diyerek başlıyorum tekrar.

Züht, dünyevi hazları terk edip cismani meyillere karşı koyma manalarına gelen

züht, sofilerce daha çok dünya lezzetlerine karşı alakasız kalıp ömür boyu

adeta bir perhis hayatı yaşamak.

Bakın böyle başladı.

Sofilerce dünya lezzetlerine karşı alakasız kalmak ve ömür boyu bir perhis

hayatı yaşamak, dünyevi hazları terk etmek, cismani meyillere karşı koymak.

Yani aslında züht, başlangıç itibariyle değerli dostlarım, Hoca Efendi'nin

ifadesiyle cismaniyete baş kaldırı suretinde başlıyor.

Dünyevi hazları terk etme, sonra cismani meyillere karşı koyma, sofilerce dünya

lezzetlerine karşı alakasız kalma, kapanma ve ömür boyu adeta bir perhis hayatı

yaşamak şeklinde ele alınıyor.

Ve dikkat ederseniz, zannediyorum bunu kendi hayatınızda da hissediyorsunuz,

zühtün en fazla yakın olduğu kavram takva kavramı.

Züht ve takva ikisi beraber alınır, anılır ki bu metinde de zühtten

sonra gelecek olan kavram takva kavramı.

Zannediyorum yakın bir tarihte takvayı da beraber okuma fırsatı bulacağız.

İşte böyle olunca davranışlarımıza takvayı esas tutmak, dünyanın kendine ve

insanın nefsine bakan yönlerine karşı da kararlı ve müstani, müstemkif bir

tavır sergilemek, müstemkif yüzümüzü çevirmek anlamına geliyor.

Kararlı, müstani olmak dünyaya karşı.

Ben bunu hep söylerim, Üstadın ahlakı istiğna ahlakıdır.

Bize hep istiğnayı öğretir Bediüzzaman Hazretleri.

Hayatı boyunca hep müstani yaşamış, mihnetsiz yaşamıştır Bediüzzaman

Hazretleri.

Dünya karşısında asla, dünya menfaatleri karşısında, dolayısıyla da tehditler

karşısında asla serhuru etmemiştir Üstadımız.

Risale-i Nur'un ahlakı, istiğna ahlakı ve istinkaf ahlakı, yani müstemkif

olmayı, yani yüz çevirebilmeyi gerektiren bir ahlak, kararlı olmak dünya

karşısında, nefsimize karşı kararlı olmak, nefsimize baş kaldırığı, onun

taleplerine karşı kararlı olmak anlamına geliyor.

Bir diğer manada züht, ebedi olan ukba saadeti için geçici dünya rahatını

terk etmek.

Ebedi olan madem ki dünya saadetidir, o dünya saadeti için geçici dünya

hayatı terk edilebilir.

Fakat burada da altını çizmek istediğim bir mesele var.

O geçici dünya hayatını terk etmek, rahatı terk etmek şeklinde yorumlayacağımız

züht, bazılarınca şöyle anlaşılıyor, hani lezzetsiz yaşamak, lezzet almadan

yaşamak şeklinde anlaşılıyor.

Hatta bu mahiyetiyle bilirsiniz çokça zahitler, züht ehli olanlara zahit

denilir biliyorsunuz.

Zahitler tenkit edilir bazı sofiye grupları tarafından ilahilerde, bazı

ilahilerde, şiirlerde vardır biliyorsunuz.

Türklere bile sirayet etmiştir.

Dünyadan lezzet almak isteyenler, aşkın şarabını içmek isteyenler, sofi

geleneği içerisindeki zahitlere karşı hep laflar saydırırlar.

Oysa züht, dünyevi taleplere karşı, nefsimizin taleplerine karşı iradi bir

başkaldırı.

Bu iradi başkaldırı dünyadan lezzet almamak anlamına gelmiyor.

Tam tersine yüzümüzü baki olana, ebedi olana çevirmek anlamına geliyor.

Yani burada dünya derken unutmayalım ki Bediüzzaman Hazretleri dünyayı tek

katmanlı olarak ele almıyor.

Üç katmanlı ele alıyor.

Dünyanın üç yüzü var diyor Bediüzzaman Hazretleri.

Eşyanın kendine bakan yüzüne karşı bizim sergilediğimiz bir tavır bu.

Bizim züht anlayışımız bu.

Üstadın da bu dünyanın üç yüzü var yaklaşımı değerli dostlarım fevkalade

orijinal bir yaklaşımdır.

Üstad bize diyor ki hani dünya deni kelimesinden geldiği için asırlar boyunca

hep aşağılanmış.

Müslümanların dünyaya karşı tavırları hep sorgulanmıştır.

Oysa Üstad bize diyor ki dünyanın üç yüzü var.

Dünyanın sadece bir yüzü o deni yani aşılı olan yüzü sinek kanadından

kıymetsiz olan yüzü.

Hangi yüzü o?

Fani olan yüzü ama dünyanın ahirete mezra olan bir yüzü var.

Esma-i İlahiye'yi aynadarlık eden bir yüzü var.

Dünya Esma-i İlahiye'yi aynadarlık eden yüzüyle çok güzel, çok ihtişamlı.

Esma-i İlahiye'nin tecelligahı dünya, cennetteki nimetlerin de numuneleri

dünyada var.

Dolayısıyla şu dünyada bizim gördüğümüz mevcudatın Ukba'ya bakan veçeleri,

Ebedi Alem'e bakan veçeleri bizim için çok değerli.

Ahiret aleminin mezra olması cihetiyle dünya bizim için çok değerli.

Ve üç yüzünün içerisinde bizim hani ona karşı tavır sergilediğimiz ve o

tavrı da züht olarak tanımladığımız yüzü, fani olan yüzü, bunun altını çizmek

zorundayız.

Çünkü bu ayırt edilemediği için yani dünyanın üç yüzü içerisinde biz hangi

yüzüne karşı tavır sergiliyoruz, bu belli olmazsa eğer bunu kendimiz kendi

idrakimiz içerisinde tepki edemezsek, sanki lezzetlere kapanma anlamına geliyor

züht ki eğer insan lezzetlere kapanırsa şükrede kapanmış olur.

İnsan lezzetlere kapanmış olursa şükrede kapanmış olur.

Çünkü şükür biliyorsunuz değerli dostlarım, şükür nimeti takdir edebilme

makamı.

Şükür çok önemli bir makam.

Nimeti takdir edebilme makamı için de bizim nimetle bir ilişki içerisinde

olmamız gerekiyor.

Nimeti nimet olarak tanımlayabilmemiz gerekiyor.

O yüzden züht ebedi olan ukba saadeti için şu geçici dünya hayatını

terk etmek bu tanım çok önemli.

Ukba saadeti için geçici dünya hayatını terk etmek şeklinde yorumlanmıştır ki

bunu da evvelki tefsire irca edebiliriz.

Şimdiye kadar konuştuğumuz manaları tamamlayıcı bir mana bu.

Haram ve helallere karşı hassas olmak züht için ilk adım sayılır.

Şimdi hep bakın asgarisi anlatılıyor ve azamisi anlatılıyor.

Asgarisi ne?

Zühtün asgarisi ne?

Haram ve helallere karşı duyarlı olmak, hassas olmak.

Ne haram ne helal ayırt edebilmek.

Biliyorsunuz din haramlardan ve helallerden müteşekildir fıkha bakan reçesiyle.

Dolayısıyla o haramı ve o helali birbirinden ayırt edebilmekle o yola, züht

yoluna girmiş oluyoruz.

İkinci adım kamil merhale ise meşru ve mübah şeylerde bile kılı kırk

yararcasına titiz yaşamaktır.

Şimdi bakın bu ikinci adım ve kamil merhale.

En başta işte Üstad Kastamonu Daikası'nda bize bunu anlatıyor.

Şimdi en başta haram ve helaller karşısında duyarlı olmak yani ne haram

ne helal bunu bilmek bizi o züht yoluna sokuyor.

Fakat kamil manada zühte erişebilmemiz için endişeyle, bir harama girme

endişesiyle mübahları bile terk etmek.

İradi olarak bir takım mübahları terk edebilmek zühtten kaynaklanıyor değerli

dostlarım.

Yani helaller dairesinde çok fazla yiyecek var, çok fazla yiyecek var helal

dairesinde ama bizim onları azaltabilmemiz.

Hatırlayacaksınız en son yaptığımız derste buna ilişkin bir derste yani hayatı

yalınlaştırarak yaşamanın lüzumuna ilişkin bir derste manevi hayatımızı diri

tutabilmenin lüzumuna ilişkin bir derste.

Dolayısıyla o endişeyle helallerden bile kendimizi geriye çekebilmek, helal

dairesini kendimiz için iradi olarak tahdit edebilmek.

Haram ve helallere karşı hassas olmak ilk adımsa işte ikinci adım kamil

merhale meşru ve mübah şeylerde bile kılı kırk yararcasına titiz yaşamak.

Züht insanı diyebileceğimiz zahide gelince o hem üzerine aldığı sorumluluklara

karşı, şimdi dikkat edin manayı daha da genişleteceğiz yani zühtün tanımını

biraz daha genişletiyoruz ve zühtün tanımının içerisine neler sokuyor Hoca

Efendi dikkat edin.

Züht insanı diyebileceğimiz zahid hem üzerine aldığı sorumluluklara karşı, hem

gelip ona toslayan bela ve musibetlere karşı hem de köşe başında önünü

kesen günah ve masiyetlere karşı olabildiğine sabırlı olan.

Şimdi zühtün bir tarafında bakın sabır koydu Hoca Efendi, zühtün bir yanına

sabır koydu.

Neye karşı sabır?

Neymiş dikkat edin bana çok önemli geliyor bu.

Üzerimize aldığımız sorumluluklarını yerine getirme konusundaki sabır zühtün

kapsamı içerisine giriyor.

Bu bir.

Bize gelip toslayan bela ve musibetlere karşı sabır bu da zühtün kapsamı

içerisine giriyor.

Önümüzü kesen masiyetlere karşı sabır da zühtün tanımının içerisine giriyor.

Bakın züht ne kadar önemli bir kavram, ne kadar kuşatıcı bir kavram

ki bu sabır çeşitleri sorumluluklarımızı yerine getirme, bela ve musibetlere

karşı sabırlı olma ve önümüzü kesen masiyetlere, günahlara karşı sabırlı olma

meselesi zühtün tanımı içerisinde karşımıza çıkıyor.

Zühtün manasını bizim için genişletiyor.

Sonra küfür, dalalet, müstesna, yaratılın her türlü takdirinden hoşnut olma bu

da zühtün içerisine giriyor.

Biliyorsunuz dinin yarısı sabır yarısı şükür olarak telakki edilir.

İşte bu da şükre bakan veçesi, sabra bakan bir veçesi var zühtün

bir de şükre bakan veçesi var.

Şükre bakan veçesi itibariyle değerli dostlarım her şeyden küfür ve dalalet

dışında her şeyden Allah'tan gelen her şeyden hoşnut olma hali ve onun

kendisine bahşettiği şeylere karşı yine onun hoşnutluğunu kazanma, ahiret

yurdunu ve insanın mutlak hakikate yönlendirilmesini gaye-i hayat haline, gaye

-i hayal haline yani bir ideal haline getiren insan zahid olan insandır.

İkinci bir tarafta sabır var bir tarafta hoşnutluk var yani şükür var.

Neden hoşnutluk?

Küfür ve dalalet dışındaki her şeyden hoşnut olma, ahiret yurdunu araştırma ve

her amelimizde ama her amelimizde Allah'ın hoşnutluğunu kazanma gayreti

içerisinde olma, insanın mutlak hakikate yönlendirilmesini gaye-i hayal haline

getirme, insanların mutlak hakikate yönlendirilmesi.

Bu noktada da züht kavramının içerisine farkındasanız hizmet giriyor, gaye-i

hayal giriyor, bir ideal bir mefkure giriyor züht kavramının içerisine.

Onun kalbinin kulağında sürekli de ki dünya metaı ne de olsa azdır,

ahiret ise takva ehli için mahz-ı hayırdır hakikati tınlamaktadır.

Bu Nisa suretinin 77.

ayeti değerli dostlarım de ki dünya metaı ne de olsa azdır, ahiret

ise takva ehli için mahz-ı hayırdır.

Şimdi bu onun kulaklarında tınlamaktadır diyor Hoca Efendi, dünya metaı azdır.

Hani dedik ya dünyaya talip olmak, lezzetlere talip olmak gibi görünüyor nefse.

Oysa dünya metaı az, nefsi de bu noktada ikna edebilmek gerekiyor.

Hani nefis hep lezzet almak istiyor ve nefsin o nefse emareden çıkartılıkta,

o nefse mutmainneye doğru giden yolculukta nefse de lezzeti aldırıyorsunuz,

üstelik de nefse de baki lezzetler taktırıyorsunuz.

Dünya metaı ne de olsa az çünkü, ahiret ise takva ehli için

mahz-ı hayır ahiret hayatı.

Hakikati onun kulaklarında tınlama da beyninin her kuddesinde, beyninin her

neronunda Allah'ın sana verdiği her şeyde ahiret yurdunu ara.

Bu arada dünyadan da nasibini unutma, gerçeği şulefeşan olmaktadır diyor.

Bu da biliyorsunuz Kasas Suresi 77.

ayet değerli dostlarım.

Allah'ın sana verdiği her şeyde ahiret yurdunu ara.

Ne kadar önemli bir ölçü dikkat edin.

Allah bize ne veriyorsa Allah'ın verdiği şeyi biz ahiret yurdunu araştırıyoruz.

Ne veriyorsa yani Allah bize ilim veriyorsa o ilimle ahiret yurdunu

araştırıyoruz.

Allah bize imkan, maddi imkanlar veriyorsa onunla ahiret yurdunu araştırıyoruz.

Ve bu ahiret yurdunu araştırma meselesi bizim için Allah'ın bize verdiği

bütün nimetlerin şükrünü edayetime manasına da geliyor.

Biliyorsunuz ki her nimetin şükrü kendi cinsindendi ve bu nimetin şükrünü kendi

cinsinden eda edebilme çabası Allah'ın bize verdiği nimetlerle ahiret yurdunu

araştırmak anlamına geliyor hepimiz için.

Ne yapıyoruz?

Ne verdiyse Cenab-ı Hak, evlat verdiyse onunla ahiret yurdunu araştırıyoruz.

Sağlık verdiyse onunla ahiret yurdunu araştırıyoruz.

Duygular verdiyse onunla ahiret yurdunu araştırıyoruz.

Çok özür diliyorum değerli dostlarım.

Onunla ahiret yurdunu araştırıyoruz.

Dolayısıyla da dünyadan da bunu yaparken nasibini unutma diyor ayet-i kerime

bize.

Bu gerçek şule feşan oluyor basiret ufkumuzda bizim ve bu basiretle takvayı,

bu basiretle zühtü idrak etmeye çalışıyoruz.

Bir ayet-i kerime daha bu da Enkebut Suresi 64.

ayet-i kerime.

Bu dünya hayata bir eğlence ve oyundan ibarettir diyor Cenab-ı Hak

ayet-i kerimede.

Ahiret yurdu ise doğrusu işte gerçek hayat odur eğer bilselerdi.

Dünya hayatı oyun ve eğlenceden ibaret ama gerçek hayat ahiret yurdu.

Doğrusu işte gerçek hayat o ama ondan sonra Cenab-ı Hak buyuruyor

ki bilselerdi, bilselerdi.

Allah o bilenlerden eylesin bizi ilahi beyanı duyulmaktadır.

Zühtü mudayaka ve sıkıntı yani darlık ve sıkıntı anlarında dahi şeriatın

hudutlarını koruyup kollama, zenginlik ve genişçilik zamanlarında da başkaları

için yaşama şeklinde tarif edenler de olmuştur.

Şimdi zühtü farklı tariflerine geçiyoruz.

Sıkıntı anlarında şeriatın hudutlarını koruyup kollama, zenginlik ve genişlik

zamanlarında da başkaları için yaşama.

Bakın ne kadar hizmete bütün kavramların yolu kemal manada farkındasınız

zannediyorum.

Kemal manada bütün kavramların yolu hizmete çıkıyor.

Darlık zamanlarında şeriatın hudutlarını koruyup kollama, müdayaka

zamanlarında.

Biliyorsunuz insan haddileri en fazla ne zaman aşar, hudutları en fazla ne

zaman aşar?

Zorlandığı durumlarda, sıkıntı çektiği durumlarda, en sıkıntılı, en mağdur, en

mazlum olduğu durumlarda bile şeriatın hukukuna riayet etme, şeriatın

hudutlarına riayet etme meselesi bir züht meselesi bizim için ama zenginlik ve

bolluk zamanlarında da başkaları için yaşama.

Ne varsa elimizde Allah'tan alıp Allah'a vermek diyor ya buna Alvar

İmam-ı Lütfü Efendi ondan al ona ver diyor.

Allah'tan al Allah'a ver.

İşte bolluk zamanlarında Allah'tan alıp Allah'a vermek bizim için züht.

Ve yine onu Allah'ın helalinden ihsan ettiği nimetlere karşı şükürle mukabelede

bulunmak.

Bunu fark ettiğini zannediyorum zühtle şükür arasında çok yakın bir ilişki var.

Her nimeti, helalinden ihsan ettiği nimetlere karşı şükürle mukabelede

bulunmak.

Nedir öyleyse şükürle mukabelede bulunmak?

Şükür mademki nimeti takdir makamıdır, bir nimete en fazla, en yüksek takdiri

kazandırabilmenin yolu onu hizmet-i imaniye ve Kur'aniye de kullanabilmektir.

Onu insanlığın felahı için kullanabilmektir.

Onu insanlığın istifadesine sunabilmek, insanlara el uzatabilmek için

kullanabilmektir.

Öyleyse zühtün bir yanı da buna bakıyor.

Darlıkta, sıkıntı zamanlarında şeriatin kaidelerinden asla sapmama, bolluk

zamanında da, genişlik zamanında da başkaları için yaşama şeklinde tarif

edilmiştir.

Şükürle mukabelede bulunmak şeklinde tarif edilmiştir.

Sonra bu mala tereddüt eden bütün hakları yerine getirme, yani hangi haklar

gerekiyorsa o hakları yerine getirme ve İslam'ı ila etme, insanlara faydalı

olma mülahasalarının dışında mal biriktirmemek.

Züht ehli kim zahittir diye sorulsa cevabını mal biriktirmeyen olarak

verebiliriz.

Kim zahittir?

Mal biriktirmeyen.

Şimdi mal biriktirmeyen deyince şöyle zannetmeyin.

Mal biriktirmemek, değerli dostlarım, mal sahibi olmamak anlamına gelmiyor.

Bu da karıştırılıyor.

Mal sahibi olmamak değil mal biriktirmemek.

Çalışmak, mal sahibi olmak ama onu Allah yolunda verebilmek.

Kim zahittir?

Mal biriktirmeyen.

Ama kim zahittir?

Bir hırka bir lokmayla yaşayan değil.

O malı kazanan ama Allah yolunda veren zahittir.

Burada çok önemlidir Efendimiz sallallahu aleyhi ve sellemin yaşantısı.

Biliyorsunuz ganimetin beşte biri Peygamber Efendimiz sallallahu aleyhi ve

selleme veriliyor.

Ve Peygamber Efendimiz sallallahu aleyhi ve sellem hiçbir şey bırakmadan o

ganimeti dağıtıyor.

Bütün cömertliğiyle.

Bütün cömertliğiyle o ganimeti Peygamber Efendimiz sallallahu aleyhi ve sellem

dağıtıyor ve paylaştırıyor.

Böyleyse eğer hani züt sahibi olmak demek çalışmamak, tembellik etmek anlamına

gelmiyor.

Çalışmak ama vermek anlamına geliyor.

Tuğle emellere girmemek anlamına geliyor.

Mal biriktirmek tuğle emeldir biliyorsunuz.

Mal biriktirmek nedir tuğle emel?

Hani on sene sonrayı da planlarsınız ki işte on sene sonra işte

şurada oturayım.

Bir evim olsun.

On sene sonra bir yazlığım olsun.

Torunlarıma da şunu bırakabileyim.

Evladım için de şunu inşa edebileyim.

Onlara şöyle refah bırakabileyim.

Tuğle emeller emeli uzatmak demek biliyorsunuz tuğle emel.

Tuğle emele girmeme, tevekküme ebediyete girmeme, mal biriktirmeme yani sahabe

efendilerimize baktığımız zaman onların verirken ki mülahazalarına baktığımız

zaman onlarda böyle bir gelecek kaygısı, yarınımız ne olacak kaygısı olmadığını

görüyoruz ki aslında zannediyorum zahid olmanın en önemli ölçülerinden bir

tanesi bu.

İslam'ı ila etme adına sahip olduklarımızı verebilmek, harcayabilmek, mal

biriktirmemek, tuğle emele girmemek şeklinde onu yorumlayanlar olmuştur.

Şimdi Süfyan-ı Sevri Hazretleri değerli dostlarım bir takım ölçüler koyuyor.

Bu meselede yani züht ehli olma meselede onu beraber kritik edeceğiz.

Süfyan-ı Sevri gibi büyükler diyor Hoca Efendi, zühtü adi şeyler giyip

basit elbiseler giymekten daha ziyade hak rızasına göre programlanmış tuğle

emellere karşı da kapalı kalabilmiş bir kalp ameli olarak görmüşlerdir.

Bu vurgu çok önemli.

Zikredtiğim gibi pek çokları zühtü işte kaba elbiseler giymek, basit şeyler

yemek olarak telakki ediyorlar ama yemekten, içmekten, giymekten daha farklı,

daha geniş bir tanımı var zühtün.

Onu göreceğiz şimdi Süfyan-ı Sevri gibi büyüklerin bu konudaki nasihatlerine

bakacağız.

Süfyan-ı Sevri Hazretleri bize diyor ki hak rızasına göre programlanmış tuğle

emellere karşı kapalı kalabilmiş bir kalp amelidir diyor zühtü.

Eğer bir insan hayatını her konuda hak rızasına göre planlıyorsa tuğle emele

kapanabiliyorsa yani yarın ne olacağım düşüncesinden kendini kurtarabiliyorsa,

anın çocuğu olabiliyorsa, İbn-ül Vakt olabiliyorsa işte ona Süfyan-ı Sevri

Hazretleri züht diyor.

Bu anlayışa göre gerçek zühtün üç tane emaresi var.

Bir tanesi bakın gerçek zühtün üç emaresinin ilki dünya adına elde edilen

şeylerden sevinç duymama ve kaybedilen şeylerden ötürü de mahsun olmama.

Birincisi bu bakın çok çok güzel bir ölçü bu.

Dünya adına bunu kendimiz de sınayabiliriz zannediyorum.

Dünya adına elde edilen şeylerden sevinç duymama.

Hani şöyle değil bakın mesela sizin bir eviniz olur da dünya adına

değil hani burada hizmet edebileceğiz, efendim burada misafir

ağırlayabileceğiz, burada diyalog faaliyetleri yapabileceğiz, burada efendim

kardeşlerimize dersler, istişareler yapabileceğiz.

Bunlar ukba adına olan şeylerdir ama dünya adına hani rahat edeceğiz, işte

eşyamız var, uykumuz rahat olacak, efendim yememiz içmemiz rahat olacak.

Yani kendi konforumuz adına bunu istiyorsak ve buna seviniyorsak burada yine o

dünyanın üç yüzünden fani olan yüzüne talip oluyoruz demek.

Oysa hep baki olan yüzün hani niyet ne yapıyordu?

Mesela Nuriye dersinde niyeti konuşmuştuk hatırlıyorsunuz ne yapıyordu?

Mahyeti eşyayı niyet tayir ediyordu.

Eşyanın mahiyetini değiştirdiği için de amellere buğutlar, yeni buğutlar

kazandırıyor ve amelleri sonsuza doğru açıyordu.

Amellere enginlikler kazandırıyordu niyetler hatırlayın.

Dolayısıyla hani dünya adına sevinmeme demek, yine hani bir evimiz olduğu

sevinmeyecek miyiz diye bir soruya sebebiyet vermesin sizin dünyanızın

içerisinde.

Niyetinizi sorgulayın.

Yani seviniyorum ama niye seviniyorum?

Ben evet bizi alabildim, efendim ufalanca ülkeyi hicret edebildim.

E tamam bundan sonrası rahat etmek mi bizim için?

Nedir bizim için mutluluk?

Nedir bizim için rahat?

Nedir bizim için sevinmek?

Bunları yeniden tanımlayabilmeyi gerektiriyor bu zühtü tanımı farkındasınız.

Dolayısıyla niyet ve nazar meselesini Mesnevi Nuriye'deki son dersimizi çok

önemli bir mesele halinde yeniden önümüze koyuyor.

Ve bize diyor ki Süfyan-ı Sevri Hazretleri bir ölçü veriyor.

Birinci ölçü dünya adına elde ettiğimiz şeylere sevinç duymamak.

Ama tersi de var kaybettiğimiz şeylere de üzülmeme, mahzun olmama.

Elimizden malımızı mülkümüzü aldılar.

Bunun için ığıt yakmama, bunun yasını tutmama.

Efendim yurt dışına hicret etmek zorunda kaldık.

O da bizim elimizden alınmış oldu.

Hürriyetleri elinden alındı kardeşlerimizin.

Ama hep bunların içerisinde hep Allah'la kurbiyet arama.

Kayıplarımızı Allah yolunda kaybetmişsek eğer onlar kayıp değil bizim

kazançlarımızdır.

Kayıplarımız Allah yolundaysa onlar bizim için kayıp değil kazançtır.

Onlar sahip olduğumuz şeyleri ebedileştirmenin adıdır.

Allah yolunda alınmışsa elimizden.

Biliyorsunuz müminin değerli dostlarım malı çalınsa o bile onun sadakası

hükmüne geçiyor.

Hırsız yese diyor Bediüzzaman Hazretleri.

İnek yese, sinek yese, hırsız yese onun sadakası hükmüne geçiyor.

Dolayısıyla siz kazanma kuşağında yaşıyorsanız neyin yasını tutacaksınız?

Kaybettiklerinize üzülmeme, dünya adına önünüze serilen şeylere de sevilmeme.

Ne olur?

Ayaklarınızın altına serilebilir dünya.

Cenab-ı Hak onu serebilir ayağınızın altına.

Çok bol kazançlarınız olabilir.

Efendim Allah size çok geniş imkanlar verebilir.

Mesele o geniş imkanlara nefsimiz adına mı sahip oluyoruz yoksa Allah'ın

verdiği o geniş imkanları Allah'ın yolunda mı kullanıyoruz?

O noktada dünyayla kurduğumuz ilişki bakın zühtü belirliyor.

Nasıl bir ilişkimiz var dünyayla?

Ve o ilişkiyi belirlerken işte mal biriktirmeme meselesi sahip olduğumuz

imkanları sarf etme, paylaşma, insanlığın hizmetine sunma meselesi bir hizmet

meselesi olarak karşımıza çıkıyor.

Manevi teraki meselesi de meselenin kalbi ve ruhi hayata bakan meselesi de

nasıl karşımıza çıkıyor?

Elde ettiğimize sevilmeme, kaybettiğimize de üzülmeme şeklinde karşımıza

çıkıyor.

Sonra ikinci madde met edilince sevinmeme, zem edilince de yerinmeme.

Çok çok önemli maddeler bu.

Üçü madde ben hani adeta böyle bir checklist gibi yani ben ne

derece zühtehliyim bunu kontrol etme mekanizması gibi bir metre gibi bir mizan

gibi kendimizi ölçmek için önümüze koyulmuş olan manalar bunlar.

Met edilince bundan sevinmeme, zem edilince de bundan üzülmeme.

Yine aynı mesele niyet ve nazar meselesi ihlasın birinci kaidesi neydi?

İhlasın birinci düsturu neydi?

E Allah kabul ettikten sonra cümle âlem reddetsin ehemmiyeti yok.

O kabul ettikten sonra da cümle âlem o kabul etsin cümle âlem

reddetsin e cümle âlem kabul etsin ama Allah bizden razı değilse hiçbir

kıymeti yok.

Öyleyse met edilince sevinmeme, yerilince de üzülmeme ahlakı kazanabildiğimizde

o da bizi zühte taşımış oluyor.

Ve üçüncü madde hakka kulluk ve onunla halveti her şeye tercih etme.

Bugün çok çok güzel bir madde bu.

Allah'a kulluk etmeyi ve onunla halveti.

Halvet baş başa olma anlamına geliyor biliyorsunuz.

Allah'la baş başa olmayı her şeye tercih etme.

Bir fırsat bulsam da seccareye koşsam, herkes uyuduğunda geceleyin ki teheccüd

züht açısından çok önemlidir biliyorsunuz.

Herkesin uyuduğu bir vakitte kalksam da Rabbimle baş başa vakit geçirsem,

Rabbime yalvarsam, dua dua yalvarsam, o karanlık gecelere döksem gözyaşlarımı,

dertlerimi o karanlık gecelere boşaltsam.

Bu işte zühte işaret ediyor.

Hakka kulluk ve onunla halveti her şeye tercih etme dolayısıyla da halktan

yüzümüzü hakka çevirme, halkın içerisinde olsak da hakla beraber olma.

Şimdi maddeleri bir daha tekrar edelim.

Birinci madde dünya adına elde edilen şeylere sevinmeme, kaybettiklerimize de

üzülmeme.

İkinci madde övüldüğümüzde sevinmeme, yerildiğimizde de yerinmeme.

Üçüncü madde de hakka kulluk ve onunla halveti her şeye tercih etme.

Evet züht de mebde itibariyle tıpkı havf-ı reca gibi bir kalp

amelidir.

Züht bir kalp amelidir.

Tıpkı ne gibi?

Havf gibi, reca gibi bir kalp amelidir.

Ancak züht duygusunun insanın davranışlarına aksetmesi veya onları

yönlendirmesi açısından bir farklılığı söz konusudur.

Zühtün çok önemli bir farklılığı söz konusudur.

O yüzden o dört maddenin içerisine giriyor züht.

Bakın daha önce havf ve reca kabramlarını gördük.

Züht de havf gibi, reca gibi, haşiyet gibi kalbin ameli.

Ama züht ne yapıyor?

İnsanın davranışlarını biçimlendiriyor, insanın davranışlarını yönlendiriyor,

yönetiyor.

Züht duygusu insanın davranışlarına aksetmesi ve onları yönlendirmesi açısından

bir farklılık söz konusudur.

Bu da onun bir aksiyon ve davranış bulduğu oluşudur.

O yüzden Üstad onu dört maddenin içerisine alıyor.

Zühtün nesi var?

Aksiyonu var.

Züht davranışları biçimlendiriyor.

Zühte göre programlanmış bir sine, şuuru taalluk etsin etmesin, yeme içme,

yatma kalkma, konuşma, sükut etme, halvet peşinde olma veya celbette kalma gibi

birbirine zıt bütün davranışlarda züht düşünür, züht soluklar, züht televinli

yaşar ve sürekli züht rüyaları görür.

Bakın sine, kalbin ameli yani züht, kalp zühte göre programlandığında

o zaman birbirine zıt tavırlarda da yine aynı manayı temsil ediyor.

Yani insan konuşur ve susar.

Konuşmak, susmak ikisi birbirine zıt iki ameldir ama ikisi de zühte göre

programlanır eğer kalpte züht varsa.

Yani ikisi de Rıza-yı İlahi'ye göre programlanır.

Sonra yatma kalkma, o uyur ama o uyumayı da yöneten şey zühttür

aslında.

Uyanık oluşu da yöneten şey odur.

Yeme içme hakeza, halvet peşinde olma ya da celbette olma.

Yani ya Allah'la baş başalık içerisinde halvette olma ya da halkın

arasında halkla beraber olma.

İkisi de mümkün.

Halvet halktan uzaklaşma, halkla baş başa olma.

Celvet halkın içinde halkla beraber olma.

İkisini de yöneten şey onun için züht haline gelir.

Çünkü o hep züht rüyaları görür.

O hep hayatını Allah'ın rızasına göre ukbaya göre planladığı ve dünyaya

mesafesini çok iyi ayarladığı için hep züht rüyaları görür.

Bütün bunlardan sonra da dünyanın kendine ve insanların hevesatına bakan

yanlarına karşı ciddi bir tavır alması söz konusudur.

Ne yapıyor?

O dünyanın fani olan yüzüne karşı tavrını ortaya koyuyor.

Dünyanın kendine ve insanların hevesatına bakan yanlarına karşı ciddi bir tavır

sergiler.

Nedir insanların hevesatına bakan yanı?

Görüyorsunuz değerli dostlarım insanların hevesleri neler istiyor?

O yemekler, o gezmekler, o giyinmekler, o süslenmekler nefsin hevesatına bakan

veçhesi işte ona karşı bir tavır söz konusudur.

Tavır alması söz konusu.

O eğlenceler, düğünler, nişanlar, çengiler hepsine karşı bir tavır almak.

Dünyanın fani yüzüne karşı bir tavır almak söz konusudur.

Bu duyguyu Hazreti Mevlana boş bir şekilde terennüm ediyor değerli dostlarım.

Diyor ki Hazreti Mevlana çok güzel cümleler bunlar dikkat edin.

Diyor ki dünya nedir?

O hüdadan gafil olmaktır diyor Hazreti Mevlana.

Nedir dünya?

O deli olan dünya, fani olan yüz nedir?

Allah'tan gafil olmaktır.

Dikkat edin ne zaman dünyanın fani olan yüzüne yüzümüzü çevirsek ne zaman

ona müptela olsak ne zaman ona teveccüh etsek Allah'tan yani haktan gafil

oluyoruz.

Eğer dünya malını hak rızası için omuzlarsan ona Resul iyi insan için

iman ne güzeldir buyurmuştur.

Bu hadisi şerif.

Hazreti Mevlana diyor ki eğer sen dünya malını omuzluyorsun evet omuzluyorsun

ama bunu hak rızası için omuzluyorsan o zaman bakın zıtları nasıl bir

araya getiriyor ya züt yine zıttı bir araya getirdi sen dünya malını

omuzladın ama hak rızası için omuzladıysan iyi insan için iman ne güzeldir

diyor Efendimiz Sallallahu Aleyhi ve Sellem buyurmuştur ve Hazreti Mevlana'nın

çok güzel dünya hayatıyla kuracağımız ilişkiyi çok veciz bir şekilde anlattığı

bir cümledir bu.

Diyor ki Hazreti Mevlana geminin diyor içindeki su o gemiyi batırır ama

içine girmezse o su o gemiyi yüzdürür.

Ne güzel bir ölçü bakın.

Geminin içindeki su geminin helakine sebebiyet verir.

Batmasına sebebiyet verir.

Ama geminin altındaki su onun hareket etmesine vesiledir.

Onun yüzüp gitmesine, mesafe kat etmesine vesiledir.

Öyleyse hani üstadım bizim züht düsturunu bir kere daha hatırlayalım.

Ne diyordu?

Bakın çok önemli bir züht düsturu veriyor Bediüzzaman Hazretleri.

Dünyayı diyor Bediüzzaman Hazretleri kesben değil kalben terk etmektir diyor

bizim için züht.

Dünyayı kesben değil kalben terk etmek.

Yani uğraş olarak, çalışma olarak, meslek olarak dünyayı terk edip halvetlere

çekilmek değil.

Kalben terk etmek.

Eğer biz dünyayı kalben terk etmeyi başarırsak dünya ne yapıyor?

Bizi yüzdürüyor.

Dünyanın bizi yüzdürmesi Ukba'yı kazanmaya vesile olması anlamına geliyor.

Dünya Ukba'yı kazanmaya vesile oluyor o zaman.

Çalıştığımız, kazandığımız para, çalıştığımız saatler, sarf ettiğimiz mesailer

hep Ukba adına oluyor.

Eğer onu Ukba'yı kazanma adına değerlendirebiliyorsak, veriyorsak,

dağıtıyorsak, mamur ediyorsak İslam'ı, yurtlar, yuvalar yapıyorsak, imar için,

burs vermek için efendim ayağa kaldırmak için, elden tutmak için kullanıyorsak

o dünyayı o zaman bizim gemimiz Ukba'ya doğru yüzüyor ve şu

insan manasının şu insan ulvi donanımının içerisine su girip de onu dünyanın

dibine doğru batırmıyor diyor Hazreti Mevlana.

Evet, ne dünyevi imkanlar ne zenginlik zühtemani değildir.

Ne dünyevi imkanlar zühtemanidir ne de zenginlik zühtemanidir.

Elverir ki insan onlara karşı hakimiyetini korusun ve onların mahkumu olmasın.

Bu dönemde ben çok güzel örnekler gördüm değerli dostlarım.

O kadar güzel örnekler gördüm ki zühtemani olmadığına ilişkin ellerinden çok

büyük üreticiler, çok büyük sermaye sahipleri vardı hizmetin içerisinde

biliyorsunuz.

Hizmete çok fazla destek veren, çok kıymetli insanlar vardı.

Mallarına, mülklerine el konuldu bu sürecin içerisinde ve o bir sınama gibiydi

adeta ve bizim için de adeta uhrevi tablolar hükmündeydi.

Evinin içerisinde yüzlerce değil bakın binlerce misafir ağırlamış olan insanlar

vardı hizmetin içerisinde.

Binlerce misafir ağırlamış ve o insanlar bu sürecin içerisinde mallarına,

mülklerine el koydular.

Çok küçük rakamlarla geçinebilir hale geldiler ve dü cihandan el yudum

hanımanım kalmadı dediler.

Dediler bunu yani giden şeylere karşı yas tutmadılar, ahu vah etmediler.

Ben şahidim kaç tanesinin şahidiyim Allah onlardan razı olsun.

Bir züht tablosu, ahiret tabloları gibi züht tabloları bizim karşımıza

çıkardılar.

Çok güzel numuneler sergilediler.

Evet dünyevi imkanlar ne de zenginlik diyor hocaefendi zühtemani değildir.

Yeter ki el verir ki insan onlara karşı hakimiyetini korusun ve onların

mahkumu olmasın.

Vaka insanlığın iftihar tablosu kalbi zühte göre programladığı ve gözlerinin

içerisine başka hayal girmediği halde fakirlerden fakir yaşamış, yaşamayı

tercih etmiş ve ömrünü zahid hale geçirmişti.

En büyük zahid kimdir değerli dostlarım?

Resulullah sallallahu aleyhi ve sellem Efendimiz.

En büyük zahid odur.

Hayatını ukbaya göre planlıyor ve Peygamber Efendimiz sallallahu aleyhi ve

sellem fakirliği tercih ediyor.

Fakirliği Efendimiz iradi olarak tercih ediyor.

Zira o ümmetine ve hususiyle de neşri hak vazifesinde bulunanlara misal olma

mevkiindeydi.

Şimdi bütün ümmete Efendimiz misal ama özellikle de neşri hak vazifesinde

olanlara misal.

Neşri hak vazifesi derken neyi kastediyorum?

Veraseti nübüvveti yani hizmeti imani ve Kur'an'ı kastediyorum.

Siz bu yolun yolcusuysanız, bu hizmeti imani ve Kur'aniyenin yolcusuysanız

değerli dostlarım, o zaman fakir yaşamak insan için bir tercih olmalı.

Bizim için bir tercih olmalı çünkü o sünnet-i nebeviye, Efendimiz'in

sünneti hepimiz için.

O böyle davranmakla evvela peygamberlik vazife-i kutsiyesi dünyaya alit

ediliyor töhmetine meydan vermeyecekti.

Bizim de buna meydan vermememiz lazım.

Hizmeti dünyaya alet etme töhmetine asla ve kat'a meydan vermememiz lazım.

Efendimiz bize bir ahlak öğretiyor bu noktada.

Kendi nübüvvetini dünyaya alet ediyor töhmetine Efendimiz asla izin vermiyor.

O saniyende o yüce vazifede in ecriye illa alallah yani benim mükafatım

ancak Allah'ın nezdindedir diyen seleflerine iktidar etme uluduğunu

gösterecekti.

O selefler Kur'an-ı Kerim'de zikrediliyor.

Aynı cümle in ecriye illa alallah yani benim ecrim Allah'a aittir

cümlesi Kur'an-ı Kerim'de önce Nuh Aleyhisselam'ın cümlesi olarak söyleniyor.

Sonra Hz.

Hud aynı cümleyi söylüyor.

Sonra Hz.

Salih aynı cümleyi söylüyor.

Sonra Hz.

Şuayb aynı cümleyi söylüyor.

Arkasından da değerli dostlarım Hz.

Lut aynı cümleyi söylüyor.

Benim ecrim Allah'a aittir.

Efendimiz sallallahu aleyhi ve sellem de seleflerine iktidar ediyor bu konuda.

O da in ecriye illa alallah cümlesini kuruyor.

Hayatıyla, ameliyle bu cümleyi kuruyor.

Bu ikinci.

Üçüncü olarak da o neşri hakkı kendilerine vazife edilmiş ümmetinin alimlerine

hem bir numune hem de rehber olma sorumluluğunu taşıyordu.

Hem numune çünkü hayatın gayesi eğer neşri haksa, hakkı neşredebilmekse ümmetin

alimlerine karşı Efendimiz sallallahu aleyhi ve sellem hem bir rehber olma hem

de bir numune olma sorumluluğunu ifade ediyordu.

Bu itibarla da hayatını en fakirhane bir çizgide sürdürecekti Efendimiz.

Biliyorsunuz Efendimiz'in ne kadar fakirhane yaşadığını ve sürdürdü.

Şimdi bu seyrinin şiirinde Efendimiz'in hayatını ne kadar fakirhane

sürdürdüğünün izlerini göreceğiz.

Bu seyri diyor ki, o açlıktan bağırsaklarını sargıyla sardı ve o latif

ciltli mübarek böğürlerini taşlarla sıkıştırdı.

Biliyorsunuz Peygamber Efendimiz sallallahu aleyhi ve sellemin açlıktan böğrüne

taş bağladığını bu seyri bunu şairhane ifade ederken o açlıktan bağırsaklarını

sargıyla sardı ve o latif ciltli mübarek böğürlerine taşlar sıkıştırdı diyor.

Koca koca dağlar altın kesilip ona arz olunmayı niyaz ettiler de himmeti

çok yüksek olan o zat onlara karşı müstani davrandı.

İşte himmetin yüksekliği bu noktada.

İstina himmetin yüksekliği.

Koca koca dağlar altın kesilmek ve kendilerini ona arz etmek istediler.

Onun yollarına döşenmek istediler kaldırım taşı gibi altın kesilip o dağlar ama

o onlara karşı da müstani davrandı.

Onun günevi ihtiyaçları da zühdünü teyit eder zira o masumlar masumunun zaruret

ve ihtiyaçları onun ismetine ilişememişti.

Onun ismetine o zaruret ve ihtiyaçlar ilişememişti.

Bizim de ilişemesin inşallah.

Onun ihtiyaçları onun dünyaya nasıl davet edebilir ki?

O olmasaydı dünya adamdan kurtulup varlığa eremezdi.

Şu dünya Efendimizle adamdan yani yokluktan kurtulup varlığa ermişse eğer başka

türlüsü söz konusu olamazdı.

Diyen Busiri onun ihtiyaç içindeki istinasını ve zaruret içerisindeki yüce

himmetini ne güzel ifade eder.

Bakın hani insan varlık içerisinde istina gösterebilir ama yokluk içerisinde

istina gösterebilmek yoktur sizde ama varlar karşısında müstani olabilirsiniz.

Bediüzzaman Hazretleri de bunun çok güzel bir örneğidir.

Üstad'a zekatlarını teklif edenler oluyor, maaş bağlamayı teklif edenler

oluyor.

Üstad'a zekatlarını teklif edenler için Bediüzzaman Hazretleri diyor ki israf

ehli oldukları için daha sonra kendileri o zekata muhtaç hale geldiler diyor.

Üstad istina ehli olarak yaşıyor.

Ben iktisadın bereketiyle yaşıyorum diyor Bediüzzaman Hazretleri.

Vefat ettiğinde terekesinde 25 tane 25 kuruşluk çıkıyor.

O da tereke masrafı olarak mahsup ediliyor.

Tereke görevlisi geliyor tereke masrafı olarak onu mahsup kılıyor o 25 tane

25 kuruşluğu.

Dolayısıyla değerli dostlarım bu siri onun ihtiyaç içerisindeki istinaını ve

zaruret içerisindeki yüce himmetini ifade ediyor.

Zaruret içerisindeki yüce himmetini.

Evet zühte dair daha ne güzel sözler söylenmiştir.

Öyle güzel sözler var ki zühte ilişkinin çok önemli bir kavram olduğundan

dolayı.

Biz onlardan tevehümü ebediyetin yalanını yüzüne vuran ve tuğli emeli

temelinden sarsan Hazreti Ali'nin bir sözüyle fazla noktalamak istiyoruz.

Şimdi çok güzel sözler var ama biz Hazreti Ali'nin bir sözüyle

meseleyi noktalayacağız.

Hazreti Ali'nin sözleri için hoca efendi diyor ki tevehümü ebediyetin yalanını

yüzüne vuran.

Biliyorsunuz nefiste tevehümü ebediyet var yani hiç ölmeyeceği duygusu var ama

bu yalan.

Ölecek ve toprağa gömülecek o nefis, o fani olan tarafımız.

Çürüyüp gidecek olan tarafımız.

O çürüyüp gidecek olan tarafı ayırt etmek gerekiyor mahiyetimizden ve nefis ama

bunu kabul etmiyor.

Ruhun bekasını kendi üzerine alıyor nefis.

Ruhun bekası var nefis o bekaylık kendi üzerine alıp kendinin de ölmeyeceğini

zannediyor.

Onun yalanını yüzüne vuran tuğli emeli temelinden sarsan o biriktirme, hiç

ölmeyecekmiş gibi biriktirme hep dünyada kalacakmışız gibi biriktirmenin o

duyguyu temelinden sarsan Hazreti Ali'nin sözleriyle bitiriyoruz.

Hazreti Ali buyuruyor ki çevirisiyle nefis dünyaya karşı ahu efkan içerisinde

nefis dünyayı istiyor.

Nefis dikkat edin nefisperest insanların dünyaya karşı ahu efkanı hiç bitmez.

Hep isterler dünyayı isterler.

Nefis öyle bir ahu efkan içinde hem de kurtuluşun dünya ve içindekileri

terk etmeye bağlı olduğunu bildiği halde.

Şimdi bu ne kadar büyük bir çelişki.

İnsanoğlunun ne büyük bir çelişkisi bu.

Hem biliyor ki kurtuluş hem biliyoruz ki nefsimiz biliyor ki kurtuluş dünyayı

ve içindekileri terk etmeye bağlı ama hem de o dünya için ahu

efkan ediyoruz.

Hem de şu yok bu yok şu da olsa bu da olsa

şunun eksiğini çektik bunun eksiğini çektik diye ahu efkan ediyoruz.

Ama biliyoruz bir taraftan ki kurtuluşumuz o dünyayı ve içindekileri terk

etmeye bağlı.

Hazreti Ali diyor ki insanoğluna öbür alemde buradan göçmeden bina ettiği

evlerin dışında içinde oturacağı bir yuva yoktur.

Buradaki evleri götürmüyorsunuz oraya.

Burada inşa ettiğimiz evler için melekler diyor ki insanoğluna hayret ediyor

melekler ve diyor ki ölmek üzere doğarlar yıkılmak üzere hanım ağınlar inşa

ederler.

Mallarımız ki biz onları mirasçıları için topluyoruz diyor Hazreti Ali.

Hazreti Ali'nin öyle bir malı yoktu.

Biz onları mallarımız ki onları mirasçılar için topluyoruz.

Evlerimiz ki biz onları dehrin harap etmesi için bina ediyoruz.

Evler ki biz ölüyoruz gidiyoruz o evleri dehr zaman harap ediyor.

Çevremizdeki muhkem yapılmış nice binalar vardır ki harap oldu ve öleceklere

ölüm gelip çattı.

Ölmeyeceğini zanneden o insanlara sizin de bu ölmez zannettiğiniz hep bu devran

böyle döner zannettiğiniz o insanlara geldi ve ölüm çattı.

Hemen herkes de şöyle böyle ölüm korkusu olsa da dünyaya karşı onları

canlı tutan emelleri de var.

İşte züht o emellerden kurtulmak.

Hepimizde ölüm korkusu var bir taraftan ama bir tarafta da dünyaya karşı

isteklerimizi canlı tutan emellerimiz var.

Öleceğimizi biliyoruz.

Her an ölebileceğimizi biliyoruz.

Bugünden yarına çıkamama ihtimalimizin yüksekliğini biliyoruz.

Ama bir taraftan da çok canlı bir şekilde dünyayı talep ediyoruz.

Kişi onları serer sergiler zaman gelir dürer diyor Hazreti Ali.

Bir kişi onları serer sergiler alır eşyaları yerleştirir çok büyük bir zevkle

döşer serer ama ne olur ölüm gelir zaman gelir ve onu dürer

derler ve toplar.

Onun yerleştirdiklerini zaman toplar nefis dört bir yana yayar arkadan ölüm

gelir katlar ve dürer.

Cümlelerin güzelliğine bakın nefis yayıyor ölüm dürüyor.

Ne güzel bir ifade bakın anlayabilmek için hakikati nefis yayıyor dağıtıyor

nefis daha geniş daire istiyor nefis daha geniş daire istiyor.

Nefis yayıyor ama ölüm dürüyor ölüm topluyor.

Fanilik topluyor ve burada bitiriyor Hoca Efendi duamız Efendimizin duası hakkı

hak olarak bilip ona itibar edebilmeyi şerri şer olarak bilip ondan

içtinarbedebilmeyi nasibiyle duası ile bitiriyor Hoca Efendi bahsi.

Değerli dostlarım ben zikrettim ya hani bir de şeye bakalım diye hizmete

bakan leçesiyle saati kontrol ediyorum bir miktarda ona bakıp öyle bitirelim

arzu ediyorum müsaade ederseniz.

Evet şöyle başlıyor Hoca Efendi meseleyi şimdi makaleyi buradan bir bölüm

okuyacağım sadece olmak ve görünmek makalesi paylaşacağım makalesi sizinle.

Olmakla görünmek arasındaki farkı anlatıyor Hoca Efendi ve bu farkı anlatırken

bu dört düstur üzerinden anlatıyor.

Neydi?

Bizi manevi olarak ayakta tutacak biri tutacak olan mana adına derinleşmemize

vesile olacak dört temel dinamiğimiz vardı bizim.

Neydi o dinamikler?

Azami ihlas, azami takva, azami züht ve azami velayet.

Bu dört kavramı anlatıyor Hoca Efendi ve onları anlattıktan sonra neye

bağlayacak bunu takdir ederseniz ki başkaları için yaşama ufkuna bağlayacak.

Bu dört kavramı da getirecek ve başkaları için yaşama ufkuna bağlayacak.

Hoca Efendi diyor ki takvanın değişik mertebeleri var.

Onun gibi takvayı nereden başlatıyor Bediüzzaman Hazretleri?

Farzları yerine getirmek, haramlardan sakınmak, kebairden sakınmakla başlatıyor

ama değişik mertebeleri var.

Nereye kadar geliyor o mertebe?

Hani şüpheli olabilecek olan her şeyden kaçınma, sakınmaya kadar geliyor.

Çünkü takvanın değişik mertebeleri olduğu gibi züht ve ihlas ve belayetin de

bazı seviyeleri vardır diyor Hoca Efendi.

Bunların ilk basamağına ulaşmak avam için kurtuluş vesilesidir ama davai

nübüvvetin temsilcileri için azami mertebelere yürümek bir hedeftir.

Avam için kurtuluş vesilesi, başlangıç asgarisi var hepsinin ama davai

nübüvvetin temsilcileri için yani sizler için bir vecibedir, bir hedeftir.

Şahsi kurtuluşunu düşünen bir insan için Allah'ın helalinden ihsan ettiği

nimetlere karşı şükürle mukabelede bulunma, mala mülke tereddüt eden bütün

hakları yerine getirme şeklindeki bir çeşit züht yeterlidir.

Bu avam, avam olduğu içinde ne yapıyor?

Yetiniyor, asgarisiyle yetiniyor.

Nedir onun için asgarisi?

Allah'ın ihsan ettiği nimetlere karşı şükürle mukabelede bulunma, mala mülke

tereddüt eden hakları yerine getirme.

Nedir o?

İşte zekat hakkını yerine getirme, miras hakkını yerine getirme, şükrünü yerine

getirme.

Bunlar onun için yeterli.

Fakat değerli dostlarım sahabe mesleğini tercih edenler için züht dünya

lezzetlerine karşı alakasız kalma, ömür boyu adeta bir perhis hayatı yaşama ve

ebedi olan ukba saadeti için geçici dünya hayatını terk etme.

İşte bu sahabe mesleğinin yolcuları için.

Adeta bir perhis hayatı yaşama ve ukba hayatı için dünya hayatını terk

etme.

Yani o dünyanın fani olan yüzünü terk etme.

Dünyanın üç yüzünden.

Niyetimizi hep baki olan yüzüne çevirme.

O niyetin enginliğinde dünyayı ele alma.

Bize hedef olarak gösterilen azami zühte gelince o sıkıntı anlarında dahi dinin

hudutlarını koruyup kollama.

Şimdi buna bir kere daha atıf yapıyor.

Sıkıntı anlarında dinin hudutlarını koruyup kollama.

Çok sıkıntıdasın ama zulme zulümle cevap vermeme, küfre küfürle cevap vermeme.

Hukukuna tecavüz edildi sen başkalarının hukukuna tecavüz ederek cevap vermeme.

Çok sıkıntı anlarındasın ama yalan söylememe.

Sıkıntı anlarında bile dinin hukukunu koruma.

Zenginlik ve genişlik zamanlarında da başkaları için yaşama.

Bu dikkat edin aynı cümleler tasavvufi dilin içerisinde de var.

Aynı cümleler hizmet-i imaniye ve Kur'an'inin yolcuları için kurulmuş

cümleler.

Yani Hoca Efendi bize azami züht yolunu gösteriyor.

Zenginlik anlarında değerli dostlarım başkaları için yaşama.

Bu ölçü bakın.

Zenginlik anlarında başkaları için yaşama.

Yokluk ve fakirlik zamanlarımızda da ne yapma?

Dinin hudutlarına riayet etme.

Kaybedilen şeylerden ötürü mahzun olmama.

Meth edilince sevinmeme.

Zemmedilince yerinmeme.

Hakka kulluğu her şeye tercih etme.

Bu ölçüleri ezberleyip hatırımıza tutalım.

Hani neydi?

Kalbin ameliydi züht ve kalbin ameli olduğu için züht.

Havf ve Reca'dan farklı olarak kalbin ameliydi ama davranışlarımızı

biçimlendiriyordu.

Şuurlu ya da gayroşuuri.

Öyleyse ne yapalım biz?

Oturalım kalkalım o zühtü hayatımızı hakim kılmaya çalışalım ki manevi

hayatımız diri olsun.

Bu dört unsur hayatımızda olmadan manevi bir dirilikten söz edemeyiz.

Hocaefendi bunun zıttının bir partallaşma olduğunu, partallaşma.

Partallaşmış olan bir insanın sadece duyguda değil düşüncede de

partallaşacağını, kalpte de ruhda da partallaşacağını ve kendisi partallaşmış

bir insanın başkasına verecek hiçbir şeyinin olmayacağının altını çiziyor.

Öyleyse kendimizi partallaşmadan kurtarabilmek için bu dört kavramı azami

mertebede hayatımızı hakim kılmakla mükellefiz.

Zühtü hayatımızı hakim kılabilmek için düsturlar çok net.

Bakın bir daha tekrar edip öyle bitirelim.

Bir duamız olsun.

Şöyle dua edelim.

Diyelim ki Ya Rabbi bizi yokluk zamanında, sıkıntı zamanında şeriatın

kaidelerine riayet edenlerden eyle.

Dua faslını da böyle başlatmış olalım.

Sizin dualarınıza kendi dualarımı ekleyerek söyleyeyim bunu.

Rabbimiz bizi darlık ve yokluk zamanlarında dinin kaidelerine, şeriatın

kaidelerine riayet edenlerden eylesin.

Varlık zamanlarında da Rabbimiz bizi verenlerden eylesin.

Elimize geçen nimetleri değerli dostlarım dinin ilası adına kullananlardan

eylesin.

Pule emelden Rabbimiz bizi arındırsın.

Bizi tevehhüm ve ebediyet duygusundan Cenab-ı Hak arındırsın.

Arındırsın da elimize geçenleri yani gelenleri Allah'tan aldıklarımızı veren o,

Allah'tan aldıklarımızı yine Allah'a döndürebilmeyi, fani olanı bekaya inkılap

ettirebilmeyi Cenab-ı Hak bize nasip eylesin.

Şu geçici dünya hayatının mutluluklarına gözümüzü dikip de ukba adına onları

feda edemeyenlerden eylemesin Rabbimiz bizi, biriktirenlerden eylemesin.

Dünya hayatı adına mal biriktirenlerden, para biriktirenlerden, mülk

biriktirenlerden, yılanlardan, sarf edemeyenlerden eylemesin Rabbimiz bizi

diyelim.

Ondan sonra yine düsturlarımıza bakın.

Zenginlik, genişlik zamanlarında verenlerden, başkaları için yaşayanlardan

eylesin Cenab-ı Hak bizi.

Dünya adına elde ettiğimiz şeylere sevinç duymayanlardan ve elimizden alınan

şeylerden de hüzün, üzüntü duymayanlardan eylesin Cenab-ı Hak bizi.

Kaybettiklerimizden ötürü mahzun olmayanlardan eylesin Cenab-ı Hak bizi.

Met edilince sevinmeyenlerden, zem edilince, yerilince de Hakk'a kulluğu tercih

ettiği için o zemden üzülmeyenlerden ve Hak'la baş başa olmayı kollayanlardan,

onunla halveti özleyenlerden eylesin Rabbimiz bizi.

Ve değerli dostlarım, Hakk'a kulluğu her şeye tercih edenlerden eylesin

Rabbimiz bizi.

Bu dört tane manevi, dinamiği hayatına hakim kılanlardan eylesin Rabbimiz bizi.

Azami takvayla, azami rütle, azami ihlasla ve azami velayetle yaşayanlardan

eylesin Cenab-ı Hak bizi.

Eşyanın hakikatine açılanlardan, eşyanın hakikatini nüfuz edenlerden, başını

secdeye koyup da Ya Rabbi beni eşyanın hakikatine aç diye dua edenlerden

eylesin Rabbimiz bizi.

Dünyayı kesben değil kalben terk edenlerden eylesin Rabbimiz bizi.

Dünyanın o üç yüzü var ya, o üç yüzünün o iki parlak

yüzüne gözünü dikenlerden eylesin Rabbimiz bizi.

Esma-ı İlahiye'yi aynedar olan yüzüne aşık etsin dünyanın Rabbimiz bizi.

Ahirete mezra olan yüzüne Cenab-ı Hak gözümüzü diksin de oradan ayırmasın

gözlerimizi.

Ve o dünyanın fani yüzü var ya, zail olup gidecek olan yüzü,

oraya karşı bağlarımız varsa kalbi bağlarımız, nefsani bağlarımız, Allah bizi

onlardan azat etsin de hürriyetimize kavuştursun Rabbimiz bizi.

Ve değerli dostlarım, takvada, takvada da Cenab-ı Hak bizi derinleştirsin

takvada, feraizi yerine getirip de kebairden kurtulmanın daha ötesinde bir

takım şeyleri sadece şüpheli oldukları için terk edebilenlerden eylesin

Rabbimiz bizi.

O lezzet dünyaya ilişkin lezzet ve hazlardan nefsimizi geri çekebilmeyi, onu

terbiye edebilmeyi, onu bir kemalata taşıyıp teskiye edebilmeyi nasip etsin

Rabbimiz bize.

Ve bizi takva ehli eylesin Rabbimiz ve azami ihlas nasip eylesin.

İhlası tahamme, ihlası eten nasip etsin Cenab-ı Hak bize.

O'nun rızası için yaşayan, O'nun rızasıyla amel eden, kendi iradesini

Rabbinin iradesiyle cem eden, Allah'ın O'nun gören gözü, işiten kulağı,

yürüyen ayağı olduğu kullarından eylesin.

Gökte onlar için güü duası edilen kullarından eylesin Rabbimiz bizi.

Parterlaşmaktan bizi muhafaza eylesin Cenab-ı Hak duyguda, düşüncede, hissede.

Amelde parterlaşmaktan, matlaşmaktan, kadavralaşmaktan Rabbimiz bizi muhafaza

eylesin.

Ve burada Hoca Efendi'nin sürekli altını çizdiği gibi bizi sahabe mesleğinin

yolcuları eylesin.

Bizi peygamber mesleğinin yolcuları eylesin.

Hakikati nübüvvetin, meraseti nübüvvetin yolcularından eylesin Rabbimiz bizi.

Hizmeti imaniye ve Kur'aniyeden ayırmasın ve her şeyin asgarisine değil

azamiyesine talip olanlardan eylesin Rabbimiz bizi.

Diyelim değerli dostlarım ben de sizin değerli dostlarım dualarınıza bakıyorum.

Evet öyle olsun değerli dostlarım dualarınıza ben de amin diyorum.

Ve dualarınıza amin diyorum.

Kalplerinize, kalple, çiçeklerinize, çiçekle mukabele ediyorum.

Hakkınızı helal edesiniz.

Tekrar ediyorum bütün bu acemilikler, ses, ışık, efendim görüntü, acemilikleri

hepsi için sizden özür diliyorum.

Hakkınızı helal edin.

Önümüzdeki derste tekrar görüşmek ümidiyle diyorum.

Allah'a emanet ediyorum.

Hepinize hoşçakalın.