Emerald Hills of the Heart with Emine Eroğlu — God-consciousness
EMİNE EROĞLU İLE KALBİN ZÜMRÜT TEPELERİ - TAKVA
Transcript: Old transcript — it may contain errors
Değerli dostlarım, hepinizi selamlıyorum.
Yeni bir Hz.
Pir okumaları dersinde yine beraberiz.
Biliyorsunuz ayda bir tasavvuf dersi yapıyoruz.
Kalbin Zümrüttepe'lerinden okumalar yapıyoruz.
Kalbin Zümrüttepe'lerinden yapacağımız okumaları da Çağlayan izleyimde
yapıyoruz.
Çağlayan'ın orta sayfa Kalbin Zümrüttepe'leri yazılarını takip ediyoruz.
Çağlayan'da farkındasınız zannediyorum.
Bu ara Kalbin Zümrüttepe'lerin birinci cildin temel kavramlarını yayınlamaya
devam ediyor.
Biz sizinle en son züht bahsini yapmıştık.
Bu ayki konumuz da takva bahsi.
Hepimiz için çok önemli iki kavram züht ve takva yatıracaksınız Bediüzzaman
Hazretleri.
Bize azami züht ve azami takvayı, adanmışlara özellikle azami züht ve azami
takvayı hedef olarak gösteriyordu.
Züht takva arka arkaya geliyor Kalbin Zümrüttepe'leri birinci cilde değerli
dostlarım.
Ondan önceki kavramlar da havf ve reca, havf haşret konusu.
Bunu da beraber okumuştuk.
Reca konusunu da beraber okumuştuk.
Allah'a hamdolsun ayda bir defa yapıyoruz Kalbin Zümrüttepe'leri derslerini ama
epey bir kavramı beraber mütala edebilme fırsatı söz konusu oldu.
Bu sürecin içerisinde sebatla, devamlılıkla hepsi mümkün oluyor.
Hamdü senalar olsun Rabbimizin inayetiyle.
Bugün de takva bahsini beraber mütala edeceğiz.
Takva Bediüzzaman Hazretleri'nin Risale-i Nur'da bir felsefe olarak, bir hayat
felsefesi olarak bize öğrettiği bir kavram.
Bunu ders içinde fark edeceksiniz.
Hocaefendi'nin en fazla mevzuba hissettiği meselelerden bir tanesi takva
konusu.
Ona çok fazla sorulan sorular arasında, Hocaefendi'nin kitaplarında çokça
takvaya ilişkin bahisler var.
Biz bugün tasavvufi veçesiyle yani Kalbin Zümrüttepe'lerinde ele alındığı
şekliyle takvayı ele alacağız inşallah.
Bereketli bir ders olması ümidiyle derse başlıyorum.
Kur'an-ı Kerim'de de bahsinin içerisinde geçecek 150 defa geçiyor takva
bahsi Kur'an'da.
Değerli dostlarım bir ışık hüzmesi olarak 150 yerde takva meselesine bizim için
tahşidat yapılıyor Kur'an-ı Kerim'de.
Ne demek takva?
Biliyorsunuz Kalbin Zümrüttepe'lerinde Hocaefendi'nin bir sistematiği var.
Çok sistem bir metinler.
Önce o kavramın sözlük manasından başlıyor Hocaefendi.
Istilahi manasından başlıyor.
Ondan sonra üst üste tanımlarla o anlamı bizim için genişletiyor ve o
kavramı tasnif ediyor Hocaefendi.
Anlam derinliklerine nüfuz etmemiz için bizi manevi bir yolculuğa çıkarıyor.
Kalbin Zümrüttepe'leri diyoruz ya bu kavramlar aslında biliyorsunuz bir seyri
sülukun kavramları.
Dolayısıyla bu kavramları okurken yaptığımız yolculuk bizim Allah öyle takdir
buyursun hepimiz için öyle olsun.
Kendi seyri sülukumuzun kavramları bunlar.
Bizi o manevi yolculuğa Allah'a giden seyri ilallah, seyri filah, seyri
minallah ufkunda bizi seyaran ettiren kavramlar bunlar.
Takva hikaye kökünden geliyor değerli dostlarım hikaye kökünden.
Hikaye de gayet iyi korunma, sakınma anlamına geliyor.
Yani kendimizi korunaklı bir yerde tutma, kendimizi bir koruma alanının
içerisine alma takva.
Şer'i ıslılah da şeriatın kavramlarından da takva sadece tasavvufun değil.
Şer'i ıslılahta takva Allah'ın emirlerini tutup yasaklarından kaçınmak
suretiyle onun azabından korunma cehdi olarak ele alınıyor.
Bakın orada da bir sığınma, orada da bir korunma anlamı var.
Fakat şer'i ıslılahta ki korunma Cenab-ı Hakk'ın gazabından korunma,
azabından korunma manasını ihtiva ediyor.
Cenab-ı Hakk'ın emirlerine riayet edip de yasaklarından sakınmak şeklinde tarif
edilmiş.
Şimdi bu lugat manası ve şer'i mananın yanında o bazen korku
olarak ele alınmış.
Biliyorsunuz takva kelimesi Allah'tan korkmak olarak kullanılmış.
Bazen de takva korku sözcüğüyle ifade edilmiş.
Yani korku derken takvaya atıf yapılmış, takva derken de korku kastedilmiş.
Şeriat kitaplarında her iki şekilde de kullanılmış.
Bir de takvanın oldukça şumullu, umumi bir manası var.
Şeriat prensiplerini kemale hassasiyetle görüp gözetmeden şeriat-ı fıtriye
kanunlarına riayete kadar geniş bir kavram, geniş bir ele alınmış biçimi var.
Şeriat-ı fıtriyeye riayeti de bakın bu bağlamda takvanın içerisine dahil
edebilmemiz mümkün oluyor.
Şumullu ve umumi bir mana itibariyle şeriat-ı fıtriye ne?
Biliyorsunuz bizim şeriat-ı kur'aniye dediğimiz Cenab-ı Hakk'ın kelam
sıfatından gelen bize bildirilen Cenab-ı Hakk'ın emirleri ve yasakları var.
Bir de bunun yanında şeriat-ı fıtriye dediğimiz Allah'ın irade sıfatından
gelen emirler ve yasaklar var.
Şeriat-ı fıtriye bütün bir kainatta Cenab-ı Hakk'ın cari olan
yani işleyen kanunlarına diyoruz biz.
Ne diyoruz onlara?
Tekvini ayetler diyoruz.
Şeriat-ı fıtriye diyoruz biz onlara.
Güneşin bir nizamla kendi etrafında dönmesi, bir yere doğru akıp gitmesi,
atomun kendi içerisindeki nizam, her şeyin ki en son Mesnevi Nuriye dersinde
de nizam ve intizamla başladığını okumuştuk hatırlayacaksınız tevhide
açılmanın, her şeyin bir nizam üzre, intizam üzre hareket etmesi şeriat-ı
fıtriye'nin kanunlarına bütün bir mevcudatın muhatap olduğuna işaret ediyor.
Şeriat-ı Kur'an'ın kanunlarına zihşuvur olduğumuz için muhatap olan biziz
irade verildiği için bize ama şeriat-ı fıtriye'nin kanunlarına bütün bir
kainat riayet ediyor ve bu umumi genişletiyor Hocaefendi kavramı.
Aslında bunu Üstad Risale-i Nur'da Allah ondan razı olsun bu ufku
bize gösteriyor.
Bu ufku önümüzde uçuyor.
Yani takvayı sadece şer'i kaidelere riayet değil, aynı zamanda şeriat-ı
fıtriye'ye riayet olarak da kritik ediyor Bediüzzaman Hazretleri.
Hocaefendi bu geniş manayı önümüze uçuyor ve diyor ki takva umumi manasıyla,
bu geniş manasıyla, şumulu manasıyla şeriat prensiplerine kemale hassasiyetle
riayet etmek, gözetmek şeriat prensiplerini, onları görmek ama aynı zamanda
şeriat-ı fıtriye'nin kanunlarına da riayet etmek.
Cehennem ve cehennemi netice veren davranışlardan kaçınmak, cennete semere
verecek hareketlere sırrını, hafisini, ahvasını şirkten, şirki işman eden
şeylerden koruyup kollamaya kadar.
Bakın anlam ne kadar genişliyor.
Cehennemi netice verecek bütün amellerden uzak durmak, yine takva dairesi, bir
korunma dairesi içerisine girmek, cenneti semere verecek hareketler hakeza ama
bunun yanında bir de işte bizi tasavvufu derinliğe açacak olan kavramlar
bunlar.
Sırrımızı, hafimizi, ahvamızı şirkten ve şirki işman eden şeylerden koruyup
kollamak da bir takva tanımı, takvanın şumulu içerisinde bir tanım.
Düşünce ve hayat tarzımızda başkalarına teşebbühten sakınmaya kadar geniş bir
yer işgal eder diyor Hoca Efendi.
Düşünce ve hayat tarzımızda da başkalarına benzememe.
Düşüncemiz itibariyle, hayat tarzımız itibariyle başkalarına değil sahabe
efendilerimize benzemeye çalışmak.
Hoca Efendi'nin beni etkileyen, paylaşmıştım belki arkadaşlar görmüşlerdir,
yaklaşımlarından bir tanesi diyor ki Hoca Efendi bize bizim talihsizliğimiz
diyor, etrafımızda çok fazla çürük insanı görüyoruz ve onlara nispet ediyoruz
kendimizi, diyoruz ki ben bunlardan daha iyiyim diyebiliyoruz.
Oysa kendimizi nispet etmemiz gereken şey o manada hep önde olanlar, sabikunu
evvelun onlara benzemeye çalışmak.
Etrafımızdaki insanlara yani bizden daha takva hayatı itibariyle bizden daha
gevşek yaşayan insanları kendimize model alıp da bundan nefsimize bir cevaz
çıkardığımızda o zaman başkalarına teşebbühle hayatımızı sürdürmeye
çalışıyoruz, başkalarına benziyoruz.
Özellikle de ehli dünyaya, ehli gaflete benzemeye başladığımızda işte orada
takva dairesinden uzaklaşmış oluyoruz.
Bundan sakınmak, hani Üstad ne diyordu Risale-i Nur'da bizde, sakın deme
herkes benim gibi.
Sakın deme herkes benim gibi diyordu Üstad, herkes sana kabir kapısına kadar
eşlik edecek.
Başkalarının bu konudaki gevşekliklerini, başkalarının bu konudaki dünyaya
meyletmişliklerini, dünya hayatının lezzetlerine bu kadar çok kıymet veriyor
oluşlarını kendimize model almamamız gerektiğini anlatıyordu bize Üstadımız.
Dolayısıyla da düşünce ve hayat tarzı itibariyle başkalarına teşebbühten
sakınmak da bir takva tanımı içerisinde ele alınması gereken bizim meselemiz.
İşte bu manada takva insan için biricik şeref ve değer kaynağıdır.
Şimdi bu kadar geniş bir anlam ortaya çıktı dikkat edin bakın bu
kadar geniş bir anlam ve bizim için bir şeref kaynağı ve değer
kaynağı.
Çünkü bize deniliyor ki Cenab-ı Hak tarafından sizin Allah indinde en
asil, en şerefli olanınız takvada en derin olanınızdır diyor bize Rabbimiz.
Bizim en asilimiz, en şerefli olanımız takvada en derin olanımızdır Hucurat
Suresi 13.
ayette Cenab-ı Hak buyuruyor.
Öyleyse bakın üstünlük takvadadır diyoruz ya işte öyleyse kimdir en asil, en
şerefli olan?
Kimdir en asil, en şerefli olan?
Müttaki takvanın takva ehline deniliyor biliyorsunuz takvanın ismi faili takva
sahibi demek onu bir hayat felsefesi haline getirmiş olan demek müttaki.
Öyleyse üstünlük takvadaysa en şereflimiz, en asilimiz, en takva sahibi
olanımız.
Bu hafta onu da mevzu etmek durumunda kaldık biliyorsunuz Türkiye'de yaşlı
insanların bileklerine kelepçe takıp onları teşhir ettiler.
Oysa hani şeref biliyorsunuz şeref dediğimiz şey takvayla bizim dünyamızda.
Kim Allah'a daha yakınsa, kim daha takva ehliyse o şerefli.
Yoksa hani Peygamber Efendimiz sallallahu aleyhi ve sellemin üzerine işkembe
koymuşlardı biliyorsunuz.
Taif'te Peygamber Efendimiz sallallahu aleyhi ve sellemi taşlamışlardı.
Bu başkalarının yapmaya çalıştığı gibi bugün kardeşlerimize yapılmaya çalıştığı
gibi değerden sukut ettirmiyor insanı.
Üstünlük takva ile.
Hoca Efendi'nin en çok okuduğu şiirlerden bir tanesi biliyorsunuz bir sapantaşı
kazara bir altın kaseye değse şiiri.
O sapantaşı o altın kaseye değse o altın kasenin değerinden hiçbir şey
eksiltmeyeceği gibi o sapantaşına da bir değer kazandırmıyor.
Dolayısıyla değerli dostlarım üstünlüğü bizim aradığımız yer tam da asaleti
aradığımız şey.
Asaleti ve şerefi aradığımız yer takva.
Takvada en derin olanınızdır diye buyuruyor Cenab-ı Hak ayeti pür envarı
buna işaret etmektedir.
Pür envar, nurlar saçan ayet bu hakikati bize bildiriyor.
Kur'an-ı Kerim'den başka hiçbir kitabın takvaya bu ölçüde bu derinlikte.
Çok özür diliyorum değerli dostlarım.
Çok özür diliyorum.
Evet Kur'an-ı Kerim'den başka hiçbir kitabın takvaya bu derinlikte bu
ölçüde bu şömülde Kur'an'dakine denk bir mana yüklediğine şahit olmadığım gibi
İslam'ın dışında hiçbir ahlak ve terbiye sisteminde de bu seviyede madde
ve manayı kucaklayan kökü dünyada dalları çiçekleri meyveleri ukba da sihirli
bir kelimeye rastlamadım diyor Hoca Efendi.
Dikkat edin bu Hoca Efendi'nin bu tanımı takvayı çok sihirli çok
büyülü bir kelime haline getiriyor.
Çünkü Kur'an-ı Kerim'den başka hiçbir kitapta takvaya bu ölçüde bu
derinlikte bu genişlikte Kur'an-ı Kerim'e denk bir mana yüklemiyor.
Oysa takva kelimesi takva kavramı ihtiva ettiği manalar zahirle batını bir
araya getiriyor.
O ahlak ve terbiye sistemi içerisinde merkeze oturuyor bizim için madde ile
manayı cem ediyor takva kelimesi bizim için.
İki yönü var takvanın bir yönüyle bir yönüyle bize şeriat-ı fıtriyeye
diğer yönüyle de şeriat-ı kur'aniyeye açtığı onları cem ettiği için
madde ve manayı beraber kucaklamamızı sağlıyor ve aynı zamanda da kökü dünyada
dalları, çiçekleri, meyveleri, ukbağı da sihirli bir kelime o.
Öyle bir yörünge çiziyor ki bizim hayatımıza takva üzre yaşadığımız her durumda
yaşantımızın burada ne yapıyor olursak olalım yaşantımızın ukbağaya bakan
çiçekleri, meyveleri ve semereleri oluyor.
Biz ne yaparsak yapalım.
Çiçekler açıyor ukbağa aleminde bizim için.
Hem şeriat-ı fıtriyeye ilişkin kaideleri riayet ettiğimiz sürece o meyveler
hasıl oluyor hem de şeriat-ı kur'aniyeye riayet ettiğimiz sürece.
Dolayısıyla da madde ve manayı beraber kucaklamış oluyoruz.
Ahlak ve terbiye prensibi olarak çok sağlam bir yörüngeye oturmuş oluyoruz ve
kökü dünyada dalları, çiçekleri, meyveleri, ukbağı da sihirli bir kelimeyle
karşılaşmış oluyoruz takvayla.
Evet mana ve muhteva itibariyle takvada öyle bir büyü var ki ona
sığınmadan Kur'an'ı tam anlamak ve Kur'an'ın yörüngesinde yürümeden
ona ulaşmak mümkün değildir.
Şimdi öyle sihirli ki bakın öyle iç içe ki takva ehli olmadığınız
sürece Kur'an'a açılamıyorsunuz ve Kur'an'a açılmadığınız sürece takva
ehli de olamıyorsunuz.
Öyle girift bir ilişkisi var Kur'an ile takva kelimesinin.
Öyle büyülü bir ilişki Kur'an'ı tam anlamak istiyorsanız takva ehli
olmanız gerekiyor.
Kur'an'ın yörüngesinde yürüyebilmek ve ona ulaşabilmek takva ile mümkün.
Her şeyden evvel Kur'an kapısını müttakilere aralar ve onlara ne fısıldar?
Hüden lil muttakin diye fısıldar.
Yani Kur'an-ı Kerim müttakiler için bir hidayet rehberidir diye fısıldar
Kur'an-ı Kerim bize.
Daha Kur'an'ın başında hüden lil muttakin diyor Cenab-ı Hak
bize.
O Kur'an-ı Kerim müttakiler için bir hidayet rehberidir.
Öyleyse müttakil olduğunuzda Kur'an-ı Kerim size kapılarını açıyor ve neticede
Hazreti Furkan ekseninde yaşamaya işaret eden nazarları işte bu ufka çeviriyor
Cenab-ı Hak.
Hangi ufka çeviriyor diye baktığımızda görüyoruz ki Cenab-ı Hak bize umulur
ki takva dairesine girersiniz yörüngesini veriyor.
Bir tarafta bakın Hoca Efendi'nin söylediği şeyi iki ayet ortaya çıkarıyor.
Birincisi Bakara Suresi, Bakara Suresi ikinci ayet.
İkincisi de Bakara Suresi yine değerli dostlarım Bakara Suresinin diğer bir
ayeti umulur ki takva dairesine girersiniz.
Bu 21.
63.
179.
ve 183.
ayetler Bakara Suresinde tekrar edilen ayetler.
Umulur ki takva dairesi içerisine girersiniz.
Kur'an'la takva dairesi içerisine giriyoruz ve takva dairesi içerisinde
olduğumuz sürece de Kur'an-ı Kerim bizim için bir hidayet rehberi
oluyor.
Değerli dostlarım öyle bir girift ilişki var Kur'an'a açılmakla takva
kavramı arasında.
Evet İslam'ın dışında dedi Hoca Efendi böyle muhtevi bir bu kadar
büyülü, bu kadar sihirli, bu kadar kuşatıcı bir kavram takvayı, takvanın ihtiva
ettiği bir kavrama rastlayabilmek mümkün değil.
Öylesine madde ile manayı cam ediyor, öylesine bütün prensipleri hayatın
prensiplerini Kur'an ölçüleri içerisinde yaşamayı öngörüyor takva kavramı.
Evet hakkın en çok beğendiği iş takva.
Böyle bir netice çıkıyor bu durumda.
Allah'ın en çok beğendiği iş takva.
Onun en temiz, en nezih kulları da işte o takva ehli olanlar
yani müttakilerdir.
Takva adına müttakilere en saf, en duru mesaj Hz.
Furkan-ı Bediülbeyan'dandır.
Şimdi bu şartlar altında takva adına alacağımız bütün mesajları nereden
alıyoruz?
Kur'an'dan alıyoruz.
O hakkı batıldan ayırıyor ya.
Hani biz ne yapıyorduk takvayla?
Emirlere riayet ediyorduk.
Takvayla biz cenneti bize götürecek davranışları benimsiyor.
Yine takvayla cehennemden içtinab etmeye çalışıyorduk.
Dolayısıyla da biz en temiz, en nezih kul olma yolculuğunu takvayla yaptığımız
gibi hakkın en beğendiği eylemin içerisinde yine takvayla duruyoruz.
Ve Kur'an-ı Kerim hakkı batıldan ayıran ve beyanı bedi olan,
apaçık hakkı ve batılı birbirinden ayıran bir mesaj olduğu için takva dairesini
Kur'an'la, takva yörüngesini Kur'an'la yakalayabiliyoruz.
Hakkın kulları her zaman Kur'an'la beslenir.
Ötede de rüyet ve rıdvanla.
Şimdi burada Kur'an'la besleniyoruz hakkın kulları olarak.
Ötede de rüyetle ve rıdvanla besleniyoruz.
Burada Kur'an'la beslenenler, burada istikametlerini Kur'an'la tespit edenler,
öteki tarafta da rüyet ve rıdvanla besleniyorlar.
Buradaki vicdani zevk, oradaki ruhani hazla dönüşüyor.
Burada siz Kur'an'la riayet ettikçe zevki ruhani diyordu ya Bediüzzaman
Hazretleri, vicdanınızda o zevki tadıyor ve duyuyorsunuz.
Zannediyorum bunu hepiniz tecrübe etmişsinizdir.
Nefsimiz istemese de rıza-i ilahiyeye matuf hayatımızı inceltme çabasında
sergilediğiniz ubudiyet tavırları, sergilediğiniz takva tavırları vicdanımızda
bir lezzete dönüşüyor.
Yani teheccüde kalkmak mesela, bunu nefis ne kadar istemiyor olursa olsun
teheccüde kalkabiliyor olmak.
O vakitlerde huzuru ilahide olmanın insan vicdanına verdiği bir lezzet vardır.
İşte o vicdani zevk orada, o ukba aleminde ruhani hazlara dönüşüyor.
Takvadaki derinliğe bir ikinci mevhibe olması itibariyle Cenab-ı Hak Allah'a
karşı olabildiğince takva dairesinde olun buyurarak bu manadaki takvanın
önemini hatırlatır.
Bu işte takvanın bir derinliği.
Burada siz Kur'an'a riayet ediyorsunuz, Kur'an'la besleniyorsunuz.
Bu tam bir beslenme biçimi.
Her manasıyla düşünsel olarak Kur'an'la beslenme, zevki olarak, vicdan
genişliği olarak Kur'an'la beslenme, hayatımızı tanzim etmek için Kur'an
'la beslenme.
Burada Kur'an'la beslendiğiniz nispette ötede rüyet ve rıdvanla
besleniyorsunuz.
Burada vicdani zevkler duyuyorsunuz, orada da ruhani hazlar duyuyorsunuz.
Cennet lezzetinde derinleşme yeri biliyorsunuz.
Takvadaki derinliğe bir ikinci mevhibi olması itibariyle Cenab-ı Hak Allah'a
karşı olabildiğince takva dairesinde olun buyurarak bu manadaki takvanın
önemini hatırlatır.
Olabildiğince bakın, olabildiğince demek ki daha fazla zorlamak, daha fazla
çaba sarf etmek gerekiyor takvada derinleşebilmek için.
Evet bütün hayır vesilelerini değerlendirme, bütün şer yollarına karşı da
kapalı kalma.
Hayır vesilelerini değerlendirme.
O kadar yaşadığımız asır önümüze o kadar çok hayır vesileleri çıkaran bir
asır ki, zor bir asır.
Zor bir asır ama aynı zamanda da önümüze çok fazla hayır vesileleri
çıkaran bir asır.
Şer yollarına karşı da kapalı kalma.
Biliyorsunuz bir haramı terk etmek vacip hükmündedir diyor Bediüzzaman
Hazretleri.
Hani bir vacip sevabı yüz sünnet sevabına bedeldir.
Dolayısıyla haramlardan sakınma.
Yani siz çarşıda, pazarda diye anlatıyordu Hoca Efendi, gözünüzü haramdan
sakındığınızda bir vacip sevabı kazanıyorsunuz.
Bakın ne kadar büyük bir mesele bu.
Günah ihtimalleri bu asırda çoğaldığı için o şerlere karşı kapalı kalmanın
insana kazandıracağı binler vacip sevabı var.
Diğer taraftan da bu kadar zor, bu kadar meşakkatli bir asırda yaşadığımız
için hayır vesileleri çoğalmış durumda.
Yani el uzatacağınız insanlar çok.
Hayır vesilelerinin çoktuğu o.
Bir nebeli vazife emri bil maruf neh yani münker, yeryüzünden kötülüğü söküp
alabilme, atabilme, iyiliği de çoğaltabilme istikametinde hayır vesileleri
çoğalmış, şer yolları da çoğalmış, o hayır vesilelerini değerlendirip o şer
yollarına karşı da kapalı kalma veya kapalı kalmaya çalışma manalarını da yine
neyle tanımlıyoruz?
Takvayla tanımlıyoruz.
İşte o takva sayesinde insan aşağıların aşağısına yuvarlanmaktan kurtuluyor ve
alahi illigin yolcusu oluyor.
Bize o zikredilen Negatı halaknal insane fiyahseni takvinsu maradatınahu esveli
safiliğin ayeti kerimesinde zikredilen o esveli safiliğinden biz takvayla
kurtuluyoruz.
Takva sayesinde o aşağıların aşağısından sıyrılıyoruz ve alahi illigine doğru
bir yolculuğa çıkıyoruz.
Yani ibreyi ne belirliyor?
Hangi seviyede olduğumuzun, nerede olduğumuzun ibresini ne belirliyor?
O takvamız belirliyor.
Bu itibarla da denilebilir ki takvayı bulan bütün hayırların, yümünlerin,
bereketlerin kaynağını bulmuş olur.
Kim kendi hayatına bir takva yörüngesine oturtabilirse, kim müttakilerden
olursa bütün hayırların, yümünlerin, bereketlerin kaynağını bulmuş olur.
İşte bir şahit daha diyor Hoca Efendi ve değerli dostlarım Gülşeni Tevhid'den
bize beyitler okuyor.
O beyitlerde diyor ki bize Allah dini takvayı kime verdiyse o dünya
ve ahiret muradına ermiştir.
Kim ki hak eri ve takva sahibidir o bir şaki değildir, saittir
ve dosdoğru yoldadır.
Bakın sırat-ı müstakimi de neyle tanımlıyoruz şimdi?
Sırat-ı müstakim erbabını takvayla tanımlıyoruz.
Hani o sırat-ı müstakimi tefsir ederken zikrettiğimiz özneler kimdi onlar?
Peygamberlerdi, sıddıklardı, şehitlerdi ve zaliklerdi.
Hepsinin ortak özelliğine takva.
Onlar o yolda yürümenin, sırat-ı müstakimde yürümenin özneleriydi.
Kimlerin yürüdüğünü tefsir ediyordu Cenab-ı Hak bize.
O yürümenin kavramı, sırat-ı müstakimi tanımlayan kavram da takva kavramı.
Takva eylemiyle yürüyoruz sırat-ı müstakimde.
Kim ki, diyor bize Gülşen-i Tevhid, kim ki hak eri ve
takva sahibidir, o bir şaki değildir, saittir ve dosdoğru yoldadır.
Kim ki takvadan nasipsizdir, takva emaresinden yoksundur, onun varlığı ayıp ve
ardan başka bir şey değildir.
Ne yazık bakın, ne esef edilecek bir hayat.
El-Fâlfi Salâtün ve El-Fâlfi Salâmin Aleyke Ya Rasûlallah.
El-Fâlfi Salâtün ve El-Fâlfi Salâmin Aleyke Ya Habiballah.
El-Fâlfi Salâtün ve El-Fâlfi Salâmin Aleyke Ya Eline Vahdillah.
Evet, Peygamber Efendimiz Sallallahu Teala Aleyhi ve Sellemin o çizdiği
yörüngede yaşamak varken, o takvadan yoksun kalıp da kendi varlığını ayıp ve
ara dönüştürebilmek gibi bir esveli safiliğin de var yeryüzünde.
Hayatını, bütün hayatını takvadan yoksun olup da bütün hayatını ayıp ve ara
dönüştürebilmek aslında Hazreti Hakk'a yol bulandan başkası da diri değildir.
Ölüdür diyor Gülşen'i tevhid.
Eee diri olanlar kimlerdir?
Hazreti Hakk'a yol bulanlardır.
O yol takva yolu.
Onu bulamamış olanlar değil, diri değillerdir.
Ölülerdir.
Mezar-ı müteharrik diyoruz ya onlara hani hareket halindeki mezarlar.
Takva paha biçilmez bir hazine.
Paha biçilmez bir hazine.
En zengin hazinelerin en mütena yerinde eşsiz bir hemtah bir cevher.
Öyle bir cevher ki paha biçilmez.
Öyle bir cevher ki benzeri yok.
Bütün hayır kapılarını açan sihirli bir anahtar takva.
Bütün hayır kapıları onunla açılıyor.
Cennet yolunda bir burak takva.
Bakın zannediyorum hani bu kadar manaları yükledik ya takvaya.
Onun yerine başka bir kelime bulup da koyamayız zannediyorum.
Bu kadar manayı bu kadar manayı eee yükleye bileceğimiz onun yerine ona
eş bir anahtar kavram bulamayız zannediyorum.
Paha biçilmez bir hazine.
En zengin hazinelerin en mütena yerinde en mutena yerinde eşsiz bir hemtah
bir cevher.
Bütün hayır kapılarını açan sırlı bir anahtar ve cennet yolunda bir buraktır.
Onun bu müstesna yerini yerine binaendir ki o Kur'an-ı Kerim
'in zülal beyanıyla tam yüz elli defa ışık tayfları halinde gelir, ruhlarımızın
dimalına akar.
Işte bu kadar zülal bir kelime olduğu için bu kadar iksir bir
kelime şifa bir kelime kevserden bir yudum olduğu için Kur'an-ı
Kerim'in beyanında yüz elli defa tekrar ediliyor ve tekrar edilmiyor aslında
tecdid ediliyor, yenileniyor ve ışık tayfları halinde geliyor ruhlarımızın
dimağına akıyor.
Takvanın bu umumi istimaline, umumi kullanımına mukabil bir de herkes
tarafından bilinen özel bir manası var.
Şimdi o özel mananın üzerinde duracağız.
O özel mana nedir?
Takvanın özel manası herkes tarafından bilinen manası manası.
Eee o da değerli dostlarım günahlardan sakınmak manası.
Biraz onun üzerinde duracağız.
Herkes tarafından bilinen manası çok defa takva eee takva denince o
anlaşılıyor.
O da şeriatın emir ve yasaklarına karşı fevkalade duyarlı olmak.
Mükafattan mahrumiyet veya cezayı gerektiren davranışlardan uzak kalmaya
çalışmak.
Işte bu en eee en umumi manaların yanında eee değerli dostlarım hususi
manası, has manası.
Eee şeriatın emir ve yasaklarına karşı duyarlılık.
Bunun da derecelerini göreceğiz şimdi.
Bir tarafta o duyarlılık, bir taraftan da cezayı gerektirecek davranışlardan
uzak kalma.
Bu da ayrı bir duyarlılık, ayrı bir ceyd azim bir eee gayret.
Onlar günahlar günahların büyüklerinden ve fuhşiyattan kaçınırlar diye
buyuruyor Cenab-ı Hak fermanı sübhanisinde.
Bu en önemli bir yanını teşkil ediyor.
Günahlardan sakınmak yanını teşkil ediyor.
Onlar ki iman edip sonra da salih amel işlemeye koyulurlar.
Eee beyanı da diğer yanını teşkil ediyor.
Bir tarafta bakın günahlardan sakınma yanını Kur'an-ı Kerim'de onlar iman
ettikten sonra salih amel işlerler bir yönünü teşkil ediyor.
Diğer yönünü de günahların büyüklerinden ve fuhşiyattan sakınırlar yönünü
teşkil ediyor.
Bu iman it imanla beraber Kur'an-ı Kerim'de biliyorsunuz hep salih
amel beraber zikredilir.
O işin bir cephesi iman ve salih amel.
Bir cephesi de haramlardan, günahların büyüklerinden ve fuhşiyattan sakınma ki
hatırlatmak istiyorum yine size.
Biliyorsunuz Risale-i Nur'da Bediüzzaman Hazretleri yirmi altıncı sözümüzü
elinde bizim yolumuzun birtlerini eee sayarken onlardan bir tanesi de kebairi
terk etme, feraize riayet etmek olarak tanımlanıyordu.
Günahlardan fuhşiyattan sakınmak, günahların büyüklerinden sakınmak bir
taraftan da eee farzlara riayet etmek.
Işte takva tam bu noktada başlıyor.
Yani kim bu hassasiyeti gösterirse asgari seviyede takva dairesinin içerisine
girmiş oluyor.
Geçen eee züht dersinde bunun üzerinde çokça durmuştuk hatırlayacaksınız.
Bu kavramların bir asgarisi var.
Bir de azamisi var.
Işte asgari takva dairesi tam burada başlıyor.
Yani bir insan farzlara riayet ediyorsa kebairden de sakınıyorsa takva
dairesine girmiş oluyor.
Farzları titizlikle yerine getirme ve büyük günahlardan kaçınma takvanın zaruri
ve camii iki esasıdır.
Kuşatıcı ve zaruri olan yani bunun daha aşağısı mümkün değildir din dairesine
takva dairesine girebilmek için dediğimiz küçük günahlara gelince bir de
günahların büyükleri var, bir de küçükleri var.
Ne zaman eee gerçek takvaya ulaşıyoruz?
Kul gerçek takvaya ulaşamaz, sakıncalı şeylere girme endişesiyle bir kısım
sakıncası olmayan şeyleri de terk etmedikçe gibi bu da efendimizin beyanı pek
çok beyanı nebevi var ki Kur'an'ın dediği şeylere karşı da
titiz olmayı iktidar etmektedir.
Çünkü Kur'an'ın dediği şeyler şüpheli şeyler.
Bu da eee bizim eee terminolojimizin eee kavramlarından bir tanesi lemam
kelimesi.
Lemam şüpheli şeyler demek ve Kur'an-ı Kerim bize bu ölçüyü
veriyor peygamber efendimiz sallallahu aleyhi ve sellem de bize diyor ki gerçek
takva ya ne zaman ulaşıyoruz?
Bir taraftan eee haramlardan sakınıyoruz, bu takva dairesine adım atmış
oluyoruz ama gerçek takva şüpheli şeylerden de haram olabileceği endişesiyle
kaçınmayı gerektiriyor.
Yani böyle bir hassasiyeti gerektiriyor.
Hoca Efendi bunu tanımlarken diyor ki bize birincisi kebairi terk edip eee
farzlara riayet edebilmekle takva dairesinin içerisine girmiştik.
Sonra eee haramlara karşı bir hassasiyet geliştirmek ve onlardan sakınmaya
çalışmak.
Haram olacağı endişesiyle haramlardan uzak kalmaya çalışmak eee bu eee takvanın
bir buğdu ama en yüksek buğdu gerçek takvaysa o endişeyle şüpheli olabileceği
endişesiyle bir takım helalleri de terk etmek.
Bir takım helalleri de şüpheli olduklarını görüp de haram olabileceği
endişesiyle terk etmeye başladığımızda işte o zaman gerçek takva dairesi
içerisine girmiş oluyoruz.
Evet tam ihlas ancak her çeşit şirk şaibesinden sakınmakla kamil takva ve
şüphelerden bütün bütün kaçınmakla elde edebilir.
Kamil takva da şüphelilerden bütün bütün kaçınmakla elde edilebilir.
Şimdi ııı bizim dört kavramımız vardı ya azami takva, azami züht, azami
ihlas ve azami velayet.
Bu noktada ııı takvayla ihlas kavramı yan yana geliyor.
Ihlas tam manasıyla ihlası tam ediyoruz ya ona.
Tam bir ihlas nasıl elde ediliyor?
Şirk şaibesinden de sakınarak elde ediliyordu.
Aynı şekilde gerçek takva da şüphelilerden sakınmakla elde ediliyor.
Ikisinde de bakın bir ııı bir hassasiyet geliştirmek esas.
Şirk şaibesinden sakınmak da bir ihlas emaresi.
Aynı şekilde Kamil takva da şüphelilerden kaçınmak.
Ve ııı Efendimiz sallallahu teala'yı o selemin beyanı yine bize şüpheliler
karşısında.
El haramı ve helali diyor Efendimiz sallallahu teala'yı o selamı.
Yani haram belli.
E helal de belli.
Ama bu iki helali bu haramla helalin arasında bir şüpheliler alanı var.
Işte o şüpheliler alanına karşı hassasiyet geliştirebilmek.
Bu Kamil manada ııı takva ehli olabilmek, müttaki olabilmenin şartı değerli
dostlarım.
Iıı ciddi bir hassasiyet gerektiriyor bu durum.
Kardeşler hep bunun altını çiziyorlar.
Eskiden diyorlar hani biz ııı hani şu caiz şu caizliğin konusunda ciddi
bir hassasiyet gösteriyorduk.
Hatta hani bir rivayet dolaşıyordu ortada da biz o rivayet gerçek olabilir
endişesiyle o şeylerden uzak durmaya çalışıyorduk.
Şimdi acaba bu hassasiyetimizi yitirdik mi diye ııı arkadaşların kardeşlerin
ııı bir muhasebesine şahit oluyorum zaman zaman.
Yitirdiysek de yeniden kazanmaya ihtiyacımız var değerli dostlarım bu
hassasiyeti.
Yitirdiysek de yeniden kazanmaya ihtiyacımız var.
Çünkü gerçek takvaya başka türlü ulaşamıyoruz.
Özellikle de hani hicret eden kardeşler hicret ettikleri ülkelerde ııı bu
hassasiyeti korumakla mükellefler takva dairesinde kalabilmek için.
Haram da belli, helal de belli diyor efendimiz sallallahu aleyhi ve sellem.
Eğer biz kalp ve ruhun seviyesinde bir hayat yaşamak istiyorsak şüpheli
karşısında hassas olmak mecburiyetindeyiz.
Hani hep bu yolculuk, bu tasavvufi yolculuk, bu kalp eee kalbin eee
tepelerine yaptığımız yolculuk, seyri sülük dediğimiz bu yolculuk eğer bizim
yolculuğumuzsa yani bir teraki yolculuğu varsa önümüzde hedef olarak kaçınılmaz
bir surette kalbin ve ruhun dereceyi hayatına çıkmak için şüpheli şeyler
karşısında hassas olmak mecburiyetindeyiz, hassasiyetimizi artırmak
mecburiyetindeyiz.
Hadis helalin belli haramın belli olduğunu bize söylüyor.
Sahibi şeriatın bu iki hususu herhangi bir kuşkuya meydan vermeyecek şekilde
beyan ettiğini ancak bu ikisinin arasında ikisine de benzeyen bir kısım şüpheli
şeylerin olduğunu ve insanların çoğunun bunları bilemeyeceğini bu itibarla da
şüpheli şeylerden sakınmak lazım geldiğini ancak şüpheli şeylerden sakınan
kimsenin dinini ırzını koruyabileceğini şüpahata düşen kimsenin ise harama
girme ihtimaliyle karşı karşıya bulunduğunu tıpkı koru kenarında koyun güden
çobanın koyunlarının koruya girmesi melhuz bulunduğu gibi bu hususları
anlattıktan sonra Ruhu Seyyidül Enam buyuruyor ki biliniz ki her melikin bir
korusu vardır.
Allah'ın korusu da haramlardır.
Şimdi bir çoban düşünün bir koru kenarında koyunlarını otlatıyorsa eğer o
koyunların o koruya dalma girme ihtimali vardır.
Dolayısıyla da onları o korunun kıyısından geri çekmektir esas olan.
Yaklaşmayınız hükmü var ya.
Aynen onun gibi her melikin bir korusu vardır diyor Efendimiz sallallahu aleyhi
ve sellem.
Allah'ın korusu da haramlardır.
Yasak bölgeler onlar.
Öyleyse bize düşen şey bu ikisi arasındaki ikisine de benzeyen şüpheli şeylere
ııı bakıyor.
Bize düşen şey o ikisi arasındaki alandan da uzak durmayı gerektiriyor.
Çünkü bunları bilemiyoruz.
Bilemediğimiz için de şüpheli şeylerden kaçınmamız lazım geliyor ki dinimizi,
ırzımızı koruyabilelim.
Şüpheli şeylerden kaçınmamız lazım geliyor ki iffetimizi efendim ırzımızı
dinimizi şeytanın, nefsin, zalimlerin tasavvutundan koruyabilelim.
Ihtimaller meselesini ihtimaller dairesini hassasiyet dairesi olarak ele
almamız gerekiyor.
Tıpkı koru kenarında koyun giden güden çobanın koyunlarının koruya girmesi
melhuz bulunduğu gibi.
Böyle bir ihtimal varsa eğer bizim için de fark etmeden hassasiyet
göstermediğimiz için dikkatsizliklerimizden dolayı Allah'ın haram kıldığı
dairelere girme ihtimali var.
Allah'ın o korusu haram olan o korusundan sakınmak mecburiyetindeyiz.
Şu da bilinmelidir ki cesette bir et parçası vardır diye devam ediyor
Efendimiz sallallahu aleyhi ve sellem.
O sıhhatli olunca beden de sıhhatli olur.
O bozulunca beden de bozulur.
Işte o kalptir diye buyuruyor Efendimiz sallallahu aleyhi ve sellem.
Dolayısıyla değerli dostlarım bize düşen şey kalbin bozulmamasını sağlamak.
O et parçasının bedenimizdeki o et parçasının sıhhatli olması gibi gönül
hayatımızı da sıhhatli kılabilmek.
Biliyorsunuz insan bedenine bir haram lokma girdiğinde kırk gün ııı ibadeti
kabul olmaz hükmü var ya farz olan ibadetler kastedilmiyor biliyorsunuz Hoca
Efendi onu şerh ediyor.
Nafile olan ibadetler ya da ibadetlerimizden aldığımız yümün, bereket, feyiz
ver, zayi olup gidiyor.
Farkında olmadan o haram lokmaların bedenimize girmesine izin vermemek için
farkındalık kazanmamız gerekiyor.
Hassasiyetler geliştirebilmemiz gerekiyor.
Bunu tabii her veçhesiyle geliştirebilmek gerekiyor.
Yani haram yememeye gösterdiğimiz hassasiyeti vücudumuza giren gıdalara
gösterdiğimiz hassasiyeti aynı surette ağzımızdan çıkan kelimelere de
göstermemiz gerekiyor.
Gıybet etmemeye de göstermemiz gerekiyor.
Aynı aynı surette parmaklarımızla yazdığımız, dokunduğumuz tuşlara da o
attığımız mesajlara da göstermemiz gerekiyor.
Aynı hassasiyeti haram olabileceği endişesiyle uzak durmamız gerekiyor.
Bu esaslara binaen takvay-ı tam, takvay-ı tam.
Bakın ııı üstadımız ihlası tamme, ihlası etem ifadelerini kullanıyor ya.
Aynı surette takvanın da takvay-ı etem, takvay-ı tam kavramları var.
Neydi?
Iıı farzlara riayet etmek, büyük günahlardan sakınmak bir takva dairesiydi.
Sonra sonra sonra günaha girme konusunda harama bulaşma konusunda hassasiyet
geliştirebilmek ikinci bir takva dairesi ama en önemlisi o haramlarla helaller
arasındaki o şüpheli alandan sakınmak.
Bu esaslara binaen takvay-ı tamın ancak şüpheli şeyler ve küçük günahlardan
sakınmakla elde edilebileceğini söyleyebiliriz.
Öyleyse hani Hoca Efendi bize diyordu ya aslında bir günahı küçük görmektir
büyük günah diyordu.
Nedir büyük günah?
Günahı küçük görmektir büyük günah diyordu Hoca Efendi.
Öyleyse bizim her günahı hani küçük dahi olsa günahı küçük görmeden ondan
sakınabilme gayreti, cehdi, azmi gösterebilmemiz gerekiyor.
Böyle bir içtinab ise her şeyden evvel böyle bir sakınma, böyle bir
korunma ise her şeyden evvel bakın çok önemli bir noktaya geldik.
Iyi bir haram ve helal bilgisine bağla.
Ancak öyle elde edilebilir.
Yani nasıl elde edilebilir?
Ilimle elde edilebilir.
Bakın takvayla ilim arasındaki ilişkiye geldik şimdi.
Çok önemli bir ilişki bu.
Insanın o şüphelilerden gerçek manasıyla sakınabilmesi için şüpheli alanlardan
sakınabilmesi için ne gerekiyor?
Gerçek bir haram helal bilgisi gerekiyor.
Ilim gerekiyor yani.
Böyle bir içtinab diyor Hoca Efendi her şeyden evvel iyi bir haram
helal bilgisine dayanıyor.
Ancak onunla elde edilebiliyor.
Öyleyse değerli dostlarım buradan biz marifet ve vicdan kültürüne yol
buluyoruz.
Sağlam bir marifet ve vicdan kültürüne bağlı istedir diyor Hoca Efendi.
O haram helal bilgisini vicdana mal edebilmek, vicdan kültürüne
dönüştürebilmek, marifete dönüştürebilmek yani işleye işleye derinleştire
derinleştire bir kültür haline getirebilmek.
Haramları ve helalleri.
Iş gelip bu noktaya dayanınca diyor Hoca Efendi sizin nezdinizde en asil,
en şerefliniz, takvada en ileri olanınızdır ayeti kerimesiyle kulun içinde
kullar içerisinde Allah'tan hakkıyla ancak alimler korkar ayeti kerimesi beyanı
adeta kutuplaşır.
Adeta bakın ikisi ikisi bir hakikatin iki ayrı yüzü haline geliyor.
Sizin aranızdan Allah'tan en çok korkanlar kimler?
Alimler.
Sizin nezdinizde en asil, en şerefli olanlar kimler?
Takva sahipleri.
Takva Allah'tan korkmak demek değil miydi?
Öyleyse ilimle takva yan yana geliyor ve bir hakikatin iki yüzü haline
geliyor.
Adeta kutuplaşır, takva asalet ve şerefe inkılap eder, ilim de saygıya bürünür.
Ifadelerin güzelliğine bakın.
Takva bu beyanda asalete dönüşüyor insan fıtratında.
Insan fıtratının asaleti takvayla bu beyanla takva asalete dönüşüyor, şerefe
dönüşüyor, insanın şerefi haline geliyor takvası.
Şerefi haline geliyor.
Ağzından çıkan kelimeleri bile eee kontrol eden bir şerefe dönüşüyor, asalete
dönüşüyor, ilim de saygıya bürünüyor.
Allah'tan çok korkanlar alimler ya ne kadar çok biliyorsa havfu ve haşyeti
o kadar ziyadeleşiyor.
Ne kadar çok ilimde derinleşiyorsa Allah'a karşı saygı da o kadar
çok derinleşiyor.
Ve ııı bir bayrak gibi külleniyor insan mahiyetinde bu sıfatlar.
Düşünün takvayla elde edilen şeyleri düşünün.
Takva ve ilim bir hakikatin iki yüzü olarak insana kazandırdığı asalet, şeref
ve aynı zamanda Allah'a karşı saygı.
Saygı.
Ne büyük ganimetler bunlar hepimiz için.
Kalbin ve sırrın bu renklerle benzeyen ruhlar kalplerini ve sırlarını düşünse
bize sırrımız ve kalbimiz takvanın rengiyle ilmin rengiyle bezendiğinde işte o
kalplerinde Allah'ın takva ve imtihanına, takva imtihanına tabi tuttuğu
kimselerdir.
İlahi iltifatıyla birer imtihan kahramanı olarak anlatılırlar.
Bu ayeti kerimede de bakın işte o diye çeviriyor Hoca Efendi kalplerinde
Allah'ın takva imtihanına tabi tuttuğu kimselerdir.
Kalplerinde Cenabı Hak onları takva imtihanına tabi tutuyor.
Onlar da o imtihanı kazanmak suretiyle kalbine geliyorlar.
Çok yüksek kalbler.
Değerleri, kıraatleri çok yüksek olanlar.
İlahi iltifata mazhar oluyorlar.
Adeta imtihan kahramanları haline geliyorlar.
İmtihan kahramanları.
Bugün kardeşlerimiz özellikle Türkiye'de eee hapishanedeki kardeşlerimiz, hapis
tecrübesi yaşayan kardeşlerimiz, galibiyet tecrübesi yaşayan kardeşlerimiz,
yollara düşüp hicret tecrübesi yaşayan kardeşlerimiz Yunanistan'da o limanda
hicret etmek için başka bir durağa geçmek için bekleyen kardeşlerimiz onların
hepsi birer takva kahramanı haline geliyorlar.
İmtihan kahramanı haline geliyorlar.
Bakın Cenabı Hak onları imtihan ediyor.
O imtihanın içerisinde bile helal ve haramlara riayet ediyorlar.
O imtihanın içerisinde bile eee ilmin hakkını veriyorlar.
Ahsaletlerini koruyorlar, şereflerini koruyorlar.
O imtihanın içerisinde hep ağızlarından çıkacak uzuvlarından çıkacak onların
davranışlarından hasıl olacak olan amellerin Allah'ın rızası istikametinde
olmasına dikkat etmeye çalışıyorlar.
Üstadımız ne diyor birinci sözde?
Allah için veriniz, Allah için alınız diyor.
Allah için başlayınız, Allah için işleyiniz diyor.
Öyle bir takva yörüngesi ki öyle bir takva yörüngesi ki hep onun
adıyla onun namına ibadet-ü taat kutbunda takva denilince daha çok iç
saffeti anlaşılıyor.
Şimdi bu da meselenin ibadet-ü taate bakan yönü.
Nedir?
Yani bir insanın ibadetinin takvalı olması nedir?
Takvalı ibadet etmek nedir?
Onun cevabı da daha çok iç saffeti.
O ibadeti iç saffetiyle yapmak yani ihlasla yapmak gönül derinliğidir ibadetin
takvalı olması.
İhlas enginliğidir.
Ibadetin takvalı olması böyle tanımlanıyor.
Bakın iç saffeti, gönül derinliği, ihlas enginliği.
Ve masiyet dairesinde de günah ve şüpheli şeylere karşı kesin bir tavır
almak ve kararlı olmak.
Masiyet dairesinde yani haramlardan sakınma dairesinde günahlara karşı ve
şüpheli şeylere karşı kesin bir tavır almak ve kararlılık sergilemek, uzak
durmak onlardan.
Başkalarının bizi buna çekememesi, kardeşim ben burada duruyorum diyebilmek,
herkesin de bizim orada durduğumuzu bilmesi.
Bu itibarıyla da kulluğun çeşitliliğine göre aşağıdaki hususların hepsini
takvanın ayrı bir buğdu sayabiliriz diyor hocaefendi.
Şimdi kulluğumuzun çeşitliliği var biliyorsunuz.
Çeşit çeşit kulluklarımız var.
Nereden nereye kadar kulluklarımız var?
Mesela hocaefendi takvayı anlatırken peygamber efendimiz sallallahu aleyhi ve
sellem hani yatmadan önce felak nas surelerini okuyor, ellerine üflüyor, bütün
bedenini sıvazlıyor, sağ tarafına yatıyor.
Şimdi bu peygamber efendimiz sallallahu aleyhi ve sellemin sünneti buna riayet
ediyorsunuz şeriat dairesinde ama aynı zamanda peygamber efendimiz sallallahu
aleyhi ve sellem buyuruyor ki yatmadan önce uykuya girmeden önce evdeki ateşi
söndürün diyor peygamber efendimiz sallallahu aleyhi ve sellem.
Bu da bakın takva dairesi.
Yani bir taraftan bu buğdiyetin genişliğine bakın iki yönü var demiştik ya
hani iki veçhesi var meselenin.
Iki kutbu var meselenin.
Bir taraftan şeriat-ı fıtriyeye riayet ediyorsunuz.
Bir taraftan da şeriat-ı kur'aniyeye riayet ediyorsunuz.
Bir taraftan sünnet-i seneyeye ittiba ediyorsunuz ve bu sünnet-i seneyeye
ittiba dairesini de yine iki buğutlu olarak ele alarak ittiba ediyorsunuz.
Yani peygamber efendimizin sallallahu aleyhi ve sellemin ibadet ettiği gibi
ibadet edebilmek.
Buca Efendi diyor ki efendimiz gibi namaz kılmayı Allah'tan istemek Allah'tan
peygamberlik istemek değildir diyor.
Doğru bir şeyi talep etmektir.
Öyle bir namaz kılın ki öyle bir namaz kılın ki meleği alanın
sakinleri size hayran olsunlar.
Bu işin bir tarafı ama öteki tarafında da efendimizin yine eee şeriat
-ı fıtriyeye riayeti gibi şeriat-ı fıtriyeye riayet etmeye çalışmak.
Dolayısıyla ubudiyetin kavramı çok geniş.
Takva'nın buğutları da çok geniş.
Hoca efendi burada takva'nın ayrı ayrı buğutlarını bize maddeleyerek göstermiş.
Onların üzerinden gidip dersimizi öyle hitama erdireceğiz.
Maddelerden biri birincisi kulun kulun masivaullah'tan yani Allah'tan gayri her
şeyden onların zatları itibariyle kaçınması.
Onların zatları itibariyle kaçınmak demek ne demek?
Biliyorsunuz eee biz eee ötürü diyor hoca efendi buna ötürülüğü yakalamak.
Yani biz birisini seviyoruz diyelim ama zatı itibariyle sevmiyoruz.
Allah'tan ötürü seviyoruz.
Ötürülüğü yakalayıp seviyoruz hep.
Dünyayı seviyoruz.
Dünyayı bakın seviyoruz ama ötürü seviyoruz.
Allah'tan ötürü.
Üstad ne diyordu?
Dünyanın üç yüzü var diyordu.
Bu da takva'nın tanımlarından bir tanesi.
Dünyanın üç yüzü var.
Bir tanesi dünyanın kendine bakan yüzü.
Biz dünyanın kendine bakan yüzünü fani olan yüzünü sevmiyoruz.
Ama dünyayı seviyoruz.
Hangi veçesiyle seviyoruz?
Ötürülüğüyle seviyoruz.
Yani Esma-ı İlahiye'yi aynadarlık cihetiyle seviyoruz.
Zati olarak sevmiyoruz mahlukatı.
Esma-ı İlahiye'yi aynadarlık cihetiyle seviyoruz.
Aynı surette ahirete mezra olması cihetiyle seviyoruz.
Dolayısıyla birinci maddemiz takva'nın birinci buudu bu.
Mahsivaullah'tan yani Allah'tan gayrı her şeyden zatları itibariyle kaçınmak
zatı itibariyle kaçınmak, Allah'tan ötürü sevmek.
Allah'tan ötürü.
Üstad anlatıyordu ya bize.
Eşimizi Allah'tan ötürü nasıl seveceğiz?
Babamızı, annemizi Allah'tan ötürü evladımızı Allah'tan ötürü nasıl seveceğiz?
Hepsini üstat dostlarımızı nasıl seveceğiz?
Efendim dünya nimetlerini Allah'tan ötürü nasıl seveceğiz?
Üstat bize bunları hatırlayacaksınız otuz ikinci sözde uzun uzun tafsil ederek
anlatıyordu.
Işte bu birinci maddesi takva'nın mahsivaullah'tan onların zatları itibariyle
kaçınmak.
Ikincisi dinin ahkamına bir hakkın riayet etmek.
Hakkıyla.
Neyse dinin ahkamı.
Haramlar belli.
El haramu belli.
Haram da belli, haram helal de belli.
Dolayısıyla dinin ahkamına hakkıyla riayet etmek.
Üçüncüsü esbap dairesinde cebre düşecek davranışlardan kudret dairesinde de
itizale sapacak inhiraplardan sakınmak.
Ne güzel ifade etti bakın hoca efendi.
Iki daire var.
Bir esbap dairesi bir de kudret dairesi var.
Kudret dairesi.
Hani bir tarafta mülk yüzü var eşyanın biliyorsunuz.
Bir de melekut yüzü var.
Kudret dairesi onun melekut yüzü.
Yani bir tarafta sebepler var ama o sebeplerin arkasında işleyen kudret eli
var, müsebibül esbap var.
Dolayısıyla bir sebepler bir de kudret dairesi.
Şimdi sebepler dairesinde cebre düşmememiz gerekiyor.
Cebre düşmememiz gerekiyor.
Yani sebepler dairesinde sebeplere hakkıyla riayet etmemiz gerekiyor.
Sebeplerse mevzubahis olan hani rızkı veren Allah'tır cümlesi neye bakıyor?
Kudret dairesine bakıyor.
Rızkı veren Allah'tır cümlesi.
Ne yapman gerekiyor senin esbap dairesinde?
Rızkının peşine düşmen, onu araman gerekiyor.
Bu sebepler dairesi.
Ama itikat dairesine gelince kudret dairesine gelince rızkı sana verenin Allah
olduğundan asla ve asla şüpheye düşmemen gerekiyor.
Onu Allah'tan gayrısından beklememen, Allah'tan gayrısından minnet etmemen
gerekiyor.
Bu kudret dairesine bakan yönü eğer rızkı sebeplerden bilirsen itizale düşmüş
oluyorsun.
Yani muhteşili olmuş oluyorsun.
Sebeplere tesir verme şirkine düşmüş oluyorsun.
Ama eğer sebeplere hiç riayet etmezsen bu sefer de cebre, cebriye mezhebine
dahil olmuş oluyorsun.
Öyleyse bakın üçüncü maddemiz ne?
Sebepler dairesinde cebre düşmeyeceğiz.
Kudret dairesinde de itizale düşmeyeceğiz.
Bütün sebeplere harfiyen riayet edeceğiz ama neticeyi daima Allah'tan
bileceğiz.
Bu da takvanın ııı tanımı içerisine giriyor.
Aslında bu cümle yani bu üçüncü madde değerli dostlarım hatırlayacaksınız
kaderi itikadımızı tanımlıyor.
Bizim kaderi olan imanımız bu cümleyle tanımlıyor tanımlanıyor biliyorsunuz.
Sebepler dairesinde cebre düşmemek, kudret dairesinde de itizale sapmamak.
Öyleyse bakın kaderi olan itikadımızı da ne belirliyor?
Pratiğine kaderi olan itikadımızın takva.
Çok önemli bir şey bu.
Tekrar etmek istiyorum bunu.
Bizim kaderi olan itikadımızın ölçülebilir pratik yüzü uygulaması takva.
Yani ben kadere ne kadar iman ediyorum sorusu ne kadar takvalıyım da
cevap buluyor.
Dördüncü maddemiz haktan uzaklaştıracak şeylere karşı sürekli tetikte bulunmak.
Ne güzel maddeler bunlar.
Ne güzel maddeler.
Keşke böyle hepsini zihnimize yerleştirebilsek, kalbimize yerleştirebilsek,
hayatımıza tatbik edebilsek, haktan uzaklaştıracak her şeye karşı sürekli
tetikte bulunmak.
Ne beni haktan uzaklaştırıyor?
Elime elime efendim cep telefonunu alıp da Twitter'a girdiğimde haktan
uzaklaşıyorsam eğer ona karşı tetikte bulunmak.
Dikkatli kullanmak onu.
Efendim sosyal medyada dolaşırken haktan uzaklaştığımı hissediyorsam ona karşı
tetikte bulunmak.
Gıybet endişesi karşısında tetikte bulunmak.
Beni Allah'tan ne uzaklaştıracaksa onlara karşı sürekli tetikte bulunmak.
Uyumu sahire deniliyor ya hani.
Eee bir eee nöbet bekçisi gibi nöbet bekçisi gibi tetikte bulunmak.
Sınır bekliyormuş gibi tetikte bulunmak.
Orucumuz var da bozulacakmış gibi tetikte bulunmak.
Haktan uzaklaştıracak her şeye karşı.
Beşinci madde yasaklara muhalefet etmeye çekecek nefsi hazlara karşı devamlı
uyanık olmak.
Şimdi yasaklara muhalefet etmeye ne çekiyor bizi değerli dostlarım?
Allah'ın yasaklarına bizi ne muhalefet ettiriyor?
Nefsani hazlar.
Nefsani hazlar onlara karşı uyanık uyanık olmak.
Eee çok uyumaya karşı beni eee çok uyumaya çeken şey nefsani bir
haz.
Çok yemeye çeken şey beni.
Çok yemek haram biliyorsunuz.
E çok yemeye karşı çeken şey beni nefsani hazlar.
Öyleyse o nefsani hazlara karşı uyanık olmakla mücadele ediyorum.
Sürekli e hani şunu da yiyelim, bunu da yiyelim, şurada ne var
onu da tadalım, burada ne var onu da tadalım bunların peşinde nefsani
hazlar peşinde koşmaya karşı uyanık olmak yasaklara muhalefet etmeye çekecek
bizi nefsani hazlar karşısında bir sınır bekçisi gibi olmak.
Ve altıncı madde maddi manevi her şeyi Allah'tan bilip nefsine hiçbir şeyi
temlik etmemek.
Şimdi bakın ne kadar enteresan bir şey.
Burada da eee tevhid ilkesi var.
Farkındasınız.
Maddi manevi her şeyi Allah'tan bilmek ve nefsa hiçbir şeyi nefsimize temlik
etmemek.
Temlik etmek eee onu bizimmiş gibi gasp edip üzerimize almak, üzerimize
geçirmek demek.
Nefsimize hiçbir şeyi temlik etmemek, her şeyi Allah'tan bilmek.
Hoca Efendi diyor ki siz bir yerde hizmeti anlatıyorsunuz.
Işte hizmetin eee güzelliğini, başarılarını eee anlatıyorsunuz.
Anlattığınız şeyleri Allah'a bağlamıyorsanız yine o hizmet olmuyor.
Anlattığınız şeyleri döndürüp dolaştırıp da bu Allah'tan yapan o eden o
demiyorsanız tamam hizmet başlığı altında bir şeyler anlatıyorsunuz ama onları
da nefsinize temlik ediyor olabilirsiniz.
Işte biz yaptık, işte bizim ekibimiz yaptı, kardeşlerimizle beraber yaptık.
Bunları söylerken yaptığımız her şeyi Allah'a verebilme meselesi bizim için
esas olmalı.
Ona işaret etmek.
Bu da tevhid ilk ilkesi.
Bakın aksi durumda şirke düşmüş oluyoruz.
Çünkü yedinci maddemiz altıncı maddemiz bu.
Maddi manevi her şeyi Allah'tan bilmek nefsimize hiçbir şeyi temlik etmemek.
Yedinci madde kendini hiçbir kimseden daha ali ve daha hayırlı görmemek.
Nefsini aşağı görmek.
Hiç kimseden daha ali daha hayırlı görmemek.
Nefis cümleden diyebilmek.
Vazife cümleden âlâ diyebilmek.
Herkes yahşi men yaman herkes buğday men saman diyebilmek.
Nefsimizi kimseden daha âli daha hayırlı görmemek.
Sekizinci madde Allah'tan başka hiçbir şeyi gayeyi hayal haline getirmemek.
Bakın o kadar olağanüstü bir şey ki takva ne yaptı?
Itikadı, ameli, hizmeti hepsini kendi içinde topladı.
Takva kelimesi.
Hizmeti, itikadı, ahlakı, ameli hepsini kendi içinde topladı.
Ibadeti.
Iıı Allah'tan başka hiçbir şeyi gayeyi hayal edinmemek.
Dokuz hazreti rehberi küle inki inkiyatta bulunmak.
Burada da ııı burada da peygambere iman ve peygambere tebaiyet meselesi var.
Sünneti seniyyeye harfiyen riayet etme meselesi var.
Üstad hatırlayacaksanız kendi yolunun erkanı arasına bunu da koyuyordu.
Sünneti seniyyeye harfiyen riayet.
Hazreti rehberi küle inkiyatta bulunmak onun ayak izlerini takip etmek.
Evet ayatı tekviniyenin sürekli tetkik ve tefekkürleriyle kalbi ve ruh
hayatının yenilenmesi.
Benim okuduğum metinde maddelerde bir karışıklık olmuş zannediyorum.
Bir bir diye devam etmiş.
Bunlar da değerli dostlarım takvanın diğer yüzü yani ııı şeriatı fıtriyeye
bakan yüzü ayatı tekviniyenin sürekli tetkik ve tefekkürüyle kalbi ve ruhi
hayatını yenileyebilmek ifadenin güzelliğine bakın.
Sürekli tek tetkik edeceksiniz tekviniye ayetleri.
Şu kainatta cari olan kaideleri, ilimle, ilimlerle, fenlerle sürekli tetkik
edecek, tefekkür edecek ve kalbi ve ruhi hayatımızı onlarla yenileyeceğiz.
Öyleyse kalp ve ruh hayatının yenilenmesi de takva kavramının içerisinde.
Bir maddemiz son maddemiz ve değişik buğutlarıyla rabıtayı mevti hayatının bir
düsturu haline getirmek.
Işte bu da sonuncu maddemiz değişik buğutlarıyla rabıtayı mevti.
Değişik buğutlarıyla.
Üstad bize onu anlatıyor hatırlayacaksınız.
Kendi ölümümüzü, asrımızın ölümümü, ölümünü, dünyanın ölümünü farklı
yöntemlerle farklı karelerle sonbahar sayfasında, gece sayfasında insan bedeni
sayfasında yeniden yeniden rabıtayı mevti diri tutma hayatın bir düsturu haline
getirme.
Hasılı değerli dostlarım bitiriyoruz burada.
Hasılı takva bir kevserdir.
Takva bir kevser.
Sonsuzluk suyu, sonsuzluk şarabı.
Müttaki de ona ulaşmış bahtiyardır.
Müttaki kim?
O kevseri içen.
Daha dünyadayken o kevseri içen müttaki.
O sonsuzluk suyunu daha dünyadayken yudumladığı için cennette kevsere
erişendir.
Ne acıdır ki hak katında bu mazhariyeti elde etmiş insan sayısı diyor
hoca efendi pek azdır.
Allah bizi o azlardan eylesin.
Bir şairimizin sözüyle bitirelim.
Hak Teala aydır.
Takva ehlidir.
Ulunuz müttakinin makamı cennet içtiği kevser olur.
Allah Teala buyuruyor ki bu Allah Teala eder derken kast edilen şey
aydır olmalı eski Türkçe'de.
Allah Teala buyuruyor ki takva ehlidir ulunuz.
Sizin ulunuz kimdir?
En şerefliniz kimdir?
Bu meal çok Hoca Efendi'nin verdiği meal ayeti kerimeye.
Hani üstünlük takvadadır diyoruz ya.
Hoca Efendi Allah katında en üstününüz demiyor bakın.
Öyle meallendiriliyor ya sizin Allah katında en üstününüz ııı takva ehli
olandır.
Hoca Efendi en asil ve en şerefli olanınız diye meal verdi.
Çok güzel bir meal bu.
Bu şiirde de deniliyor ki sizin Allah katında en ulunuz müttakilerdir.
Takva ehli olanlardır.
En ulunuz.
Ve müttakinin de makamı cennettir.
Içtiği de kevser olur.
Dünyada da o kevseri içer.
Takva kevserdir ya.
Takva kevserin kendisidir ya.
Burada kevseri içer.
Takvayla kevseri içer.
Cennette de onu bir şarap olarak, cennet şarabı olarak içer.
Onunla karşılaşır.
Burada yudumladığı gibi cennette de onu yudumlar.
Diyelim ve bugünkü dersimizi de hitama erdirelim değerli dostlarım.
Işte böyle çok buğutlu bir kavram, çok önemli bir kavram.
Allah bizi duamız olsun.
Dersimizi bitirdik.
Dua faslımız bu olsun.
Zaten bu makalenin kendisi dua farkındasınız.
Zaten bu makalenin kendisi dua.
Ben şuradan chat bölümünü açayım da sizin dualarınızı da göreyim bir taraftan.
Evet.
Diyelim ki değerli dostlarım Allah bizi müttakilerden eylesin.
Allah bizi müttakilerden eylesin.
Allah bizi takvayla şereflendirsin, ulu kılsın, aziz kılsın.
Allah bize takvayla asalet kazandırsın.
Takvayla şeref kazandırsın ve başka hiçbir şeyde şeref aratmasın Cenab-ı Hak.
Takvada aratsın şerefimizi.
Ve Rabbimiz bizi takvanın bu iki buğdunu hem şeriat-ı fıtriyeye riayet
buğdunu hem de şeriat-ı Kur'aniye'ye riayet buğdunu ifa eden
müttakilerden eylesin.
Rabbimiz bizi takvayı yenileyebilenlerden, tazeliyebilenlerden eylesin.
Çok hızlı akıyor bir taraftan söylediklerinizi dualarınızı görmeye çalışıyorum.
Işte değerli dostlarım Rabbimiz bizi en temiz, en nezih kulları arasına katsın.
Müttakiler arasına katsın.
Takva adına saf, duru o Kur'an-ı Kerim'in bediül beyanının
ifade ettiği manaları kendi mahiyetimizde cam ettirsin Cenab-ı Hak bize.
Kur'an'la beslesin Cenab-ı Hak bizi.
Kur'an'la beslesin.
Ve Kur'an manasıyla takvaya açsın.
Takvayla da Kur'an'ın sırlarına açsın.
Kur'an-ı Kerim'e muhatap kılsın Rabbimiz bizi takvada kemale erdirsin.
Takvayı tammeye, takvayı etenme Rabbimiz bizi erdirsin.
Ve takvanın bir ilimse eğer Cenab-ı Hak o şüpheli daireden o
haramlarla helaller arasındaki şüpheli daireden ilimle uzak kalabilmeyi bize
nasip etsin.
Hassasiyetlerimizi derinleştirsin, zenginleştirsin, geliştirsin Cenab-ı Hak.
Öyle bir hassasiyet kazanalım ki haram olabileceği endişesiyle o Cenab-ı Hakk
'ın korusu olarak hadisi şerifte tanımlanan o daireye hiç girmeyelim şüpheliler
dairesine.
Haramlarla helaller arasındaki o şüpheliler dairesinden tümüyle kendimizi
sıyırıp çıkabilelim.
Hep helaller dairesinde kalalım.
İhlasımız amelimize ihlas buğudunu, ihlas derinliğini kazandırabilelim.
Bu maddeler ki Hoca Efendi'nin makalenin sonundaki bütün maddelerde saydığı
vasıflarla muhtasıf olalım.
Allah'tan gayrı her şeyden zati itibariyle sakınabilelim.
Ötürü yakalanı yakalayabilelim.
Ondan ötürü sevelim.
Ondan ötürü benimsiyelim.
Ondan ötürü tutalım, işleyelim, başlayalım.
Ve dinin ahkamına bir hakkın riayet edebilelim.
Esbap dairesinde asla cebre düşmeyelim.
Kudret dairesinde de itizale sapmayalım.
Esbap dairesinde de kudret dairesinde de ehl-i sünnet olmanın hakkını verelim.
Sebeplere hakkıyla riayet edelim.
Neticeyi de tümüyle Allah'tan bilelim.
Şükrünü eda edebilelim.
Haktan uzaklaştıracak şeylere karşı sürekli tetikte bulunabilelim.
Yasaklara muhalefet etmeyelim.
Nefsani hazlara karşı uyanık olalım.
Nefsani hazlara karşı.
O nefsani hazların yasaklara muhalefetine izin vermeyelim.
Maddi manevi her şeyi Allah'tan bilelim.
Nefsimize de hiçbir şeyi temlik etmeyelim.
Kendimizi hiç kimseden daha âli, daha hayırlı görmeyelim.
Allah'tan başka hiçbir şeyi gayeyi hayal etmeyelim.
Tek maksudumuz, tek matlubumuz o olsun.
Matlubum sensin, maksudum sensin Allah'ım diyebilelim.
Ayatı tekviniyeyi de sürekli tetkik edip tefekkürlerimizle kalbi ve ruhi
hayatımızı yenileyebilelim.
Ve değişik bu utlarıyla rabıtayı mevti de hayatımızın bir düsturu haline
getirebilelim.
Inşallahü teâlâ değerli dostlarım.
Takvayla ulu olalım, takvayla şuurlu olalım, takvayla izzetli, takvayla şerefli
olalım ve içtiğimiz dünyada takva kevseri olsun.
Cennette de Allah bize o kevseri içirsin.
Evet değerli dostlarım maksut ve matlubumuz o olsun.
Hey takkınızı helal edin benim güzel dostlarım.
Sabrınız için çok teşekkür ediyorum iştirakiniz için.
Kendimiz için istediğimiz şeyleri bütün hizmet kardeşlerimiz için de zulme
bulaşmamış olmak şartıyla bütün mümin kardeşlerimiz için de isteyelim.
O müşkil şartların içerisinde zor şartların içerisinde takva ehli olan
kardeşlerimiz Allah bizi onlarla beraber haşretsin.
Allah bizi onlara bağışlasın.
Allah bizi onlara layık eylesin.
O kardeşliğe layık eylesin inşallahü teâlâ.
Evet ben de sizin dualarınıza amin diyorum.
O laleler, o güller, o kalpleri hep birer amin olarak kabul ediyorum.
Hep öyle kabul ediyorum.
Aminler olarak kabul ediyorum.
Rabbim de öyle kabul etsin.
Mizana koysun o aminleri Cenabı Hak makbul kılsın katında.
En kalbi dualarımız olsun o kalpler, o güller, o çiçekler hiç solmasın.
Kalbimizin vazosunda hiç solmasın o çiçekler inşallahü teâlâ.
Allah kardeşliğimizi baki eylesin.
Hakkınızı helal edin benim değerli dostlarım.
Allah'a emanet olasınız.
Çarşamba günü Mesnevi Nuriye Dersim'de görüşmek ümidiyle.
Hoşça kalın.
This lesson has no notes yet.
- 1.Emerald Hills of the Heart with Emine Eroğlu — DhikrEMİNE EROĞLU İLE KALBİN ZÜMRÜT TEPELERİ - ZİKİR
- 2.Emerald Hills of the Heart with Emine Eroğlu — TruthfulnessEMİNE EROĞLU İLE KALBİN ZÜMRÜT TEPELERİ- SIDK
- 3.Emerald Hills of the Heart with Emine Eroğlu — Fear and Reverential AweEMİNE EROĞLU İLE KALBİN ZÜMRÜT TEPELERİ - HAVF VE HAŞYET
- 4.Emerald Hills of the Heart with Emine Eroğlu — HopeEMİNE EROĞLU İLE KALBİN ZÜMRÜT TEPELERİ- RECÂ
- 5.Emerald Hills of the Heart with Emine Eroğlu — Intention and ResolveEMİNE EROĞLU İLE KALBİN ZÜMRÜT TEPELERİ - KAST VE AZİM
- 6.Emerald Hills of the Heart with Emine Eroğlu — Spiritual VigilanceEMİNE EROĞLU İLE KALBİN ZÜMRÜT TEPELERİ - MURÂKABE
- 7.Emerald Hills of the Heart with Emine Eroğlu — AsceticismEMİNE EROĞLU İLE KALBİN ZÜMRÜT TEPELERİ - ZÜHD
- 8.Emerald Hills of the Heart with Emine Eroğlu — God-consciousnessEMİNE EROĞLU İLE KALBİN ZÜMRÜT TEPELERİ - TAKVA
- 9.Emerald Hills of the Heart with Emine Eroğlu — Spiritual ExpansionEMİNE EROĞLU İLE KALBİN ZÜMRÜT TEPELERİ - İNBİSAT
- 10.Emerald Hills of the Heart with Emine Eroğlu — ScrupulousnessEMİNE EROĞLU İLE KALBİN ZÜMRÜT TEPELERİ - VERA