Qur’an Horizon - Episode 2, Part 1

Değerli seyircilerimiz, Kur'ân-ı Hufkû programındayız. Hepinize hayırlı akşamlar.

Bu hafta programımızda Kur'ân-ı Kerîm'i anlama ve Kur'ân'ın tefsiri adına önemli hususiyetleri konuşmaya devam edeceğiz.

Hocam hoş geldiniz.

Hocam geçen haftaki programımızda Kur'ân-ı Kerîm'in geniş bir tarifi üzerinde durmuştunuz.

Bunun yanında yine Kur'ân-ı Kerîm'in tefsiri adına önemli hususiyetleri anlatmıştınız.

Kur'ân-ı Kerîm'in tefsiri adına önemli hususiyetleri anlatmıştınız.

Kur'ân-ı Kerîm'in her bir harfinin mucize olduğu, her bir harfinden hüküm çıkarılabileceği,

zamanın ihtiyarlamasına rağmen Kur'ân-ı Kerîm'in hâlâ gençleştiği

ve benim en çok dikkatimi çeken de bu kadar Kur'ân-ı Kerîm hakkında çalışma yapılmasına rağmen

hâlâ onun kapağının dahi açılmamış bir kitap mesafesinde olduğunu anlatmıştınız.

Bunlardan sonra bugün hususiyetlere devam edersek neler diyebiliriz hocam?

Kur'ân'ı, bunların üzerinde hocam duruyoruz ki,

belki biraz bazıları teferruat veya fazla görebilir ama

Hazreti Üstad'ın yine bir şeyi var, Kur'ân'a ait bir mesele dahi diyor, çok önemlidir.

Bugün özellikle Müslümanlar olarak, yani ana meselemiz ne zihinlerimiz,

düşünce yapımız ne de kalbimiz Kur'ân ile inşa edilmiş değil.

Yani yarı veya çoğu yanlış bilgilerden, değişik kitaplardan ve birazı da işte Kur'ân'dan…

Genelde batı kaynaklı eserler de…

Batı ve her yerinde fark etmiyor artık bugün yani.

Yanlış kaynaklardan, farklı kaynaklardan zihnimiz teşekkür ettiği, inşa edildiği için

bizden çıkan düşünceler de doğru olmuyor.

Karmakarışık oluyor, birbirine çelişki oluyor.

Bu bakımdan hani Kur'ân'ı anlama adına, önce ona nasıl bakmalı?

Bu son derece önemli.

Ve hepsinden önce de Kur'ân'a sonsuz itimat etmeli.

Geçen hafta da zannediyorum Hazreti Üstad, bütün meselelerimizin çözümünün bir manada

Kur'ân'da bulabileceğimiz şeklinde…

Bakmasını bilebilirsek…

Bunun bakmasını öğrenmek lazım önce.

İşte bu bakmasını öğrenmenin ve onu anlama ve tefsirde

Kur'ân'ın bazı çok önemli hususiyetleri üzerinde duruyorduk.

Bunlardan birincisi, yani çok önemli, Hazreti Bediüzzaman'ın yine tespit ettiği ki

İmam-ı Gazali'de benzer dinin temelleri olarak aynı şeyleri zikreder.

Kur'ân'ın dört ana maksadı vardır.

Yani aslında Kur'ân'ın bütün ayetleri, bütün kelimeleri, bu dört maksat etrafında döner.

Bunlardan birisi tevhid, Cenab-ı Allah'ın varlığını ve mutlak birliğini anlatma, ispat etme.

İkincisi nübüvvet, yani peygamberliğin ispatı ve anlatılması, izah edilmesi.

Üçüncüsü me'at veya ahiret meselesi.

Dördüncüsü de adalet ve ibadet diyor beraber olarak.

Çünkü adalet deyince biz sadece haksızdan haklının hakkının alınması olarak bakarız.

Oysa adalet kâinatın dengesidir, vücudumuzun dengesidir.

Denge demektir adalet.

Yani her şeyin olması gereken yerde olması ve olması gereken yerde devam etmesi demektir.

Mesela burada bu bardağı buraya koymaksa gerekiyorsa, buraya koymak bir adalettir.

Fakat kalkıp buraya koymuşsa bu bir zulümdür.

Bunun tersi bir zulümdür.

Efendimiz sallallahu aleyhi ve sellem her zulüm zaten kendine manasında zulümün öyledir, karanlıktır diyor.

Kabirde de aynı zamanda her zulüm bir karanlık olacaktır.

Adaleti genelde eşitlik olarak da tarif ediyorlar.

Müsavatsız adalet, adalet değildir diyor Hazreti Üstad.

Yani buradaki müsavat, bazılarının teorik manada iddia ettiği veya ütopik manada iddia ettiği

herkesin birbiriyle eşit olması değil, herkesin hakkı olan neyse yani her şeye hakkının verilmesi.

Çok basit bir misal, bu bardak ne kadar su alacaksa o kadar konur.

Bunun üzerinde mesela ben bu bardağı bundan biraz daha büyüyle eşit yapacağım, aynı suyu koyacağım dersek su buradan taşar.

Bunun gibi yani her şeye hakkını verme, neyse ona hakkını verme eşitlikle zaten bu manaya gelir.

Adalet de o şekilde anlaşılabilir.

İşte Kur'ân'ın dört esası, bu dört esas etrafında döner.

Yani diğer mevzular da var ama asıl çekirdek...

Bütün mesele, bütün mevzular da zaten bu dört temel üzerindedir.

Fakat bunu yaparken Kur'ân-ı Kerim öyle bir dil kullanır ki, mesela insanoğlu merak sahibidir.

Mesela diyelim ki bir kıssayı anlatırken, mesela bir Hz. Musa kıssasını, Hz. Yusuf Aleyhisselam kıssasını veya başka kıssaları anlatırken,

bu dört temel üzerinde bize gerekli dersleri verirken Kur'ân-ı Kerim,

fakat bunun yanı sıra dönemin şahısları, mesela o kıssadaki kahramanlar, insanları,

geçtiği yeri, o geçtiği yerin ve yaşandığı o zamanın, o toplumun hemen hemen bütün özelliklerini,

sosyolojik, psikolojik, ekonomik bütün özelliklerini de bize anlatır.

Aynı anda birçok bilgiyi ulaştırır.

Fakat bunu müstakbel terakip der, Hz. Üstad.

Yani bizzat belki lafızların direkt manalar içinde değil de,

fakat cümlelerin kurgulanması, kelimelerin sıralanması, kullanılan kipler,

bütün bunlara seçilen kelimeler baktığımızda bunları çok rahatlıkla görebiliriz.

Ben burada sadece birkaç misal ağız etmek istiyorum.

Mesela bunlardan birisi son derece önemli.

Kur'ân-ı Kerim aynı zamanda resim de çizer.

Yani karşıdaki insanı anlatırken sadece kelimelerle izah değil,

onun resmini de çizer, tablosunu da çizer.

Bunun çok tipik bir misalini münafıklarla ilgili bir ayet-i kerimede görüyoruz,

münafıkın suresinde.

Münafıklardan bahsederken bu bugün için de son derece önemli,

yani her dönemdeki münafıkları anlama adına.

Es-Selamu Aleykum.

Onları gördüğünde diyor, cisimleri hoşuna gider.

Yani bizde kerdi ferdi derler.

Yani genellikle münafıklar yapılıdır bunlar.

Yapılıdır, güzel giyinirler, kendi tiplerine çok önem verirler.

Yani iç dünyaları boş olduğu için bu üç dünyalarındaki boşluğu dıştaki görüntüyle kapatmaya çalışırlar.

İkincisi,

Konuştuklarında sözlerine kulak verirsin.

Yani kendilerini dinletirler.

Hatiptir çoğu, çok güzel konuşurlar.

Zaten hani bir insan böyle çok fazla konuşuyorsa ve konuşmasına çok önem veriyorsa,

aynı zamanda ağzını doldura doldura, bir yerde Kur'an-ı Kerim'de bunları lehne-i gavul diyor.

Sen onları sözlerindeki lehinden tanırsın.

Yani böyle avurtlarını işlere işlere, ağızlarını doldura doldura,

böyle çok biliyormuş gibi, çok güzel şeyleri anlatıyormuş gibi,

yani bu şekilde konuşurlar onlar.

Normal konuşulması gerektiği gibi değil de,

kendilerine bir ehemmiyet vererek, sözlerine ehemmiyet vererek konuşurlar.

Bu şekilde yine fikri boşluklarını, içlerindeki boşluğu bunlarla doldurmaya aslında çalışırlar.

Ve burada bizim tanımı adına onlara işte Kur'an-ı Kerim bir resim çiziyor.

Buyuruyor ki,

كَانَّهُمْ خُشُوا بِالْمُسَنَّةِ

Oysa onlar diyor, birer müsennet odunlar gibidir.

Son derece kereste, müsennet odunlar gibidir.

Şimdi burada öyle bir tarif yapıyor ki Kur'an-ı Kerim,

müsenneden iki manası var.

Birincisi, Medine'deki münafıklar da öyleymiş.

Her dönem münafıkları, kendilerine böyle çok büyük insanlar olduklarını göstermek için

güya başkalarının yanına otururken böyle arkalarına yaslanıp,

çok affedersiniz, bacak bacak üstüne atıp,

böyle yani oturduklarını Kur'an bir oturduğu için bir yan duvara yaslanmış demek müsennet.

Yan duvara yaslanmış kütükler gibidir onlar.

Yani karşımızda bir insan sureti ama

fakat fikriyle, zikriyle, düşünce yapısıyla, vicdanıyla, her şeyle sadece bir kütük yani bir odun.

Ve burada çok...

Yani bir kıymeti, harbiyesi yok aslında.

Hiç yok. Bir de şu var tabi çok önemli.

Odun, nedir odun?

Kur'an-ı Kerim,

Yani bu bir manada odun, ateşin şeyidir.

Yani o ateşin malzemesidir aynı zamanda.

Ve huşup, müsennete kelimesinin ikinci manası giydirilmiş demektir.

Yani üzerlerine elbise giydirilmiş kereste odundur onlar.

Şimdi burada çok önemli bir şey var.

Ben uşaklıyım. Bizim uşakın şeyleri çok odun kestim.

Yani uşakın meşeleri çok önemlidir.

Yani sert ve olur meşe.

Şimdi odunu kestiğimiz zaman meşe, o birinci derece onların renkleri laciverttir.

Koyu laciverttir.

İlk kesildiğinde.

İlk kesildiğinde odunun rengi koyu laciverttir odunların.

Ve orada yerde suyu çekmek için,

bütün kökünden gövdesinden sona kadar, bütün yaprak çiçeklerine kadar odunun damarlar vardır.

Çizgili çizgili damarlar.

Ha şimdi Kur'an-ı Kerim aslında burada öyle bir tarifte resim tablo ortaya koyuyor ki,

yani çizgili lacivert, koyu lacivert elbise içinde onlar duvara yaslanmış gütükler gibidir.

Şimdi mesela bizde özellikle siyasiler için mesela bir tabir vardır.

Lacivertleri çekme.

Biliyorsunuz bugün siyaset edebiyatımıza girmiştir.

Milletvekili olmak demek lacivertleri çekmek manasında bugün kullanılır.

Hocam bizde artık lacivert elbise giymeyelim.

Her gün lacivert giyen haşa münafık değil ama fakat burada Kur'an-ı Kerim bir şeyi tanıtıyor bize.

Yani çok önemli.

Münafıkların daha ziyade kimlerin arasından çıktığını tanıtıyor.

Özellikle dönemimizde yani en büyük münafıkların siyasiler arasından çıktığını

Kur'an-ı Kerim çok muhlizevi bir şekilde tanıtıyor.

Ve Bediüzzaman Hazretleri buna parmak basarken çok önemli bir şeyi kullanır.

Bugünün siyasetinin dilindedir.

Lafız mananın tersidir.

Yani daima yalan söylenir.

Ne deniyorsa tersi.

Ne deniyorsa siz onun arkasında tersinin yapıldığını, başka şeyin yapıldığını

ve yapılacağını bilmemiz lazım.

Çünkü lafız diyor, mananın tersidir.

Çünkü devamlı yalan münafık ana alamet olarak

Kur'an-ı Kerim burada resimler çizerek bize tanıtıyor.

Bu mesela başka yerlerde görebiliriz.

Ben çok tavsiyete girmek istemiyorum.

Mesela Hz. Ashab-ı Keyfin mağarasının nerede olduğu hep tartışılır.

İşte Tarsus derler, Ürdün derler,

hatta Endülüs İspanya derler.

Değişik yerlerde mağarası var derler.

Fakat Kur'an-ı Kerim oradaki mağaranın hem yerinin yönünü

hem de resmini bize çizer.

Mesela der ki oradaki Ayet-i Kerime'de,

hani güneş doğduğu zaman,

geniş olduğu zaman,

güneş doğduğu zaman

sağdan geçiyor.

Doğduğunda diyor, onları sağdan keser.

Yani batarken de der, bu defa soldan makaslar.

Yani burada çok açıktır ki.

Çok teferruat değil mi aslında hocam?

Demek önemi var.

Neden önemi var bu?

Neden önemi var?

Çünkü bir defa Kur'an-ı Kerim burada mağaranın

kuzey-batıya baktığını gösteriyor.

Demek ki zamanlı insanlar tartışacaklar.

En azından mesela Şam'da iddia edilen

Ashab-ı Keyf mağaraları içinde

kuzey-batıya bakmayan varsa o mağara uğramaz.

Bir defa yani.

İkinci olarak, ben Kanaat-ı Arzânem,

orada Ashab-ı Keyf'in 309 yıl kalmış olmasına rağmen

bedenlerinin çürünmesi üzerinde müfesseler durmamıştır.

İlim adamları durmamıştır.

Sadece mucize olarak bakıyor.

Ama burada mesela metabolizma bir noktaya gelince

adeta yani çalışma sıfır onda bir noktaya kadar gelince

insan ömrü devam ederken,

çünkü sakalları büyümüyor.

Çok açık anlıyoruz Kur'an-ı Kerim'den.

Tırnakları büyümüyor.

Yani 309 sene içinde.

Oysa sakalların yere değmesi lazım,

uykuda dahi olsalar.

Demek ki bu bildiğimiz normal uyku değil.

Metabolizmanın adeta durma noktasına gelmesi.

Dondurulmuş sanki.

Adeta dondurulmuş gibi.

Ve burada oradaki yerin kanaatı,

yönün ve yerinin çok önemi var burada.

Belki bir toprakta diyelim, böyle bir yerde

Allah-u Alem bir hususiyet olabilir.

Bunu hem tabipler yani doktorların,

hem jeologların, değişik ilgilenenlerin,

hem coğrafyacıların üzerinde durması gereken konu

maalesef durulmamıştır.

Biz Müslümanlar ne zaman batıda bunlar ortaya çıkarılırsa

ilmen, sonra Kur'an'da bunlar da vardı diye

bir şeye geçiyoruz maalesef.

Çok zelilce bir tavır geliyor.

Şimdi bunun dışında mesela yine orada

Kur'an-ı Kerim mağarayı tarif ederken

fecve tabirini kullanıyor.

Bakın, fecve.

Yani ben kanaat ağzından, burada yine mağaranın resmi var.

Mesela fe mağaranın girişini gösterir.

Cim orada biraz böyle bir yolum.

Yani girişten sonra bir yolun gittiğini gösterir.

Ve biliyorsunuz hem bir kuyruğu vardır,

hem onun bir başında boşluğu vardır.

Bir boşluğun olduğunu.

Bir de sonunda ayrıca kopalı te var ki fecvetin.

Oradaki bunların yattığı yerde geniş bir içeride boşluğun olduğunu da gösteriyor ki

kanaat ağzından burada bize mağaranın da şekli çiziliyor.

O zaman bir ressamın da Kur'an-ı Kerim'de...

Evet, bakması lazım.

Evet, ressamın da baktığında,

zaten çünkü Arapça'da biliyorsunuz şekildir harfler

ve onlardan çok manalar çıkarılabileceğini

ve Kur'an-ı Kerim'in kulağa hitap ettiği gibi

görsel, bugün hani audio-vizuyal deniyor,

görsel de bir olarak da insanlara çok şey vereceğine inanıyorum bu noktada.

Bu çağın insanları en çok görselleyebileceği bir şey.

Evet, görselle çünkü çok önemli.

Yani insanlar, duymanın yansıları görme,

لَيْسَ الْخَبَرُ كَالْعَيَانِ

meşhur bir sözdür Arapça'da.

İşitme, görme gibi değildir.

Haber verme, görme gibi değildir.

Bu şekilde de müfessirlerin bu noktada üzerinde durması lazım.

Mesela bir diğer nokta, kelime, kullanılan kelime.

Burada Hazreti Üstad'ın yine fevkalade bir hani burada keşfetmesi var.

Mesela Mısır'da kadınları,

Hazreti Yusuf dönem Mısır'ı anlatırken Kur'an-ı Kerim'de

karşımızda tam bugünün İslam dünyasını görürüz.

Her şey, her bakımdan.

Her bakımdan bugün adeta İslam dünyasını görürüz

ve aynı toplum yapısının neredeyse orada olduğunu görürüz.

Mesela bunlardan birisi çok önemli şekilde,

çok affedersiniz, Hazreti Yusuf'a ilgilenen kadın,

oradaki azizin yani bakanın veya neyse karısı,

Hazreti Yusuf'a iftira atmasına rağmen

ve onun Hazreti Yusuf'a suçlanmasına iftira olduğu ortaya çıkmasına rağmen,

mesela kocası bir tarafta Hazreti Karısı'na sen istiğfar et diyor, haksızsın diyor.

Öbür tarafta Hazreti Yusuf'a sen bunu unut diyor

ve diğer tarafta da onun zindana atılmasına göz yumuyor.

Bakın bir tarafta burada çok açık bir saray ahlaksızlığını görüyoruz.

Saraydaki yani yönetim katlarındaki ahlaksızlığı görüyoruz.

İkincisi burada bir kadın hakimiyetini görüyoruz.

İftiranın çok iyi, mekanizmasının çok iyi çalıştığını,

yani ezici şekilde çalıştığını görüyoruz.

Masum insanların suçluları, yani suçluların aklanması adına

masum insanların iftira ile hapislere atıldığını görüyoruz burada

ve bir tarafta erkeklerin, yani kadınların hakimiyeti altında davranıp

karısının suçlu olduğunu bile bile ona boyun eğmesini

ve diğer taraftaki suçlu insanın da bile bile zindandan kalmasına

buna zayi gösterdiğini görüyoruz.

İşte bütün bunları Kur'an-ı Kerim bir ayet anlattığı gibi

kullandığı bir kelimeyi de anlatır mesela.

Burada kadınlardan bahsederken

وَقَالَ نِسْبَةٌۜ der.

Erkek için kullanılır.

Evet. Gali erkek için kullanılır.

نِسْبَةٌۜ iki veya hatta üç kat müennestir.

Bir. Çoğul olması sebebiyle müennestir.

İkincisi zaten kadınlardan bahsediyor. Müennestir.

Üçüncüsü sonundaki kapalı tehe müennestlik tehesidir.

Üç katlı müennestlik olduğu halde Kur'an-ı Kerim

Arapça kaidede bir müennest fiil kullanması gerekirken

قَالَ مُزَكَّرْ fiil kullanarak, yani kadınlar dedi.

Oradaki Mısır başkentinde tam bir feminist hakimiyet

bugünkü tabiriyle yani kadın hakimiyeti olduğunu

ve kadınların orada bir ittifakla, gerçekten aralarında ittifakla

yönetimde ve Mısır başkentinde bir hakimiyet kurduğunu

ve güçlü hale geldiklerini anlıyoruz ki

Hz. Bediüzzaman buradan fevkalade bir şey çıkarır.

Zayıfların cemiyeti da olsa ittifak ettikleri zaman güç kazanır der.

Yani güç ittifaktadır.

Kur'an-ı Kerim bunu gösteriyor.

Kadınlar da bu gücü ittifaktan alıyorlar.

Zayıfların ittifakı, ittifak ederek o gücü alıyorlar.

Demek ki bir örgütlenme var orada.

Haksızlıkta bile olsa ittifak.

Feminist örgütlenme gibi bir örgütlenme var.

Fakat diğer tarafta mesela Bedevilerden bahsettik.

Mucirah Suresinde

قَالَتِ الْاَرَابُۜ diyor.

Çok enteresan hakikaten Kur'an-ı Kerim'in.

Yani Arabi, burada erkeklerden bahsettiği halde,

o çöl insanlarından bahsettiği halde.

Fakat bu defa mühennes, kadınlar için kullanılan bir fiili kullanıyor ki

yani buradan şunu anlıyoruz.

Demek ki burada zahiren bu insanlar

fertfert, çok güçlü gibi de görünse

aslında bir araya geldiklerinde çok zayıftırlar.

Toplulukları onlara kuvvet kazandırmıyor.

Toplulukları onlara daha fazla zayıflatıyor.

İşte burada yine Hazreti Ebu Ediye zamanın

ayetlerden çıkardığı çok önemli bir ölçü vardır ki

eğer diyor, sahih bir şey yoksa, birliktelik yoksa

وَاَحِدُوا صَحِحٍ yani sahih, sağlam bir birlik yoksa

insanların bir araya gelmesi diyor

ancak şeyi azaltır, tesiri azaltır.

Daha fazla ihtilaf demektir.

Bir araya gelmeseler daha iyi.

Tabii daha iyi.

Kesirin çarpması gibidir diyor.

Nasıl kesir çarpıldığı zaman,

1 bölü 3, 1 bölü çarpıldığı zaman

1 bölü 9 çıkar.

Bunun gibi.

Yani 3 tane arasında gerçek sahih bir ittifak olmayan bir insan meydana geldiğinde

bu defa onların gücü 1'e değil, 3'te 1'e iner her birinin gücü.

Yani bir insanın gücünün 3'te 1'ine iner onlar.

Bu noktada bugün çok pevkalade bunlar üzerinde durulması gereken önemli ölçüler.

Alem-i İslâm, Müslümanların birliği, İslâm birliği,

işte Mısır, İran, Türkiye filan bir araya gelsin.

Bunlar bir araya gelse ancak daha 9 tane ayrı şey çıkar.

Tefrika çıkar.

Bunu çok net olarak yaşıyoruz bugün.

Niye çıkar?

Çünkü ortada bunların hiçbir zaman sahih bir birliktelik kurabilecek seviyede Türkiye'de

ne İslâm dünyasında, ne Müslümanlar maalesef böyle, ne yönetimler böyle.

O bakımdan hani bir takım hayalperestçe veya teorik doğrular,

mesnede olmayan, zemini olmayan teorik doğrular değil,

zemini olan doğrular üzerinden yürümek lazım.

Derece derece yürümek lazım İslâmiyat adına.

Bu da çok önemli.

Yoksa sürekli olarak fiyasko yaşarız, sürekli olarak fiyasko yaşarız.

Bu da Kur'ân-ı Kerim çok önemli.

Bunlar biraz da şahsi menfaatlerin öne çıkmasından mı bu ihtilaflar hocam yoksa?

Tüm ihtilafların sebepleri çok fazla.

Bunu İhlâs Sahelerinde 20 ve 21. zannediyorum memurlarda.

Hazreti Bediüzzaman çok izah ediyor.

Yani bu tabii ayrı bir mesele.

Ve hepsine fakat bakarsak ihtilafın, tefrikanın ana sebebi İhlâslısılıktır.

Çünkü beraber alıyor. İhlâsla sütat birliği beraber alıyor.

Buradan şunu anlıyoruz.

Bir müminin imanının ana ölçüsü, samimiyetin ana ölçüsü diğer mümin kardeşlerine karşı olan tavrıdır.

Yani mümin kardeşlerine bir arada bir ittifak kuramıyorsa, onlara karşı içinde bir kıskançlık varsa,

yani kendi adına her şey benim dediğim gibi olsun diyorsa,

bir vücudun organları gibi bir yardımlaşma yoksa ve burada bir insan mesela bozgunculuk yapıyorsa,

müminler içinde diyelim, bu ihlâssızlığı tamamıyla ihlâssızlığı gösterir.

Yani bir insan diğer müminlerle münasebeti ölçüsünde, münasebetinin doğruluğu ölçüsünde İhlâslıdır.

İhlâsın olmadığı yerde ittifak olmaz.

İttifak olmaz.

Tamamen ittifak olmaz.

Hocam kısa bir ara verelim devam edeceğiz.

Kıymetli seyircilerimiz kısa bir aradan sonra tekrar beraber olacağız.