Qur’an Horizon - Episode 2, Part 2

Kıymetli seyircilerimiz tekrar beraberiz.

Hocam aradan önce Kur'ân-ı Kerim'in hususiyetlerini konuşuyorduk.

Tekrar kaldığımız yerden devam edelim.

Bir başka çok önemli, daha misalleri var da artık konumuz,

asıl ana tefsire gireceğimiz için veya en azından bundan sonraki forumlarda

teferruata giremiyorum yani diğer misallerine.

Bir diğer fakat çok önemli yani bunlar ifade etmeden geçemeyeceğim hususiyetler var.

Bunlardan birincisi mesela ayetlerden, hemen pek çok ayetlerden bu Müslüman fakihler

veya hatta kelamcılar veya diğer âlimler kendi sahalarına göre külli kaydeler dediğimiz

ve düzlüğü meselelerin kendilerine göre yorumlandığı, ona göre haklarında hükme varıldığı

külli kaydeler çıkarmışlardır ki bunlar son derece önemli.

Yani hususi hükümleri genele teşvik etmişler.

Genel hükümleri çıkarıyorlar.

Genel hükümleri çıkarıyorlar ki düzlüğü meseleler, diğer meseleler bu hükümlere göre çözülür, bunlara göre.

Bundan sonra o hükümler kurallanabilir artık.

O hüküm de esastır yani en çok noktada.

Mesela bu mecellerin ilk 99 tane böyle başında bu hükümler fıkha adına vardır.

Mesela bunlardan birisi, bir de bu hükümler sadece fıkha ait hükümler değildir.

Bir tek sadece misal vermek istiyorum ben.

Hoca Efendi'nin bu İcaz-ı Kur'an ve İcaz-ı Beyan, inşallah yeni çıkacak eserinde,

Bakara Suresi'ne başlarken 11 tane buna misal veriyor.

Mesela bunların en önemli birisi, çok önemli birisi,

وَاَنْ لَيْسَ لِلْاِنْسَانِ لَا مَا سَعَى

Yani insan için gayretinden başka bir şey yoktur.

Şimdi burada hem, bakın kaç noktada bir manası var bize ışık tutuyor.

Birincisi, insan irade sahibidir.

Bir defa cebriyeyi nefh ediyor ayet.

Yani insan Allah'ın iradesi karşısında, rüzgâr evinde kuru yaprak gibidir diyen bir cebriye mezhebini nefh ediyor.

Çünkü insan için çalıştığından başka yoktur.

Yani bir kelime, bir şeyle bir mezhebi…

Nefh ediyor, evet. Demek ki görünmemiş maalesef.

İkincisi, son derece önemli olarak burada sayım ve gayretin önemine parmak basıyor.

Yani emek, modern tabiriyle emeğin…

Ve İslam'da asıl özel mülkiyet sebebi emektir.

Emeğin dışında miras vardır.

O miras dışında bir şeyin, insanın bir şeye özel mülkiyete sahip olabilmesi için

gerekli emeği meşru yoldan orada sarf etmiş olması gerekir.

Sermaye dediğimiz şey de, aslında para sermaye dediğimiz şey de yoğun emektir.

Yani kazanılmış bir emektir, emeğin sonucudur.

Yani çünkü sermaye dediğimiz şey…

Mesela çalmakla diyelim, onun sermayeyi elde edilmişse bu haram, kabul olmaz.

Yolsuzlukla elde edilmişse haramdır, kabul olmaz.

Veya faizle elde edilmişse haram, kabul olmaz.

Demek ki burada sermayenin kaynağının emek olması gerekir.

Yani emekle kazanılmış, emek karşısında bir emek sarf edilmiş olacakmış.

Ya da miras kalmış olacak.

Miras kalmış olacak veya…

Üçüncü olarak, burada çok önemli bir şey var.

Hz. Bediüzzaman'ın yine verdiği ölçüler içinde Cenab-ı Allah'ın hayat için koyduğu kanunlar vardır.

Sadece dini kanunlar, dinin ahkamı değil.

Burada şeriat-ı tekvini veya fıtriye denilen…

Mesela bugün ilimlerin yanlış bir adlandırmayla tabiat kanunları dediği, kâinatın işleyişi…

Bir de bizim hayatımız için koyduğu kanunlar vardır.

Mesela burada Üstad Müsavveri der ki,

gayretin sonu servettir, tembelliğin sonu ise bu defa sefalettir.

Yani öyleyse Müslüman veya mümin olmak,

eğer gayretimiz yoksa, sahibimiz yoksa,

bu defa oturup da Allah'tan bize bir rızık göndermesine veya nimet göndermesine

bizim muvaffak olmamızı gerektirmez hiçbir zaman.

Yani kâinat kanunlarına riayet etmezseniz…

Riayet etmek lazım, hayatın kanunlarına riayet etmek lazım.

Hasta olursak doktora gideriz veya bilen bir doktora gideriz.

Gerekli ilacı kullanırız, gerekli tedaviyi kendimize uygularız.

Yoksa oturup durursak bu şekilde yani, o zaman hastalığımız da geçmez.

Yani Müslüman olmak, inanmış olmak, bunları da yapmayı gerektirir.

Dünyaya da çok önemli.

Bir de burada esas son derece Kuran-ı Kerim'in çok ayette geçen,

yine bu ayetin de desteklediği önemli bir hukuki, fakat itikada da bakan bir ölçü vardır.

وَلَا تَذُرُوا وَازِرَتُوا وِذْرَا اُخْرَىۜ

Kimse kimsenin suçuyla yargılanamaz ve mahkum edinemez.

Kimse kimsenin günahını çekmez.

Burada yanında şöyle bir şey var.

Hani bir insan kötü bir çağırı aşmışsa,

bu çağırıda gidenlerin kazandığı günahın her birisi o zaten de yazılır.

أَسْسَبُكَ الْفَاعِرُ

أَسْسَبُكَ الْفَاعِرُ bu ayrı.

Fakat mesela burada hukuken bir prensip var ki, suç şahsidir.

Yani bir adamın babası suç istediği oğluna ceza veremez.

Burada yine Bediüzzaman ayetlerinin çok önemli bir şeyi söylüyor.

İslam'da hak, haktır.

Yani küçüğü ve büyüğü yoktur hakkın.

Bugün hani bir tane fıkıh profesörü bir fetva ortaya attı.

İşte cemaat kendisini şu anda iktidar lehine feda etsin.

Çünkü işte onlar az, diğerleri daha kuvvetli.

Kendine böyle bir şey olmaz. Fertlerin fedası diye bir şey olmaz.

Yani bir kaideyi çok yanlış bir şekilde kullanmak.

Çünkü hatta Bediüzzaman ayetleri bir gemide diyor.

Dokuz cani bir masum bulunsa, o bir masum kurtarılmadan,

dokuz cani cezalandırmak için gemi batırılmaz.

Yani hakkın azı çoğu olmaz.

Adaletin mutlaka karşısında hak, haktır.

Bu ayet-i kerime bunu da buyuruyor.

Yani daha anne karnındayken hak başlıyor aslında.

Herkesin hakkı kutsaldır.

Herkesin hakkı çocuktan büyüğe kadar fark etmez.

Ve bu hak karşısında, kanun karşısında,

peygamber de, cumhurbaşkan da, en sıradan bir insan da aynı derecede eşittir.

Kızım Fatıma da olsa kolunu keserim.

Kolunu keserim hırsızlık yaptığında.

Bir de burada bakın çok önemli.

Bu ayet-i kerime, bir de Hristiyanlık'ta ilk günah inancını reddediyor.

Mesela malum Hristiyanlığı modern,

yani Hz. İsa'dan sonra bir noktada değişen Hristiyanlığa giren bir şey.

Hz. Adem'in işlediği günahtan bütün insanlara geçti.

Günah sirayet etmez. Bulaşıcı değildir. Yani böyle bir şey yoktur.

Örneğse bütün insanlar Hz. Adem'in günahıyla günahkar oldu.

Ya bir ferdin işlediği günahtan bana ne? Ben niye suçlanayım?

Ha şimdi burada hem bunu hukukta suçun şahsiliğini kabul edeceksiniz,

hem itikadınız hukuka aykırı olacak. Böyle bir şey olmaz.

Onlar bir de Hz. İsa'nın da bütün günahlarının cezasını çektiğini düşünüyor.

Ona geleceğim işte beraber.

Yani madem ya hukukta şahsiliği kabul etmeyeceksiniz, ya bir inancı kabul etmeyeceksiniz.

Çünkü dinde, diyelim İslam'da ve normal dinde bir sistemde hukuk bir ayrı, itikad bir ayrı konuşmaz.

Birbirinin aynı olması lazım. Çelişki olmaması lazım.

Hukukun gerçek hukuk, itikadın doğru itikad olması için burada çelişki olmaması lazım.

İşte bu neyi doğruyor? Bir noktada sapma olduğu zaman bir noktada ne doğruyor bu?

Haşa Cenab-ı Allah bir tarihte yarattığı yani bir kulun işlediği günahtan dolayı

bütün insanlar günahkar olduğu için bir zaman Oğul İsa şeklinde haşa geliyor,

ölerek onun günahını temizliyor, insanları temizlemiş oluyor.

Peki hala Hz. İsa'ya kadar gelinceye kadar geçen insanlar ne olacak?

Hepsi cehenneme o mantıkla gitmiştir.

Dolayısıyla yani işte bir noktada sapma olursa itikadda veya bir dinde orada kalmaz.

Yani merkezdeki böyle bir sapma muhite koskoca bir daire olarak yansır.

İşte Kur'ân-ı Kerim'de bunlar çok önemlidir.

Bu kaidelerin yani sadece fıkhı değil, aynı zamanda itikadla ilgilendirir, başka yere de ilgilendirir bu kaideler.

Son derece önemli.

Bunların tabi en başta bilinmesi lazım hocam.

Bilinmesi lazım. Temel prensipler olarak bunların tabi hepsinin bilinmesi lazım.

Bakın burada çok önemli.

Fahrettin Nazi Hazretleri'nin çok büyük bir tefsiri yani fabrikalarda tarihimizin yetiştirdiği,

diyelim zirvelerden çok zirveler var da birisi, çok tefsirlerde mesela görmezsiniz.

Yani fakihlerin bakması farklı oluyor biraz.

Müfessirlerin bakması farklı oluyor.

Muhaddislerin bakması farklı oluyor.

Sosyologların bakması farklı oluyor.

Herkes kendi penceresinden bakıyor.

Penceresinden ve Kur'ân-ı Kerim her birine, her bir seviyeye, her birine ayrı bir şey veriyor.

Burada Şeriat-ı Ricaz'da Üstad en önemli bir şeye değinir.

Der ki mesela işte Kur'ân-ı Kerim'de her şey bu kadar net olduğu halde yani ve hiç çelişki olmadığı halde

fakat bütün ayetler üzerinde neredeyse bütün müfessirler farklı farklı yorumlarda bulunuyor.

Nasıl izah etmeli deyince çok güzel soru der.

Der ki Kur'ân-ı Kerim bir döneme, bir asra, bir zamana, bir kavme,

belli şahıslara, belli şartlara göre inmiş bir kitap değildir.

İşte Kur'ân-ı Kerim öyle bir kitaptır ki kıyamete kadar her dönemde, her şartta, her seviyeden,

her mizaçtan, her mezaktan, her meşrepten, her meslekten insanı tatmin eder.

Zaten hocam herkes aynı şeyi anlasa mucize olmaz veya bir kitaplardan farklı olmaz.

Zaten ilahi kitap da böyle olmalı.

Yani bir çocuğu da tatmin eder, bir âmiyi de tatmin eder, bir âmâ'yı da tatmin eder,

sadece kulağı olan birini de tatmin eder okunuşuyla mesela.

Ondan sonra diyelim bir en büyük fizik profesörünü de tatmin eder, en büyük kimyacıyı da.

Hepsini Kur'ân-ı Kerim tatmin eder hangi seviyede olursa olsun.

Efendimiz'i de tatmin etmiş.

İşte bunun lafzını da aramak lazım.

Cevra'yı da.

Ondan lafzıyla yapar Kur'ân-ı Kerim.

İşte mesela burada çok önemli.

Herkes aynı derece bunu göremediği için, işte Hz. Üstad bir ilim adamlarından müteşekkil bir heyet Kur'ân tefsir etmeli diyor.

Bunun çok önemli bir misalini arz edeceğim.

Çünkü baktığım tefsirler içinde, yani bir Razi tefsirinde gördüm.

Elmalı tefsiri son derece çok şahsiyedir ama elmalı müfessir olmaktan önce de fakihtir.

Yani fakihliği müfessirinden öncedir elmalının.

Fakat onun tefsirinde de yok bu hususiyet.

Fahrettin Razi güzel görmüş.

Kur'ân-ı Kerim'de nikahın anlatıldığı her ayette erkek faildir.

Yani erkeğin kadını nikahlamasından bahsederken Kur'ân-ı Kerim bir yerde kadın erkeği nikahlamasından bahseder.

Burada Bakara Sûresi 230. ayette boşanmadan sonra mesela bir erkekle kadın arasında 3 defa boşanma cereyan etmiş

ve kadın artık tamamen boş hale gelmişse yani boşanma gerçekleşmişse hukuken

o kadının kocasına yeniden dönebilmesi için Kur'ân-ı Kerim bir şart koşar.

Aynı kocasına.

Aynı kocasına. 3 defa artık boşanma olmuşsa.

Bunun için kendi gönlüyle rızasıyla bir başka erkekle evlenmiş olması ve evlenme sadece bir akit olarak değil,

zifaf da olması gerekir.

Fiilen olacak yani.

Fiilen zifaf olması gerekir.

Kağıt üzerinde değil.

İşte burada enteresandır. Kur'ân-ı Kerim kadını fail olarak kullanır.

Özne yani.

Kadın erkeği nikahlamasından bahseder.

فَاِنْ تَلِّقَهَا فَلَا تَحُلُّ لَهُ مِنْ بَعْدُ حَتّٰى تَنْكِهَا زَوْجًا غَيْرًا

Burada tenkihada, bak bu çok müfessirin, alemlerin gözünden kaçan, fakih bir insanın aynı zamanda yakaladığı bir şey.

Tenkihâ burada müennes fiildir.

Yani yenkihâ deseydi burada yine erkek olmuş olurdu.

Fakat tenkihâ, oradaki noktanın aşağı değil yukarıda olması o kadar geniş bir saha açıyor ki.

Mesela şimdi burada hareketle şafiilerle, hanefiler arasında nikahın mahiyeti konusunda bir şey vardır.

Görüş ayrılığı vardır.

Ve bunu Fahir Razi Hazretleri tefsirinde iyi bir şafidir, iyi bir eşaridir.

Evli sünnet.

Dolayısıyla yani burada şafilerin yani görüşünü hakka çıkarmak için bu ayet temelinde uzun uzun mütalaalar serdirdiler.

Fakat çok harikadır yani.

Niye Kuran-ı Kerim burada başka yerlerde mesela kadını nikahlamada fail değil de burada fail kullanıyor?

Çok önemli.

Maalesef bunun iyi anlaşılmaması işte sonraki asırlarda İslâm dünyasında hülle denilen ve alay konusu olmuş İslâm adına

bu uygulamanın ortaya çıkmasına sebep olmuştur ki

burada kadının fail olarak zikredilmesi bunun caiz olamayacağına kesinlikle bir ispatıdır.

Olamayacağına.

Çünkü kadın orada burada kendisi bizzat seçecek.

Kendisi gidecek.

Yani kendi gönlüyle tamamen bir erkeğe varacak.

Ondan da geçinemezse normal bir evlilik yapacak.

Ondan da geçinemezse ayrılmak zorunda kalırsa ayrılırsa bir kucası alabilir.

Yani Kuran-ı Kerim'in bu aslında boşanma önüne getirdiği en büyük engellerden birisidir.

Yani bir manada engellerden birisi.

Cahidirme adına yani son derece önemlidir.

Ve hiçbir zamanda böyle meseleler suistimal edinmemelidir.

Edilmesi toplumda çok daha büyük ağır yaraların oluşmasına sebep olur.

Kuran-ı Kerim burada da işte bir zamiri.

Noktayla.

Noktayla diyelim.

Yer yerine tel kullanma Arapça ifadede.

Önümüze fevkalade bir her bakımdan ufuk aşmış, saha aşmış oluyor.

Bunları da bilince hocam okuyup dinlemesi ayrı bir zevk veriyor.

Evet tabii yani.

Bunların çözülmesi bazen fakir.

Hani bunu şey olarak yaşıyorum.

Kafama takılan böyle mesela 30 senelik meseleler vardır.

25 senelik meseleler vardır altından kalkamadığım.

Demek bunu hani Cenab-ı Allah biraz üzerine gitmek gerekiyor bunların.

Hiç farkında olmadan bir zaman keşfediyorsunuz, açılıveriyor Cenab-ı Allah'ın bir şeyine.

Onun verdiği zevki insana başka şey vermiyor.

Yani kafanızdaki 25 senelik bir çengel gitmiş oluyor.

Şimdi bir diğer mesele ayetler ayetleri tefsir eder muhakkak.

Mutlaka ayetlerin yani Kuran-ı Kerim'i çok iyi bilen bir insan

belki başka kaynağa ihtiyaç duymayacak şekilde

sünnetin teşrih sahası hariç

sünnetin teşrih sahası hariç

duymayacak şekilde Kuran'ı çok iyi lafzından anlayabilir.

Yani bir yerdeki ayet başka bir yerde.

Başka yerde tefsir edilir.

Yani çünkü birbiriyle çok münasebetler olduğu için ayetler

yani bir yerdeki ayetin başka bir yerde açıklandığını görürüz.

O zaman hocam bütün Kuran'ı hakim olmaya gerektiriyorsun.

Kuran'ı hakim olmaya çünkü Kuran-ı Kerim'in bir ayetini anlamak

adeta tamamını anlamaya bağlıdır.

İyice anlamak, her bakımını anlamak.

Dolayısıyla zaten her bir ayette Kuran'ın tamamı vardır denir.

Hatta Hazreti Ali'nin bir sözü vardır.

Kuran, Fatiha'dadır.

Fatiha, Besmele'dedir.

Besmele, başındaki B'dedir.

B'de altındaki noktadadır diyor.

Her şey bir noktadan çıktı.

Zaten Arapça'da harfler noktanın aldığı şekilde uzatılmış

veya bükülmüş şekillerdir yani normalde.

Bütün harfler el kalkmadan yazılır Arapça'da.

Nokta koymazsanız ayrıca yani hepsi.

Dolayısıyla mesela burada Elham Fatiha'da bizim mü'minler olarak

en önemli duamız,

اِخْتِنَا صِرَاطًا مُسْتَقِيمٌ

صِرَاطًا لَذِينَ اَمْتَا عَلَيْهِمْ

غَيْرِ مُعَظُمْ عَلَيْهِمْ وَلَا تُعَالِينَ

olması gerekiyor.

Çünkü bu o kadar...

Bu Allah'ın bize öğrettiği bir dua.

Fatiha'da.

Ve Fatiha'sız namaz bütün mezheplerde müttefiken olmaz.

Ve Hanefi'de olarak biz günde 40 rekat namaz kılıyoruz.

40 rekat.

Şeyler hariç.

Nafile namazlar hariç.

Ve bu 40 rekatta Fatiha okuyoruz.

40 defa.

40 defa Fatiha okurken Allah bize bu duayı yaptırıyor.

Yani bizi Ya Rabbi sıratı müstakimle ilet.

Ana meselemiz bizim bu.

Yani biz sıratı müstakimde değil miyiz?

Namaz kılıyoruz.

Allah'ın huzuruna çıkmışız.

Günde 40 defa.

Sıratı müstakimde değil miyiz de ilet diyoruz Cenab-ı Allah'a.

Fakat bunun çok manaları var.

Ayrı konu.

Yani demek ki burada sıratı müstakimde sabat manası.

Veyahut da hidayetin diyelim dereceleri olduğu gibi.

Burada çok önemli bir mana daha vardır.

Hiçbir zaman her gün, her düşüncemizde, her duygumuzda, her hareketimizde, her davranışımızda

hidayet üzere olmak çok zor bir şeydir.

Çok zor bir şeydir.

Yani onu muhafaza edebilmek, hidayeti.

Muhafaza edebilmek.

Daima doğru düşünmek, kalbimizin hep doğru atması,

hep doğru hareket etmek, doğru adım atmak bu çok zor bir şeydir.

İşte bundan dolayı Allah bu duayı bize devamlı yaptırıyor.

Sürekli yaptırıyor.

Ve bundan dolayı Peygamber Efendimiz sallallahu aleyhi ve sellem

bunun bir manada bir emir olan Hud suresinde

فَاسْتَقِمْ كَمَّا اُمِرْتْ

Yani her konuda sana ne emredilmişse onu dosdoğru yerine getir.

Dosdoğru ol.

Bu beni ihtiyar at diyor Efendimiz sallallahu aleyhi ve sellem.

Hatta kendisi günde diyor 70 veya 1 rivayette 100 defa

kalbimin dumanlandığını hissederim diyor.

Allah 100 defa istiğfar ederim diyor.

Bakın bir Peygamber hassasiyeti içinde.

Bizim ne kadar istiğfar etmemiz gerektiği buradan anlaşılabilir.

İşte ihtinat sırat-ı müstakim.

Fakat burada Cenab-ı Allah bize sırat-ı müstakimi tarif etmiyor.

Nedir bilemiyoruz.

Mesela Kur'an yolu demiyor.

Mesela İslam demiyor.

Ama burada demek ki insan fertleri olarak hepimiz

Kur'an'a ve sünnete bakarak sırat-ı müstakimi her meselede

ne olduğunu bilemediğimiz için

maalesef işte bu görünmeyince

her dönemde böyle çıkan bir takım darayat fırkaları gibi

bugün de bir takım darayat fırkaları ortaya çıkıyor ki

işte sadece Kur'an'la olur.

Kur'an Müslümanlığı.

Veya maalesef olur.

Bunun gibi fırkalar ortaya çıkıyor.

Herkes kendi yolunu sırat-ı müstakim olarak tarif ediyor.

Öyle bu defa da herkese göre bir sırat-ı müstakim çıkıyor.

Oysa burada işte Kur'an-ı Kerim

hepiniz diyor yani Kur'an-ı Kerim'den her meselede doğruyu çıkaramazsınız.

Fakat benim yarattığım bazı insanların vardır ki

size nimet olarak verdiğim

işte bu insanların yolu o sırat-ı müstakimin yoludur.

Kimdir bunlar işte?

Burada insanları önümüze çıkarıyor Allah.

سِرَاةَ الَّذ۪ينَ اَنَمْتَ عَلَيْهِمْ

Yani Yarabbi bizi sırat-ı müstakim hidayet eyle.

Nimet verdiğin insanların yoluna.

Yani sırat-ı müstakimde olan daima.

Düşüncede, davranışta, hissiyatta

hepsinde itikadla olan

ve bu yolda lehberlik yapanların bize yoluna hidayet eyle.

O şahıslara yönlendiriyor Allah.

Böyle birileri var meçhul değil.

Var her zaman olması lazım.

Örnekleri önünüzde var.

Hz. Üstad buradaki الَّذ۪ينَ'den

diyor ki İsmi Mesul denir.

Bunlar diyor aynen gökte yıldız gibi, güneş gibi,

ay gibi ortadadır.

Görmek isteyen için.

İşte kimdir bunlar?

Bunu tefsir ediyor Allah.

Nisa suresi 69. ayette tefsir ediyor Cenab-ı Allah.

أَسْلَامُ زُبِ اللّٰهِ وَمَنْ يُطِعِ اللّٰهَ وَالرَّسُولَ

Kim Allah ve Rasul'e itaat ederse

bakın demek ki bu zatları bulmanın

en önemli şartlarından birisi

Allah ve Rasul'e itaat ederse

فَاُوْلَيْكَ مِعَ الَّذ۪ينَ اَنْ اَمَ اللّٰهُ عَلَيْهِمْ

Onlar Allah'ın kendilerine nimet verdiklerine

beraberdirler, bulabilirler.

Kim bunlara?

مِنَ النَّبِيِّينَ

Bir. Nebiler.

Nebiler.

Bakın burada Enbiyâ demiyor.

Bu da çok önemli.

Enbiyâ Arapçada kırık cemî denir.

Kırık cemî azlık ifade eder.

Enbiyâ deseydi Nebilerin tamamını

bunlardan olmadığı haşa ortaya çıkardı.

Nebiyyin salim cemî yapıyor.

Sahih yani.

Kayıleri cemî yapıyor ki

bütün Nebiler buna dahildir.

Bakın bu da çok önemli.

Fakat bir yerde diyelim

Kur'an-ı Kerim mesela

Yahudilerin çok peygamberi katlettiğini buyururken

يُكَتْرُونَ اَنْبِيَّهُمْ

diyor.

Orada bakın kırık cemî.

Yani bütün Nebileri katletmediler.

Dişlerinden bazılarını katlettiler.

Arapçada çoğulların bile böyle

ayrı mâna ifade eden hususiyeti vardır.

Burada Nebiyye...

Bir de bunlar hocam işte o

tercüme ederken mahallede nasıl ifade edeceksiniz?

Veremiyorsunuz.

Veya parantezlerde izah etmeye çalışıyorsunuz yani.

Bir de Nebiyyin.

Yani Nebilerin tamamı bunlara dahildir.

Yani her bir Nebi

Peygamber Sırat-ı Müstakim'in rehberidir.

Sonra Sıddiğin.

Bakın burada bir Hazreti Ebu Bekir gibi.

Hazreti Ebu Bekir gibi.

Özü sözü doğru.

Hayatında yalana yer olmayan.

Ve bir insanın Sıddik olmasına

üç mâni vardır.

Hadîs-i şerifte geçen.

Bir, yalan.

İki, sözünde durmama.

Üç, ahde ve fahsızlık.

Şimdi bir dördüncü de birer ayette geliyor.

Düşmanlıkta sınır tanımama.

Münafıklık alametleri.

Oysa Sıddik bunlar

Peygamberliğin birinci vasfı Sıddıktır.

İslamiyetin birinci temeli Sıddıktır.

Yani doğruluktur.

Bir defa yalan söyleyen bir insanın

şeriat mahkemesinde, İslam'da

şahitliği ebeden kabul edilmez.

Bir defa söylemişse.

Çünkü emniyeti yıkmıştır.

Mesela bir Yahudi, bir Hristiyan.

Ehl-i kitabın şahitliği makbuldür.

Yalanları duyurmamışsa.

Fakat bir insan, bir mümin,

beş vakit namazda kılsa, oruçta tutsa, her sene hacca da gitse,

bir defa yalan söylemişse açıkta.

Ve bu artık yalancı damgası.

Bir manada onu alır kendisine.

Ve ikinci defada söylemeyeceğine

garanti olmadığı için

şahitliği mahkemede, adalet mahkemesinde

şahitliği kabul edilmez.

Bugün tonlarca yalan söyleyenler durumlarını

buradan kendilerine,

vecdanlarına havale ederim.

İşte burada Sıddig'in yani sadıkla değil, bakın

Sıddig, alabildiğine doğru

ağzından yalan çıkmayan,

sözü özüne, içi dışı ile beraber

top doğru insanlar.

Ve hayatları ile inandıkları davayı da

tasdik etmiş insanlar.

Hz. Ebu Bekir Efendimiz'in bunun

en zirvesidir. Ebu Bekir gibi insanlar.

Diğeri Şüheda.

Bakın Şüheda, Kur'an-ı Kerim'de

şehid tabiri

savaşta ölen manasında değil,

şahit manasında kullandır.

Savaşta ölen bir mümin

canını vermek de davası

uğrunda, davasının hakkaniyetine

şahitlik yaptığı için hayatı ile

mücahiden şehid denmiştir onlara.

Şehid demek...

Ölürken böyle bir şehadette bulunuyor.

Şehadette bulunuyor hayatı ile.

Bizim kayıp olarak inandığımız gerçekleri

müşahede eden insanlardır.

Mesela Hz. Ali Efendimiz der ki

ben görmediğime inanmam der.

Mesela görmediğime inanmam.

Perdeyi kayıp açsa, kayıp perdesi açsa

imanım, yakınım artmayacak.

Bizim kayıp olarak yani kayıp olarak

inandığımız bütün gerçekleri

o adeta görmüş yani.

İşitmiş, beş duyusuyla bunları algılamış,

idrak etmiş, doğruluğunu bizzat

hakka lakin yaşamış, tecrübe etmiş.

İşte şehid bunlardır.

Şehid insanlar bunlardır.

Bir diğeri salihin.

Yani yaptıkları her şey doğru olan.

Sulh yörüngeli olan.

Ve arızasız iş yapan insanlar.

Demek ki bu dörtten, bu dört gruptan

birinden birinde muhakkak

bundur. Nebilerin olmadığı

zamanda Efendimiz Sallâllâhü Aleyhi ve Sellem'den

sonra da bir sıddık, şehid veya

salih, Cenab-ı Allah yani bizim

kendisine ittibar etmemiz için sırat-ı

müstakimde olmak üzere mutlaka

bu insanları yaratır.

Biz kırk defa bunların yolunda olmayı istiyoruz

Cenab-ı Hak'tan. Evet, günde kırk

defa Ya Rabbi, kimse yani,

bu zamanda veya içinde bulunduğun

zamanda Allah'ım, bu sırat-ı

müstakim benim hayattaki birinci meselem

olan, sırat-ı müstakimde olma,

hidayet üzere olma, bunun rehberi

kimse, Allah'ım bunu bana buldur. Onun yoluna

beni ihsâ eyle. Bu mü'minin

birinci meselesidir, çok önemli.

Kur'ân-ı Kerim bunu ortaya koyuyor.

Bundan sonra Fâtiha'yı okurken

bunları hatırlarız, dualarımızı okuruz. İşte Kur'ân-ı

Kerim bu şekilde bir ayetiyle,

yani ayetleri birbirini tefsir eder.

Oradaki manayı başka yerde,

başka ayetlerde bulabiliriz yani.

Bunun dışında

Kur'ân-ı Kerim'de

yine

bazı cüz'î

hadiselerden

çok külli kanunlar çıkar.

Külli kanunlar çıkar.

Mesela bunlardan, Hüsat Üstad'ın

temas ettiği, burada kısaca ona temas edivereyim.

Mesela Kur'ân-ı Kerim

bir gaybî bir

hadiseden bahseder.

Yani Allah'ın

Hz. Âdem'i yarattıktan sonra

önce meleklere ben yeryüzünde bir halife

var edeceğim demesi,

meleklerin buna karşı Cenab-ı Allah'a

bir soru sorması. Yani

Ya Rabbi, ben fakir bazen

okuyucularla falan böyle sohbete

gittiğimde soru sormaktan insanlar

çekiniyor. Onları cesaretlendirmek

için bunu söylüyorum, arz ediyorum,

bakın diyorum. Melekler,

Allah'ın

emirlerine itiraz etmeyen,

O'nun her emrini yerine getiren

günahsız, masum kullarıdır.

Fakat böyle olmağına

rağmen, Cenab-ı Allah onları

Kur'ân'da böyle bize taktığını buyurmasına

rağmen, Cenab-ı Allah yeryüzünde

ben bir halife var edeceğim, kılacağım

dediği zaman, onlar

Cenab-ı Allah'a orada kan dökecek

ve bozguncunu çıkaracak birini

var edeceksin. Biz seni

hamdinde tesbih ediyoruz ve taklis ediyoruz.

Demek ki melekler Cenab-ı Allah

biliyorlar, Allah niye yaratır?

Kendisine ibadet etsinler diye.

Çünkü

وَمَا خَلَقْتُ الْجِنِّ وَاِنْسَ اِلَّا لِيَعْبُدُونَ

Ben cinleri ve insanları

ancak beni tanısın ve bana

ibadet etsinler diye yarattım. E melekler

diyor, Yarabbi biz seni

ibadetin her nebini yapıyoruz. Çünkü

ibadet nedir? Tesbihtir,

tahmidtir, taklistir.

Bunlar tabi ayrıca durulması gereken

konular ama özelliklerinde fakat şu anda

konumuz değil. Biz bütün envaiyle

sana ibadet ediyoruz.

Bu senin yaratacağın

insan, herhalde bunu

hususiyetini biliyorlar, hususiyetini

halife kelimesinden çıkarıyorlar

veya daha önce cinlerin, insandan

önce cinlerin yeryüzünde

bozgunculuk çıkarıp

oradaki hilafet vazifesi yerine

getiremediklerini

gördükleri için

yine bu insan, yaratacağın

bu halife kan dökecek, bozgunculuk

çıkaracak. Bizim gibi

ibadet etmesine mümkün değil.

Öyleyse bu neyi yaratıyorsun? Bakın hikmetini

sormaktan geri durmuyor melekler.

Diyorum ki melekler böyle Cenab-ı Allah

sormuş da hikmetini, yani

soru ilmin kapısıdır.

Soru sormaktan çekinmeyin diye

teşvik ediyor. Çünkü çok açık Kur'an-ı Kerim

bunu bize burada apacık olarak gösteriyor.

Allah da bunun karşısında

melekleri azarlamıyor. Hani bazen

öğretmenler, öğrenciden soru sorunca azarladılar.

Baba çocuğunu azarlayıverir. Cevap verip

onu tatmin edemeyecekse gayet tatmin etmek yerine

Allah böyle yapmıyor.

Siz nasıl bana soru soruyorsunuz demiyor.

Ama onların sorularını

bir fiil Cenab-ı Allah

sadece teorik olarak değil,

teorik değil, bizzat

orada bir sahne ile diyelim,

bir sahne ile

gözlerine hitap ederek onların sorularına Cenab-ı Allah

cevap veriyor orada. Ve buradan biz

pek olarak şeyden öğreniyoruz

bu gaybî hadiseden.

Ben sadece bir insan biliyorum

bu konuda. Kur'an-ı Kerim'de

ve İslam'da insanı tanıma adına

bunu merkeze alan bir insan biliyorum.

Çok önemli bir şey,

hadise olduğu halde, insanı tanıma adına

bize çok ışık tuttuğu halde

maalesef bunun üzerinde durulmamıştır.

Kur'an-ı Kerim'in çok yerinde geçtiği halde

bu mevzu.

Burada fakat... Bir de Cenab-ı Hak da hocam

bunu bize ayet olarak göndermekle

aslında haberdar ediyor.

Haberdar ediyor, üzerinde durun diyor.

Çok yerde geçer bu. Değişik boyutta geçer.

Çok sorular da zikredilir.

Burada işte Cenab-ı Allah neden halife

yapıyor? Halife yapmasının

veya yeryüzündeki

hilafetin mevzuu nedir?

Maksadı nedir?

O hilafet vazifesinin yapmayı

biz ne yaparsak, ne ile muvaffak olabiliriz?

Bunu bize öğretiyor işte burada.

Demek ki Hz. Adem'e

insana isimlerin öğretilmesi

meleklerin ibadetin önüne

geçiyor bir noktada.

Bu meleklere öğretilmeyen şeyler.

Öğretilmeyen şeyler bunlar. Onlar, melekler

o Hz. Adem'e öğretilen bir isimleri

bilmiyorlar. Zaten itiraf ediyorlar.

قَالُوا يَا أَرْمَلْنَا اِلَّا مَا أَلَّمْتَنَا

Ya Rabbi, yani Sen'in bize

öğrettiğin dışında biz bir ilmimiz yok.

Demek ki Hz. Adem'e

verilenler meleklere verilmemiş.

İnsan yeryüzünde, buradan

şunu da anlıyoruz. Cenab-ı Allah'ın

yeryüzünde en hoşlanmadığı iki

fiilden birisi kan dökmek,

birisi bozguncuruk yapmaktır.

Çünkü melekler bunu söylüyor.

Yani kan dökecek, bozguncuruk yapacak.

Bu son derece önemli.

İşte bu hilafet vazifesinin

ana dinamiği isimlerdir.

Ha bu isimler nedir işte?

Bunu Hz. Bediüzzaman'ın çok yirminci sözleri

üzerinde diyor. Eşya isimleri mi? Cenab-ı Hakkın

isimleri mi? Evet. Öncelikle eşyanın isimleri

diyor. Çünkü, yani Hz. Adem

yeryüzünde hayatına başladığında tanımadığı

bir yere gelmedi.

Yani Cenab-ı Allah ona bütün eşyanın

isimlerini tek tek öğrettiği gibi

artık o ilk konuştuğu dil neydi?

Bilemiyoruz. Süryanece mi? Aramece mi?

Arapça mı? Yani o dili

bilmiyoruz. Bilemiyoruz.

Aslında tarih kitapları biraz sanki

ilk insanı biraz ilkel tarif ederken

bu ayetlerinde bilmiyoruz. Tabii ayetlerinde durabiliyoruz

inşallah ileride. Bu tamamen

batının yani yaratılış

ve insana bakışından. Çünkü onlar için

insan böyle işte

minerallerden başladı, işte bitkilerden

hayvanlara sonra hayvanlardan insan meydana

geldi. O hiçbir şey bilmeyeden

böyle dünyaya geldi. İşte bir maymundan

oldu. Kıllı mıllı bir varlık affedersiniz.

Ondan sonra şeyde başladı

mağarada falan. Tamamen kurgu.

Bütün öyle bir kurgu üzerine ilerlemeci

bir tarih anlayışı olduğu için

böyle dini de tanımayan

külliyen yalan ve yanlış yani.

Müslümanlar da öyle şey yapıyor.

Maalesef. Hazreti Adem

yeryüzünde hayata başladığı zaman eşyayı tanıyordu.

Evet eşyayı tanıyordu.

Ve icmali olarak Allah

yeryüzünde münasebette bulunacağı

bütün eşyayı ona tanıttı.

Ve kullanacağı eşyaları da tanıttı. Sadece

bunların isimlerini tanıtmakla mesela

bu taştır, ağaçtır, sudur efendim

işte şu yiyeceklerdir demedi Allah.

Bir de onların

çok enteresan bakın burada

وَعَلَّمَ اَدَمَ الْاِسْمَاءَ كُلَّهَا

diyor. Yani burada

kullanılan zamir.

Kullanılan zamir

şuurlar için kullanılan zamir.

Yani sadece

eşyanı değil

kendi neslinden gelecek insanlara da

Allah gösteriyor ona. Ve bir tarafta

bunları gösterirken Hazreti Hüsnü Aleyhisselam

çok buradan çıkardığı mana vardır.

Onların lef-i muhafızdaki

şekillerini de gösterdi diyor.

Yani Adem

yeryüzüne geldiğinde insan taşı tan

biliyordu. Toprağı

biliyordu. Suyu biliyordu.

Neleri yiyip neleri yemeyeceğini

biliyordu. Çok basit

bir şey vereyim. Çok basit bir şey vereyim.

Mesela yeni doğmuş bir çocuğu

bazı bu

Hayy bin Yegzan

romanından İbni Tüfeği'nin

bunu Robinson Crusda

Isıza'da kopyalamıştır yani

aslında. Ondan önce yazılmıştır o Tüfeği

Hayy bin Yegzan.

Uyanığın oğlu diri yani.

Şimdi orada

böyle bunun gibi mesela

romanlara girmiş. Çocuğu annesinden doğar doğmaz

bir ormana bıraksak

bu çocuk orada büyüse

herhangi bir şekilde büyüse

bu defa kendi

neyin yiyeceğini neyin yemeyeceğini bilmeden

ormanda kaç gün yaşayabilir?

Yanılma yoluyla

insan hayatta kalabilir mi

yiyecekler konusunda? Evde bile

gider bir tane zehirli şey yer.

Orada zehirli şey 3 gün 5 gün

kalabilir ayakta. Bu bile insanlığın

bugün modern tarihi iddia ettiği gibi

hiçbir şey bilmeden dünyaya bırakıldığında

balıkçılık yaptı. Sonra şunu

yaptı. Bunlar izah edilecek şeyler değil.

Bizim çocuk önce çamaşır

sularının yanına gidiyor.

Dolayısıyla öğretilmeden bir insan

yani Allah öğretmeden yeryüzüne gelse

hayatı idam ettiremezdi.

Kati idam ettiremezdi.

İşte Allah işte burada

bu Allah'ın Adem'e öğrettiği isimler

daha sonra ilimlerle

tafsir ediliyor. Her peygamber

bir ilmin diyelim

gelişmesinde yine bir rehberlik

yapıyor. Daha sonra da peygamberlik

bittikten sonra artık zaten peygambere

ihtiyaç olmadığından ilim adamları

yaptıkları keşiflerle, büyük keşiflerle

bu defa bu insan hilafetine

hizmet etmiş oluyorlar. Bu

bugün bizim Müslümanların anlamadığı

çok önemli meseledir. O bakımdan

Müslümanların bir yanında dinde

çok dikkatli olmak gerektiği gibi

diğer yanda ilimler, fizik, kimya,

biyoloji, tıp bunlara da

gerçek görüngelerini oturtup

Kur'an nazarıyla bunlara bakıp

bu da yeryüzünün hilafe, halife olmanın

şartlarındandır. Yeryüzünde hakimiyetin

şartlarındandır. Hazreti Adem

bunun da meleklere insan

rücan yani üstün kılınmıştır.

Öyleyse bizim bunları herkesten çok

daha fazla önem vermemiz gerekir.

Bunda bir hadise, yüzüğü bir hadiseyle

Kur'an-ı Kerim bizim önümüze

tevkalade işte bugün bilim felsefesi denilen

İslam ve bilim denilen meselede

hem doğruyu hem de pevka edebi

çalışılması gereken sağ açıyor.

Hocam süremizin sonuna geldik.

Çok istifadeli bir program oldu.

Ağzınıza sağlık. Kıymetli seyircilerimiz

bugün bize ayrılan sürenin sonuna geldik.

Önümüzdeki hafta görüşmek üzere.

Hoşçakalın.