The Qur’an Horizon - Episode 3, Part 2

Değerli seyircilerimiz tekrar beraberiz.

Hocam aradan önce tefsirlerdeki ihtilafların sebeplerini konuşmuştuk.

Evet.

Müsaade ederseniz şimdi de Kur'an-ı Kerim'deki bir ayeti anlamak için bütün Kur'an'ı anlamak lazım diye geçen hafta konuşmuştuk.

Bunun üzerinde biraz duralım istiyorum.

Yine Hazreti Üstad'ın çok önemli tespitlerinden Kur'an-ı Kerim'in diyor,

yani yıldızlar gibi her bir ayetin diğerlerine bakan bir gözü, onlara dönü gözü vardır diyor.

Yani nasıl organizma, vücut bir organizma ise, kainat böyle bir organizma ise,

belki daha önce arz edilmiş olabilir.

Mesela bir elmanın, bir zaman bir öğretmen arkadaş sormuştu, bir elmanın fiyatı ne kadardır?

Kiraz da diyebiliriz.

Kimseden ses çıkmayınca bir elmanın, kirazın fiyatı bütün kainattır demişti.

Niye?

Çünkü bakın yani bir kirazın elmanı elde etmek için toprağa ihtiyaç var.

Suya yani yağmura ihtiyaç var.

Elma ve çekirdeğine, kiraz çekirdeğine ihtiyaç var.

Sonra bu elma ve kiraz çekirdeğindeki çimlenme hususiyetine, ağaç olma ihtiyaç var.

Havaya ihtiyaç var.

Ayrıca mevsim üzerinden, bunun mevsimlerin ve günlerin geçmesine,

dolayısıyla dünyanın kendi ve güneş etrafında dönmesine ihtiyaç var.

Dolayısıyla kainatın şu andaki sistemde kurulmuş olmasına ihtiyaç var.

Demek ki kainatta her şey birbirinin yardımına koşuyor.

En büyük şeyler, en küçük şeyin yardımına koşuyor.

Tam bir tabi var ve hepsi birbirine işten alakalı.

Biz alışık olduğumuz için çok basit geliyor tabi hocam.

Dolayısıyla bir kiraz, bir elma da bizim yetiştirdiğimiz, yediğimizdir.

Bizim oradaki dahlimiz trilyonda bir bir yetmez.

Katriyonda bir dahi yetmez.

O tamamen Allah'ın bize dallar, semeratı, rahmet namına verir diyor Üstad.

Allah rahmetinden onun bize verdiği birer nimettir onlar, nimettir.

Fakat Cenab-ı Allah o kadar bize acıyor ki,

o verdiği her nimette onun hissesi adeta sonsuz iken, bizim hissemiz bir iken,

bu defa siz verdiğimin kırkta birini diyor, fakire verin diyor mesela.

Ama biz onu da maalesef vermemekten hata ediyor insanlar.

O elhamdülillah deyin hiç değilse diyor, onu bile demekten aciz kalıyoruz çoğumuz.

Aciz kalıyoruz, çok doğru.

Nasıl vücut da böyledir mesela?

Bir vücutta yüz trilyon hücre var deniyor.

Şimdi bütün bakın, Allah hepimizi muhafaza etsin,

kanser denilen şey bu hücrelerden birisinin devreden çıkmasıdır.

Anarşist hale gelmesidir.

Bir kanser bütün bir vücudu ölüme götürebiliyor.

Ne anlıyoruz bundan?

Demek ki bütün vücudun o kadar hücre birbirine münasebet halinde.

Her organ birbirine münasebet halinde.

Aynen bunun gibi Kur'an-ı Kerim'deki ayetler de birbirine tam münasebet halindedir.

Öyle ki özellikle bazı yani çok belki çoğu ayetleri anlamak,

Kur'an'ın tamamını anlamaya vabestedir.

Bir de burada şu hususiyet var.

İki tane misal harcayacağım, inşallah vaktimiz de müsaade eder, yeter.

Şimdi önemli iki misal.

Bir de her ayette, üstad dört tane maksat diyor,

yani Kur'an'dan dört maksat her ayette vardır.

Cenab-ı Allah'ın varlığını, bildiğini tespit ve ispat bize anlatma,

nübüvvet, ahiret, adalet, ibadet.

Bunun gibi her ayetlerde adeta bütün kelamın, bütün fıkhın,

bütün İslam'ın ve diğer ilimlerin de kaidelerini bulabiliyoruz.

Önce bir misal harcadayım burada.

Ve maalelerde de maalesef çok yanlış verilen bir maal olduğu için

ben biraz fakirde ben ilk maalede yanlış vermişim onu.

Sonra düzelttim, Allah'a düzelttim.

Onu da arz edeceğim.

Şimdi İsra suresinin kırk dördüncü ayeti.

Cenab-ı Allah buyururken,

سَبْحُونَهُ السَّمٰوَاتِ وَسَبْعُوا وَالْعَرْضُ وَمَنْ ف۪يهِمْ

Çok muhtevevver ayette oralara girmeyeceğim.

Yani yedi gök, yedi sema ve arz, yeryüzü

ve bunların içinde bulunan her men diyor, her şuurlu.

Yani bunda Cenab-ı Allah enteresan.

Adeta yani bak çünkü manevi anlamında çok önemli bu.

Taşları, toprakları, güneşi, ayı, yıldızları, hayvan, insan, ağaç

hepsini şuurlu varlık olarak burada gösterdiğimize.

Ve men.

Çünkü men Arapçada, Kur'an'da en azından canlı ve şuurlu varlıklar için kullanılır.

Men.

Hem onları canlı hem de şuurlu varlıklar için bize burada gösteriyor Allah.

Neyde? Cenab-ı Allah'ı tesbih etmeden.

Cenab-ı Allah'ı tesbih etmeden insanla taşın toprağın farkı yok.

Farkı yok.

Hepsi şuurunda yani.

وَاِنْ مِنْ شَيْءٍ اِلَّا يُسَبِّهُ

Hiçbir şey yoktur ki tesbih ediyor olmasın.

وَبِحَمْدِهِ

Yani Allah'ı sadece tesbih değil, hamd ile beraber tesbih ediyor olmasın.

Sadece tesbih etmiyor, hamd ediyor bunları Allah'a.

وَلَكِنَّ تَفْقَهُونَ تَسْبِحَهُمْ

Fakat siz onların tesbihini fıkh etmez, anlamazsınız.

إِنَّهُ كَانِ حَلِيمًا وَغَفُورًا

Fakat Allah diyor halimdir, sizi cezalandırmaz, hemen mühlet verir.

Gafur bir de çok bağışlayandır diyor, günahlarınızı affeder, mağfiret buyurur.

Şimdi buna maalesef verilen mana, tesbih ve hamdin manası bilinemediği için bir.

Buradaki men, şuurlu olarak kullanılmasının farkına varılmadığı için çoğu mahallelerde,

bir mahallede diğerinden aynı yanlış manayı alarak maalesef tekrar ediyor, tekrar ediyor.

Ve buradaki onların tesbihini anlamazsınız, anlayamazsınız diye verilmiş, anlayamazsınız.

E ben onların tesbihini anlayamıyorsam, hamdini anlayamıyorsam, Cenab-ı Allah bunu niye zikrediyor?

Onun dışında bakalım, çünkü buradaki ayet yukarıdan böyle siyak ve sibakında,

yine bakın çok hemen üzerinde bu, der ki yine Cenab-ı Allah, hemen ayette.

قُلْ لَوْ كَانَ مَعَهُ اِلْاٰلِهَةُ كَمَا يَقُولُونَ اِذَا لَبْتَعُوا اِلٰى ذِي الْاَشْرِ سَب۪يلَ

Eğer bütün kainatta hakim birden fazla ilah olmuş olsaydı bu müşriklerin iddia ettiği gibi, bazılarının iddia ettiği gibi,

o zaman bütün bu ilahlar, hepsi diyor kainattaki otoriteyi, idareyi ele geçirmek çalışırdı.

Fesat çıkardı.

Demek ki kainatın tamamına baktığımızda, buradaki taşa, toprağa, zerrelere, güneşe, aya, yıldızlara, ağaca, çiçeğe, böceğe, çekirdeğe, tohuma,

insana, hayvana, her türlü baktığımızda, bunların hepsinin Cenab-ı Allah'ın var ve bir, şeriksiz olduğunu bize Allah denildir diyor.

Bunları Allah bu şekilde zikrediyor.

Yani Kur'an-ı Kerim'in belki dörtte biri bu kainattaki delilleri serdediyor.

Bunu anlayamazsınız, manası veremezseniz, verirsek biz o zaman, Allah bunları boşuna serdediyor demek.

Kainat kitabı bize Allah'ın bildiği adına hiçbir şey vermiyor demek.

Yani boşuna vermiyor demek.

Ne kadar yanlış mana.

Neden kaynaklanıyor bu?

Tesbih deyince insanlar şöyle anlıyor.

Tesbih edip, Sübhane Allah, Sübhane Allah, Sübhane Allah manasını bilmeden.

Oysa tesbih şu demektir.

Yani Cenab-ı Allah ona yakıştırılan her türlü şirkten veya ona yakışmayan her türlü sıfattan beridir, uzaktır.

Örneğse kainattaki çiçekten, böcekten, arıdan, gülden, denizlere, sulara, toprağa, taşa, neye bakarsak bakalım.

Bunların hepsi Cenab-ı Allah'ın şerikenin olamayacağını bize ispatlar.

Yani varlığıyla ispatlanır.

Varlığın ve biriğin ispatlar.

Yani ispatları Allah'ın.

İspatlamakla kalmaz, bir de hamd eder.

Hamdin bir önemli manası şudur.

Nasıl tesbih Cenab-ı Allah'ın selbi sıfatlarıyla,

yani ona yakışmayan fakat maalesef ona yakıştırılan bir takım sıfatlardan Allah'ı tenzih etmek manasıdır tesbih.

Hamd ise Cenab-ı Allah'ı zatî ve sübûti sıfatlarıyla tanımak demektir.

Onlarla anmak demektir.

Allah vardır.

Allah birdir.

Allah yaratıklara benzemez.

Allah zaman ve mekanın da ötesidir.

Allah aynı zamanda sonsuz ilim, kudret, irade sahibidir.

Allah her şeyi görür.

Allah her şeyi bilir.

Allah her şeyi duyar.

Şimdi bunlar da işte kâinata diyor Cenab-ı Allah,

ondaki her bir şeye, şeyi dahil neye bakarsanız bakın,

hem diyor Allah'ın şeriki olamayacağını,

sizin ona yakıştırdığınız sıfatların Cenab-ı Allah'ın söz konusu olamayacağını

ve anladığınız gibi Cenab-ı Allah'ı diyor nesil bir Allah olduğunu da diyor keşfedebilirsiniz.

Fakat diyor siz bunu anlamıyorsunuz diyor Allah.

Anlamıyorsunuz.

Ne yapıyoruz anlamıyoruz da?

Bakın bunu destekleyen bir başka ayette.

Ancak şöyle buyuruyor Cenab-ı Allah.

وَكَأَيِّمْ مِنْ اٰيَةٍ فِى السَّمَاوَاتِ وَالْاَرْضِ

Göklerde ve yerde nice çok deriller var ki,

ayetler var ki Allah'ın varlığına, bildiğine.

يَمُرُّونَ عَلَيْهَا

Fakat insanlar maalesef onların üzerinde çiğner geçer onları.

وَهُمْ عَنْهَا مُرِزُونَ

Hiç onlara bakmazlar.

Hiç onları incelemezler.

Onlara böyle yani nedir bu diye üzerinde düşünmezler.

Bunun manası nedir düşünmezler.

Ne olur bunun neticesinde?

وَمَا يُبْمُنُ اَكْسَرُهُمْ بِاللَّهِ اِلَّا وَهُمْ مُشْرِكُنَ

O insanların pek çoğundan dolayı da Allah'a iman etse bile ancak şirk koşarak, müşrikler olarak iman ederler.

Demek ki biz gözü kapalı bakıyoruz.

Kulağımız kapalı bakıyoruz.

Kalbimiz mühürlü baktığımız için onların tesbihini anlamıyoruz.

Fakat şimdi bu aynı zamanda bize önemli bir ufuk açıyor.

Maturidiler ve eşariler arasında bakın bir anlaşmazlık mevzuu vardır.

Eşariler der ki, eğer Allah Resûlü göndermezse insanlar Allah'ı tanımakla mükellef değildir.

Maturidiler der ki, hayır aklıyla Allah'ın varlığını bulmakla mükelleftir.

İkisi de doğru.

Hayat ikisini de doğru çıkarıyor bize.

Fakat nasıl ikisi de doğru?

Şimdi ben ilk manalarda maalesef bu manalar verildiği için maalesef anlayamazsınız.

Sonra kafamda birden bir gün böyle dank etti birden.

Dedim ki,

اِنَّهُ كَانِ حَلِيمًا غَفُورًا

Bu da üstadım bize öğretti.

Ayetleri anlamada fezleke denilen bu sonuçlar, son cümlede çok önemlidir.

Böyle bir ayette dedim.

Yani böyle bir ayette.

Çünkü yukarıdan beri yine şirk reddediliyor.

Tehvit ispat ediliyor.

Ayet aynı şekilde.

Böyle bir ayet dedim.

Niye halime gafurla bitiyor?

Bunun mesele azim, mecit gibi Cenab-ı Allah'ın...

Yani bir suç işlemişsiniz gibi bir hitabı var Cenab-ı Hakk'ın.

Çünkü Allah razı olsun.

Suç var ki, ortada işlenen bir suç var ki,

Allah diyoruz hemen cezalandırmıyor.

İşlenen bir suç var ki,

غَفُورْ

Allah size mağfiret buyuruyor.

Nedir bu suç?

İşte kainatın tesbihini ve her şeyin hamdini Allah'ıma.

Allah'ımız gerektiği halde Allah'ıma.

Öyleyse burada Peygamber'e ne gerek var?

Şimdi burada işte hem maturiler hem eşariler haklı.

Niye haklı?

Allah insanı yaratırken,

Cenab-ı Allah yani kainattaki bütün her şeye bakarak

kendisini tanıyacak bir donanımla yaratıyor bizi Allah.

Öyle bir donanım veriyor.

Fakat bir hadiste buyurulduğu gibi,

her insan diyor Müslüman fıtratı üzere doğar.

Yani biz bir Peygamber gelmeden de

kainatı bakarak Cenab-ı Allah'ın varlığını ve birliğini

O'nun sıfatlarıyla tanıyacak bir donanımla dünyaya geliyoruz.

Bir kuvve, bir potansiyel var.

Bir potansiyel var, Allah gönderiyor.

Fakat daha sonra diyor Efendimiz sallallahu aleyhi ve sellem,

anası babası diyor veya aldığı çevre,

yani okul, eğitim,

bütün bunlar onu diyor başka Hristiyan yapar,

Mecusi yapar, Yahudi yapar

veya Allah muhafaza ateist yapar, başka şey yapar.

Demek ki bu donanım,

insandaki bu donanımı,

eğitim, aile, çevre bunlar işlemez hale getiriyor.

Gözü kör ediyor o ayete,

kulağı duymaz ediyor

ve kalbi de artık tamamen

kapanmış hale getiriyor yani ona karşı.

İşte Allah bu defa o gözü yeniden açmak,

kulağı yeniden duyar hale getirmek,

kalbi işler hale getirmek için peygamber gönderiyor.

İşte Cenab-ı Allah buyuruyor ki burada,

şu anda diyor içinde bulunduğunuz konum gereği,

bunlar suç sizin değil diyor yani.

Size çünkü böyle bir anne baba yanlışı yönlendirdi,

çevreniz yanlışı yönlendirdi, işlemez hale getirdi.

Dolayısıyla Allah diyor şu anda tanımıyorsunuz diye

kainattan bu ayetlerden sizi diyor cezalandırmıyor.

Size mağfiretinden ve hilminden peygamber gönderiyor.

Ama diyor artık peygamberin onca delillere,

o sizi gözünüzü açmasına,

kulağınızı açmasına,

kalbinizi işler hale götürmesine rağmen iman etmiyorsanız,

işte orada mesulsünüz diyor.

Orada mesulsünüz.

İşte burada maturidi ve eşari barışıyor.

İkisi de doğru aslında, ikisi de doğru.

Kelamın en önemli bir meselesini,

bize burada ayet-i kerime,

zahiren baktığınızda bununla alakalı gibi değil ama,

fakat tefsir kaideleri,

Kur'an Üslubu'nun noktasında baktığımızda ki,

Allah razı olsun Hazreti Üstad'ın,

bu şeyle fezleke ile bize bunu ortaya koyuyor.

Ama bakın bir ayette,

tevkaya da kaideler koyduğu gibi,

biz bunu diğer ayetlerle bir araya ele aldığımızda da,

o ayetin asıl oradaki manaya ulaşabiliyoruz.

Yani bu bakımdan ayetlerin anlamı,

hem bütün Kur'an'ı anlamaya bağlı oluyor,

aynı zamanda her bir ayet,

Kur'an'ın tamamını anlamaya da bir katkıda bulunuyor.

Yani yine bunu Hazreti Üstad'dan değerlendirmesiyle,

her bir ayetin Kur'an içinde bir ferdi varlığı var.

Yani kendi başına da bir mana ifade ediliyor sadece.

Elbette. Bu ayeti alsanız,

çok ayetler böyledir.

Kur'an-ı Kerim'in başka bir yerine götürün yerleştirin, yadırgamaz.

O yine yerleştirdiğiniz ayetler içinde,

muhakkak münasebet bulursunuz.

Bunun yanısına fakat bir de,

her bir ayetin,

yani Kur'an-ı Kerim ile bir külfert,

yani kül cüz,

bütün parça münasebeti var bir fert.

Gökyüzündeki yıldızlar gibi hocam,

tek başına da bir yıldız.

Bir de külli cüz'i münasebeti var.

Her bir ayet âdete anlaşılmak adına,

Kur'an'ın tamamına muhtaç.

Fakat her bir ayet,

Kur'an'ın tamamını anlamada fevkalade bir katkıda bulunuyor.

Bu Allah kelamı.

Ne yandan baksanız,

Salih sahile var, biri birine diyebilir.

Bütün bir Allah kelamı yani.

Allah kelamı.

Şimdi ben bir misal daha harcetmek istiyordum,

ama belki ona girmeyelim.

Çünkü çok uzuyor.

Bir yeri gelince harcedebilirim yani,

zamanı gelince.

Şimdi buradan size en hoşunu harcedeceğim,

tefsirle alakalı olarak,

önceki sorunuza müfesselerim farklı farklı.

Şimdi burada bize çok önem veriyor.

Kur'an'ı anlamada,

tefsir adına alimlerimizin çıkardığı çok önemli kaydeler var.

Mesela Kur'an'daki ayetler,

bazen mutlak gelir.

Genel hüküm yani.

Yani Cenab-ı Allah genel olarak belirtiyor.

Fakat bu genel olan,

ortaya koyulan hüküm,

zamana, şarta, kişiye göre değişikler arz eder.

Yani mutlak bir hakikat o.

Fakat bütün mutlak hakikatlerin,

izafe yansımaları vardır bizim hayatımızda.

Yani bu hayatımızdaki çok çeşitlilik,

fevkalade çeşit, sonsuz adeta çeşitlilik,

her bir ayetinde o çeşitliliğe bakan bir yansıması olur.

Bunu Suat Hocam'ın çok güzel izahı var,

mahallinde.

Çok hoşuma gitmişti.

Aynı, müteşabih kelimesini anlatırken bunu da tarif ediyor.

Bir avize düşünün yani.

Bir avizede yüz binlerce ışık var, şey var,

ampul var.

Her ampul farklı renkler ve farklı çeşitler.

Farklı şekilde.

İşte oradaki güneşin diyelim tek rengi,

güneşin tek rengi orada

veya ışığın tek rengi,

beyaz o renk,

o ampullerin her birinde

ampulün şekline göre ve rengine göre yansıyor.

Dolayısıyla hepsi doğru onların.

Veya güneşin yedi renkli renginin

her şeye ayrı renk verilmesi.

Hepsi doğru.

Fakat o doğruyu alan,

o alan her bir cisim,

kendi kapasitesine göre ona bir şekil veriyor.

Veya suyun geleceği gibi.

Sizin ailenize ne yansıyorsa o.

Alması gibi.

İşte bu çok önemli.

Kur'an'ı anlamada bir de bu çok önemlidir.

Burada Hazreti Üstad'ın verdiği çok önemli misal var.

Mesela Kur'an-ı Kerim,

اَيْ اَلَّذ۪ينَ اٰمَنُوا عَمِلُوا الصَّالِحَاتِ

der.

İman edenler etkiler ve salih amel işler der bunlar.

Ne de salih amel,

açıklamaz bunlara Kur'an-ı Kerim.

Bunu niye bırakır?

Çünkü Üstad diyor ki,

bazen, bazı şartta, bazı durumda salih olan bir amel,

bazen olmaz.

Misal ne veriyor?

Mesela bir kuvvetlinin,

zayıfa karşı bir izzet-i nefis göstermesi,

aslında bir kibir olur.

Gerek yok ki zaten zayıf.

Yani vursa düşürecek.

Fakat zayıfın diyor,

ona karşı o izzet-i nefis değil.

Tevazu, mütevazi davranmalı.

Kuvvetli zayıfa karşı.

Zayıfın kuvvetliye karşı diyor,

izzet-i nefis göstermesi diyor,

aslında bir şeydir.

Tevazu gösterilmesi diyor,

salih bir ameldir.

Zaten sen kuvvetliye karşı,

burada ezilirsin.

Ezik durmanın manası yok.

Kuvvetlinin zayıfa karşı,

izzet-i nefsi,

bir talih kötü amelken,

zayıfın kuvvetliye karşı,

izzet-i nefiste bulunması,

salih bir ameldir.

Çünkü orada celil olunmaz.

Orada tevazu zaten,

yapabileceğin bir şey yok ki,

tevazu gösteriyorsun.

Aynı şekilde mesela,

bir idarecinin diyor,

kendi makamındaki vakarı,

salih bir ameldir.

Mesela bir idareci,

benim başıma idareci tayin edilmiş.

Benden çok da genç olabilir.

Ama onun huzuruna girerken,

ben o makamın gereği şekilde ona

hürmet gösteririm.

İdareci de bana davranırken,

orada arkadaş gibi değil.

Makamın gereği gibi davranmalı.

Makamının gerektiği şekilde davranmalı.

Oradaki,

o makamının gerektiği şekilde davranması,

salih bir ameldir.

Oradaki makam neyi gerektiriyor,

ona göre.

Fakat aynı kişi,

ben komşulara gitmişim,

kendisine akşam bir arkadaşlığa gitmişim.

Orada da idareci gibi davranırsa,

işte bu diyor,

salih bir amel olmaz.

O orada kibir olur.

Dolayısıyla,

ben de orada idareci gibi değil,

ev sahibi bir misafirim.

Orada artık bir idareci,

idare edilen münasebeti değil,

ev sahibi,

misafir,

arkadaş münasebeti devreye girer.

Dolayısıyla,

işte burada,

oradaki davranış şekli değişir.

Bundan dolayı,

Kur'an-ı Kerim,

amel-i salihatı şey bırakır diyor,

mutlak bırakır.

İşte bunlar,

bu,

Kur'an-ı Kerim'deki bu ifadeler,

zamana şarta göre taklit edilir.

Sınırlandırılır.

Ayrı şekil alır.

Mesela salih amel bir dönemde,

çok nafile namaz kılmak salih amelken,

başka bir dönemde cihat ön plana çıkabilir mi?

O da anlaşılabilir mi?

Bu şu,

bu biraz tabii farklı bir şey.

Yani bunlarda farklı şeyler ortaya çıkıyor.

Mesela,

şöyle bir misal verelim.

Savaş,

savaşmak İslam'ın şartlarından değildir.

Cihat,

beş şartından değildir İslam'ın.

Bunlara İslam'da müeyyidat denir.

Yani dini koruma adına bunlar,

adeta dinin etrafına birer duvardır,

örülmüş duvarlar.

Veya onu koruma adına,

bir takım kaleler,

kalelere yerleştirilmiş birer diyelim silahlar gibidir bunlar.

Geri gelince bunlar kullanılır.

Fakat öyle olur ki,

Ramazan ayında,

savaşa çıkmak mecburiyetine kararsınız.

O zaman Efendimiz sallallahu aleyhi ve sellem,

böyle bir Ramazan'da,

savaşa çıktığında,

buyuruyor ki,

oruçlarınızı açın diyor.

Bazı sahabeden bazıları bunu yorumluyorlar.

Efendimiz hani açın,

bunu emretmedi.

İstihbabi,

açarsanız iyi olur dedi.

Denir yani bunu.

İyi olur dedi.

Biz akşama kadar dayanabiliriz.

Fakat oruçlar bu defa,

orada ordugah kuruluyor,

çadırlar kuruluyor falan,

yemekler falan yapılacak.

Orucu açanlar bu defa bu işleri yapıyor.

Oruçlu olanlar oturuyor.

Efendimiz buyuruyor ki,

bugün diyor,

bütün sevabı orucu açanlar aldı.

Emredilmiş artık.

Çünkü savaş hali,

orucu kaldırmıyorsa,

o savaşın kazanılması,

orada orucu açmak fazilettir,

tutmak değil.

Çünkü oruçtan dolayı güçsüz düşebilirsiniz.

Tabii güçsüz düşer,

savaşı kaybedince ne oruç kalır,

ne din kalır.

Orada savaş,

oruçtan daha önemli hale gelir.

Yani hususi fazilet,

bazen hususi bir durumda,

hususi fazilette,

daha faziletlinin önüne geçebilir.

Yani daha az fazilette olan,

mesela hiçbir insan peygamberi geçemez.

Fakat bir insan diyelim,

peygamber efendimizden çok daha imarangoz olabilir.

Orada bile yani.

Fakat dini noktada diyelim,

mesela sahabe aşılamaz.

Sahabe çok büyüktür ama,

ilimde diyelim,

cengaverlikte,

bazı faziletlerde,

sahabeden sonra giren insanlar,

sahabeden bazı insanları aşabilir.

Fakat bu,

umumi fazilet ayrıdır.

Hususi fazilet ayrıdır.

Bunun gibi,

dinin emirlerinde de,

bazı hususi faziletler,

hususi fazileti olan ameller,

şarta göre diyelim,

daha faziletlerin önüne geçebilir.

İşte savaşta,

mesela namaz hiçbir zaman terk edilmez.

Fakat Hendek Savaşı'nda,

göğüs göğüsle çarpışma anında,

büyük bir efendimiz,

öğle, ikindi akşam namazlarını kılamamış,

yastıktan sonra kaza etmiştir.

Demek ki,

en önemli mücadele olan namazın bile,

savaşta cephe,

göğüs göğüsle çarpışıyorsanız,

orada kazayı bırakmak durumunda kalabilirsiniz.

Çünkü o şart,

artık onu öne çıkarmıştır.

Orada bile hocam,

iki rekatı beraber kılın,

sonra arkadan gelen iki rekatı tamamlasın,

diye bir ayet içerisinde.

O ayrı.

O göğüs göğüsle çarpışma değil,

anında değil.

O savaşta,

cephede bekliyorsunuz,

henüz daha savaşmamışsınız.

Fakat düşmanın her an saldırma tehlikesi var.

O,

aynı zamanda,

korku namazı denilen,

o ayrı bir namaz şekli.

O da orada geçerli.

Geçerli oluyor.

Bunun gibi mesela,

yine hadis taraflarında da bunu görürüz.

Efendimizin en hayırlı amel hangisidir?

Sorusuna verdiği çok cevap vardır.

Mesela bir cevabında namaz buyurur,

bir cevabında iman buyurur,

bir cevabında anne babaya hizmet buyurur,

bir cevabında cihat buyurur.

Efendimiz haşa ne söylediğinden habersiz yok mu yani?

Veya bilmiyor mu?

Demek ki neye göre,

mesela bazen cihat diyor,

bazen anne babaya hizmet diyor,

bazen iman diyor,

bazen namaz diyor,

bu kişiye göre değişir.

Soru soranın durumuna göre.

Soru sorana göre değişir.

Şarta göre değişir.

Zamana göre değişir.

Zemine göre öne çıkabilir bunlar.

İşte bunlara da anlaşılmazsa,

Kur'an'ı anlamada tefsirlerde,

bu defa büyük hatalar yapılabilir.

Bunları doğru anlayanların yaptığı tefsirlere,

bu defa anlamayanlar diyelim,

bu defa tenkit edebilir.

Bu da tefsir ilminde,

yani Kur'an'ı anlama adına son derece bundan önemlidir.

Yani bunlara da yine,

dini apıkı anlamada son derece önemlidir.

Hocam vaktimiz yine azaldı.

Bediüzzaman'ın gaybî haberlerle ilgili misallerine geçmek istiyorum ama.

Şimdi Kur'an'ı evet,

keyde Kur'an'ın hususiyetlerinden birisi de,

gaybî haberler.

İki veya üç türlü gayb vardır.

Bunlardan birisi mutlak gayb.

Yani mesela Cenab-ı Allah'ın Zatı mutlak gaybdir.

O bakımdan Cenab-ı Allah'ın Zatı bilinmez.

Üzerinde düşünülmez.

Düşünmeyi düşünülmez.

Bu mutlak gaybdir.

Fakat Kur'an Cenab-ı Allah'ı tanıma adına,

O'nun sıfatları ve isimleri de bizim için birer gayb.

Ama Allah bu gayb bilmek adına bize bazı işaretler verir.

Arzu ettiğim gibi kainattaki her bir şey,

Cenab-ı Allah'ın sıfatlarını ve isimlerini tanıma adına bir bizim için derin emaredir yani.

Aynı şekilde Kur'an-ı Kerim'de Allah'ı bir şekilde tanıtır bize.

Ahiret yine gaybe girer.

Gaybî haberlerdir.

Kur'an-ı Kerim'in belki dörtte biri ahiret tabuları sunar.

Oradaki fakat biz onların gerçek manasını,

gerçek hakikatını ancak ahirete gidince tabu olarak bilebiliriz.

Yeryüzünde ise o hakikatler, o gaybî hakikatlerin bizim alemimize yansınması kadar,

zaten Kur'an-ı Kerim'de bizim alemimizde yansınması noktasında onları tasvir eder.

O kadar bizim bilgi sahamıza girer.

Bir de tarih gayb var.

Mesela Kur'an-ı Kerim tarihle gireb gayb haberleri der.

Çünkü biz hiç kimse tarihi tam olarak bilemeyiz biz hadiseleri.

Çünkü hadiselerin faali insanları, niyetleriyle her şeyleri bilmemiz lazım.

Dolayısıyla hadiseler hakkında hüküm verilmede peşin hükümler verilmemeli.

Veya çokça cesur olmamalı.

Çünkü insanları tanımıyoruz.

Hadiselerin faaliyleri, niyetleriyle tanımıyoruz.

Tarih konusunda Kur'an-ı Kerim burada.

Onun için de gayiptir.

Kur'an-ı Kerim ne kadar o konuda bilgi verilirse yetinmek lazım.

İnşâAllah Kehf Sûresi'nde bunun üzerinde durulacak.

Kur'an-ı Kerim orada Efendimiz'e dahi.

Bu konuda ben diyor, ne anlatılmışsa Kur'an'da onunla yetin.

Başkalarına soru sorma diyor.

Bu da bir gayiptir.

Bir de Kur'an'ın gelecekteki hadiselerle, İslâm'ın gelecekteki hadiselerle verdiği gayipler vardır ki

bunların bazısı üstü kapalı olarak verilir.

Bazısını harflerinden anlayabilirsiniz.

Bazısını hususi hani bunlar ilimlere girer, bunlar anlayan insanlara da vardır.

Fakat bazısında Kur'an-ı Kerim mesela zikreder.

Hemen şey Sûresi'nde, Rum Sûresi'nin başında,

o Bizanslılarla İranlıların savaştığı anda

bir 9 yıl içinde Bizanslıların İranlıları aynı şekilde yeneceğini Kur'an-ı Kerim beyanı buyurur ki

aynen çıkmıştır.

Fetih Sûresi'nde 9-10 tane Cenâb-ı Allah'ın böyle verdiği bir gaybî haber vardır.

En belirgini bunun, hemen son ayetten bir önce ayetinde buyurduğu,

Cenâb-ı Allah senin gördüğün rüyayı Allah diyor gerçekleştirecek muhakkak,

o Allah'a gireceksiniz diyor.

Şu anda o umreyi yerine getirermiş de olsanız,

Hudeybi'ye müsâlihasıyla geri dönmüş de olsanız,

fakat muhakkak şekilde yapacaksınız, saçlarını tıraş edeceksiniz,

çok önemli bakın.

Yani hiçbir engel çıkmayacak diyor.

Saçı tıraş edildiği zaman şey bitmiş olur malum yani,

umre ve haccın esas şeyi bitmiş olur.

Ve burada dolayısıyla onu zikrederken,

yani hiçbir engele takılmadan,

aynen ya ey Resûlüm rüyanda gördüğün gibi,

veya burada Efendimizin müşahede de olabilir,

orada gördüğün gibi diyorsun Cenâb-ı Allah,

sana gösterdiği gibi Allah,

bu diyor şeyi yerine getireceksiniz diyor.

Bu da Cenâb-ı Allah'a çok kesin bir ifade.

Bunun gibi Fetih Sûresi'nde çok daha böyle 8-9 tane,

fakir muhalde bazılarını arz etmeye çalışmıştım.

Yani bunlar verilir bize gayb haberleri olarak.

Kur'an'a bir manada tamamı gaybî haberlerdir.

Tamamı.

Bakabilene, görebilene,

hatta herhalde her birimiz bakmasını bilsek,

hayatımızın tamamını,

hatta ahirette nereye gideceğimizi Kur'an-ı Kerim'de görebiliriz.

Tabii bu da ona göre bir ilim istiyor.

Ayrıca bir ilim istiyor.

Hocam vaktimiz doldu.

Allah razı olsun verdiğiniz bilgiler için.

Kıymetli seyircilerimiz,

bugün bize ayrılan sürenin sonuna geldik.

Önümüzdeki hafta tekrar görüşmek üzere.

Hoşçakalın.