A Qur’anic Formula for Overcoming Hardships and Emerging from Spiritual Distress: Repentance, Faith, Righteous Deeds

Değerli Kardelân dostları uzun bir aradan sonra tekrar beraber olmanın mutluluğunu

ve şükrünü yaşıyoruz.

Ümit ediyorum bu kısa birlikteliğimizde Cenab-ı Allah'ın inancını, Allah'ın

rahmeti, merhameti çerçevesinde ve onun kitabı çerçevesinde ele alma imkanına sahip

oluruz.

Cenab-ı Allah bu imkanı bizlere bahşeder.

Bugün sizler için de çok önemli bir konuyu beraber ele almayı istiyoruz.

Bu konu aslında şu soruyla onu dile getirebiliriz.

Çoğumuzun hayatında zaman zaman böyle işlerin rast gitmediği, işlerimizin yolunda

gitmediği, bir kısım sorunların ardı ardına geldiği dönemler muhtemelen oluyordur.

Bu normal şartlarda hemen her insanın başına gelecek bir durum.

Hatta bir açıdan bakacak olursanız peygamberler bile belli zaman dilimleri içerisinde böyle

işlerin rast gitmediği dönemleri yaşamışlar.

Kur'an-ı Kerim zafiyesinden bunu biz metaforik bir dille dile getirecek, ifade edecek olursak

Kur'an-ı Kerim bunu zulmet ve nur çerçevesinde ele alıyor.

Ve böyle sıkıntılı, kederli, işlerin doğru gitmediği, rast gitmediği dönemleri,

dilimleri zulme tarifiyle dile getiriyor.

Yani bir karanlıklar silsilesi ardı ardına devam ediyor.

Acaba biz hayatımızın böyle bir döneminde nasıl hareket etmeliyiz?

Böyle bir karanlık dönem içerisinden, bir tünel içerisinden geçerken nasıl düşünmesi,

nasıl hareket etmeli?

Ve en önemlisi böyle bir karanlık tünelin içerisinden nasıl çıkabiliriz?

Bugünkü sorumuz Kur'an'ın çerçevede bu çıkışı nasıl elde ederiz?

Bugünkü sorumuz bu ve bu cevabı beraber Kur'an-ı Kerim'den aramaya gayret edeceğiz.

Evvela böyle belki şunu bizim bilmemiz gerekiyor.

İnsanın hayatında eğer bir karanlık dönem, bir sıkıntılı, kederli dönem,

biraz önce ifade ettiğimiz gibi işlerin ardı ardına ters gittiği bir dönemle karşı karşıya isek şayet,

bunun bizim başımıza gelmesinin gerekçesi büyük bir ihtimalle bizim bir kısım yanlışlarımızdan dolayıdır.

Ki nitekim Kur'an-ı Kerim bunu

ZAHERAL FESEDU FİLBERRI VEL BAHRI Bİ MÂ KESEBET EYDİNNEZ

ifadesiyle dile getiriyor.

Diyor ki gerek karada gerek denizde yani mekanların tümünde bir fesat zuhur etti,

bir karışıklık, bir karmaşa dönemi zuhur etti ve bunun gerekçesi de

ZAHERAL FESEDU FİLBERRI VEL BAHRI Bİ MÂ KESEBET EYDİNNEZ

bizatihi insanların kendi elleriyle yapıp ettikleri bir kısım yanlışların neticesinde hasıl oldu.

ZAHERAL FESEDU FİLBERRI VEL BAHRI Bİ MÂ KESEBET EYDİNNEZ

Cenab-ı Allah işte insanların bu kendi elleriyle yapıp ettikleri bir kısım yanlışların neticelerini

bütünüyle değil, bir kısmı itibariyle onlara tattırıyor.

Bunu da işte biraz önce dile getirdiğimiz o karanlıklar evreleriyle tattırıyor.

İşlerin rast gitmemesiyle, ters gitmesiyle tattırıyor.

TA Kİ LEALLAHUM YARICUN

Neticesinde insanoğlu düşünür ve bu gittiği yolun doğru bir yol olmadığının farkına varıp geriye döner.

Burada bu ayet-i kerime çok önemli.

Bir çerçeve, bir düstur seviyesinde bir ayet-i kerime.

Bize bir hayatımız adına önemli bir perspektif veriyor.

İlk etapta Cenab-ı Allah diyor ki ben size yaptığınız kötülüklerin bütününün neticelerini göstermiyorum.

Merhametimden sadece bir kısmıyla sizi biraz zorluklara tabi tutuyorum.

Bu tamamıyla benim merhametimin, benim rahmetimin bir göstergesi.

Fakat ne de olsa yaptığınız işlerin neticesinde bir kısım fesat, bir bozgunculuk diyeceğimiz bir bozgun dönemi hayatınızda zuhur eder.

Ve bunun da maksadı şudur.

Ta ki siz bu bozgun döneminde, bu karanlık dönemde neden bu işin içerisine düştünüz?

Bunu düşünesiniz ve yaptığınız yanlışlardan geri dönesiniz.

Buradaki geri dönüş tabiri Kur'an'i çerçevede düşündüğümüzde çok önemli bir tabir.

Rucu ifadesiyle Kur'an-ı Kerim birçok ayet-i kerimede bunu sık sık gündeme getiriyor.

İnsan eğer Kur'an-ı Kerim zaviyesinden hayatı bir felsefi düzleme oturtmamışsa, büyük bir ihtimalle hayatı düzgüt bir serüven olarak tasavvur ediyordur.

Yani bir A noktasından B noktasına doğru veya işte bir doğum anından ölüm anına doğru insan hayatı belki bir doğrusal çizgi olarak düşünebilir.

Eğer Kur'an-ı Kerim'i iyi anlamda tahlil etmemişse.

Ama şayet Kur'an-ı Kerim'i tahlil edecek olursanız, bilhassa şu rucu ifadesi üzerinden Kur'an-ı Kerim'de bir tarama yapacak olursanız karşınızda şu realite çıkacak.

Aslında hayat doğrusal bir çizgi değil.

Hayat bir circular mahiyette devam ediyor.

Bir adeta dairevi şekilde cereyan ediyor.

Siz bir noktadan hayatın içine adımlarınızı atıyorsunuz fakat bu adımlar bir noktadan sonra dönüyor ve tekrar ilk başladığınız noktanın üzerinden geçiyor.

Ve böyle bir dairesel serüven halinde hayat cereyan ediyor.

Eğer semadaki gezegenlere bakacak olsanız, atom altı hareketlerine bakacak olsanız veya Kabe'ye gidip orada bütün kainatı temsil eden o hacıların dönüşlerini tasavvur edecek olursanız oradan da bir refleksiyon bulmanız mümkün bu hakikate.

Neticesi itibariyle hayat aslında ileri doğru gidişlerin dönüşleriyle, rucularıyla cereyan eden bir dönerli bir dairevi bir hareket içerisinde cereyan ediyor.

Bundan da maksat şu aslında yani Kur'an-ı Kerim'in bu rucu ifadesinden veya bu circular hayat serüveninden maksat şu.

İnsanoğlu hayatının hiçbir döneminde ama hiçbir döneminde veya hiçbir anında daha bunu biz maynut hale getirelim, hiçbir anında Cenab-ı Allah'a rucu etmeksizin hayatını idam ettiremez.

Her meselesini mutlak surette tekrar bir Cenab-ı Allah'a rucu ile, dönüş ile taçlandırmalı, irtibatlandırmalı ve bunun neticesinde o meselesini bir neticeye, bir sonuca kavuşturmalıdır.

Temel espri, bu dairesel hareketteki temel espri, temel felsefe açıkçası budur.

Bu itibarla gerek biraz önce okuduğumuz ayet-i kerimede gerekse de birazdan ele alacağımız ayetlerde şu realiteyi biz görmüş oluyoruz.

Eğer hayatın hele hele karanlık bir dönemine girmişsek şayet, bize karanlık bir tünelin içerisinde yürüme takdir edilmişse şayet hayatımızın o kısmı itibariyle bilhassa yapmamız gereken şey rucu etmek.

Yani geriye dönmek, yani içinde bulunduğumuz o meseleyi veya o denemi Cenab-ı Allah'a yeniden yeniye takdim ederek meselenin çözümünü ondan beklemekle yükümlüyüzdür.

Mesele ancak o şekilde çözülebilecektir.

Bu noktada bakınız Kur'an-ı Kerim'in beyanları çok açık.

Diyor ki,

Ve lillâhi mâ fîs semâvâti ve mâ fîl ard. Ve ilallâhi turca'ul umur.

Semavatta ve zeminde varlık adına her ne varsa hepsi Allah'a aittir.

Ve ilallâhi, Allah'adır.

Turca'ul umur, bütün meselelerin dönüşü.

Burada aslında Arapça açısından düşünecek olursanız kelimelerin yerleştirilmesi bile,

meselelerin bütünüyle Cenab-ı Allah'a döndüğüne, rucu ettiğine dair çok önemli bir vurgu ifade etmekte.

Zira, Ve ilallâhi, Allah'adır. Bütün meselelerin dönüşü.

Bakınız bu ayetin bir başka nüansla ele alındığı, dile getirildiği bir başka ayet-i kerime var.

Bu manayı dile getiren.

O da şöyle diyor ki, Ve lillâhi ghaybus semâvâti vel ard, ve ileyhi yurca'ul emru kullo.

Semavatın ve zeminin gaybı, iç dünyası, inner kingdom diyoruz buna İngilizce ifadesiyle.

İç dünyası, mahiyeti bütünüyle Cenab-ı Allah'a aittir.

Ve ileyhi yurca'ul emru kullo.

Onadır, bir meselenin bütün cüz'iyatıyla dönüşü.

Bu iki ayet arasında bir nüans farkı var.

İlk okuduğum ayet, bütün meseleler mutlak surette ona dönecektir diyor.

İkinci ayet, her bir mesele bütün cüz'iyatı itibariyle ona dönecektir diyor.

Dolayısıyla, Cenab-ı Allah'a dönüş olmaksızın,

meseleler Cenab-ı Allah'a bir tevbe kapısından geçmek suretiyle,

Cenab-ı Allah'a irca edilmeksizin, ona döndürülmeksizin imkan ve ihtimal yok çözülemez.

O itibarla eğer bir karanlık dönem yaşıyorsanız ve nuru arıyor bir aydınlığa adım atmak istiyorsanız,

yapmanız gereken iş, içinde bulunduğunuz meseleyi,

sorun yaşadığınız mevzuyu Cenab-ı Allah'a bütünüyle havale etmeniz,

tevbe üzerinden ona göndermenizdir, götürmenizdir.

Bu noktada meseleyi biraz daha felsefi anlamda derinleştirir,

Kur'an'ı çerçevede biraz daha detaylandıracak olursak,

aslında yaratma da ve yarattığı varlık üzerinde emri ile yürütme icrasında bulunma da,

yaratma da yürütme de, bütünüyle Allah'a aittir.

اَلَا لَهُ الْخَلْقُ وَالْأَمْرُ

diyor Kur'an-ı Kerim.

Yaratma da, yaratma neticesinde zuhur eden mahlukat da,

ve emr dediğimiz onun üzerine emretmek suretiyle,

onun cereyanını dizayn etmek de,

bütünüyle bu iki kudret, bu iki tasarruf hakimiyeti, bütünüyle Allah'a aittir.

Eğer öyleyse, o zaman zaten insan için,

meseleyi Cenab-ı Allah'a döndürmenin haricinde,

ona havale etmenin haricinde,

başka bir çözüm, bir çıkış yolu söz konusu değildir.

Burada Cenab-ı Allah bir başka ayet-i kerimesiyle,

bu meseleye ayrı bir nuans, ayrı bir derinlik daha getiriyor.

Ve diyor ki,

Nasıl ki bütün meseleler ona döner,

nasıl ki her bir meselenin bütün cüzleri ona döner,

bütün meselelerde veya herhangi bir meselenin bütün cüzlerinde,

emriyle tasarruf hakkı da, bütünüyle, cemiyen Allah'a aittir.

Bu perspektifler,

Cenab-ı Allah'ın vermiş olduğu bu bakış açıları,

bizi bu noktada şuraya getiriyor.

Eğer bir sıkıntılı, kederli dönem varsa,

işlerin rast gitmediği bir zaman dilimiyle karşı karşıya iseniz,

tek müracaat noktası var,

meselenin tek çıkış noktası var,

zulmetten nura adımın tek merciği var,

o da Cenab-ı Allah.

Şimdi, bütün bunlardan sonra aslında korunun en rengi noktasına geliyoruz.

Belki de sizler ve benim açımdan,

en pratik ve en ihtiyaç duyduğumuz anına gelmiş oluyoruz.

Onu da şu soruyla değerlendireceğiz.

Peki, biz meselelerimizi Cenab-ı Allah'a irca ederek ancak çözebileceksek,

bu rücunun usulü, üslubu, metodu nedir?

Var mıdır böyle bir metod?

Ve bunu biz nasıl hayatımıza geçirebiliriz?

İşte bu soru bizler için çok önemli.

Bu soru zavyesinden de Kur'an-ı Kerim'i tahlil ettiğimizde,

yine böyle tekrar eden bir ayet formuyla karşı karşıyayız biz Kur'an-ı Kerim'de.

O da şu,

Bu bir form.

Bu bir Kur'an-ı Kerim'de değişik yerlerde tekrar eden bir usul, bir düstur.

Ve Kur'an-ı Kerim'de minimum dört yerde aynıyla tekrar ediliyor.

Belki on on beş yerde sadece bunun tevbe ve ameli salih açısından ele alınışı dile getiriliyor.

Dolayısıyla bu bir düstur.

Düstur şu, karanlıktan nura geçişi arzu edenler,

bu iki uç arasını ancak tevbe, iman ve ameli salih ile doldururlarsa,

bu tönelin içerisinden çıkabilirler.

Anlamını taşıyor.

Dolayısıyla metot şu, metodun üç ayağı var.

Birincisi tevbe ki o geri dönüş anlamını taşıyor.

İkincisi iman ki o imanı yeniden yeniye tatmayı dile getiriyor.

Üçüncüsü de ameli salih.

Tevbe ve imanla yeniden rayına oturan insan ameli salih ile artık yolunu bütün bütün açmış ve istikametini bulmuş oluyor.

Bunu biz Kur'an-ı Kerim'de elbette ki veya Efendimiz Aleyhisselam'ın hayatında birçok misallerle dile getirmemiz mümkündür.

Fakat çokça bilinen ama inceliklerine belki o denli vakıf olunmayan

Hz. Yunus Aleyhisselam'ın hayatındaki o balığın karnına düşüş ve oradan kurtuluş örneği üzerinden

biz bunu biraz örneklendirebilir ve bu üç adımı o vaka içerisinde tahlil edebiliriz.

Kur'an-ı Kerim Hz. Yunus Aleyhisselam'ın o içine düştüğü zulümat dönemini ki bizzat bu tabiri Kur'an-ı Kerim kullanıyor.

Şu ayeti kelimesiyle ifade ediyor.

Hatırla zennunu yani o Yunus Aleyhisselam'a o balık sahibini.

Bir vakit kavmini gadaplanarak terk etmişti.

Zannetti ki biz onun üzerinde kudretimizle onu hiçbir zaman bir darlığa maruz bırakmayacağız.

Böyle bir zanla ve bir gadapla kavmini terk etti.

Neticesi ne oldu? Yunus Aleyhisselam işte gemiye bindi, gemiden atıldı, balık geldi, onu yuttu.

Balığın karnında, denizin derinlikleri içerisinde, gecenin ve fırtınanın karanlığında üst üste üç çeşit zulmet içerisinde

Hz. Yunus kendisini buldu.

Hemen bir peygamberi farkındalıkla,

Arapçada vava göre zaman dilimini iyice azaltır.

Yani bir önceki hadiseyle bir sonraki hadise arasında aslında hiçbir böyle boşluk yok demektir.

Anında Hz. Yunus Aleyhisselam bir farkındalığı yaşadı ve dedi ki işler doğru gitmiyor.

O zulmetin içerisinde Rabbine nida etti.

Dedi ki la ilahe illa enda subhaneke inni kuntum enaz zalimin.

Senden başka ilah yoktur ey Rabbim.

Subhaneke seni tesbih ediyorum.

inni kuntum enaz zalimin.

Hiç şüphe yok ki ben zalimlerden oldum.

Bunun üzerine bakınız fena adadeki fe ile nasıl Hz. Yunus hiç aralık vermeksizin Rabbine yöneldi.

Rabbi de böyle kendisine yönelen, rücu eden, dönen peygamberine festecebna leh.

Biz de fe ile.

Anında ona icabet ettik.

ve necceynahu minel gamme içinde bulunduğu gamdan, kederden onu kurtardık.

ve kederliken önceli müminin.

İşte hakiki iman etmiş kulları biz böyle kurtarırız.

Böyle necata kavuştururuz.

Zulmetlerden, karanlıklardan alıp nura çıkartırız.

Şimdi bu ayet çerçevesinde anlatılan Hz. Yunus kıssasında biraz önceki dile getirdiğimiz

o yine Kur'an-ı Kerim'in usul cümlelerinden diyebileceğimiz, bize bir usul bahşettiği o ayeti kerimesinde

dile getirilen o üç adımı, karanlıktan nura çıkışın üç adımını burada beraberce müşahede edebiliyoruz.

Adımlar neydi?

Tevbe, yeniden iman ve ardından amel-i isali ile hayata devam.

Şimdi tevbe aslında bir ucudan ibarettir.

Yani bir dönüşten ibarettir.

Kulun Rabbi ile arasında kopan irtibatı tekrar ona dönmek suretiyle tahsih etme ameliyesinden ibarettir.

Ve bunun özünde teslimiyet vardır.

İçinde bulunduğu durumun zorluğunu fark eder, kendi başına buradan çıkamayacağını anlar

ve alır meselesini döndürür Cenab-ı Allah'a teslim eder.

Der ki ben bu işi çözemiyorum ve ben bu meseleyi sana teslim ediyorum.

Ayrıyetten kendi ruhumla, kendi bütün mahiyetimle de kendimi sana teslim ediyorum.

Ben bu meseleyi nasıl çözersem kabulümdür.

İşte bunun da ilk adımı tabi olarak Hazreti Yunus Aleyhisselam'ın kıstasında

Yunus Aleyhisselam'ın doğrudan doğruya Rabbine teveccühüyle, dönüşüyle başlamış oluyor.

Bu tevbe.

Ve tevbede Hazreti Yunus kendisini Rabbine teslim ediyor.

İkinci adım, La İlahe İlla Ente beyanıyla dile getiriliyor.

Ya Hazreti Yunus'un ikinci adım olan imanı yeniden keşfetmesi

veya Hazreti Yunus Aleyhisselam'ın imanının o anda yeni bir inkişafa mazhar olması.

Bunu çok meşhur Bediüzzaman Hazretleri'nin eserleri içerisinde,

birinci lemada çok meşhur bir ifadesiyle Hazreti Üstad dile getiriyor.

Diyor ki, sırr-ı ehadiyetin nur-u tevhid işinde inkişafı hasıl oldu.

Teknik bir tabir kullanıyor orada Bediüzzaman Hazretleri.

Kuran'la çok irtibatlı, tasavvuf geleneğiyle çok irtibatlı bir tabir.

Buradaki kasıt, Bediüzzaman Hazretleri'nin bu ifadesindeki kasıt temelde şudur.

Hazreti Yunus Aleyhisselam, balığın, gecenin, fırtınanın ve karanlığın kendi aleyhine döndüğünü,

yani kainatta cari olan bu umumi unsurların kendi aleyhine döndüğünü fark ediyor.

İşte bu, kainattaki bu umumi unsurların bir birliktelik içerisinde onun aleyhine dönmesi, tevhide işaret eder.

Hazreti Yunus'un böyle bir umumi unsurlar ağı içerisinde,

bütün bütün kuşatıldığı bir noktada, kendi içerisinde de, kendi benliği, varlığı içerisinde de,

kendi hayat serüvenini gözden geçirip, neden böyle bir durumun içerisine bizzat kendisinin düştüğünü bir cüz olarak,

bir ferdi vahit olarak, kendisinin neden bu durumlar içerisine düştüğünü fark etmesi, o da sırr-ı ehadiyettir.

Ehadiyet cüz'e bakar, vahidiyet kül'e bakar.

Burada ne oluyor? Kül ile cüz, tünü ile birbirini buluyor.

Ve bu, imanda büyük bir inkişafa vesile oluyor.

Ve Hazreti Eyyub Aleyhisselam, burada yeniden terü taze, aktif bir imana geçiyor.

Birkaç adım öncesi itibariyle veya normal, sıradan bizlerin günlük hayatı içerisinde,

belki iman tortulanmış olabilir, belki sönük olmuş olabilir, belki aktif değildir.

Fakat Hazreti Yunus Aleyhisselam'ın şu içinde yaşadığı tecrübeler zavyesinden, onun imanını eline alacak olursanız,

kül ile cüz'ün, vahidiyet ile ehadiyetin birleştiği ve dolayısıyla imanın tam anlamıyla bir aktivasyona,

bir inkişafa eriştiği bir imandan bahsediyoruz biz burada.

Bunu Kur'an-ı Kerim'e referans göndererek dile getirecek olursak, onu da şu ayetle bağlayabiliriz.

Kur'an-ı Kerim diyor ki,

سَنُور۪يهِمْ اٰيَاتِنَا فِي الْاٰفَاقِ وَف۪ي اَنْفُسِهِمْ حَتّٰى يَتَبَيَّنَ لَهُمْ اَنَّهُ الْحَقِّ

Biz onlara, ayetlerimizi afakta yani kendi dışlarında,

وَف۪ي اَنْفُسِهِمْ وَكَنْد۪ي اِچْ دُنْيَالَرِنْدَ

ayetlerimizi onlara göstereceğiz.

Ta ki iman hakikatinin, iman esprisinin hak,

Cenab-ı Allah'ın hak, bir gerçek, bir reel, bir realite olduğu onların vicdanında zuhur etsin.

Ne zaman ki vahid ehadda buluşur, afak enfüsle birleşir,

iç dış bütünlüğü ayetleriyle, insanın ruhunda bütünüyle kendisini hissettirir,

işte o zaman iman kemale ermiş demektir.

İşte o zaman iman adeta bir yanardağ gibi aktivasyon haline geçmiş demektir.

İşte bizim tevheden, vücuddaki teslimiyetten sonra aradığımız imanın birinci,

en önemli keyfiyeti işte böyle bir keyfiyettir.

Bütünlüğün yakalandığı, her şeyin delilleriyle,

içte ve dışta bütünüyle bir birliktelik hasıl ettiği ve imanın bir sönük bir imandan kurtulup,

tamamıyla aktif, tamamıyla canlı, tamamıyla reel bir imana dönüşmektir.

Bu bizim üç aşamalı çözüm metodumuzun ikinci aşamasında,

tecrübe ettiğimiz imanın birinci kabiliyetidir, birinci keyfiyetidir, birinci özelliğidir.

Burada Hz. Yunus'un imanında böyle bir aktif imanı biz müşahede etmiş oluyoruz.

İkinci husus şu, Hz. Yunus bu imanında aynı zamanda bir farkındalığa da sahip.

Bir taraftan aktivasyona geçmiş bir iman var,

diğer taraftan da bütünüyle içinde bulunduğu şartların mahiyetini keşfetmiş ve ona kendisini teslim etmiş,

ona iman etmiş, acısıyla, tatlısıyla, yanlışıyla, güzeliyle içinde bulunduğu vakanın bütünüyle farkında olan bir imandan bahsediyoruz biz burada.

Hemen tesbihi ardı sıra tevhidin, imanı dile getirişinin hemen ardı sıra o farkındalıktan dolayı,

içinde bulunduğu pozisyonun kendi açısından ne ifade ettiğinin farkındalığından dolayı büyük bir imanla,

böyle farkındalığı olan bir imanla hemen ardı sıra bir salih ameli ve bir tesbihi.

Hz. Yunus A.S. o tevhid beyanının ardı sıra getirdi ve dedi ki,

Subhaneke seni tesbih ediyorum ya Rabbim.

Burada yanlışa düşen birisi varsa o bendim.

İnni kuntum minaz zalimin.

Hiç şüphe yok, beni kudretinle hiçbir zaman ırgalamayacağını zannetmek suretiyle.

Ben zulme düşenlerden yani her şeyi yerli yerince takdir edememe gibi bir zerreye düşenlerden oldum.

Şimdi bakınız burada bizim formülümüz neydi?

Formül tevbe yani teslimiyetle Cenab-ı Allah'a dönüş.

İman aktivasyona geçmiş iman, iç dış bütünlüğünü yakalamış iman,

vahidiyet ve ahadiyetin cem olduğu bir iman,

aynı zamanda içinde bulunduğu şartların farkındalığına sahip bir iman

ve ardından da üçüncüsüne yine öyle bir iman ki ameli salihi doğuran doğurgan bir iman.

İşte aradığımız iman bu bizim aslında.

Aktif, farkında ve beraberinde de doğurgan.

Neyi doğuruyor? Salih bir ameli doğuruyor.

Hazreti Yunus'un bu örneğinde subhaneke inni kuntu minaz zalimin ifadeleriyle

tesbihi ve istiğfarı beraberinde doğuran bir iman karşımıza çıkmış oldu.

Bütün bunları bir araya getirecek ve yeniden meselemizi bir neticeye bağlayacak olursak,

karanlık zulmet ve kederli bir dönem yaşıyorsanız, tek çıkış yolu var.

Rabbinize dönmeniz lazım.

Halk da ona ait, emir de ona ait.

Bütün meselelerin rücu ettiği nokta o, her meselenin bütün parçasıyla rücu ettiği nokta o,

her mesele üzerinde yegane, hakim o.

Dolayısıyla çözümün başka bir kapısı yok.

Çözüm ne? Tevbe, iman ve salih amel.

Hazreti Yunus kıssasında bu tevbe ve teslimiyet, ardından aktif, farkında ve doğurgan bir iman

ve neticesi itibariyle tesbih ile, tenzih ile neticelenen salih bir amelle karşımıza çıkıyor.

Burada bilhassa Hazreti Yunus Aleyhisselam'ın örneğinde, o örnek özelinde konuşacak olursak,

tesbih fevkalade önemli.

Tesbihte şu var.

Ben ne türlü bir karanlığın içerisinde girmişsem,

biliyor ve itiraf ediyorum ki,

burada ya Rabbi, sana düşen hiçbir kusur yoktur.

Yegane kusur bana aittir.

Sübhaneke'nin içinde, tahtında yatan mana budur.

Bu, belki imanın ardı sıra gelen, iman kadar önemli bir, formülün önemli bir parçası.

Bu parçayı kesinlikle ve kesinlikle,

unutmaması gerekir bir insanın.

Bu noktada kesinlikle yanlışa düşmemesi gerekir.

Çünkü, yine Hazreti Yunus örneğinden bakacak olursanız,

Hazreti Yunus'un içine düştüğü, bu sıkıntılı, kederli dönemin gerekçesi,

Hazreti Yunus'un, Hazreti Hak hakkında düşündüğü, tamamıyla ümit çerçevesinde,

tamamıyla ümit çerçeveli bir düşüncesidir.

Haf reca açısından, o noktada ortaya konulmuş ümit kesesinin ağır basmasıdır.

İşte buna mukabil, insanın tesbih ile Cenab-ı Allah'ı tenzih etmesi,

kusuru kendine döndürmesi ve bu vesileyle, bu işin içerisinden çıkmayı bilmesi gerekir.

Ümit ediyorum Cenab-ı Allah, başta bana, ardından da bu videoyu dinleyen dostlarımıza,

bu hakikatleri hayatımıza geçirmeyi nasip eder.

Tahmin ediyorum çok önemli bir hakikati beraberce Kur'an-ı Kerim zaviyesinden ele almış olduk.

Yine Cenab-ı Allah'a teveccüh edelim, O'nun inayet ve rahmetiyle,

hayatımızın kederlerden, karanlıklardan çıkıp, nura kalkılmasını ümit ve niyaz edelim.

Tekrar görüşmek üzere diyelim inşallah.