Skip to the main content

Some Lessons from the Story of Moses and Khidr (peace be upon them) on How to Understand Things and Events Correctly

Eşya ve hadiseleri doğru okuma adına, Hz. Musa ile Hızır aleyhisselam’ın kıssasından bazı dersler

Subtitle language:

Transcript: Old transcript — it may contain errors

  1. Kıymetli Kardinal dostları, bir Ramazan günü sizlerle beraberiz.

  2. Ramazan, tabi Cenab-ı Allah'ın hususi tecelliyatına mazhar olduğumuz bir zaman dilimi.

  3. Ramazan, tabi Cenab-ı Allah'ın hususi tecelliyatına mazhar olduğumuz bir zaman dilimi.

  4. Cenab-ı Allah'ın hususi tecelliyatına mazhar olduğumuz bir zaman dilimi.

  5. Ve bu tecelliyat içerisinde, tabi olarak hepinizin de bildiği üzere,

  6. Ramazan'ı önemli, hususi, diğer zamanlardan farklı kılan yanı, Ramazan'da Kur'an-ı Kerim'e bizim mazhar olmuş olmamız.

  7. Bir diğer ifadeyle Kur'an-ı Kerim'in Ramazan'da hususiyle Kadir gecesinde dünya semasına nuzul etmiş olması.

  8. Ki Kur'an-ı Kerim bunu yine hepinizin bildiği ayet-i kerimede,

  9. Şehru Ramazanel lezi unzile fihil Kur'an, hüden linnâs ve beyinâtin minel hüde vel furkan ifadesiyle dile getiriyor.

  10. Yani Ramazan öyle güzel, öyle bereketli bir aydır ki,

  11. onun bereketinin kaynağı bir manada Cenab-ı Allah'tan nuzul eden Kur'an vesilesiyle olmuştur.

  12. O Kur'an'ın indiriliş gayesi hüden linnâs.

  13. Bütün insanlığa bir hidayet kaynağı, bir rehber, hayatlarını düzenleyebilecekleri,

  14. sadece entelektüel yaşamlarını değil, onun haricinde günlük yaşadıkları hadiselere cevaplar bulabilecekleri bir hidayet kaynağı olmasıdır.

  15. Kur'an-ı Kerim kendisini öyle tarif ediyor.

  16. Bizim sizlerle bugünkü yapacağımız yolculukta, kısmet olursa Kur'an-ı Kerim'in bu hidayet kaynağı oluşu meselesine beraberce bir pencere açmaya çalışacağız.

  17. Aslında bir yolculuk yapacağız.

  18. Hz. Musa ile Hz. Hızır'ın kıssası üzerinden Kur'an-ı Kerim'in nasıl bizler ve o kıssa içerisinde düşünecek olursak,

  19. Hz. Musa için bir hidayet kaynağı olduğunu beraberce mütalaa etmeye gayret edeceğiz.

  20. Malumunuz, Hz. Musa yanındaki genç bir yardımcısıyla beraber yolculuğa koyuluyor.

  21. Maksadı kendisine ilmiyle dün bahşedilmiş Hızır Aleyhisselam ile buluşmak ve ondan bilmediklerini öğrenmek.

  22. Burada tabii belki bir parantez dışarak şunu ifade etmemiz lazım.

  23. Bir peygamber olan Hz. Musa dahi daha fazla öğrenebilmek, daha doğruyu bilebilmek maksadıyla yolculuğa düşüyor.

  24. Bu bizler için önemli bir aslında ders, bir ibret vesilesi.

  25. Hz. Musa yanına o genç delikanlıyı alıyor ve ona diyor ki, iki denizin birleştiği yere kadar beraberce yürüyeceğiz.

  26. Çünkü vaadi ilahi o ki, Hz. Hızır ile o iki denizin birleştiği noktada buluşacaklar ve orada kendilerine ait ayrı bir yolculuk başlayacak.

  27. Yol alıyorlar o gençle.

  28. Aslında iki denizin buluştuğu yere geliyorlar ve orada biraz oturuyorlar, duraklıyorlar.

  29. Ve o zaman zarfı içerisinde yanlarında taşıdıkları bir manada yemekleri, yiyecekleri olan öyle bir balık var.

  30. Ve o iki denizin buluştuğu yerde o balık hiç beklenmedik bir şekilde, Kur'an-ı Kerim'e acebe ifadesini,

  31. yani insanda taaccüp, şaşkınlık uyandıracak bir şekilde canlanıyor ve suya atlayıp yol almaya başlıyor.

  32. Yine burada ayrı bir bilinmezlik, ayrı bir misteri bir manada ile karşılaşıyorlar.

  33. O da şu, bütün bu harikuladeliklere rağmen, harikulade cereyan eden hadiseye rağmen,

  34. o genç delikanlı maalesef ki o balığın suya atlayıp yol aldığını unutuyor.

  35. Uzun lafın kısası, bir şekilde orayı terk ediyorlar.

  36. Hz. Musa tekrar balığı sorduğunda, diyor ki genç ben bir şekilde unuttum aslında,

  37. biz falanca yerde oturduğumuzda o balık suyun içerisine atlayıp yol almaya başlamıştı.

  38. Hz. Musa diyor ki aslında bizim aradığımız oydu.

  39. Geri dönelim ve orada Hz. Hızır ile buluşalım.

  40. Geriye döndüklerinde Kur'an-ı Kerim'in ifadesiyle,

  41. وَعَلَّمْنَاهُ مِنْ لَدُنَّا عِلْمًا

  42. tabiriyle dile getirilen bir kul, Hızır ile buluşuyorlar.

  43. Bu tabirde, bu beyan içerisinde Cenab-ı Allah o kuluna iki önemli özelliği bahşettiğini dile getiriyor.

  44. Diyor ki,

  45. اَاتَيْنَاهُ رَحْمَةً مِنْ عِنْدِنَا

  46. katımızdan ona bir rahmet bahşetmiştik.

  47. وَعَلَمْنَاهُ مِنْ لَدُنَّا عِلْمًا

  48. beraberinde de kendi ledünnümüzden, kendi haziremizden ona hususi bir ilim de ihsan eylemiştik.

  49. Bakınız burası çok enteresan.

  50. Hz. Musa ile Hz. Hızır'ın buluştuğu yer iki denizin bir araya geldiği yer.

  51. Ve Hz. Hızır'a da Allah katından verilmiş iki önemli hususiyet var.

  52. Bunlardan birisi rahmet, diğeri ilim.

  53. Bir manada rahmet denizi ile ilim denizinin buluştuğu yerde bu ikisini cem eden bir kulla karşı karşıyayız.

  54. Hz. Hızır Aleyhisselam.

  55. Hz. Musa uzun yolculuğun neticesinde Hızır Aleyhisselam'a ulaşınca çok nazik bir dille

  56. Sana tabi olabilir miyim? Seninle beraber yol alabilir miyim?

  57. Ta ki sana verilen rüştten, sana verilen o yerli yerince her şeyi tespit edebilen o bilgi haziresinden ben de faydalanabilir miyim? diyor.

  58. Burada Hz. Hızır Aleyhisselam ona şöyle bir cevap veriyor.

  59. İç yüzünü bilmediğin, neticelerini kestiremediğin bir kısım hadiseler yaşayacaksın bu yolculukta.

  60. Dolayısıyla böyle bir yolculuğa sen nasıl dayanabilirsin ki?

  61. Hiç şüphe yok sen benimle beraber böyle bir yolculukta sabra güç yetiremezsin.

  62. Burada da belki bir parantez açıp şunu ifade etmemiz lazım.

  63. Demek ki hayatımızda karşılaştığımız zor hadiselerin, belki içinden çıkamadığımız hadiselerin karşısında sabredebilmemiz için

  64. bir nebze olsun hadiselerin sonunun nereye varabileceğini kestirmemiz,

  65. o noktada bir kısım zihni teminatlarda bulunmamız, yapmamız belki bizim açımızdan faydalı olacaktır ve bizi sabır açısından daha iyi bir koruma getirebilecektir.

  66. Uzun lafın kısası yolculuk devam ediyor veya başlıyor ve yolculuğun üç tane durak noktası olacak.

  67. Bunlardan bir tanesi gemiye biniyorlar.

  68. Gemide bindikleri an Hz. Hızır Aleyhisselam gemiyi yaralıyor.

  69. Hz. Hızır Aleyhisselam itiraz ediyor.

  70. Diyor ki bu insanlar bizi gemiye aldılar, içinde biz de varız.

  71. Sen gemiyi yaralıyorsun.

  72. Neticesinde ne olacak?

  73. Hep beraber boğulacağız.

  74. Hz. Hızır Aleyhisselam diyor ben sana sabredemezsin dememiş miydim?

  75. Hz. Hızır Aleyhisselam bir adım geri atıyor ve ne olur diyor bir nafret yolculuğumuza devam edelim.

  76. İkinci durağa geldiklerinde bir çocukla karşılaşıyor Hz. Hızır Aleyhisselam, onu öldürüyor.

  77. Nasıl olurdu bir çocuğu öldürürsün hele hele günahsız bir evladı.

  78. Ben sana itiraz etmeyeceksin, soru sormayacaksın dememiş miydim?

  79. Hz. Musa tekrar bir adım geri atıyor ve diyor ki artık eğer ben bir daha soru soracak olursam veya itiraz edecek olursam sen benden mazursun.

  80. Yolculuğu orada bitirebilirsin.

  81. Yolculuğa devam ediyorlar.

  82. Üçüncü noktaya geldiklerinde bir şehre varıyorlar ve bu şehrin içerisinde artık bir ilaç ve aç bir vaziyetteler.

  83. Uzun bir yolculuğun deniz yolculuğu var, kara yolculuğu var.

  84. Üçüncü noktaya gelmişler, yememişler, içmemişler ve böyle aç bir ilaç bir vaziyetteyken onlar gidiyorlar Hz. Hızır'ın rehberliğinde bir evin kapısını çalıyorlar.

  85. Biz yolcuyuz diyorlar, bize bir ikramda bulunur musunuz?

  86. Onlar kapıyı yüzlerine kapatıyorlar.

  87. Döndüklerinde Hızır Aleyhisselam bir duvar görüyor, duvar yıkılmaya mümasil ve orada o duvarı bir şekilde hemen çarçabuk yeniden inşa ediyor Hızır Aleyhisselam.

  88. Hz. Musa tabi aç olduğu için, yorgun olduğu için bir manada diyor ki sen bu insanlara hizmet ettin, bu hizmetin karşılığında hiç değilse bir talepte bulunabilirdin.

  89. Bir ücret isteyebilirdin ve bununla da biz o açlığımızı giderebilirdik.

  90. Bir yorum ve bunun neticesinde Hızır Aleyhisselam diyor ki ben sana bana güç yetiremezsin dememiş miydim?

  91. İşte bu seninle benim artık ayrılış noktamız.

  92. Hadiseler yaşandıktan sonra şimdi diyor ben sana yaşanan bu hadiselerin iç yüzünü anlatacağım.

  93. Hadiselerin aslında sonuçlarının ne olduğundan ne olacağından bahsedeceğim.

  94. Diyor ki gemiye bindiğimizde ileride aslında zalim bir sultan vardı.

  95. Her eli ayağı düzgün gemiyi gasp ediyordu.

  96. Ben o gemi halkını korumak için gemiyi yaraladım.

  97. Çocuk asi bir çocuktu.

  98. Ana babasının da ona karşı çok ciddi sevgisi vardı.

  99. Öyle muhtemelli ki ileride o sevgilerinden dolayı ana baba küfre düşer olacaklardı.

  100. Dolayısıyla ben o çocuğu onlardan alıp Allah'ın onun yerine daha merhametli ve daha temiz bir evlatla onları yeniden mükafatlandırmasını, onları yeniden mutlu etmesini istedim.

  101. Üçüncü noktada ise bir duvar vardı.

  102. Duvarın altında da iki yetim evlada ait bir hazine yatıyordu.

  103. Eğer duvar yıkılsa onlar hazineye mağlup alamayacaklar.

  104. Çünkü gücü yetmeyecek çocukların.

  105. Fakat ben o duvarı yeniden inşa etmek suretiyle onlara bir mühlet tanıdım.

  106. Ta ki onlar büyüyüp yetişkin bir insan haline gelsinler ve haklarına sahip çıksınlar.

  107. İşte bu senin sabredemediğin, güç yetiremediğin hadiselerin iç yüzü.

  108. Burada meseleyi sonlandırırken Hazreti Hızır Aleyhisselam Kur'an-ı Kerim'in ifadesiyle iki önemli husustan daha bahsediyor.

  109. Bütün bu hadiseler aslında Rabbinden bir rahmetin eseri olarak onların üzerinde cereyan etti.

  110. Zahiren kaba, zor, çetin gözüken bu hadiselerin aslında içinde ve sonunda rahmet vardı.

  111. Bütün bu yaptıklarımı da aslında ben kendi başıma yapmadım.

  112. Allah'ın emri üzerine ben bunları icra ettim.

  113. İşte genel anlatım itibariyle Kur'an-ı Kerim'deki Hızır kıssası bu şekilde cereyan ediyor.

  114. Bu kıssa aslında Kur'an-ı Kerim'in değişik parçalarını bir araya getirdiğimizde bize şunu gösteriyor.

  115. Kıssada yaşanan her hadise hakikatte Hazreti Musa'nın peygamberlik öncesinde yaşadığı bir kısım hadiselerin refleksiyonuydu.

  116. Bir manada yansıması noktasındaydı, yansıması şeklinde tecelli ediyordu.

  117. Bir diğer açıdan da yaşanan bu hadiselerin Hazreti Musa'nın gelecek hayatı açısından bir önemi vardı ki

  118. çünkü yaşanan her hadise Hazreti Musa'nın peygamberliği süresince karşılaşacağı bir kısım zorlukları çözmesi ve onlara sabretmesi adına onu geleceğe hazırlıyordu.

  119. Yani yeniden ifade edecek olursak, geçmişte yaşanan hadiseler bir benzeriyle Hazreti Hızır Aleyhisselam'ın bu Seren Camisi içerisinde yeniden dile getirildi.

  120. Ve böylelikle Hazreti Musa Aleyhisselam gelecek peygamberliğine yönelik hazırlanmış oldu.

  121. Nasıl mı? Şöyle.

  122. İlk evvela Hazreti Musa Aleyhisselam malumumuz gemiyle yolculuk etti ve Hızır'ın o gemi yolculuğu sırasında yapmış olduğu o hadiseye dayanamadı.

  123. Aslında orada bir boğulma tehlikesi yaşıyorlardı.

  124. Hazreti Musa boğulmakla alakalı bir manada bir endişesini dile getirdi.

  125. Bu Hazreti Musa'nın daha çocukken kendi annesi tarafından bir kutunun içerisine konulup nehre bırakılması hadisesini Hazreti Musa'nın zihninde çağrıştırıyordu.

  126. O çocukluk dönemi itibariyle yaşadığı su ile alakalı olarak, boğulmayla alakalı olarak yaşadığı böyle kendi ruhunda derin izler bırakmış bir hadise vardı.

  127. Ve bu hadisenin refleksiyonu Hazreti Hızır'la yaşadığı o gemi Seren Camesi içerisinde karşısına çıktı.

  128. Bu noktada Hazreti Hızır, Hazreti Musa Aleyhisselam'ın o yaşadığı, geçmişinde yaşadığı hadisenin izlerini bir manada onun yaralarını onun ruhundan temizliyor.

  129. Ve Hazreti Musa Aleyhisselam'ı gelecekte ortaya koyacağı peygamberlik serüveni içerisinde karşılaşacağı çok önemli bir dönüm noktasına hazırlıyordu.

  130. Ki o noktada Hazreti Musa Aleyhisselam'ın Kızıldeniz'i geçmekle karşı karşıya kalacağı ve denizi yarıp denizin içerisinden kendi halkıyla beraber karşı karşıya geçmekle yükümlü kalacağı o ana yönelik Hazreti Musa'yı hazırlamış oluyordu.

  131. Yani gönlündeki boğulmaya yönelik var olan o endişeler bu kıssa vesilesiyle, bu tecrübe vesilesiyle yavaş yavaş Hazreti Musa'nın gönlünde ve kalbinde bir tedavi sürecine girmiş oluyordu.

  132. İkinci noktada bir öldürme hadisesi yaşanıyor. Bir çocuğun Hazreti Hızır tarafından suçsuz görünen bir çocuğun öldürülmesi.

  133. Hazreti Musa'nın hayatında da önemli iki öldürme hadisesi yaşanıyor. Bilhassa çocukluğu döneminde. Bunlardan birincisi Firavun o dönemde Hazreti Musa'nın kavminden olan çocukların, bilhassa erkek çocukların hemen hepsini öldürmüştü.

  134. Burada da çocuk öldürülüyordu. Firavun tarafından da o dönemde Hazreti Musa'nın daha gençlik çocukluk döneminde çocuklar öldürülmüştü. Bu da Hazreti Musa'nın kendi iç dünyasında önemli bir tecrübeydi. İz bırakmış bir hadiseydi.

  135. Bir ikinci öldürme hadisesi de yine Hazreti Musa'nın kendi iradesiyle olmasa veya kendi niyetiyle olmasa dahi bir manada sebebiyet verdiği bir ölüm hadisesiydi ki malumunuz Hazreti Musa bir gün şehrin içerisinde kendi kavminden olan bir insanla bir kıpti arasında yaşanan bir mücadeleye muhtelif oluyor.

  136. Kendi kavminden insan gelip Hazreti Musa'dan yardım dilediğinde Hazreti Musa bir şekilde bir karşı tarafta kıptiye bir tokat vuruyor ve tokadın neticesinde o şahıs ölüyor.

  137. İşte bu iki ölüm hadisesi yine Hazreti Musa'nın ruh dünyasında derin tesirler bırakmıştı. Bu tesirlerin de bir manada tedavi edilmesi gerekiyordu zira Hazreti Musa peygamberlik kendisine verildikten sonra tekrar o kavme geri dönecek.

  138. Geçmişte yaşadığı bu ölme öldürülme hadiselerine mukabil yine o iç dünyasında yeteri anlamda gücü bulup güveni bulup teslimiyeti bulup o kendi kavmiyle ve firavunla bir mücadele içerisine girmek durumunda kalacaktı.

  139. Kini tekim Cenab-ı Allah Hazreti Musa'ya vahyini verdikten sonra diyor ki git firavunla mücadeleye başla. Hazreti Musa da diyor ki

  140. Ya Rabbi ben onlardan birini öldürmüştüm istemesem de. Dolayısıyla benim orada yaşadığım bir hata var bir günah var ve bunun neticesinde beni öldürmelerinden endişe ediyorum.

  141. Bakınız burada Hazreti Musa bir endişe dile getiriyor. İşte bu geçmişte yaşanan hadiseler ve gelecekte Hazreti Musa'nın peygamberliğini ortaya koyarken karşılaşacağı hadiseler Hızır kıssası içerisinde cem ediliyor.

  142. Bir manada rahmet ve ilim bir araya getiriliyor ve Hazreti Musa geleceğe yönelik peygamberliğine hazırlanıyordu.

  143. Üçüncü kıssa bildiğiniz biraz önce ifade ettiğimiz işte duvar kıssası. Duvarda da Hazreti Musa itiraz ediyor diyor ki sen bu yaptığın hizmet karşısında bir karşılık alabilirdin.

  144. Ama yine enteresan bir şekilde Hazreti Musa'nın önceki hayatına gidildiğinde Hazreti Musa'nın hayatında çok önemli rahmet vesilelerine kapı aralayacak bir hadise yaşanıyor.

  145. Nedir o hadise? Malum Kıpti'yi öldürüyor, şehri terk ediyor, aç bir ilaç Mısır'ın çöllerinde yol alıyor nereye gittiğini de çok bilmeksizin bir manada. Allah'tan bir yardım talebi içerisinde.

  146. Medyen'e geliyor. Orada hayvanlarını sulayan bir kavimle karşı karşıya kalıyor ve iki tane genç bayanı görüyor. Onlar uzaktalar. Kendi hayvanları var fakat yanaşamıyorlar. Diyor ki nedir sizin durumunuz?

  147. Bizim babamız yaşlıdır bu işleri biz görmek zorundayız. Fakat bu insanlar, bu erkekler hayvanlarını o sulaktan çekmedikçe biz oraya varamayız.

  148. Hazreti Musa gidiyor onlara yardım ediyor. Onların hayvanlarını suluyor sonra tekrar onları geri veriyor ve onları sağ salim bir şekilde babalarına gönderiyor. Bir kenara çekiliyor ve diyor ki Ya Rabbi şu an bana göndereceğin ne türlü hayır varsa ona muhtaç vaziyetteyim.

  149. Fakat yaptığı bu hizmet karşılığında o iki genç bayandan hiçbir şekilde bir talepte bulunmuyor. Dolayısıyla burada da Hazreti Musa'ya verilen Hazreti Hızır tarafından veya hatırlatılan bir ders var.

  150. Geçmişte nasıl sen yaptığın hizmet karşılığında bir talepte bulunmamıştın. Ve neticesinde Allah seni o iki bayandan birisiyle evlendirdi. Ev kurmana vesile oldu.

  151. Bir evin balkon oldu. Şu aybın yanında 8 veya 10 sene hayatını çölün içerisinde salim ve sakin bir şekilde geçirdin. Allah rahmetiyle seni kuşattı. O gün yaptığın hizmete bir karşılıkta bir talepte bulunmamıştın.

  152. Bundan sonra yapacağın peygamberlik hizmetinde de bütün peygamberlerde olduğu gibi hizmetine karşılık bir taleple insanların karşısına çıkmayacaksın.

  153. İşte bütün bu hadiseler, bütün bu yaşanan üç durak bir manada Hazreti Musa'yı geçmişinden bir kısım enstantanelerle, bir kısım yaşanan vakalarla yeniden Hazreti Musa'yı geleceğe hazırlıyor.

  154. Ve yaşanan hadiselerin zahiren aslında kötü olsa bile, zahiren kaba gözükse bile sonu itibariyle çok güzel olacağını, karşılaşacağı peygamberliği döneminde karşılaşacağı zorluklara sabredebildiği takdirde neticelerinin çok hayırlara vesile olacağını ona bir manada talim etmiş oluyordu.

  155. Mevzuyu sonlandıracak olursak şu soruyu sormamız gerekiyor.

  156. Hazreti Musa'ya Kur'an-ı Kerim bu yaşanan vakalarla böyle bir Hızır Aleyhisselam üzerinden bir talim döneminin, bir talim serüveninin yaşandığını dile getiriyor.

  157. Peki bize bakan yanı nedir bunun?

  158. Hazreti Musa alacağını aldı, biz nasıl alacağımızı alacağız?

  159. Bu noktada benim görebildiğim, hissedebildiğim iki tane önemli bakış açısı, ders var yaşanan vakalar içerisinde bizler için.

  160. Bunlardan birincisi şu, sabredebilmek, yaşadığımız bir kısım dertli, tasalı, sıkıntılı, kederli, zahiri itibariyle zor hadiselerin karşısında yılmaksızın hayatımıza devam edebilmek,

  161. yapmamız gereken şeyleri yapabilmek için aynen bu kıssada olduğu gibi iki bakış açısını cem etmemiz gerekiyor.

  162. Hazreti Musa Aleyhisselam eşya ve hadiseleri sebep sonuç seren camisi içerisinde ele alıyordu.

  163. Sebep varsa sonuç elde edersin.

  164. Sebep haklıysa onun doğuracağı sonuçlarda haklılık sahibi olur diye bakıyor, böyle bir perspektiften yanaşıyordu.

  165. Hazreti Hızır Aleyhisselam ise sebeplerden değil de sonuçlardan hareketle eşya ve hadiseleri değerlendiriyor.

  166. Sonuçların güzelliğine bakarak sebeplerin zorluğunu, kederli yanlarını aşma becerisini ortaya koyuyordu.

  167. Ne zaman ki biz hayatımızda bu iki perspektifi cem edebilir, eşya ve hadiseleri bu iki perspektif zaviyesinden,

  168. zahir ve batın, evvel ve ahir, Cenab-ı Allah'ın esma-i hüsnası zaviyelerinden ele alabilirsek işte o zaman hikmeti elde edeceğiz.

  169. Bunu elde edebildiğimiz takdirde de zor hadiselerin içinden çıkabilme yeteneğini beraberce kazanmış olacağız.

  170. İşte Hızır Aleyhisselam öğrettiği bu süreç içerisinde, bu seren cami içerisinde bu iki bakış açısını cem etmeyi bize talim ediyordu.

  171. Peki biz bunu nasıl yapabiliriz? Zor bir şey.

  172. Hadiselerin sonucunu nasıl kestirebiliriz? Veya nasıl tahmin eder, tahmin ettiğimiz o düşünceler üzerine teslimiyetimizi ve imanımızı nasıl bindirebilir, yaslayabiliriz?

  173. Bu noktada da yine bu kıssa bize çok önemli bir parametre veriyor, o da şu.

  174. Aynen Hz. Musa'nın hayatında olduğu gibi, geçmişinize gidiniz.

  175. Sizin de hayatınızda, personal yaşamınızda, şahsi yaşamınızda, bugün karşılaştığınız bir kısım zorluk ve kederler vardır ve onların geçmiş yaşamınızda bir kısım refleksiyonları da mevcuttur.

  176. Oralara gidip kendi hayatınızı tefekkür, tedebürle iyi tahlil ederseniz, o yaşanan hadiselerin içerisindeki rahmet tecelliyatını ve hadiselerin neticesi itibariyle sizi ne güzel neticelere ulaştırdığını yeniden tahattür edebilir, orada o hikmet alışverişini yapabilirsiniz.

  177. Bunu yaptığınızda tekrar hadiseyi bir kıyasla, bir analojiyle bugün yaşadığınız hadiselerin içerisine taşır ve bu vesileyle bugün içinde yaşadığınız kederli, sıkıntılı durumların altından kalkma becerisini gösterebilirsiniz.

  178. İşte, işin benim belki de en hoşuma giden tarafı bu. Kur'an-ı Kerim baştan aşağı bir hidayet kaynağı. Keşke onu gereği gibi okuyabilsek, keşke onu hayatımıza yansıtabilsek, keşke bu beceriyi beraberce elde edebilsek.

  179. Ramazan bunun önemli bir vesilesi, oruç bunun önemli bir vesilesi. Belki başka bir zaman bunu tekrar ele alma imkanımız olabilir.

  180. Cenab-ı Allah'tan ümit ediyorum bizi Kur'an-ı Kerim'in derinliklerine uyandırsın. Bu Ramazan vesilesiyle bizi Kur'an-ı Kerim'in inceliklerine ve hikmet deryasına gönlümüzü, aklımızı, kafamızı, bütün varlığımızı, ruhumuzu açsın inşallah.

  181. Tekrar görüşmek üzere.