Makale 8: Nutk-u sabıkın neticesi

Kürd Teavün ve Terakki Gazetesi

Sayı: 6, Sayfa: 43-44

27 Kânun-ı evvel 1324

9 Ocak 1909

Nutk-u Sabıkın Neticesi

Benim dört köşeli bir fikir ve müddeam var.

Birincisi: Avrupa'dan mehasin-i medeniyetin iktibasına muhtacız. Halbuki medeniyetin mehasini ile beraber, mesavisi de terakki ve en garib ve aldatıcı bir surete girmiş. Bu seyyiatın en fenası ve medeniyetin muharribi ve bâr-ı giranı, sefahet ve havaic-i gayr-ı zaruride israfat ve maişetteki müdhiş müsavatsızlıktır. Binaenaleyh, mehasinle beraber seyyiat da medeniyetimiz içine sokulmamak için bize öyle bir kanun-u hâkim ve mümeyyiz lâzım ki, heva ve hevese galebe etsin. Zira bizde çocukluk tabiatı var.

İkincisi: Nasıl ki, Kürdlerin asabiyetlerinden bir hâkim reis, Avrupa'ya müdahene için frenk libası giyse, Kürdler, o hâkime itaate bedel ihanet edeceklerdir. Şayet tanısalar ki, Kürd'dür; libas-ı millîsini tebdil ettiği için "milletine hakaret etmiş" derler. Bunun gibi; bu zaman-ı meşrutiyetteki hâkim, şahs-ı mütehakkim değil, belki kanun-u mümeyyizdir. Bu kanunu, libas-ı millî ile göstermek lâzımdır. Yoksa asabiyet-i maneviye karşısına çıkacaktır.

Üçüncüsü: Anâsır-ı gayr-ı müslimenin adalet ve müsavat ve hürriyetin devamına itminanları tam olamaz. Meğer bu müsavat ve adalet metin bir nokta-i istinada rabtedile. O da lâ-yetegayyer ve vicdanın hâkimi nokta-i diyanet ve şeriattır. Demek bu adaletin mukteza-i diyanet olduğunu göstersek tamamen mutmain olacaklar, hiç ürkmeyecekler laubalilerin zannı gibi... Zira ittifak Hüdadadır, hevada değil. Olsa da muvakkattir. Zira heva, akrebin yuvası gibi ağraz ve enaniyetin menşe-i intişarıdır.

Dördüncüsü: Hadîdu'l-mizac bir âlimin hiddetinden neşet eden seyyiatı, illet-i tardiyeye binaen, ilmi de lekedar edebilir. Meğer bir salih âlim gösterilse ve o seyyiatın menşei hiddet olduğu isbat olunsa... Binaenaleyh, istibdadın ve zaman-ı mazinin seyyiatı, din ve şeriatı lekedar etmemek için meşrutiyeti şeriat libasıyla göstermek ve tatbik etmek zaruridir. Hulefa-i raşidin'in ve Ömer b. Abdülaziz’in zamanlarını taklid edebiliriz.

Eğer denilse ki: "Onlardaki safvet ve ahlâk-ı hasene bizde yoktur ki, taklid mümkün ola!"

Ben derim: Meyl-i terakkinin ikazıyla bizdeki tenebbüh-ü efkâr ve telâhuk-u efkârdan hasıl olan tekemmül-ü mebadî ve ihata-i medeniyet bu safvet ve ahlâkın yerini tutar. Düvel-i ecnebiyenin adaleti bu cevabı isbat eder.

Medeniyet-i İslâmiyenin medeniyet-i hâzıradan farkı, yalnız menahî ve rezail ve esaret-i nefsten men'dir. Hem de kamet-i merdane-i istidat-ı millimize kadınların libası gibi süslü sefahet ve hevesat yakışmıyor. Zira, bir erkek, bir kadının kametinden istihsan ettiği libası giyse rezil olur ve bilakis...

Elhasıl: Çürük olan mesavi-i medeniyeti hudud-u hürriyet ve medeniyetimize girmekten seyf-i şeriat ile yasak edeceğiz. Tâ ki medeniyetimiz, bu âb-ı hayat-ı şeriat ile gençliğini ebedileştirsin. Eğer medeniyet-i İslâmiye bir cism-i nâmî olsa, şeriat deveran-ı demi ve diyanet de hararet-i gariziyesi olacaktır. Hem de, şeriat-ı garra kelâm-ı ezelîden geldiğinden ebede gidecektir. Maruf umum enbiyanın memalik-i Osmaniye'den zuhuru, kader-i ilâhînin bir işaret ve remzidir ki, bu insanların makine-i tekemmülâtlarının buharı diyanettir. Ve bu Asya ve Rumeli çiçekleri ziya-yı diyanetle neşv ü nema bulacaktır. Binaenaleyh, her bir mü'min i'lâ-yı kelimetullaha mükelleftir. Ve bu zamanda en büyük sebebi maddeten terakki etmektir. Ve a'dâ-yı terakkiye karşı herkes cihada mükelleftir. Ve en büyük düşman, gayr-ı mahsus ve dahilî düşmandır. O da üç büyük, müdhiş düşmandır. Birincisi fakr, ikincisi cehl, üçüncüsü ihtilâftır. Bu üç düşmana cihad etmeğe dinen mükellefiz.

Üç elmas kılıncı elde etmek lâzımdır. Birincisi muhabbet-i millî, ikincisi ittihad, üçüncüsü maariftir. Cihad-ı hariciyeyi İslâmiyet'in hakaik-ı ulviyesinin berahin-i katıasının elmas kılınçlarına havale edeceğiz. Bu zamanın cihadı, muhabbet ve tehabbübledir, tahvif ile değildir.

Her zamanda âlimler, ümera-yı müstebideyi taklîden her bir âlim kendi fikrini herkese kabul ettirmekle bir nevi istibdat gibi yapıyordu. Şimdi meşrutiyettir; hâkim şahs-ı mütehakkim değil, belki meşveretin ruhu olan efkâr-ı ammedir. Siz de ilimde bir nevi meşrutiyeti takip ediniz. Zira istibdat hasılât-ı terakkiyi istihlâk ile insanları mazi tarafına döndürüyor. İstibdat istikbale istidbar ediyor. Katre katre su müteferrik kalsa kuruyor, tecemmu etse bir havz-ı âb-ı hayat oluyor.