1-12. GÜN

Saat 4.00-4.25 arası sabah namazı kılındı. 9.30 civarında kahvaltıya oturuldu. Kahvaltı sonrası, problem çıkaran insan olunmaması ve Efendimiz’in (s.a.s.) problemleri nasıl çözdüğü konuları üzerinde duruldu. Şöyle buyurdular:

PROBLEM ÇIKARAN DEĞİL, ÇÖZEN İNSAN OLMA VE SAHÂBE

Her insan, işine ölesiye sahip çıkmalı. “Allah’ım, eğer Sen’in yolunda ve rızan istikametinde yapacağım bir iş varsa, beni yaşat; yoksa yaşamamın manâsı yok; beni alabilirsin” demeli. Kimse, kimsenin kusurlarını görmemeli, görse de örtmeli ve herkesi kucaklamalıdır.

Efendimiz (s.a.s.), problemleri çok rahat çözüyorlar; daha doğrusu, onları hiçbir zaman kördüğüm haline getirmiyorlardı. Huneyn Savaşı’ndan sonra çıkan problemi nasıl kolayca ve bir daha iz bırakmayacak şekilde çözmüşlerse; Mustalik Oğulları gazâsı dönüşünde baş gösteren problemi de, aynı şekilde hemen kaynağında boğmuşlardı.

İfk hâdisesindeki tavırları da başlı başına bir fetânet örneğidir: Pek çok kimsenin aldatılıp fitneye sürükleneceği böyle bir hadisede, yara almadan işin içinden sıyrılmak ve bütün nifak cephesinin planlarını boşa çıkarmak, gerçekten emsâli gösterilemeyen bir firâset örneğidir.

İfk hâdisesinde münafıkların yaydığı dedikodulara, Bedir ehlinden olduğu ve Hz. Ebû Bekir efendimizin yardımlarına mazhar bulunduğu halde, Hz. Mıstah b. Usâse de karışmıştı. Hâdisenin sadece bir iftiradan ibaret bulunduğu âyetle de tescil olunca, Hz. Ebu Bekir efendimiz, Hz. Mıstah’a yaptığı yardımı kesti. Hemen nâzil olan âyet, “Sizden fazl sahibi olanlar, yardımı kesmesin” diye ikazda bulununca, Hz. Ebu Bekir, hiçbir şey olmamış gibi yardımına devam etti. Leyl sûresinin son âyetleri onun hakkında geldiği rivayet edilir. O, sadece ve sadece “Yüce Rabbini hoşnut etmek isteyendi.” Bu sûreden sonraki Duhâ sûresi, Efendimiz hakkındadır. İkisi arasındaki iktiran burada da dikkati çekmektedir. “Sıdkla gelen ve O’nu tasdik eden” âyetindeki, “sıdkla gelen,” Efendimiz (s.a.s.), “O’nu tasdik eden” de Hz. Ebû Bekir’dir. Efendimiz, bir rüyasına dayanarak, onun halifeliği için “zayıf” tabirini kullanmışsa da, bu zayıflık, Hz. Ebu Bekir’in şahsı ve idareciliği için değildir. Hilâfeti yüklendiğinde, irtidad hadiseleriyle toplumdaki sarsıntılardan ötürüdür. O, bütün bunları önledikten sonra, Hz. Ömer zamanında yerli yerine oturacak olan sistemin temellerini atmıştı ki, Hz. Ömer, onun attığı bu temeller üzerinde yürüdü.

Aslında, Sahâbe’nin her biri bir kibrit-i ahmer gibidir. Halid, iki devlete karşı mücadele verir ve galip gelir. Ama, bir nefer olarak vefat eder. Said b. Zeyd, onun için, “Övülen biri olarak yaşadı ve İslâm’ın bir yitiği olarak gitti” der. Hz. Ebû Ubeyde ibn Cerrah’ın bir komutan olduğu bilinmezdi. Hz. Ömer, onu öne çıkarmış ve Yermuk’ta Hz. Halid’in yerine kumandan tayin etmişti ve Yermuk, Hz. Halid’le başlamış, Hz. Ebû Ubeyde ile tamamlanmıştı. Sa’d ibn Ebî Vakkas’ın iyi ok attığı bilinirdi de, komutanlığı yine bilinmezdi. Hz. Ömer, onu da keşfetmiş ve İran’la savaşan orduların başına getirmişti. Hz. Sa’d, burada nasıl bir kumandan olduğunu ortaya koyarak, tarihe “İran fâtihi” olarak geçti.

Çocuklara Sahâbe gibi olma duygusunu ta baştan aşılamak lâzım. Onlar: “Ben Hâlid gibi olacağım; Sa’d gibi olacağım; Hubeyb gibi olacağım…” duygu ve kararlılığı içinde yetişmeli; yetiştirilmeli.

***
BATI’DA YENİ TEMAYÜLLER

Sohbetten kalkıldıktan sonra, 11.30 civarında odalardan birine teşrif buyurmuşlar. Bir mesele arz etmek isterken, odada olduğunu fark ettim. Bir müddet oturdular. Diyalog için dünyanın her tarafında zeminin müsait bulunduğu; Batı’da pek çok kesimin maneviyat arayışına girip, bu arada İslâm’ı da tanımaya ve ondan faydalanmaya yöneldiği; öyle ki, 14 asır, insanlığın en doğru sözlüsünü – hâşâ – yalancı, kandırıcı olarak gören bir dünyanın O’na bakışının değişmeye yüz tuttuğu; İslâm hakkındaki araştırmalarda, İslâm’ı içten ve kendi kaynaklarından tanımanın ön plana çıktığı; bu konuda ve bilhassa Efendimiz’i (s.a.s.) tanıma adına yapılan çalışmaların eskiye nazaran çok çok insaflı olduğu, her hususta olduğu gibi, hoşgörü ve diyalog akımında da önümüzü bizzat Cenab-ı Allah’ın açtığı gibi hususlar üzerinde konuşuldu.

***

13.30 civarında öğle namazı eda edildikten sonra yemeğe oturuldu. Sohbette, birbiriyle alâkalı bir-kaç soru üzerine şöyle konuştular:

KESİN BİLGİYE DAYANMA VE YALAN

Zât-ı Ulûhiyet hakkında konuşurken çok dikkatli olmak lâzım. Bu, bizim bilmediğimiz, bilmemizin mümkün olmadığı bir sahadır. Bu gibi meselede yanlış malûmat vererek, insanları yanlışa sevk etmekten fevkalâde sakınmalı. Kur’an-ı Kerim, “Hakkında bilgi sahibi olmadığın şeyin üzerinde durma. Kulak, göz, kalb, hepsi ondan sorumludur” buyururken, havâss-ı hamsemizle (beş duyu) aldığımız intibaların bile yanlış olabileceğine dikkat çeker. Yazı yazanlar ve hele kitap yazanlar, bilhassa çok dikkatli olmalıdırlar; zira yazılanlar, sonsuza kadar kalır. Hele, bilmemiz mümkün olmayan, bilgi sahamıza girmeyen konularda konuşmak çok tehlikelidir. Bilmeden, kesin bilgiye ulaşmadan söylenecek her söz yalandır. Yalan, küfrün temeli, sıdk ise, imanın esasıdır. Hele fantezi yapmak, faraziyeler üzerinde durmak ve kesin bilgi imiş gibi bunlara sarılıp yanlışlara sapmak, –Allah muhafaza etsin– küfre açılan kapılardır. Bir insan yanlış yapmış, yanlış yazmış ise, doğruyu bulduğunda bunu mutlaka açıklamalı ve “şu, şu hususlarda yanılmışım; doğrusu bu imiş” diye ilan etmeli ve yanlışını kabullenecek kadar yürekli olmalıdır.

Daha sonra, İşârâtü’l-İ’câz adlı kitaptan, “yalan”la ilgili bir yeri okudular. Burada, (az sadeleştirme ile) şöyle denmektedir:

Münafıkların azaplarının, diğer cinayetleri arasında yalnız yalan ile vasıflandırılması, yalanın ne kadar çirkin olduğuna işarettir. Bu işaret dahi, yalanın ne kadar tesirli bir zehir olduğuna sâdık bir şâhiddir.

Yalan, küfrün esasıdır.
Yalan, nifakın birinci alâmetidir.
Yalan, İlâhî Kudret’e bir iftiradır.
Yalan, Rabbânî hikmete zıttır.
Yüksek ahlâkı tahrip eden, yalandır.
Âlem-i İslâm’ı zehirleyen, ancak yalandır.
Yeryüzünü fesada veren, yalandır.
İnsanlığı kemalâttan geri bırakan, yalandır.
Müseylime-i kezzâb ile benzerlerini âlemde rezil ve rüsvay eden, yalandır.

İşte bu sebeplerden dolayıdır ki, bütün cinayetler içinde lânetlenmeye, tehdide en önce müstahak görülen yalan olmuştur.

Bu âyet, (Yalan söyleyip durmalarından dolayı, onlar için elemli bir azap vardır. 2:10), insanları, bilhassa Müslümanları dikkate davet eder.

…

Hülâsa, yol ikidir:

Ya sükût etmektir; çünkü, söylenilen her sözün doğru olması lâzımdır…
Veya sıdktır; çünkü, İslâmiyet’in esası sıdktır.
İmanın, ana husûsiyeti sıdktır.
Bütün kemalâta ulaştıran esas, sıdktır.
Yüksek ahlâkın hayatı, sıdktır.
Her türlü terakkînin mihveri, sıdktır.
Âlem-i İslâm’ın nizamı, sıdktır.
İnsanlığı, kemalât kâbesine ulaştıran, sıdktır.
Ashâb-ı Kiram’a bütün insanların üzerinde mevki kazandıran, sıdktır.

Muhammed-i Haşimî aleyhissalâtü vesselâm’ı beşerin ulaşabileceği mertebelerin en yükseğine çıkaran, sıdktır.