Değerlendirmeler

Taha Akyol
Milliyet Gazetesi yazarı

Ateiste değil, teröriste mesaj veriyor

Mülakatı ilgi ile izledim. Karşımızda klasik ilmihal ve fıkıh kitaplarını tekrarlayıp duran din bilgini değil, çağın gerçeklerini dikkate alan bir Müslüman düşünür vardır. Demokrasi, çoğulculuk, farklı fikir ve inançlara saygı konularındaki yaklaşımı kesinlikle tecdid (yenilenme) niteliğindedir. Basında, Gülen’in İslam adına terör yapanları ateist hükmünde gördüğü anlamına gelen sözleri eleştirildi. Burada Gülen ateistlere kesinlikle savaş açmıyor, bireysel olarak onları aşağılamıyor. İslam adına, Allah adına terör yapanlara diyor ki; ‘Allah’ın gözünde sizin durumunuz Allah’ı inkar etmek gibidir.’ Dolayısıyla Gülen’in bu sözleri Allah adına terör yapanlara yöneliktir. Onları adeta şoke edercesine düşünmeye davet eden bir çağrıdır. Ateistlere yönelik bir saldırı değildir. Bugün İslam’ın başında iki bela var. Biri terör, öbürü ise geri kalmışlık. Gülen ikisine karşı da bugüne kadar İslamî çevrelerde yeterince görmediğimiz netlikte tavır koyuyor. Gülen’in görüşlerinin bir dönüm noktası olarak kaydedileceğine inanıyorum.

Cüneyt Ülsever
Hürriyet Gazetesi yazarı

İslam’ın demokrasi yüzünü tarif ediyor

Söyleşide ifade edilen görüşler eğer ortada samimi bir Büyük Ortadoğu Projesi varsa bu projeyi uygulamak isteyenler tarafından baz alınması gereken görüşlerdir. Bugün sadece Türkiye’de değil, dünyada da İslam’ın demokrasiye en yakın yüzünü Fethullah Gülen tarif ediyor. Gülen de bundan 20 sene evvel bu kadar demokrat değildi; ama hangimiz öyleydik ki! Ben onun sözlerinde İslam’ın özünü kaybetmeden, dinde reform safsatasına düşmeden, din anlayışında reform mantığını buldum. Gülen’in bir kişiyi bile öldürmenin herkesi öldürmek gibi olduğunu ve hangi şartlarda olursa olsun insanın kendi hayatından dahi vazgeçemeyeceğini vurgulaması, İslam’la terör arasında kimilerine göre kurulan bağın teorik olarak tamamen çürütülmesidir. Türkiye’de demokrasiyi istediği gibi yorumlayan İslamcılar da var. Onlara karşı da bir eleştiri yapıyor. Birey kavramını öne çıkarıyor, bireyselleşen İslam kavramını ortaya atıyor. İslam’ın siyaset dışında olması gerektiğini belirtiyor ki bu da çok önemli bir atılım.

Mehmet Barlas
Sabah Gazetesi yazarı

Medreseden koleje geçişin öncüsü

Fethullah Gülen çok aydın bir insan, dünyaya çok açık bir insan, üstelik ülkesini çok seven bir insan. Onun yaşadığı serüven geçmişte ona benzeyen pek çok insanın yaşadığı serüven ile aynı. Nazım Hikmet 1940’larda hapse girmişti. Şimdi en büyük vatansever şair olarak anılıyor. Gülen de şu anda yurduna dönmeye çekiniyor. İleride kim bilir nasıl anılacak? Nuriye Akman’a verdiği söyleşide bu vatan hasretini buram buram yansıtmış. Okurken duygulandım ve üzüldüm. Gülen’in dünya görüşüne gelince, zaten bildiğimiz ve özlediğimiz uzlaşmacı, uygarlığa açık bir söylemi var. İslam dünyasının medreseden koleje geçişinin öncülerindendir Gülen.

Kerem Çalışkan
Tempo Dergisi Genel Yayın Yönetmeni

Modernleşme konusu eksik kaldı

Söyleşi, özellikle terör ve İslam konusunda Gülen’in görüşlerinin altını bir kez daha çizmek bakımından önemlidir. Gülen’in terör karşıtı net görüşleri ve İslam’la terörün asla bağdaşmayacağı yönündeki tavrı son 10 yıldır Türkiye’de kamuoyu tarafından bilinmektedir. Özellikle 11 Eylül sonrası İslam dünyasına karşı Batı’da oluşan kuşku ve İslam’la modernizmin ne kadar bağdaşır olduğu soruları ise hâlâ yanıta muhtaçtır. Gülen’in bu konudaki fikirleri röportajda yeterince yer bulamamıştır.

Sedat Ergin ile Ekrem Dumanlı arasında polemiğe yol açan “kâfirlerle ateistlerin bir tutulması” tartışması ise “cımbızlama” konusunda Zaman editoryal ekibi açısından bir talihsizlik olmuştur. Röportajın en etkili sonucu Zaman’ın satışlarını ikiye katlayıp birinci gazete konumuna yükselmesidir. Bu da Zaman’ın okur potansiyelini bile satış açısından röportaj öncesi henüz yeterince değerlendiremediğini göstermektedir.

Prof. Dr. Niyazi Öktem
Bilgi Üniversitesi Öğretim Üyesi

İslam’ın gerçek yüzünü Batı’ya gösteriyor

Sayın Gülen’in diyaloğa giren tarafın kendini karşı tarafa daha iyi anlatabileceği yönündeki görüşleri son derece önemli. Diyaloğa biz girince bu İslam’ın da tanıtılması, İslam’ın özgürlükçü, hümanist ve güzel yüzünün Hıristiyanlara ve bütün dünyaya tanıtılması anlamına geliyor. Böylelikle gerçek İslam’ın ne olduğunu başka din mensupları da öğreniyor. Diyaloğun bu faydası var. Batı’da ‘İslam eşittir terör’ diye düşünenlere en güzel cevap diyalog ortamı ile sağlanabilir. Bu işi de Türkiye’de kurumsal planda başlatan kuruluş Sayın Gülen’in onursal başkanlığını yaptığı Gazeteciler ve Yazarlar Vakfı’dır. Bunun eleştirilmesini anlamak mümkün değil. Teröre gelince; tabii ki Kur’an’ın lafzî yorumlarında kalanlar yanlış yorumlara sapabilirler. Usame bin Ladin işte bu tip yanlış yorumlarda olan bir insan. Bunun karşısında İslam’ın gerçek yüzünü temsil eden, insana değer verme boyutunu ortaya koymak gerekir.

Prof. Dr. Suat Yıldırım
Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Öğretim Üyesi

Hayatını zehir edenlere bile hoşgörülü

Gülen, fikir adamı geçinmelerine rağmen fikir hürriyetinden rahatsız olan, hatta fikre baskı uygulayan bir marjinal kesimden şikayetçidir. Bunlar kendi düşüncelerini ifade hakkını sonuna kadar kullanmalarına rağmen toplulukları ikna edemeyince, başkalarının özgürlüklerini ortadan kaldırma taraftarı olmaktadırlar. Hocaefendi, bu fikir yobazlığını takbih etmekte yerden göğe kadar haklıdır. Ama bu olumsuzluklara rağmen, tabiatları düşmanlık ve iftiraya kilitlenmiş o marjinal kesime misliyle mukabele etmeyi zalimce bir kaide saymaktadır. Tüylerine zarar gelse ortalığı velveleye veren bunca insan varken, o hayatını zehir edenlere hakkını helal ettiğini ilan etme kemalini gösteriyor. Ona düşmanlık ve iftira edenler erdemli davranışı hep ona mı bırakacaklar? Bir kez olsun, kendi iyilikleri için bu erdemi göstermeyecekler mi?

Prof. Dr. Mehmet Aydın
Selçuk Üniversitesi

Çokluk içinde birlikte yaşama formülü

Dinlerarası diyaloğa yaklaşma veya kapı açmayı Hıristiyan misyonerliğini cesaretlendirip Hıristiyanlığa bir prim vermek şeklinde düşünmemek gerekir. Herkesin kendi dinini çok iyi bilmesi ve kendi inancına çok iyi şekilde sarılması önem taşımaktadır. Fethullah Gülen’in de dediği budur. İyi bir Müslüman hiçbir zaman, bir başka din mensubunun yaşam tarzından veya ifadelerinden rahatsız olmamalıdır. Bizim tarihimiz de bunu göstermiştir. ‘Çokluk içinde birlikte yaşama formülü’ İslam medeniyetinin ve özellikle Osmanlı siyasetinin temelini oluşturmaktadır. Türk İslam medeniyetinin evrensel medeniyete sunduğu en önemli hediye de bu olmuştur. Bugün AB’de gerçekleştirilmek istenen de budur.

Prof. Dr. Yakup Çiçek
Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi

Terörü önlemenin yolunu gösteriyor

Gülen’in “Hakiki Müslüman’ın, İslamiyet’i dört bir yanıyla anlamış bir insanın terörist olması düşünülemez.” bakış açısına katılıyorum. Buna rağmen bir Müslüman dini adına terörist olabiliyor mu, yoksa perde arkasında başka planlar mı var; keşke bu, bir doktora tezi olarak incelense...

‘Hedefe ulaşmak için insan öldürmeyi din tecviz etmez.’ Evet, dinimiz bunu asla tecviz etmez, caiz görmez. O halde gençlerimizin mükemmel yetiştirilmelerini, hayatlarını İslam’a uygun olarak düzenleyen unsurlarla yüz yüze getirilmelerini ve sorumluluk duygusu altında yetiştirilmelerini sağlamalıyız ki teröre bulaşmasınlar, ona hiçbir şekilde taraf olmasınlar.

Zaman, 06.04.2004