Ekrem Dumanlı; Röportajin ardından

Ekrem Dumanlı

Zaman, 05.04.2004

Gülen röportajının ardından

Ancak 11 güne sıkıştırabildiğimiz Fethullah Gülen röportajı perşembe günü sona erdi. Bu süre içinde inanılmaz bir tiraj kazandı gazeteniz. Normal satışlarını ikiye katladı ve Türkiye’de en çok satan gazete durumuna yükseldi. Sabahın erken saatlerinde gazete bayilerine koşuşan insanlara şahit olduk bu dönemde. Öğle vaktine kalmadan merkezdeki bayiler yok sattı, abone taleplerinde patlama yaşandı. Heyecanlandık, sevindik, tatlı bir telaş yaşadık...

Ve anladık ki müthiş bir sevgi ve hasretle karşı karşıyayız. Onca yıpratma gayretine rağmen, ma’şeri vicdan Hocaefendi’ye çok müstesna bir yer ayırıyor. Dile kolay; 5 yıl süren bir suskunluk.

Bu uzun zaman diliminde o kadar çok hadise yaşandı; değil mi? 28 Şubat fırtınası toplumsal dengeleri altüst etti. Ardından siyaset sahnesinin oyuncuları değişti. 11 Eylül terör saldırısı dünyanın genetik kodlarını değiştirdi adeta... Daha neler neler oldu yeryüzünde. Herkes kendi penceresine aksedeni resmetti. Kimileri deli rüzgârın şiddetine rehin verdi iradesini; kimileri ümit ve niyetini gerçeğin önüne perde yaptı.

Çağı okuyan ‘Mütefekkir’i anlamak

‘Acaba Fethullah Gülen bu konularda ne düşünüyor?’ şeklinde bir soru kurcalıyordu herkesin zihnini. Çünkü o, sadece uzun yıllar din görevlisi olarak Anadolu’yu karış karış dolaşan ve halka hayır tavsiye eden bir din görevlisi değildi; aynı zamanda düşünen, çözüm yolları öneren bir mütefekkirdi. Son yıllardaki tartışmanın merkezinde din olduğunu –özellikle İslam dini olduğunu– düşünecek olursak, dinî ilimlere vukufiyeti ile bilinen Hocaefendi’nin merak konusu olması daha da iyi anlaşılır. Üstelik o sadece dinî ilimlerle kendini sınırlamış bir insan da değildi. Felsefeden sanata, edebiyattan sosyolojiye kadar geniş bir dairede ufuk turu yapan ve yepyeni alternatifler öneren bir düşünürdü. Elbette söyleyecek sözleri vardı ve o, hep zor zamanda konuşan cesur bir insandı...

Nuriye Akman, tarihe unutulmaz bir not düştü. Hem iyi bir gazetecilik örneği verdi ve yıllardır konuşmayan bir insanı köşesine konuk etti hem de düşünce tarihimizde yepyeni bir sayfanın açılmasına vesile oldu.

Açık bir gerçeği daha görmek gerekiyor: Fethullah Gülen röportajı tarihî bir dönüm noktasıdır. Zor zamanda konuşmuştur, net konuşmuştur Hocaefendi. Tespitleri, tenkitleri, teklifleri üzerinde kafa yormak gerekiyor. Geçmişte kısır çekişmelerin ve kıskançlığın kurbanı edildi Hocaefendi’nin teklifleri. Umarım bu sefer aynı hata kıskıvrak yakalamaz insanımızı...

Elbette nazarını güncel olaylara hasretmiş, gelecek adına hiçbir projeksiyonu olmayan insanları rahatsız etmiş olabilir bu röportaj. Zirvelerden kopup gelen ve her saniye büyüyen bir çığın farkına varmadan kulübelerinin bahçesinde çelik çomak oynayanları zor durumda bırakmış olabilir bu mülakat. Baştan beri hadiselere ve kişilere önyargıyla bakan monşerler için de yeni bir kıskançlık vesilesine dönüşmüş olabilir bazı tespitler. Oysa sindirmek gerekiyor söylenenleri. Her şeyden önce iyi niyetle yaklaşmak gerekiyor...

Heyhat! Hocaefendi gibi insanların kaderinde var bir tür yalnızlık. Önceden sezilen tehlikeler, hadiselere gelecek nesiller adına bakma sorumluluğu ve tabii ki bazı olayların sırrını insanlar daha hecelerken konuşma riski... Hele Türkiye’de, hele Türkiye’de! Değil ufkun ötesini, burnunun ucunu bile görmeyenlerin fiyakadan fiyakaya büründüğü bir ülkede özgürce konuşmak, özeleştiri yapmak, doğruyu eğip bükmeden söylemek çok ama çok zor...

Kitleler mesajı doğru okudu

Röportaj esnasında hep sevgi ve hasret bulduk okurumuzdan. Az da olsa bazı tepkiler aldık. Halk kendine dupduru bir pozisyon seçiyor ve söylenenleri doğru algılıyordu. Ne var ki bazen söylenenleri hazmetmek pek de kolay olmuyor. Buna bir de komplo psikolojisi eklenince ilginç bir manzara çıkıyordu karşımıza.

Mesela bazıları El Kaide, Ladin ve intihar eylemleri gibi konuların Şeyh Yasin’in İsrail askerleri tarafından öldürüldüğü güne denk gelmesinden rahatsız olmuştu. Oysa röportajın yapılması ile malum olayın yaşanması arasında yaklaşık bir ay vardı. Herkes bilir ki, bu tür uzun röportajlar önce kasetlere kaydedilir, sonra onların çözümü yapılır, daha sonra o ham metinler tashih edilir. Bütün bu işler bitince röportaj günlere bölünür, sayfa tasarımları yapılır. Hele bir de TV reklamları, afiş ve broşür çalışmaları vesaire yapıyorsanız uzun bir zamana ihtiyaç duyarsınız...

Kaldı ki Fethullah Gülen, kendisine sorulan İslam ve terör bağlantısına cevap veriyor ve bu cevaplar güncel olaylardan bağımsız bir çerçevede İslamî ölçüler içinde ele alınıyordu. Hocaefendi, İslam’da bu konunun ne anlama geldiğini açık açık söylüyor. Ölçüsü, Kur’an ve sünnet başta olmak üzere dinî hükümler.

Konjonktürel durumlar İslam’ın mehip duruşunu bozamaz, bozmamalı. O yüzden Gülen, günümüzde İslam adına yapılan hataları da söylüyor. Maalesef İslam coğrafyasında ulema aynı net tavrı gösteremedi; İslamî olmayan metotlara boyun eğdi kimi zaman. Sanki Mekke’de Resulullah, eşine rastlanmaz sıkıntılar yaşamadı, kendisine, ailesine, arkadaşlarına kötülükler yapılmadı. Bu mübarek din, teröre ne zaman müsaade etmişti ki şimdi etsin! Filistin’de yaşananlar elbette herkesin içini kanatıyor; ama bu, İslam’ın yanlış yorumlanmasına sebep olamaz. Hocaefendi’nin dediği de budur.

Komploculuk hayal gücünü çok zorluyor. Röportaj sayesinde bunu bir kere daha gördük. Mesela daha mülakat bitmeden asıl amacın Hocaefendi’nin dönmesi olduğunu söyleyenler oldu. Dönmesi için röportaja gerek olmadığını bilmiyorlardı belki de. Bizim gibi, röportajı önceden okuyanların malumuydu ki Hocaefendi, mülakatta hemen dönmeyi düşünmediğini söylüyordu. ‘Keşke olaylara bu kadar komplocu yaklaşılmasa’ dediğimiz de oldu.

Röportaja önyargıyla yaklaşıp söylenenleri anlamak istemeyen, sözleri çarpıtmayı deneyenlere de rastladık. Önyargı kurbanı meslektaşlarım için üzülmedim dersem yalan olur. Onlara tek bir tanecik soru sormak isterdim: ‘Neden bazı hakikatleri başkası söylediğinde onları yere göğe sığdıramıyorsunuz da söz konusu Gülen olunca hadiseyi çarpıtma yoluna başvuruyorsunuz?’

Hocaefendi büyük bir risk aldı, ulemanın çekinip konuşmadığı; hatta Arap ülkelerinde devletlerin dahi endişe duyup tavır alamadığı bir konuda bu kadar net bir çerçeve ortaya konması Türkiye’deki aydını mutlu etmeliydi; huzursuz değil!

Son söz halkındı. Ve o, bu hakkını tarihe geçecek bir şekilde kullandı. Herkes gördü ki bu milletin sevgisi, medyatik üfürmelerle yıkılacak kadar zayıf değil. Umarım medyanın fildişi kulelerinden de görülüyordur bu gerçek...