Erhan Başyurt; İslam dünyasi yok...
Erhan Başyurt
Zaman, 04.04.2004
‘İslam dünyası yok; kültür Müslümanları var’
“İslam dünyası diye bir dünya yok, Müslümanların yaşadığı yerler var. Bazı yerlerde çok, bazı yerlerde az.
O da kültür Müslümanlığı.” Bu çarpıcı tespitler, Fethullah Gülen’in 22 Mart tarihli Zaman’da yayınlanan röportajında yer alıyor.
Gülen, İslam dünyasını yok saymasının gerekçesini şu sözlerle açıklıyor: “Başkalarıyla münasebet içinde olabilecek ve aynı zamanda bir birlik teşkil edebilecek, müşterek problemleri halledebilecek, kâinatı yorumlayacak, geleceği çok iyi okuyacak, Ku’ran’la kâinatı mütalaa edebilecek, gelecek adına projeler üretebilecek, istikbaldeki yerini belirleyebilecek Müslümanların olmadığı bir dünyaya İslam dünyası demiyorum.”
Demokrasi hazımsızları tarafından hedef seçilen ve sevenlerine zarar vermemek için hicreti tercih eden Gülen, 5 yıl aradan sonra ilk kez konuşuyor. Nuriye Akman’ın gerçekleştirdiği röportajın ana konusu İslam dünyası olmamakla birlikte, Müslüman toplumlarda geri kalmışlıkla ilgili sebeplere dair satır aralarında ilginç tespitler var.
Gülen’e göre geri kalmışlığın sebeplerinden biri, “düşüncenin ufuklarının daraltılması”. Bunun neticesini şöyle ifade ediyor: “İslam’ın ruhundaki genişlik daraltıldı. İslam dünyasında daha vicdansız insanlar görülmeye başlandı. Hazımsız insanlar. Başkalarını kabul edemeyenler. Bağrını herkese açamayanlar.” Bu durum, günümüzde de Müslüman toplumlarda yaşayan azınlıklar ile Müslümanların azınlık olarak yaşadıkları toplumlarda sosyal ve siyasî krizler ile silahlı çatışmaların en büyük nedeni.
Gülen, “Tefrika bir başka bela.” diyerek Müslümanların kendi aralarındaki bölünmelere işaret ediyor. Tefrikayı, sadece toplum içi bölünmeler olarak görmek doğru değil. Uluslararası ilişkilere de yansıyor bu bölünmüşlük. Başka devletler tarafından suiistimal edilebilecek bir zemin hazırlıyor. Hatta özellikle “böl–yönet” düşüncesi ile belirli çevrelerce, etnik, dinî ve dilî tefrika kasıtlı olarak körükleniyor.
Gülen, “Fakirlikten kurtulamama ayrı bir bela.” ifadesi ile geri kalmışlığın bir diğer sebebine dikkat çekiyor. BM tarafından hazırlattırılan 2002 Arap Kalkınma Raporu, bu tespiti tek başına doğruluyor. Çoğu petrol zengini 22 Arap ülkesinin toplam gayri safi millî hasılası sadece İtalya’nın üçte ikisi kadar. Afrika ve diğer bölgelerdeki Müslümanların durumu daha içler acısı durumdadır. Yine dünyanın en büyük 15 ekonomisi arasında –nüfus olarak yer alıyor olmalarına rağmen– hiçbir İslam ülkesi yok.
Dördüncü olarak, eğitim sisteminin yetersizliği ve cahillik üzerinde duruyor, Gülen. Eğitim sistemindeki boşluklar sebebiyle, İslam’ın prensipleri ile çeliştiği halde Müslüman’ım diyen birçok insanın nasıl teröre yöneldiklerine vurgu yapıyor. İslam toplumlarındaki bu cahillik, aslında tefrika, fakirlik ve hoşgörüsüzlük arasında bir fasit daire teşkil ediyor. Yarayı daha da derinleştiriyor.
Son olarak da, “hep zillet içinde idare edilme, idare edilmeye katlanma, hep ezilme başka bir bela” tespitini yapıyor Gülen. Ki bu tespit, özellikle son yüzyıl için Müslümanların hazin tablosunu veriyor. Şöyle ki, 20’nci yüzyılın ilk yarısına, Mekke döneminden sonraki İslam’ın “en karanlık çağı” denilebilir. Mesela, 1918 yılı itibarıyla bağımsız ve ayakları üzerinde duran tek İslam ülkesinden bahsedilemez. Metal yorgunluğu gibi, Müslüman toplumları bu noktaya taşıyan bir fütuhat yorgunluğundan bahsedilebilir.
Gülen, bu orijinal tespitlerini yine röportajın satır aralarında Müslümanlara tedavi reçeteleri önererek açıyor. Ebede bakan demokrasi, aklın ziyası ve imanın nurunu birleştiren eğitim, birlik olmak, geleceği okumak ve dünya muvazenesinde yerinizi almak gibi... Tedaviye yönelik bu tespitleri, bir başka yazıda ele almaya çalışalım.