The 9th Word | (1) The meaning and seeds of prayer: glorifying, exalting and thanking Almighty God | Risale-i Nur

Sevgili dostlarım, bu haftadan itibaren dokuzuncu sözü mütalaa etmeye başlayacağız.

Dokuzuncu sözün konusu biliyorsunuz namazım.

Üstadım, onu namazın muayyen beş vakti hikmet-i tahsisi olarak tanımlıyor.

Namazın beş vakte, hususi özel beş vakte tahsis edilmesinin hikmetlerini anlatacak.

Üstadım, hepiniz biliyorsunuz namaz Miraç hadisesinden evvel de vardı ve müminler kılıyorlardı.

Hatta Hazreti Adem'e kadar diğer ümmetlerin de namaz kıldığı rivayet ediliyor bize.

Ama beş vakit namaz bir Miraç hediyesidir.

O yüzden de hani namazın beş vakte hikmet-i tahsisi meselesi, müminler, müslümler açısından,

ihlis secde açısından çok önemli bir konudur.

Neden namaz beş vakte tahsis edilmiştir?

Bunu üstadım beş nükte halinde bize anlatacak.

Bahse, her levha yaptığı ayeti kerime, üstadımın Rum suresi 17 ve 18. ayeti kerime.

Ayeti kerimenin meali hadisi, siz akşama erdiğinizde sabaha kavuştuğunuzda Allah'ı tesbih edin ayeti kerimesi.

Göklerde ve yerde hamd ve sena övgü Allah'a mahsustur.

İkindi vaktinde de öğle vaktine erişince de Allah'ı tesbih edip namaz kılın ayeti kerimesi.

Ki bu ayeti kerimede de dikkat ederseniz namazın o beş vakti birer birer zikrediliyor.

Üstadım bahse bir soruyla başlıyor ve diyor ki ey birader benden namazın bu beş vakte tahsis edilmesinin hikmetlerini sordun.

Pek çok hikmetlerinden beş tanesini ben sana anlatacağım diyor.

Her bir namazın vakti, her bir namazın vakti mühim bir inkılabın başıdır.

Beş vakit kılıyor oluşumuzu üstadım beş nüktede anlatacak ama bu sadece bir girizgah ve bu girizgahta bu girizgahı çoğaltarak anlatacak üstadım.

Birinci nüktede namazın anlamı nedir, namazın manası nedir bunun üzerinde duracak.

İkinci nüktede namazın manasını daha da genişleterek ibadetin manası nedir bunu bize anlatacak.

Üçüncü nüktede namazla bütün ibadetler arasındaki ilişkiyi derinleştirecek Bediüzzaman Hazretleri.

Sonra asıl konunun ana omurgasını dördüncü nüktede anlatacak.

Dördüncü nüktede üstadım namaz zaman ilişkisi üzerinde duracak.

Bu çok önemli bir bahis asıl zikrettiğim gibi konunun derinleştirildiği ve ana eksenine oturtulduğu bahis.

Dördüncü nüktede bize üstadım namaz zaman ilişkisini anlatıp neden muayyen beş vakitte namaz kıldığımızı anlatacak.

Beşinci nüktede olağanüstü önemli bir bahis.

Beşinci nüktede üstadım bu namaz zaman ilişkisiyle bize ulaştırdığı menzilde bize insan katmanını da ekleyerek namaz zaman insan ilişkisini anlatacak.

Yani insan psikolojisi açısından namaz ne ifade ediyor.

Ya da şöyle diyebiliriz insan psikolojisi açısından namazların bu vakitlerde kılınıyor olması ne ifade ediyor.

Yani sabah namazının psikolojisi nedir.

Öğlen namazı hangi psikoloji ile kılınıyor.

İkindinin bizim hayatımıza karşılık geldiği duygusal atmosfer nedir.

Akşam hangi duygusal atmosferde kılınıyor.

Yatsı hangi manalara açıyor bizi.

Hangi frekansta zamanın o devri daimleri içerisinde bizi hangi frekansta hangi manalarla buluşturuyor.

Şimdi zikrettiğim gibi üstadım her bir namazın vakti mühim bir inkılabın başıdır cümlesiyle açıyor konuyu.

Ve o mühim inkılabın başı olduğu için de azim bir tasarrufat-ı ilahiyenin ayinesidir her bir namazın vakti.

Yani Cenab-ı Hakk'ın şu rububiyet aleminde yani tasarrufat aleminde, esma-i ilahiyenin tecelligah aleminde ilahi tasarrufları var.

Bu ilahi tasarrufların mühim inkılab yani değişim başlangıçları, namaz vakitleri aynı zamanda da o ilahi tasarrufatın,

esma-i ilahiye tasarrufatının bir ayinesi, bir merkezi toplandığı, yekun teşkil ettiği bir vakti ve aynı zamanda da makesi.

İhsanatı külliye-i ilahiyenin makesi yani Rabbimizin bizim hayatımızda çok büyük ihsanatı var.

Biz de o ihsanata karşı şükürle mukabele ediyoruz.

O yekun nimetlerin toplandığı, Rabbimizin bizim üzerimizdeki ihsanatının yoğunlaştığı, derinleştiği zaman dilimleri,

o iki vakit arasındaki nimetlerin şükrü gerektirdiği vakitler, bu beş vakit, bu çok ince ve derin bir mana.

Bu ince ve derin manayı açmak için üstadım bu beş nükteyi zikredecek.

Birinci nüktede zikredtiğim gibi namazın manasını açıyor üstadım ve bize diyor ki namazın manası Cenab-ı Hakk'ı tesbih, tazim ve şükürdür.

Yani biz namazın manasını üç kelimede topluyoruz.

Tesbih, tazim ve şükür kelimelerinde topluyoruz.

Bu tesbih, tazim ve şükür kelimelerine de namazın çekirdeği diyoruz.

Hatırlayacaksınız Cenab-ı Hakk'ın kainatta külli bir kanunu var.

Bu bir ehadiyet sırrı.

Bu sır gereği Allah külleri cüzlerde cam ediyor.

Yani bütün manaları küçük parçalarda topluyor Cenab-ı Hak, cam ediyor.

Mesela Cenab-ı Hak bir ağacı bir çekirdekte topluyor.

Bir çekirdek ağacın fihristesi hükmünde, insan kainatın fihristesi hükmünde,

Fatiha-yı Şerife Kur'an-ı Azimüşşan'ın fihristesi hükmünde hep Cenab-ı Hak külli manaları cüz-i hülasalarda cam ediyor.

Bu külli kaide namazda da cereyan ediyor.

Namazda aslında bütün ibadetlerin çekirdeği hükmünde olmakla beraber namazında bir çekirdeği var.

Ve namazın çekirdeği Cenab-ı Hakk'ın tesbih, tazim ve şükür.

Bu tesbih, tazim ve şükür kelimelerini biz namazda tesbih kelimesini SübhanAllah olarak dillendiriyoruz.

Tazim kelimemiz Allahu Ekber, şükür kelimemiz de Elhamdülillah.

SübhanAllah, Elhamdülillah, Allahu Ekber kelimeleri namazın çekirdekleri hükmündeler.

Ve üstadım diyor ki biz bu kelimeleri Cenab-ı Hakk'ın celaline, cemaline ve kemaline karşı kendi muhataplığımızın ilanı olarak söylüyoruz.

Cenab-ı Hakk'ın celaline karşı biz kendi kulluk tavrımızı SübhanAllah diyerek ilan ediyoruz.

Cenab-ı Hakk'ın kemaline karşı kendi kulluk tavrımızı Allahu Ekber diyerek ilan ediyoruz.

Ve Cenab-ı Hakk'ın cemaline karşı muhataplığımızı, kulluğumuzu Elhamdülillah diyerek ilan ediyoruz.

Ve bu ilan edişimiz bizim sadece kelimelerle bir ilan değil, sadece lafızla bir ilan değil.

O ilanı bütün mahiyetimizle, bütün hücrelerimizle, düşüncelerimizle, kalbimizle, eylemimizle, fiilimizle ifa ediyoruz.

Ve bu eylemsellik namazda bir forma, bir şekle bülünüyor.

Cenab-ı Hakk'ın celaline karşı kavlen yani sözlerimizle ve fiillerimizle SübhanAllah demek suretiyle Cenab-ı Hakk'ı tasdik ediyoruz.

Biz Cenab-ı Hakk'ın kemaline karşı lafzan ve amelan yani hem yine lafzımızla hem de amelimizle Allahu Ekber diyerek Cenab-ı Hakk'ı tazim ediyoruz.

Ondan sonra da Cenab-ı Hakk'ın cemaline karşı kendi kulluk tavrımızı Elhamdülillah demek suretiyle ama bu Elhamdülillah'ı da hem dilimizle,

hem kalbimizle, hem de bedenimizle, kalben, lisanen ve bedenen ilan etmek suretiyle Elhamdülillah deyip şükrediyoruz.

Neyse dikkat ederseniz Üstad bir eşleştirme yapıyor.

Bir tarafa siz zihninizin bir köşesine Cenab-ı Hakk'ın celalini, cemalini ve kemalini alt alta yazabilirsiniz.

Onun hemen karşısına SübhanAllah, Elhamdülillah, Allahu Ekber kelimelerini yazabilirsiniz.

Onun karşısına da tesbih, tazim ve şükür kelimelerini yazıp bunları eşleştirebilirsiniz.

İşte namaz bu eşleştirmeden ibaret. Biz Cenab-ı Hakk'ın celaline karşı kavlimizle, fiilimizle SübhanAllah diyoruz, takdis ediyoruz.

Cenab-ı Hakk'ın kemaline karşı biz yine amelimizle, fiilimizle, sözlerimizle, bedenimizle o kemale karşı Allahu Ekber deyip takdis ediyoruz.

Ve yine biz Cenab-ı Hakk'ın cemaline karşı Elhamdülillah deyip şükrümüzü ilan ediyoruz.

Bu Elhamdülillah'ı da yine bedenimizle, sözlerimizle ve kalbimizle ifa ediyoruz.

İşte bu aslında beden, kalp, söz, amel, lafız, eylem, kelime, birlikteliğinin, uyumunun, ahenginin bir kulluk muhataplığına dönüşmüş bir biçimi namaz.

Böyleyse bize namaz nedir diye sorulduğunda bizim cevabımız bir Risale-i Nur talebesi olarak şu şekilde.

Namaz Cenab-ı Hakk'ı tesbih, tazim ve şükürdür. Namazın çekirdekleri hükmündedir SübhanAllah, Elhamdülillah, Allahu Ekber.

Ve biz bu eşleştirmeyi dillendirmek suretiyle de namazı daha geniş bir açılımda tarif etmiş oluyoruz.

Namaz Cenab-ı Hakk'ın celaline, cemaline ve kemaline karşı bizim kulluk tavrımızdır.

Şimdi demek ki diyor üstadım tesbih, tekbir ve hamd namazın çekirdekleri hükmündedirler.

Ondandır ki namazın harekatlarında ve zikirlerinde bu üç kelime namazın her tarafında bulunuyorlar.

Biz namaza SübhanAllah zikriyle başlıyoruz. Sübhaneke Allahümme diyoruz.

Ama ondan önce Allahu Ekber diyerek tekbir getirmek suretiyle namazın içerisine giriş yapıyoruz.

Sonra Elhamdülillahi Rabbil Alemin diye Fatiha-i Şerife'yi okuyoruz.

Rükuya gidiyoruz, Sübhane Rabbiyel Azim diyoruz üç defa.

Secdede Sübhane Rabbiyel Ala diyoruz. Rüku ve secdeler arasında sürekli Allahu Ekber zikrini tekrar ediyoruz.

Sadece iki secdede her rekatta en az üçer kereden altı defa SübhanAllah demiş oluyoruz.

Bunu rükuda da üç kere tekrar ettiğimizi düşünün, dokuz defa SübhanAllah demiş oluyoruz her rekatta.

Bunu her gün kıldığımız kırk vakit, kırk rekat namazla çarpın.

Ortaya çıkan tesbih oldukça ciddi bir tesbih oluyor.

Bu o kadar önemli bir tesbih ki, öyle önemli bir kulluk muhataplığı ki

Cenab-ı Hak bize bunu sürekli namazın içerisinde bu zikirleri tekrar ettiriyor.

Ve o kadar yine önemli ki namazı bitirdikten sonra da namazın manasını tekit için,

yani namazın manasını kuvvetlendirmek için, namazın manasına bizi açmak, o manada derinleştirmek için

otuz üçer kere biz bu tesbihleri tekrar ediyoruz.

İşte üstadım namazın manasını bu surette izah ettikten sonra,

bu kurduğu bizim zihinsel haritaya farklı manalar eklemeye başlıyor.

O haritayı zenginleştirmeye ve derinleştirmeye başlıyor.

Ve ikinci nüktede bize namazın manasını genişleterek ibadetin manasını anlatıyor.

İbadetin manası şudur ki, dergah-ı ilahide abd kendi kusurunu, arz ve fakrini ilan etsin.

Şimdi bakın kusur, arz ve fakr eklendi.

Üç kelime daha eklendi. Bunları kendi kurduğumuz düzlemdeki o üç kelimeyi ekleyelim biz.

Nasıl ekleyelim? Kusurumuz bizim, kendi kusurlarımızı ilan etmemiz.

Cenab-ı Hakk'ı kendi kusurlarımızdan tenzih manasına geldiği için,

kusur kelimesini Sübhanallah ile eşleştirelim.

Cenab-ı Hakk'ı takdis etmekle, Cenab-ı Hakk'ın celaline muhataplığımızla eşleştirelim.

Ondan sonra da takdis kelimesi olan Allah-u Ekber'i kendi arzimizle eşleştirelim.

Çünkü biz arzimizle, kendi mahiyetimizde saklı olan o sırla Cenab-ı Hakk'ı takdis etmiş oluyoruz.

Kendi arzini ilan eden bir insan, Cenab-ı Hakk'a karşı O'nun kainattaki kudretini seyredip,

O'nun kainattaki kemalini seyredip, O'na karşı hayranlığını ilan edebilir.

O yüzden kendi arzimizle ilişkiye geçelim, Cenab-ı Hakk'ın kudretiyle.

Ve o arzimizle kurduğumuz ilişkiyi ilan makamında da Allah-u Ekber diyebilelim.

Üçüncü ilan ettiğimiz, bakın bu kendi mahiyetimizi çözüyoruz.

Burada üçüncü ilan ettiğimiz şey ise kendi fakrımız.

Kendi fakrımız konusunu daha önceki bahislerde mana olarak derinleştirmiştik.

Hatırlayacaksınız arz ve fakr konusunu.

Bizim kendi fakirliğimiz de bizi Cenab-ı Hakk'ın rahmetine rabdediyordu.

İşte o fakirliğimizi ilan makamında da bütün o fakirliklerimizi dergah-ı ilahiyeye arz ettiğimiz için,

o makamda ilan ettiğimiz için, bütün ihtiyaçlarımızı o makamdan talep ettiğimiz ve o makamla ihtiyaçlarımızı tedarik ettiğimiz için

biz hamd makamında elhamdülillah ile eşleştiriyoruz kendi fakrimizi.

Üstadım diyor ki dergah-ı ilahide abd neyi ilan edecek?

Kendi kusurunu, az ve fakrını görüp kemal-i rububiyetin, kudret-i samedaniyenin ve rahmet-i ilahiyenin önünde hayret ve muhabbetle secde etmektir.

Şimdi öyleyse üç kelime daha girdi hayatımıza bizim bu eşleştirmenin içerisine.

Kemal-i rububiyet, kudret-i samedaniye ve rahmet-i ilahiye.

Kemal-i rububiyeti Cenab-ı Hakk'ın celali ile eşleştiriyoruz ve o kemal-i rububiyete karşı,

yani Cenab-ı Hakk'ın şu kainattaki tasarruf saltanatının kusursuzluğu karşısında kendi kusurumuzu ilan ettiğimiz için,

Sübhanallah ile eşleştirebiliriz.

Kudret-i samedaniye Cenab-ı Hakk'ın bizim hayranlığımızı celbeden kudret tasarrufatını ve kemalini ifade ettiği için onu da Allahu Ekber ile eşleştiriyoruz.

Ondan sonra da geriye rahmet-i ilahiye kalıyor.

Rahmet-i ilahiye elbette ki bizim şükrümüze bakıyor ve rahmet-i ilahiye karşısında biz kendi fakrımızı ilan makamında Elhamdülillah deyip şükrediyoruz.

Öyleyse namazın manasını nasıl Cenab-ı Hakk'a tesbih, tazim, şükürdür diye tarif ettiksek,

ibadetin manası nedir sorusuna namazın manasını biraz daha genişleterek şöyle bir cevap veriyoruz.

Diyoruz ki kardeşlerim ibadetin manası şudur ki dergah-ı ilahide abd kendi kusurunu, az ve fakrını görüp kemal-i rububiyetin, kudret-i samedaniyenin, rahmet-i ilahiyenin önünde hayret ve muhabbetle secde etmektir.

İşte bu da namazın manasının biraz daha çekirdek olarak ifade ettiğimiz namazın manasının açılarak ibadetin manasına dönüşmüş şekli.

Ama üstadım bunu da biraz daha açıyor ve diyor ki yani önce Sübhanallah'ı sonra Allahu Ekber'i sonra da Elhamdülillah'ı anlatacak.

Üstadım bize biraz daha açarak yani Cenab-ı Hakk'ın rububiyetinin saltanatı nasıl ki kulluğu ister, ubudiyeti ister, nasıl ister?

Cenab-ı Hakk, rububiyet dediğimiz şey Cenab-ı Hakk'ın esma-i ilahiyenin senin tecelli alemi, rububiyet alemi.

Yani mahlukatta, mevcudatta, yaratılmışlar aleminde tecelli eden esmalara biz alemi rububiyet diyoruz.

Bir de alemi uluhiyet dediğimiz Cenab-ı Hakk'ın zatıyla kurduğumuz ilişki var.

Cenab-ı Hakk'ın rububiyetinin saltanatı bizim kulluğumuzu iktiza ediyor.

Bizim kulluğumuz aslında Cenab-ı Hakk'ın şu kainat aleminde, mevcudat aleminde kurduğu nizamla uyumlu hareket etmek anlamına geliyor bizim kulluğumuz.

Buna tevhiki hareket diyor Bediüzzaman Hazretleri.

Bütün bir mevcudat Cenab-ı Hakk'a itaat ediyor.

Biz de kendi itaatimizle, mevcudatla yani bütün bir yaratılmışlar alemiyle ahenkli bir hareket sergileyebiliyoruz.

Onlarla aynı koronun içerisine dahil olabiliyoruz ve o koroda kendi Rabbimize karşı kulluğumuzu ilan etme mevkinde bulunuyoruz.

İşte Üstad'ım bu uluhiyeti ve itaati isteyen rububiyet saltanatının aynı şekilde rububiyet paklığı noktasında da kendi kusurunu kulun görmesini iktiza ettiğini söylüyor bize.

Yani biz kuluz ve kulluk aslında bizim kendi kusurumuzu görmemiz süreciyle başlıyor.

Kendi kusurumuz bizim sadece günahlar konusundaki kusurumuz değil.

Bütün bir kainat alemine baktığımız zaman ehl-i dalaletin efkar-ı batılısından, batıl fikirlerinden Allah'ı tenzih etmek makamı da bir.

Sübhanallah makamı yani bir tenzih makamı.

Bütün bir mevcudatın taşıdığı kusurları görüp onlardan Allah'ı tenzih etme makamı da Sübhanallah makamı.

Hadiselerin bizim aklımızı karıştıran, çözemediğimiz, bize kusurlu gibi görünen, eksik gibi görünen manalarından Allah'ı tenzih etme makamı da Sübhanallah makamı.

Fakat dikkat ederseniz insan bütün bir kainat okumasını kendi üzerinden yaptığı için önce kendi mahiyetinde saklı, kendi mahiyetinde toplanmış olan kusurları görüp bunlardan Allah'ı tenzih edebilme makamı da yine Sübhanallah makamı.

Kulun kendi kusurunu görmesiyle başlıyor onun kulluk yolculuğu.

Önümüzdeki derste bu Sübhanallah, Elhamdülillah ve Allahu Ekber'in üstadım tarafından genişletilen manaları üzerinde biraz daha derinleşmeye çalışacağız sevgili kardeşlerim.