The 9th Word | (2) The meaning of worship: seeing one’s own weakness and need, the servant prostrates to Allah in awe and love

Sevgili dostlarım, dokuzuncu sözde ikinci nüktedeyiz.

Geçen hafta namazın manası üzerine konuşmuştuk.

Namazın manası Cenab-ı Hakk'a tesbih, tazim ve şükürdü.

İkinci nüktede Bediüzzaman Hazretleri namazın manasını genişleterek ibadetin manasını bize veriyordu.

Bu fevkalade güzel bir tarif. Öğrenmekte fayda mülahaza ediyorum.

Üstadım diyor ki, ibadetin manası şudur ki,

dergah-ı ilahide abd kul kendi kusurunu, zaafını ve aczini ilan etsin,

kemal-i rububiyetin, kudret-i samedaniyenin ve rahmet-i ilahiyenin önünde hayret ve muhabbetle secde etsin.

İşte bunun adı Üstadın literatürü içerisinde, Risale-i Nur talebelerinin literatürü içerisinde ubudiyetin tanımı, ibadetin tanımı.

Üstadım bunu zikrettikten sonra,

Sübhanallah, Elhamdülillah ve Allahu Ekber manalarını biraz daha derinleştirmek suretiyle yoluna devam ediyordu.

Biz de buna başlamış ve Sübhanallah kelimesinde kalmıştık.

Sübhanallah biliyorsunuz Cenab-ı Hakk'ı takdis etmek, yani O'nun noksan sıfatlardan münezzeh olduğunu ilan etmek.

Ama Üstadım hilkatin sırrına dayandırdığı için bütün meseleleri insan üzerinden izah ediyor.

Yani bizim Cenab-ı Hakk'ın noksan sıfatlardan münezzeh olduğunu ilan edebilmemiz için önce kendi kusurumuzu görebilmemiz gerekiyor.

Bu kusurumuz sadece günahlar konusundaki kusurumuz değil.

Mesela görmek için göze muhtaç oluşumuz.

Baktığımız şeylerin şu kadar da şu kadarını görüyor oluşumuz.

Pek çok şeyi göremiyor oluşumuz.

Gözümüzden kaçıyor oluşu.

Nazarımızla pek çok şeyi değiştiriyor oluşumuz.

Yaşlanınca görme yetimizin azalıyor oluşu.

Bütün bunlar dikkat ederseniz hep bizim kusuratımız.

Ve kendi hayatımıza baktığımız zaman aslında insanoğlunun, insan olmanın kusurlarla örgülenmiş bir şey olduğunu görüyoruz biz.

Ve bu kusurlar, insan olmanın kusurları aslında kulluk noktasında dergah-i ilahiyeyi onları çıkarıp da Rabbimizi tenzih makamında ilan edildiğinde

bizi bir manaya, bir hakikate taşıdığına şahitlik ediyoruz.

Kendi kusurumuzla yüzleşiyoruz çünkü hayatın içerisinde sürekli.

Biz yaşamak için yemek zorunda olan insanlarız.

Bazen çok yemek kusurunu işleyen insanlarız.

Bunun için hazımsızlık çeken insanlarız.

Biz uyuyan bazen de lüzumundan fazla uyuyan insanlarız.

Uyumak bizim insan mahiyeti olarak bir noksanlığımız aslında.

Onu yaşamadan, onu ifa etmeden var olamıyoruz.

Bu kusurlar üst üste bindiğinde hayatımızı ne kadar çok örgülediğine şahitlik ediyoruz biz.

Bir de bunlara bu kusurlardan yani mahiyet itibariyle taşıdığımız kusurlardan kaynaklanan cürümlerimizi ekleyin bunun üzerine.

Bu cürümlerden de Cenab-ı Hakk'ı tenzih ediyoruz.

Sübhanallah demek suretiyle tenzih ediyoruz.

Mesela benlik iddiasında bulunuyoruz.

Cenab-ı Hakk'ın mülkünü temellük ediyoruz zaman zaman.

Şirke düşecek benlik gösterilerinde bulunuyoruz.

Mesela alkış istiyoruz.

Bu bir kusur aslında.

Mesela beğenilmek istiyoruz, takdir edilmek istiyoruz.

Bu bizim kusurumuz.

Ve bu kusurları hep tenzih etmemiz gerekiyor Cenab-ı Hakk'a.

Kendi taşıdığımız kusurlardan tenzih etmemiz gerekiyor.

Hatırlayacaksınız Yunus Aleyhisselam kendi zellisi karşısında Cenab-ı Hakk'ı tenzih etmişti.

La İlahe İll'Ante Sübhaneke İnniküntü Münezzalimin demişti.

Bir tenzih makamında durmuştu.

İnsanın kendi kusurunu kabul etmesi aslında tenzih.

Biz ne zamanki kendi kusurumuzu görebiliyoruz, onu kabul edebiliyoruz.

Cenab-ı Hakk'ı o kusurdan tenzih makamında Sübhanallah diyoruz.

O yüzden aslında bizim tevbelerimizin içerisinde hep Sübhanallahlar vardır.

Ya da Sübhanallahlarımızın içerisinde kendi kusurumuzu görüp kabul ediyor oluşlarımız vardır.

O Sübhanallahları biz Cenab-ı Hakk'ın celaline karşı ilan ederiz.

Çünkü eğer biz mesela bir başarı sergiledik de o başarı bizde bir fahir duygusu uyandırmışsa

o fahir duygusundan kendi mahiyetimizi arındırmak için Sübhanallah deriz.

Bir gurura düşmüşsek o gururdan kendi mahiyetimizi arındırmak için Sübhanallah deriz.

Çünkü o gurur bizim mahiyetimizin üzerinde bir şirk bulaşığıdır.

O bulaşıktan kendimizi temizlemeye çalışırız.

Üstadım işte bunu ifadese dediğinde diyor ki

Cenab-ı Hakk'ın rububiyetinin kutsiyeti, mukaddes oluşu, paklığı ister ki abd kendi kusurunu görsün

ve bu kusurdan Allah'ı tenzih etsin ve sürekli bir istiğfar makamında dursun.

İstiğfar biliyorsunuz kulluk noktasında çok önemli bir makamdır.

Aslında istiğfar nasıl abdest alırken maddi suretimizi nasıl temizliyorsak,

gusül abdesti alırken bedenimizi nasıl temiz tutmaya çalışıyorsak,

istiğfar bizim manevi varlığımızı yani ruhumuzu, kalbimizi, duygularımızı, letaifi rabbaniyemizi temiz tutma çabası.

Sürekli onu yeniden yıkama, şirkin bulaşığından, riyanın katışığından,

insan mahiyetinin bulaşığı, katışığı neyse, şaibesi neyse ondan kendi varlığımızı arındırma

ve o arınmışlığın kulluğuyla Allah'a yönelme çabası.

Çünkü aslında bizim kulluk dediğimiz şey o arınmışlığın ta kendisi.

Biz kendi mahiyetimizi istiğfarla arındırıp tasaffi yetirebildiğimiz zaman,

saflaştırabildiğimiz zaman insan olmanın ayarı neyse, insan olmanın kıvamı neyse o kıvama erişebiliyoruz.

O ayarda bir kulluk derinliği, bir kulluk performansı sergileyebiliyoruz.

İşte kul istiğfar ile Rabbini bütün noksanlıklardan pak ve müberra olarak ilan edebilsin.

Ve bunu yaparken kul kendi mahiyetiyle Cenab-ı Hakk'ı pak ve müberra olarak ilan edebildiğinde

ancak ihl-i dalaletin batıl fikirlerinden de Rabbini pak ve müberra olarak ilan edebiliyor.

Çünkü artık o ne yapıldığında Cenab-ı Hakk'ın o rububiyetinin paklığına müdahale edilmiş,

o paklığın kirletilmiş, şirk bulaşığıyla karıştırılmış olduğunu artık kendi mahiyeti üzerinden okuyabiliyor.

Biz kendi nefsimizin ve enaniyetimizin gururundan, kibrinden, iddialarından Allah'ı müberra kılabildiğimizde,

pak kılabildiğimizde rububiyeti ilahiyeyi o zaman başkalarının kirlerinden,

başkalarının varlık iddialarından, başkalarının benlik iddialarından da Cenab-ı Hakk'ı pak ve müberra kılabiliyoruz.

O zaman bir firavun firavunluğunu ilan ettiğinde onun önünde boyun bükmeden durabiliyoruz.

O zaman bir yönetici kendi makamını bir iktidara, bir güce, bir varlık iddiasına, bir enaniyete dönüştürdüğünde

onun karşısında dik durabiliyor, kendi kuluk tavrımızı sergileyebiliyoruz.

O zaman Allah'tan başka kuluk iddiasında bulunan bütün firavunların, bütün nemrutların önünde

kendi varlığımızın izzetini koruyabilme makamında kalabiliyoruz.

Aynen bu şekilde ehl-i dalaletin efkar-ı batılısı çok geniş.

Mesela bazı Hristiyanların buna da İsa Allah'ın oğludur deyip şirk ilanları

ya da bazı Yahudilerin Yüzeyir Allah'ın oğludur demek suretiyle Allah'a oğul isnat etmeleri karşısında

bu batıl fikirlerden de Allah'ı tanzih ediyoruz.

Bunun gibi efendim gök tanrı, yer tanrı ayrımından, nehrimen, yezdan ayrımından

Cenab-ı Hakk'a tanzih makamında duruyoruz.

Bunun gibi bütün inançların içerisindeki, inanma biçimleri içerisindeki katışıklıklardan ve bulaşıklıklardan

Allah'ı pak ve müberra kılıyoruz.

Onun noksan sıfatlardan tanzih ediyoruz.

Aynı şekilde de bütün kainatın kusurlarından, varlığın taşıdığı kusurlardan,

ölümlü olmaktan, fani olmaktan, pörsümekten, eskimekten, yaşlanmaktan, çürümekten

yani varlığın ne kadar kusuru varsa o kusurlardan da Allah'ı tanzih makamında duruyoruz.

Cenab-ı Hakk'ın mukaddes ve muarra olduğunu, beli olduğunu tesbihimizle Subhanallah ve Allah'a ilan ediyoruz.

Şimdi insan hayatının kendi dairesi içerisindeki döngüsüne baktığımızda biz bu tanzihin

bir kendi mahiyetimizi arındırma, bulaşıklardan, katışıklardan, şaibelerden arındırma süreci olarak

okunması gerektiğinin altını çizmekte fayda var.

Aynı zamanda da Rabbimizin marifetine erişebilme, onun celalini anlayabilme,

o celale karşı Subhanallah diyerek tasdik makamında, aynı zamanda da tanzih makamında durabilme.

İşte bu bizim kulluğumuzun ilanı ve namazda biz bunu yapıyoruz aslında.

Namazda bunu Subhanallah diyerek yapıyoruz.

Namazın harekatında eylemlerimizle bunu yapıyoruz.

Nasıl yapıyoruz? Mesela Allah'tan başka kimsenin önünde secde etmiyor oluşumuz bizim aslında bir Subhanallah ilanı.

Sadece Allah'ın önünde rükû ediyor oluşumuz.

Sadece Allah'ın önünde secde ediyor oluşumuz bizim fiilimizle ve amelimizle Cenab-ı Hakk'ı tasdik edişimiz.

Cenab-ı Hakk'ı bizim tanzih edişimiz, takdis edişimiz yani onun noksan sıfatlardan münezzeh olduğunu ilan edişimiz.

Çünkü biz noksan sıfatlarla âlûde birisinin karşısında boyun bükmeyen, bel kırmayan insanlarız.

Kendisi fani olan, kimlerse onlar, ölümlü olan, yaşlanan, karnı ağrıyan, kendisi rızka muhtaç olan birilerinin rızık verdiği iddiasını reddediyoruz.

Nemrud'un buğday ambarları onun elinde diye rızkı veren olarak kendini göstermesi, sizin varlığınız benim varlığıma bağlı, ben olmazsam siz olmazsınız iddiasını reddediyoruz.

Çünkü biz rızık vericinin Rabbimiz olduğunu biliyor, ondan gayrı bütün rızık vericilerin aslında rızık verici olduğunu iddia edenlerin rızka muhtaçlar olduğunu biliyoruz.

Çünkü biz Sübhanallah ile Rabbimizi takdis etme makamında duruyoruz.

Ya da birileri hayatı ve ölümü, esareti ve özgürlüğü elinde bulundurduğunu zannediyorsa bunu reddediyoruz.

Esaret de, hürriyet de, ölüm de, hayat da Rabbimizin elindedir diyoruz onlara karşı.

Birileri kibriyayı yani büyüklüğü kendi üstlerinde toplamaya çalışıyorlarsa hayır diyoruz biz.

Mahlukiyet noktasında bütün mevcudat eşittir, hayır kimse kimseye büyüklük iddia edemez.

Mevcudatın, mahlukatın, zihayatın bizim üzerimizde bir hukuku var, ifa edilmesi, gözetilmesi gereken bir hukuku var.

Üstünlük Allah'a aittir, kibriya Allah'a aittir, büyüklük Allah'a aittir diyoruz biz.

Ve işte Cenab-ı Hakk'ı takdis makamında, tenzih makamında Sübhanallahlarımızı sürekli tekrar etmek

bizi mahlukatın karşısında, onların kusurları karşısında, onların kusurlarını gördüğümüz için

o kusurlar karşısında eğilmeme noktasında yani izzet makamında tutuyor.

Şimdi Bediüzzaman Hazretleri Sübhanallah ile Elhamdülillah arasındaki ilişkiyi bir teşbihle yani bir benzetmeyle ilan ederken bize diyor ki

Güneş insandan uzaktır. Ne kadar uzaktır güneş insandan?

Işıklarını güneş bize gönderir, saniyede 300 bin kilometre hızla gönderir güneş ışıklarını bize ve ancak 8 dakikada güneşin ışıkları bize erişir.

Fakat güneşle bizim aramızdaki uzaklığı üstadım şöyle okuyor diyor ki biz güneşten uzağız ve bu kadar mesafe olarak uzağız ama güneş bize yakın.

Nesiyle yakın bize güneş? Güneş bize ısısıyla yakın, ışığıyla yakın, yedi rengiyle yakın, göz bebeğimizde, tenimizde.

O olmadan göremiyoruz, o olmadan varlıkları var olsalar da algılayamıyoruz. O çevremizde bizi kuşatıyor, bizi ihata ediyor.

Gıtlakı var bir balığın suyun içerisinde olması gibi biz o ışık denizinin içerisinde hareket ediyoruz gün boyunca.

Dolayısıyla güneş bize çok yakın fakat biz ondan mesafe olarak uzağız.

Üstadım diyor ki bu benzetmeden hareketli nur örneklerini çok kullanır üstadım.

Risale-i Nur olduğu için onun yolculuğu güneş örneğini şamsi örneğini çokça verir.

Üstadım diyor ki işte biz Allah'tan uzağız. Bizim uzaklığımız Allah'tan olan uzaklığımız bizim noksan sıfatlarla alude Cenab-ı Hakk'ın ise noksan sıfatlardan münezzeh oluşunun uzaklığı.

Biz her vasfımızla Cenab-ı Hak'tan uzağız, uluhiyetten uzağız. Biz her vasfımızla ilahlık iddiasından uzağız. Biz her vasfımızla kudret iddiasından uzağız.

Biz her vasfımızla Cenab-ı Hakk'ın esma ilahyesini arka arkaya sayın bu vasıfların öznesi olmaktan uzağız.

Biz rızık verici olmaktan uzağız çünkü rızka muhtacız. Biz sağlık verici olmaktan uzağız çünkü biz hasta oluyoruz.

Bütün bunlar bizde birer cilve olarak görünüyorsa o cilveleri sahiplenip de onlar bize aitmiş gibi onları temellük etmekten uzağız çünkü bunu yaparsak şirke düşmüş oluruz.

Biz sadece bunların ayneleri hükmünde olabiliriz ancak. İşte bizim kendi mahiyetimizi okuyup yani kendi kusurlarımızı okuyup Cenab-ı Hakk'ı da kusurlardan tenzih etme yani Allah'a kusur izafe etmeme,

yaratılışın kusurlarını, mahlukatın kusurlarını sanki özür diliyorum yaratılmışların kusurlarını, mahlukatın kusurlarını sanki esma ilahiyenin kusurlarıymış gibi,

Cenab-ı Hakk'ın kusurlarıymış gibi, hikmetini anlayamadığımız hadiseleri, Cenab-ı Hakk'ın rububiyetinin kusurlarıymış gibi görme,

zürefanın boynunun uzun oluşunu bir kusur olarak algılayıp da bunu bir hilkat kusuru gibi okuma mesela ya da mazlumlara zulmediliyor oluşunu,

bir takım zalimlerin mazlumları eziyor oluşunu, Cenab-ı Hakk'ın tasarrufatına ait bir kusurmuş gibi görme, sonra da bunu zat-ı uluhiyete izafe etme gibi Cenab-ı Hakk'ın zatına, onun esmasına kusur izafe etmekten, kusur yüklemekten Cenab-ı Hakk'ı tenzih ediyoruz.

İcraat-ı Sübhaniye'nin, Cenab-ı Hakk'ın esma ilahiyetinin kusursuzluğu karşısında kendi kusurumuzu ve sadece mahlukatın kusurunu, efkar-ı bahtılarının o batıl fikirlerini onları görüp Cenab-ı Hakk'ı bunları tenzih etme makamında duruyoruz.

Dolayısıyla da biz kendi kusurlarımızla ve mahlukatın taşıdığı kusurlarla uluhiyetten, esma-i ilahiyenin tecellilerinden, onların kusursuzluğundan ve sonsuzluğundan kendimizi kusur makamında tutuyoruz.

Ve kusur makamında oluşumuzu da üstadımın teşbihi benzetmesi içerisinde güneşten uzaklığımız olarak tanımlıyoruz. Biz güneşten uzağız. Biz Cenab-ı Hakk'ın noksan sıfatlardan münezzeh oluşu karşısında noksan sıfatlarla âlûde olarak onu tenzih etme makamındayız.

Bunu idrak ettikten sonra Allah'ın yakınlığına geçiyoruz. Evet biz güneşten uzağız ama güneş bize yakın, güneş bize cilveleriyle yakın, tecellileriyle yakın, güneş bizim göz bebeğimizde, Rabbimizin bize şah damarımızdan daha yakın olması gibi.

Böyle olunca da güneşin bize yakınlığını Bediüzzaman Hazretleri Cenab-ı Hakk'ın esma-i ilahiyesinin cilveleriyle bize yakınlığı üzerinden okuyor. Cenab-ı Hak bize rahmetiyle yakın, Cenab-ı Hak bize şifasıyla yakın, rızık vericiliğiyle yakın, bize affediciliğiyle yakın, kalbimizin en gizli sırlarına vakıf oluşuyla, kalbimizin en gizli dertlerine devam oluşuyla bize yakın.

Hapiste de olsak bize yakın, sürgünde de olsak bize yakın, döşekte de olsak bize yakın, Rabbimiz bize çok yakın ve biz bu yakınlığı gördüğümüz zaman işte bu yakınlığı Elhamdulillah demek suretiyle ilan ediyoruz.

Elhamdulillah bizim Sübhanallah'la aynı zikrin içerisinde buluşturduğumuz bir zikir. Sübhanallah ve bihemdihi diye başlayan zikirler çoktur biliyorsunuz. Sübhanallah'la biz kendi uzaklığımızı, noksan sıfatlarla alevde oluşumuzu ilan ettikten sonra Elhamdulillah'la da Rabbimizin bize yakınlığını ilan ediyoruz.

Ben kusurlu olabilirim. Ben bir mağduriyetin, bir mahkumiyetin, bir mazlumiyetin içerisinde bulunabilirim ve bu mağduriyetlerin, bu mazlumiyetlerin baskısı altında kalıp ezilebilirim.

Kendi kusurumu hissedebilirim. Kendi sınırlarıma takılabilirim. Kendi sınırlarımı hatta toslayabilirim. Kendi zaaflarıma toslayabilirim. Kusurlarıma toslayabilirim ama şunu biliyorum ki Rabbim bana çok yakın.

Şunu biliyorum ki her türlü ihtiyacımı karşılama makamında Rabbim bununla da Elhamdulillah demek suretiyle Cenab-ı Hakk'ın cemaline karşı olan muhataplığımı ilan ediyorum.

Dolayısıyla Sübhanallah ve Elhamdulillah zikirleri birbirlerine çok yakın, birbirlerini tamamlayan, birbirleriyle bir anlam bütünlüğü oluşturan zikirler olduğu için pek çok tesbihde bir araya getirilerek formüle ediliyor.

Bu aynı zamanda bizim insaniyetimizin, bizim kulluğumuzun da formülü. Önce Rabbimizi tenzih ediyor sonra da o tenzih ettiğimiz Rabbimizin bize olan yakınlığına şükürle mukabele ediyoruz.

Celalle cemali cem ediyoruz. Üstadımın dediği gibi onun celalinde cemal, cemalinde de celal vardır. İdraki içerisinde cemalin içerisinde celali, celalin içerisinde de cemali görüyoruz.

Celili zülcemal ya da cemili zülcelal diyoruz. Ve Cenab-ı Hakk'ın kemali. Üstadım diyor ki Rububiyetin kemali kudreti ister ki abd kendi zaafını, mahlukatın aczini görmekle kudret-i samedaniyetin azameti ahsarına karşı

o hiçbir şeye muhtaç olmayan ama her şeyin ona muhtaç olduğu kudretin azametli eserlerine karşı istihsan ve hayret içerisinde Allah-u Ekber desin.

İstihsan hüsn kelimesinden türüyor beğenmek, beğendiğini ilan etmek, hayran olmak, güzellik karşısında kendinden geçmek demek istihsan.

Üstadım diyor ki bizim Cenab-ı Hakk'ın kemaline karşı Allah-u Ekber diyerek ilan ettiğimiz şey aslında kendi hayranlığımız, kendi istihsanımız.

Bir insan Cenab-ı Hakk'ın kemali karşısında hayranlık mertebesinde durmazsa Allah-u Ekber deyip ilan ettiği bir şey olamaz.

İstihsan mevkiinde durursa Allah-u Ekber sadece lafızdan ibaret kalır.

Oysa unutmayın namazda namazın mahiyeti içerisinde biz lafızlarımızı kalbimizle tasdik ediyor ve eylemimizle, fiilimizle, bedenimizle de ilan ediyorduk.

Öyleyse biz kainat karşısında Cenab-ı Hakk'ın azameti asarı, azameti eserleri karşısında hayret ve hayranlık makamında Allah-u Ekber diyoruz.

Dikkat edin Sübhanallah'ı biz hangi makamda söylüyorduk?

Kendi kusurumuzu ilan ettiğimiz tenzih makamında söylüyorduk.

Allah'ı noksan sıfatlardan tenzih edebilmek için kendi kusurlarımızı ilan ediyorduk.

Oysa Allah-u Ekber derken biz Cenab-ı Hakk'ın azameti asarı karşısında, muhteşem eserleri karşısında hayretimizi ve hayranlığımızı ilan etme makamında Allah-u Ekber diyoruz.

Başımızı gökyüzüne çeviriyoruz, galaksiler görüyoruz, nebulalar görüyoruz, güneş sistemleri görüyoruz.

Bizim güneşimiz gibi milyonlarca güneş büyüklüğünde güneşler görüyoruz, paralel uzaylar görüyoruz, iç içe geçmiş zamanlar görüyoruz, genişleyen ve daralanan mekanlar, zamanlar görüyoruz ve bütün bunların karşısında biz sadece hayranlığımızı ilan ediyoruz.

Allah-u Ekber diyoruz. Biz gözümüzü mikroaleme çeviriyoruz, atomu görüyoruz, atom altı parçacıkları görüyoruz, elektronları, nötronları, protonları görüyoruz, doymuş doymamış atomları görüyoruz, atom altı parçacıkların içerisinde quarkları görüyoruz.

Bütün bunlar karşısındaki hayranlığımızı yine Allah-u Ekber diyerek ilan ediyoruz.

Biz gözümüzü bahar sayfasına çeviriyoruz. Şu dünya kitabı, kainat kitabının sadece bahar sayfasına çeviriyoruz, o sayfanın içerisinde sadece bir bahçe paragrafına, o paragrafın içerisindeki sadece diyelim ki papatyalar, sadece güller, sadece gül hatmiler, gül ibrişimler sayfasına gözümüzü çeviriyoruz.

Ve çevirdiğimiz yerde sadece hayranlıkla karşılaşıyoruz. Eğer biz o azameti asarı görebiliyorsak oradan hayranlık alarak, hayret alarak geri dönüyoruz.

Çiçeğe de baksak hayret ve hayranlık alıyoruz. Çiçeğin tohumlarına, sümbürlerine de baksak hayret ve hayranlık alıyoruz. O çiçeğin balı olduğu sapa da baksak, o sapa takılmış olan yapraklara da baksak, o sapın balı olduğu köke de baksak, o kökün içerisine yerleştiği toprağa da baksak,

ona Cenab-ı Hakk'ın gönderdiği güneşe de baksak, suya da baksak sadece hayret ve hayranlıkla geriye dönüyoruz.

İşte aslında namaz o kadar önemli bir ibadet ki biz Cenab-ı Hakk'ın azameti asarı karşısında gün boyunca peteklerden bal toplayan arılar gibi hayret ve hayranlık topluyoruz.

Biz insanın gözüne bakıyor hayret ve hayranlık topluyoruz, başımızı buluta çeviriyor hayret ve hayranlık topluyoruz, penguenlere bakıyor hayret ve hayranlık topluyor, kuşlara bakıyor hayret ve hayranlık topluyoruz ve bir arı gibi topladığımız bu hayret ve hayranlıkları huzur ilahiyeye taşıyoruz, namazda taşıyoruz.

Gün boyunca petek petek örgülediğimiz kalbimizi dolduran taşıran bu hayranlıkları Allahu Ekber diyerek Cenab-ı Hakk'ın azameti asarına karşı, onun kemali rububiyetine karşı ilan etme makamında, Cenab-ı Hakk'ın kemaline karşı kendi kulluğumuzu ilan etme makamında Allahu Ekber diyoruz.

Ve bu Allahu Ekber bir kelimeymiş gibi gözüküyor fakat biz onun içerisine bütün hayranlıklarımızı, bütün hayretlerimizi, o azameti asar karşısındaki el pençe divan duruşlarımızı, kendi eylemimizi, kendi secdemizi, rükumuzu, kıyamdaki duruşlarımızı,

o kelimeleri Allahu Ekber kelimesini ağzımızdan bir kelime olarak dökerken onun içerisine yüklediğimiz anlamların derinliğini yüklüyoruz ve öyle ilan ediyoruz bir kulluk ilan makamında Allahu Ekber diyoruz.

O kadar önemli ki o Allahu Ekber bizim için onu söylemeye doyamıyoruz. Rükuya giderken Allahu Ekber diyoruz, rükudan kalkarken Allahu Ekber diyoruz, secdeye adeta dizlerimizin bağı o hayranlıkla çözülmüş de o çözülmüşlükle kapanıyor gibi kapanıyor Allahu Ekber diyoruz.

O secdeden başımızı Allahu Ekber diyerek kaldırıyor sonra dayanamıyor bir daha secde yapmak istiyor tekrar Allahu Ekber diyerek secdeye gidiyoruz. Kıyama tekrar Allahu Ekber diyerek kalkıyoruz.

Doymuyoruz namazın içerisinde Allahu Ekber demeye. Namazı bitirdikten sonra Cenab-ı Hakk'ın kemalini ilan makamında namazın manasını teekit kuvvetlendirmek için 33 defa Allahu Ekber demeye devam ediyoruz.

Önümüzdeki derste ikinci nüktenin Subhanallah, Elhamdülillah, Allahu Ekber manalarını konuşmaya devam edeceğiz sevgili dostlarım. Görüşmek ümidiyle.