The 9th Word | (5) The time of the morning prayer recalls beginnings, while the time of the noon prayer recalls perfections | Risale-i Nur

Euzubillahimineşşeytanirracim bismillahirrahmanirrahim.

Sevgili dostlar, dokuzuncu sözün dördüncü nüktesindeyiz.

Hatırlayacaksınız geçen dersimizde bizim medeniyetimizin,

İslam medeniyetinin zaman algısı üzerinde konuşmuştuk.

Bizim zaman algımız helezonik bir zaman algısıydı.

Birbiriyle temas halinde, birbirine paralel, daha genişleyen,

helezonik daireler halinde, Uruca'dan yükselen bir zaman algımız vardı bizim.

Batı medeniyetinin zaman algısının lineer olduğundan,

yani doğrusal, geçmişten geleceğe doğru akan bir zaman algısı olduğundan

ama bizim medeniyetimizin zaman algısının helezonik olduğundan bahsetmiştik.

Helezonik daireler genişleyen daireler halinde,

yani günün dairesi sabah, öğlen, ikinde, akşam, yatsı, sonra tekrar sabaha dönmesi

ya da mevsimlerin dairesi, tekrar başa dönen mevsimlerin ama asla olduğu yere değil,

yeni bir bahara, yeni bir yaza dönen mevsim dairesinden,

insan ömürleri dairesinden ve en geniş zaman dairesi olarak da

Hilkat'in altı gününün zaman dairesinden bahsetmiştik.

Bediüzzaman Hazretleri'ne göre bu altı günlük zaman dairesi,

yani Siddetül Eyyam olarak Kur'an-ı Kerim'de geçen yaratılışın altı günü,

başlayıp bitmiş bir altı gün değildi.

Çünkü Hilkat her an yeniden devam etmekteydi.

Yunus diyor ya, herden yeniden doğarız bizden kim usanası diye.

Her an yeni bir yaratılış halinde olduğumuz için,

yaratılışın sürekliliği üzerinden altı günü esas alıyor üstadım

ve bu altı günü esas almak suretiyle zamanı altı devreye bölüyor, bütün zamanı.

Günün zamanını da altıya bölüyor Bediüzzaman Hazretleri.

Mevsimlerin zamanını da altıya bölüyor.

İnsan ömürlerinin dairesini de altıya bölüyor

ve biz bu bölme işlemini aslında fıtri olarak namazla yapıyoruz.

Biz zamanı altıya namazla bölüyoruz.

Günün zamanını altıya böldüğümüz gibi kesişen,

gittikçe genişleyen zaman dairelerini de namazla biz altıya bölüyoruz.

Altı vakit namazı esas alıyoruz.

Beş vakit namaz artı teheccüd namazını.

Geceyi teheccüdle böldüğümüz için,

geceyi bölen namaz olarak teheccüdü de esas alarak zamanı biz altıya bölüyoruz.

Şimdi madem ki helezonik zaman algısında

biz yukarıdan bir çizgi çektiğimizde ya da bir koridor açtığımızda,

dikey bir çizgi indiğimizde zamana,

onu bir yerinden değil çok fazla yerinden bölebiliyoruz.

Öyleyse bu bölme işlemini zamanın kendi eklemlerinden,

fıtri boğumlarından, zamanın kendi koridorlarından yapabilelim

ve namazla zamanı bölelim istiyoruz.

Üstadım, burada kalmıştık en son dersimizde.

Dört daire esas alacak gittikçe genişleyen daireler.

Bunların ilki bizim namazla zamanı böldüğümüz günün dairesi olacak.

Daha geniş daire olarak mevsimlerin dairesini esas alacağız.

Üçüncü dairemiz insan ömrünün dairesi olacak

ve en geniş dairede de zamanın en geniş dairesi başlayan

ve kıyametle neticelenen o en geniş daireyi,

altı günlük daireyi esas alacağız.

Burada şunu da hatırlatmakta fayda var.

Yevm kelimesi gün, sitetül eyyam, eyyam günün çoğulu,

yani yevm kelimesinin çoğulu.

Yevmi biz şuradan hatırlıyoruz.

Kur'an-ı Kerim'de namazda sürekli her rekatta okuduğumuz Fatiha suresinde

Maliki Yevmiddin olarak Cenab-ı Hak kendini tavsiye ediyordu.

Din gününün sahibi.

Dikkat ederseniz bir hesap gününe,

bir muhasebe gününe de biz Yevmiddin diyoruz.

Yani gün olarak tanımlıyoruz.

Onu gün kelimesiyle ifade ediyoruz.

Dolayısıyla Kur'an-ı Kerim'de yevm gün kelimesi evreyi, safhayı, bir dönemi tanımlıyor.

Biz de zamanı altı döneme böleceğiz.

Altı fasla böleceğiz ve bunun üzerinden okuyacağız.

Başlayalım isterseniz sabah namazından başlayalım.

Sabah namazı bize neyi hatırlatıyor

ve hangi kesişme noktalarında diğer daha geniş bu tanımladığımız dairelere bir yol gösteriyor bize.

Bir nurani bir koridor açıp da bizi o dairelerde nasıl döndürüyor ona bakalım.

Sabah namazı bize girdiği noktada yani başladığı noktada

Adem'den vücuda çıkışımızı yani yokluk aleminden varlık alemine çıkışımızı hatırlatıyor.

Var oluşu.

Sabah namazı bize bütün başlangıçları hatırlatıyor.

Nasıl hatırlatıyor?

Bilirseniz sabah namazı gecenin karanlığı içerisinde başlar.

Öyle girer vakit.

Öyle bir girer ki vakit aslında sabah namazın girdiği yer karanlığın içidir.

Aydınlık orada başlar.

Karanlığın içinde başlar.

Karanlıktan zulmetten nura geçişimizin vakti olan o sabah namazı bize mevsimlerin dairesinde

kıştan kışın içerisinde baharın başlayışını hatırlatır.

Kıştan bahara geçişi.

Aynen gecenin içerisinde başladığı gibi sabah, bahar da kışın içerisinde başlar.

Kar delenler kışın içerisinden karın içerisinden başlarını çıkarırlar.

Bir uyanış başlar.

Bu zifiri karanlığın içerisinde başladığı gibi zemhiri soğuğun içerisinde başlar.

Ve bize mevsimler dairesindeki bu hatırlatmadan sonra kendi ömür dairemizde de

ana rahmine düştüğümüz anı hatırlatır sabah namazı vakti.

Orada da biz ilmi vücudumuzdan harici vücuda geçiş yaparız.

Varlığımız ilmi ilahide bir bilgi olarak varken

harici vücud alemine ana rahmine düşmek suretiyle bir başlangıç yaparız.

Bu da baharın başlangıcı gibi, karanlığın içerisinde sabahın başlangıcı gibi

kendi başlangıç serüvenimizdir.

Aynı şekilde en geniş zaman dairesine dönüp baktığımızda

varlığın da yokluktan, yine bir ilmi vücudtan,

harici vücuda yani adamdan vücuda geçtiği anı hatırlatır bize.

Kün emrine varlığın muhatap olmak suretiyle adamdan vücuda çıkışını hatırlatır.

Dikkat ederseniz bakın hep sabah namazları bize ilkleri, başlangıçları, bidayetleri hatırlatıyor.

Başlangıç namazla gerçekleşen, sabah namazıyla gerçekleşen,

vakitle gerçekleşen o ilk başlangıç namazın başlangıcı

bize mevsimlerin başlangıcı olarak baharı,

kendi ömrümüzün baharı olarak anne rahmine düşüşümüzü

ve hilkatin altı günlük ömrünün birinci günlük faslı olarak adamdan vücuda çıkışını hatırlatıyor.

Ne oluyor bu hatırlatmalarla beraber?

Biz sabah namazında şunu fark ediyoruz.

Biz bir günün koridorunda, birinci fasılda, birinci günde, hilkatin birinci gününde

kendi ömrümüzün başlangıcında duruyoruz.

Yani biz sabah namazında aslında vakit girdiğinde namaza dururken

biz bütün başlangıçlarda birden duruyoruz.

Adeta o helezonik dairelere bir çizgi çekmiş, bir koridor açmış da

dar daireden geniş dairelere açılıyormuş gibi duruyoruz.

Sabah namazında dururken biz kışın içerisinde baharın başladığı yerde duruyoruz.

Biz anne rahmine düştüğümüz noktada duruyoruz.

Biz hilkatin altı günlük ömrünün birinci gününde duruyoruz.

Biz bütün başlangıçları kuşatabilecek bir yerde duruyoruz.

O günün hayırlı başlangıcını yaptığımız gibi

bütün zamanların hayırlı başlangıçlarının toplandığı, birleştiği, kesiştiği yerde duruyoruz.

Ve biz bir günün dar dairesinden geniş dairelere doğru açılmak suretiyle

hamdimizi, namazın manası, tesbih, tazim ve şükürdü.

Kendi şükrümüzü, tesbihimizi ve tahmidimizi

günün dairesinden, mevsimlerin dairesine, mevsimlerin dairesinden, kendi ömrümüzün dairesine

oradan altı günlük daireye yani zamanın bütün dairelerine kadar genişletebiliyoruz.

Namazın manasını bir günün dairesi içerisinde idrak etmekten

bütün zaman daireleri içerisinde helezonik bir yükselişe çıkarabiliyoruz.

Ki hatırlayacaksınız namaz müminin miracıdır.

Miraç da aslında helezonik bir yükselişin, bir uğrucun adıdır.

Zaman bu helezonik yükselişin bizim nezdimizde sadece nurani bir buğdunu teşkil ediyor.

O nurani buğdu, biz namazla temsil ediyoruz.

Namazla zamanı bölüyoruz.

Namazla zamanın içerisinde kendimiz için nurani bir koridor oluşturup

o nurani koridordan, o günün zaman dairesinden daha geniş zaman dairelerine açılmak suretiyle

kendi miracımızı gerçekleştiriyor.

Namazın manası olan tesbih, tazim ve şükrü daha geniş dairelere taşıyıp ifa etmiş oluyoruz.

Ve ölen namazı, ölen namazı bize neyi hatırlatır diye baktığımızda

ölen namazı günün içerisinde günün kemale erdiği,

güneşin kendi kemal noktasına eriştiği,

gün algısı içerisinde her şeyin kendi kemaline yani olgunluk noktasına taşındığı bir zaman dilemi, ölen vakti.

Başladığı yer de o kemalin başladığı yer.

Madem ki günün kemalidir ölen vakti, bize mevsimlerden neyi hatırlatır ölen vakti diye baktığımızda

görüyoruz ki mevsimlerden hatırladığımız şey bizim yaz, yaz mevsimi.

O mevsimlerin kemali, çünkü biz yaza baktığımızda

güneş ışınlarının kırılmadan yeryüzüne ulaştığı,

meyvelerin en ziyade coşup taştığı tabiatın, bitkilerin kendi kemaline eriştiği,

kemal bir olgunluk noktasıysa bu çiçekler için kendi çiçeklerini açmak,

meyveler için kendi meyvelerini verip olgunlaştırmak anlamına geliyorsa eğer,

bunun bütün kainatı da kemal mertebede tezahür ettiği, bizim müşahede edebildiğimiz bir zaman dilimi,

mevsimlerden yaz mevsimine işaret ediyor ölen vakti.

Kendi ömrümüzün yazı ne zaman diye baktığımızda,

kendi ömrümüzün yazının da gençlik zamanı olduğunu görüyoruz.

Hani namaz vakitlerinin bir girişi bir de çıkışı var ya,

kendi gençlik vaktimize girişimizi ikindi vakte kadar da o gençliğin olgunluğu içerisinde kalışımızı temsil ediyor ölen vakti.

Gençlik vakti bizim de kendi ömrümüzün kemalat meyvelerini verdiğimiz zamanımız.

Fizyolojik olarak bile kendi bedenimizin işlevselliğine en kemal mertebede tezahür ettirebildiği,

zihinsel fonksiyonlarımızın en kemal noktada çalıştığı,

hafızamızın en kemal noktada işlevselliğini ifa ettiği,

aynı surette duygularımızın, ruhumuzun cevelan ettiği,

ve Taif-i Rabbaniyemizin kendi kemaline doğru bir seyri sülük yaptığı,

kalbimizin bütün coşkunluğuyla his alemlerini tezahür ettirdiği,

tefekkür alemlerinde tezahür ettirdiği bir manayla yaşıyoruz biz gençlik zamanımızı.

Ve bütün bunların içerisinde görüyoruz ki insan ömrünün bir kemalatı var.

Kemalat semerelerini, meyvelerini topladığı bir zaman dilimi var.

O da bizim ömrümüzde gençlik vaktine tekabül ediyor.

Bu da öğlen namazının bize hatırlatıcılığı üzerinden tezahür ediyor.

Çünkü bir insan ömrünün semereleri var, bir insan ömrünün meyveleri var.

O meyvelerin toplandığı zaman dilimi gençlik vakti.

Peki 6 günlük dairenin 2. gününe tekabül ediyor biliyorsunuz öğlen namazı,

öğlen vakti ya da öğlen vakti 6 günlük dairede neye tekabül ediyor,

bize neyi hatırlatıyor diye baktığımızda biz kainat yaratılıyor biliyorsunuz.

Kainatın semeresi, meyvesi olarak biz insanı görüyoruz.

En mütekamil meyvesi kainat ağacının insan.

Öyleyse 2. günün başladığı yer, 6 günlük zaman dilimin içerisinde 2. günün başladığı yer,

en geniş zaman dairesinde Hazreti Adem'in yaratıldığı yani insanın yaratıldığı yer.

Madem ki öğlen vakti bize kemalat meyvelerinin toplandığı zaman dilimini hatırlatıyor,

yeryüzünün en mütekamil meyvesi insan olduğu için insan meyvesinin yaratılışı,

kainatın da artık olgunluğa eriştiğine işaret ediyor.

Biliyorsunuz önce cemadat yaratılıyor.

O cemadat milyonlarca yıl belki camid olarak kalıyor.

Dünya bir toz ve gaz bulutu olarak kalıyor.

Evren bir hamur gibi çeşitli biçimlere girip öyle kalıyor.

Ama ondan sonra hayatın içerisinde yaşayabileceği bir keyfiyet kazanıyor varlık.

Sonra hayat yaratılıyor.

Sonra o hayatın yaratılmasından sonra ruh yaratılıyor.

Hayvanat taifeleri yaratılıyor.

Dünya, yeryüzü şenlendiriliyor.

Ruhla beraber şenlendiriliyor.

Ardından da artık dünya insanın yaratabileceği, yaşayabileceği,

insanın içerisinde var olabileceği adeta bir beşik haline getiriliyor dünya.

Daha evvel insanın içerisinde var olabileceği bir keyfiyeti de değil.

Ne zamanki o olgunluğa erişiyor dünya, insan yaratılıyor.

Öyleyse insan, yeryüzünün kemalat meyvesi ve insanın yaratıldığı evre

6 günlük yaratılışın ikinci evresi Siddetul Eyyam'ın artık ikinci gününün başladığı nokta.

Hazreti Adem'in yaratılışı.

Ve bize işte öğlen vakti bütün kemalatları hatırlatıyor.

Nasıl sabah vakti, sabah vaktinin girişi, başlangıçları hatırlatıyorsa

öğlen vaktinin girişi de artık bize kemalat meyvelerinin alınma vaktini hatırlatıyor.

O frekanstan devreye giriyoruz biz, o frekanstan yayın yapıyoruz öğlen vaktinde.

Öyle bir frekans yakalıyoruz ki öğlen vaktinde,

günün içerisinde en verimli meyveleri toplayabileceğimiz zamanın içerisine,

birimin içerisine, kesidin içerisine adım atıyoruz öğlen namazıyla beraber.

Öyle bir adım atıyoruz ki belki sabah vakti bizim için başlangıçların en hayırlı noktası olduğu gibi,

öğlen vakti de kemallerin en hayırlı noktası.

Bir makale yazıyorsak onu bir olgunluğa eriştirmenin,

efendim bir iş yapıyorsak bir ticareti yapıyorsak onun en mütekamil mahsullerini derleyip toparlamanın,

hafızamızla ilgili bir iş yapıyorsak en yüksek verimi almanın zaman dilimi öğlen vakti bizim için.

Ama bizi öğlen vakti kendi ömrümüzün kemalatına, mevsimlerin kemalatına ve altı günlük dairenin kemalatına taşıyıp,

onlardaki kemalat meyvelerini hatırlatıyor bize.

Namazın manası tesbih, tazim ve şükür ise tekrar ediyorum,

öğlen vakti öyleyse önümüzde şöyle bir daire açıyor,

öğlen vakti bizim tesbihimizi, Allah'ı takdis etmelerimizi kemal martabede altı günlük daireye kadar genişlete genişlete yaptığımız,

tazim ise mevzubahis olan Allah'ın kibriyasılığı, azametini hayret ve hayranlık derecesinde en mütekamil seviyede tefekkür ettiğimiz,

tahmid ise mevzubahis olan bunu en fazla şükre dönüştürdüğümüz daireler halinde, kemalat daireleri halinde,

bir günün zaman dairesinden namazla böldüğümüz, namazla açtığımız o nurani koridordan biz mevsimlerin daha geniş zaman dairesine,

oradan kendi ömrümüzün zaman dairesine, oradan da altı günlük zaman dairesine geçmek suretiyle

bir günün tesbihini, tahmidini ve şükrünü en geniş dairelere kadar yayıyor, bir günün kısıtlı zaman kesidinden sınırsızlığa doğru, sonsuzluğa doğru açılıyoruz.

En geniş zaman dairesine kadar genişletebiliyoruz kendi tesbihimizi, tahmidimizi ve şükrümüzü

ve bunları namazda, o namazın miraç helazonu içerisinde Rabbimize kulluk semereleri olarak takdim ediyoruz.

İnşallah önümüzdeki derste bu zaman dairelerinin ikindi vaktinden itibaren kaldığımız yerden devam edeceğiz sevgili dostlarım.

Görüşmek ümidiyle.