The 9th Word | (8) It is essential for the weak and needy person to seek help and support from Allah through prayer… The hour before dawn…

Sevgili dostlarım, 9. sözde 4. nükteyi mütala etmiştik, 4. nükte bel kemiğiydi, 9. sözün ve namaz ve zaman ilişkisini

dairesel zamanın içerisinde 5 vaktinin, teheccüd vaktiyle beraber 6 vaktin bize geniş zaman daireleriyle kesişen noktalarda neleri hatırlattığını konuşmuştuk.

En son dersimizde yatsı vaktiyle teheccüd vaktinin mütalaasını yapmıştık, birer birer gittik, 3 ders halinde mütalaa ettik

ve sabah namazı bize neyi hatırlatır, öğlen namazı bize neyi hatırlatır? Aslında vakitlerin hatırlattığı şeylerdi bunlar ve teheccüd vaktini konuştuktan sonra geldiğimiz yer şu aslında.

Demek ki diye bitiriyor Bediüzzaman Hazretleri, bu 5 vakit namazın her biri, teheccüdle beraber 6 vakit namazın her biri mühim bir inkılabın başı.

Yani biz bir günlük zaman dairesini 5'e böldüğümüzde ya da 6'ya böldüğümüzde, teheccüdle beraber 6'ya böldüğümüzde karşımıza şöyle bir manzara çıkıyor.

Adeta her bir namaz vakti mühim bir inkılabın başı, adeta 5 farklı vardiyayla çalışan bir fabrika gibi gün ya da 5 farklı makam arasında dolaşan bir beste gibi gün.

Biz her bir namaz vaktinde aslında ritim değiştiriyoruz, faz değiştiriyoruz, debi değiştiriyoruz, her bir namaz vaktinde başka bir makama geçiyoruz, başka bir ruh iklimine, başka bir ruh ritmine geçiş yapıyoruz.

Dolayısıyla akord etmemiz gerekiyor kendi duygularımızı, yeni geçtiğimiz o ritme uyumlu bir geçiş sağlayabilmemiz gerekiyor.

Zamanın içerisinde, günün içerisinde o günün geniş zamanlara doğru açılan koridorlarına girebilecek bir tazelenme ve yenilenme ihtiyacı hissediyoruz.

Ve namazla beraber bu 5 vakit namazın kendi vaktinde eda edilişiyle beraber kendi ruh ritmimizi zamanın ritmiyle uyumlu hale getiriyoruz.

Yani kendi fıtriliği içerisinde zamana doğru açılıyoruz.

Bu 5 vakit namazın her biri mühim bir inkılabın başıdır dedikten sonra bize çok büyük inkılabları hatırlattığını da vurguluyor.

Kudret-i Samedaniye'nin tasarrufatını, yevmi tasarrufatı yani günlük tasarrufatı bize mevsim tasarrufatını, bize kendi ömrümüzün tasarrufatını ve bütün yaratılışın tasarrufatını hatırlatıyor.

Bir günün içerisinde biz bütün zaman dairelerine açılabiliyoruz, bütün zaman dairelerini mütala ve müşahede edebiliyoruz.

Hem semavi hem asri hem dehri tasarrufat diyor ona Bediüzzaman Hazretleri.

Dolayısıyla da bu dairelerin içerisinde kudretin mucizelerini, rahmetin hediyelerini müşahede edip onları secdeye, onları rükuya, onları kıyama dönüştürüyoruz.

Oradan aldığımız şükürlerle, oradan aldığımız hayretlerle namazın içerisinde sonsuza doğru açılıyoruz.

Demek bunları mütala ettikten sonra şunu söyleyebiliyoruz ki, demek ki bu beş vakit namaz Allah'ın işaret ettiği bu vakitlerde kılınması münasiptir ve enseptir.

En son şunu da vurgulamakta fayda var dördüncü nükteyi bitirirken, şimdi biz altı günlük daireyi tamamladık ve başladığımız yere geri döndük.

Aslında helizonik daire olduğu için geri döndüğümüz yer başladığımız yer değil sadece onunla kesişme noktasına geri dönmüş oluyoruz.

Üstadım diyor ki her ikinci sabah yani bizim her sabahımız bir önceki günün ikinci sabahıdır.

Dolayısıyla her ikinci sabah bize neyi hatırlatır? Haşrin sabahını hatırlatır.

Derse dördüncü nükteye başladığımız yerde hatırlayacaksınız. Üstadımız bize demişti ki bütün zamanlar birbirinin hükmünü alırlar.

Yani zaman kaybolmaz. Saniyeler dakikalara dönüşür onun hükmünü alır. Dakikalar saatlere dönüşür onun hükmünü alır.

Zaman kaybolmuyor ve hükmünü daima daha büyük bir zaman dairesine daha büyük bir helizonik daireye devrediyor.

Ve en geniş dairemiz o altı günlük daire tamamlandığında da kendi hükmünü haşir sabahına devrediyor.

Maliki yevmiddin diye fatihada zikrettiğimiz o güne devrediyor.

Böyleyse biz her sabah ikinci günün sabahı olarak da bir mütalada bulunabiliyoruz.

Nasıl her gecenin bir sabahı, her kışın bir baharı varsa şu dünya gecesinin ahiret sabahı, şu dünya kışının ahiret baharı olacağına da iman ediyoruz.

Yani biz namızın helizonik daireleri içerisinde dolaşırken aynı zamanda haşre olan imanımızı ve itikadımızı da takviye etmiş oluyoruz.

Bu noktada Bediüzzaman Hazretleri beşinci nükteye geçiyor.

Beşinci nükte sevgili dostlarım bize namaz ve zaman ilişkisinin yanına aynı düzlemde insan psikolojisini yerleştiren bir nükte.

Yani beşinci nükte namazın fıtriyeliğini, namazın insan psikolojisi açısından çözücülüğünü anlatan bir nükte.

Bu anlamda fevkalade önemli bir nükte.

Bir psikolojik tahliyle tabi tutulması gereken bir nükte.

Kendi mahiyetimizi beşinci nükte üzerinden namazla örtüştürmek durumundayız bu yüzden de.

Beşinci nükte yine namaz vakitleri üzerinden birer birer giden bir nükte.

Sabah namazı vakti biz hangi psikoloji ile namaza yöneliyoruz ve sabah namazı bizim o psikolojimizi nasıl düzenliyor,

nasıl tamir ediyor, nasıl belirli noktalarda, belirli merkezlerde odaklıyor.

Bunları namaz vakitleri üzerinden çözümleyen bir nükte.

Sabah namazıyla başlıyor Bediüzzaman Hazretleri yine.

Sabah namazı vakti insan psikolojisi açısından ne ifade eder?

Bu noktada insanın temel acılarını, insanın temel mahiyetini, birinci sözden itibaren konuşuyor olduğumuz,

o insan olmanın zıtları bir araya getiren kompleks yapısını nazara veriyor Bediüzzaman Hazretleri.

Bediüzzaman Hazretleri diyor ki insan gayet zayıftır.

Halbuki her şey ona ilişir, onu insanı müteessir eder ve insana elem verir.

Hem insan gayet acizdir.

Yaratılış itibariyle gayet acizdir.

Acizin ne olduğunu mütala etmiştik.

Halbuki insanın belaları, düşmanları, birinci sözdeki ifadesiyle yol kesicileri, katı tarikleri çoktur.

İnsan hem gayet fakirdir ama ihtiyaçları çoktur.

İhtiyaçları sonsuza kadar uzamıştır.

Hem insana hayatın tekalifatı çok ağır gelir.

Hayatın insana yüklediği sorumluluklar çok ağırdır.

O ağırlığa nispet edildiğinde insan mahiyeti tembel ve iktidarsızdır.

Hem insan kainatla çok alakadar bir surette yaratılmıştır.

Fakat insaniyetin bizi alakadar ettiği bütün bu meselelere rağmen sevdiğimiz ve ünsiyet ettiğimiz şeylerin zeval ve firakı bizi daima incitir.

Ve yine akıl bize çok yüksek hedefler gösterir.

Fakat aklın bize gösterdiği yüksek hedeflere rağmen insanın eli kısa, iktidarı kısa ve sabrı kısadır.

Dolayısıyla bakın insan mahiyetini kritik ederken şunu görüyoruz.

Biz bir tarafta insanın acizi, fakri, zaafı, insanın yüksek hedeflere kilitlenmiş olması, insanın dünyayla alakadar olması,

insanın hayatın tekalifatı karşısında iktidarsız olması, tembel olması

ama bütün bunlarla beraber insana daima sonsuz ihtiyaçlar, düşmanlarının büyüklüğü, kainatla alakadarlığının sonsuza doğru açılması,

her şeyin gelip bizi incitecek mahiyette, varlıkla aramızdaki duygusal ilişkinin gücü, kuvveti,

bütün bunları yan yana koyduğunuzda insanoğlu bir düğme, komplike bir düğme dönüşüyor.

Bir tarafta hedeflerin yüksekliği, bir tarafta hedeflerin ulviliği ama bir tarafta da insan mahiyetinin zorlukları.

Bütün bunları aşabilme noktasında sabah namazının çok önemli bir çözücülüğü var.

Çünkü sabah namazında biz Ficir zamanında huzur-i ilahiyeye daha gün başlarken, başlama noktasında çıkıyoruz.

Bu psikolojiyle çıkıyoruz.

Çünkü aslında biz insanız ve bu mahiyetiyle yaratıldığımız için bilmiyoruz.

Neyi bilmiyoruz?

Bir gününün dairesi içerisinde dolaşacağız ve bizi nelerin beklediğini bilmiyoruz o günün içerisinde.

O günün içerisinde bizim yolumuzu nelerin keseceğini, o günün içerisinde hangi ihtiyaçlarımızla, hangi zaaflarımızla yüzleşeceğimizi,

hangi sorumlulukların başımıza yükleneceğini, maddi ve manevi hangi sıkıntılara duçar olacağımızı bilmiyoruz.

Yani biz bir belirsizliğin içerisine doğru ilerliyoruz.

Fakat sabah namazı şunu sağlıyor, tam da günün başladığı yerde, Ficir vaktinde uyanıyoruz, huzur-i ilahiyeye çıkıyoruz

ve Cenab-ı Hak'tan o gün içerisinde belimize ve başımıza yüklenecek olan o ağır yükler için necat istiyoruz, medet istiyoruz Rabbimizden,

çağrı istiyoruz, tevfik istiyoruz yani yardım istiyoruz ve halimizi Cenab-ı Hakk'a arz ediyoruz.

Yani her sabah vakti, her sabah namazı vakti aslında bir arz-ı hal vaktidir.

Burada daha evvelki derslerde atıf yapmıştım, Ahmet Haşim'in meşhur bir Müslüman Saati makalesi vardır, onu hatırlatmak istiyorum.

Müslüman Saati makalesinde Ahmet Haşim günün başladığı yer bahsini önemser.

Yani biz güne nerede başlıyoruz? Aslında temel sorun bu.

Güne nerede başlıyoruz? Biz neye gün diyoruz?

Bu bizim yaşama biçimimiz, hayat felsefemiz, medeniyetimizi de belirleyen bir soru.

Biz neye gün diyoruz?

Biz şuna gün diyoruz, günle başlayıp günle biten şeye gün diyoruz.

Yani seherle başlayıp grupla biten şeye gün diyoruz.

Güneşin ziyasıyla başlayıp güneşin ziyasıyla biten şeye gün diyoruz.

Öyleyse aslında kendi ritmimizi, ruhsal ritmimizi, zamanın ritmini oturtabilmek için kendi hayatımıza, günümüze de güneşin ziyasıyla başlayabilmemiz gerekiyor.

Güneşin ziyasıyla güne başlayamadığımızda yani güneşin ziyasına uyanık olarak muhatap olamadığımızda biz günü başka bir yerinden başlatmış oluyoruz.

Bu sefer güne daha geç bir yerinden eklemlenmiş oluyoruz.

Bugün insanlar için fecir vakti belki de gece olarak telakki ediliyor, hala gece olarak telakki ediliyor.

Çünkü insanlar artık sabah derken saatin dokuzunu, onunu, on birini kastederek sabah diyorlar.

Oysa fecir vakti bütün İslam alimleri tarafından çok önemsenen bir vakittir.

Fecir zamanı, seher vakti, kuşluk vakti bunlar çok değerli zaman birimleridir.

Meşhur Osman Hulusi Efendi'nin gel yatma gel vakti seher diye çok güzel bir şiiri vardır.

İlahi olarak da bestelenmiştir bilirsiniz.

Osman Hulusi Efendi der ki Hulusi'ye aşıksan eğer gel yatma gel vakti seher.

Sonra da bütün kainatın sert eser, baştan başa bütün nebatatın, eşyarın şiirin içerisinde bunları detaylandırıyor.

Suda semeyin, işte gökte kuşun, ağaçların yapraklarının hepsinin bütün bir mevcudatın seher vakti zikretmekte olduğunu vurguluyor.

Feryat etmekte olduğunu vurguluyor.

İmam Gazali Hazretleri seher vakti Cenab-ı Hak müminin kalbini iman ile doldurur diyor uyanık olanlar için.

Seher vakti diyor İmam Gazali Hazretleri ihyasında seher vakti haşir meydanını andırır diyor.

Her şey yeni bir diriliş halindedir.

O dirilişe eşlik eder kuşların cıvıltıları.

Her şey yeni bir diriliş halindeyken ki kıyamet dirilişine de sabah namazının bir göndermesi olduğunu,

sabah vaktinin bir göndermesi olduğunu dördüncü nüktede mütala ettik.

Her şey bir haşir meydanını andırırken insanın bir ölü gibi yatağında uyuyor olması kendi ritmini, bedensel ritmini ve ruhsal ritmini,

kainatın ritmine, tabiatın ritmine, dünyanın ritmine yani kendi fıtriliğine oturtamaması anlamına geliyor.

Dolayısıyla biz güne nerede başlıyoruz?

Bazıları için öğlene yakın saatlerde şişmiş göz kapaklarıyla kalkıp da kandı gözlerle, kızarmış gözlerle eşyayı seyredenler için seher vakti sabahın körüdür.

Ama ondan kalkmayı adet edilmiş olan insanlar için güne erken başlamayı adet edilmiş insanlar için seher vakti fecir zamanı sabahın nurudur.

O nurdan istifade edebilen insanlar için ve şöyle anlaşılmasın bu noktada da İktisat Risalesi'ne bir gönderme yapmak istiyorum.

Şöyle anlaşılmasın seher vaktinin bir saati, öğlen vaktinin, ikindi vaktinin bir saatine eşittir olarak düşünüyorsa insan yanılıyor demektir.

Seher vaktine Cenab-ı Hakk'ın hususi lütufları, hususi ikramları var.

O vakitte kalkan insanların hususi lütufları ve ikramları var.

Dolayısıyla hani 24 saat olarak günü tanzim edip de bunun her saatini aynı kıymetette telakki etmek bir yanılgıdır.

Öyleyse biz güne nereden başlıyoruz sorusunun bizim için cevabı biz güne, günün başladığı yerde başlıyoruz.

Biz güne güneşin ziyasıyla başlıyoruz.

Güneşin ziyasıyla başlayabilmek için o ziyanın sıfır noktasında, ışığın ilk güne aydınlandığı noktada yani biz görmesek de karanlığın içerisine ışığın sızdığı noktada güne başlıyoruz.

Ve o karanlığın içerisine ışığın sızıp derece derece ışığın karanlığa hakim kılındığı o zaman dilimi içerisinde biz buna müşahit oluyoruz, şahit kılınıyoruz.

Ve kendi ruhumuzu da kendi karanlığından, gaflet karanlığının içerisinden aynen günün karanlığın içerisinden sıyrılıp çıktığı gibi kendi ruhumuzu gaflet karanlığının içerisinden sıyrıp çıkıyoruz.

Ve biz kendi aciz mahiyetimizi, fakir mahiyetimizi, zayıf mahiyetimizi bilen birisi olarak tam da gecenin karanlığının içerisine aydınlığın sızmaya başladığı o noktada huzur-u ilahiyeye çıkıp Cenab-ı Hak'tan tevfik ve medet istiyoruz.

Ne için tevfik ve medet istiyoruz?

O gün başımıza ve belimize yüklenecek işleri taşımak olaylığı için, o işlerin üstesinden gelebilmek için yolumuzu kesecek olan hastalık olabilir, insanlarla yaşayacağımız çeşitli gerilimler olabilir, bize yüklenecek ağır sorumluluklar olabilir, çoluğumuzun çocuğumuzun rızkını kazanma mükellefiyeti olabilir, ne olursa olsun bütün bunları taşıyabilmek olaylığı istiyoruz.

Yaşadığımız asırda, siz de şahit olmuşsunuzdur, insanlar güne eklemlenme noktasında ciddi sıkıntı yaşıyorlar.

Yani modern insanın en büyük problemlerinden bir tanesi sabah kalkmak istememek problemi.

Çünkü insanlar o günün içerisinde onları bekleyecek, beklemekte olan o ağır sorumluluklar, yaşayabilecekleri stresler, bütün bunları sabahleyin düşündüklerinde yorganı üzerinden atmak istemiyorlar.

Yorgan onlar için bir sığınma mahalli, onun altına saklanmaya çalışıyor insanlar.

Uykuya kaçmaya, uykuya gizlenmeye çalışıyorlar.

Uyku modern insanın hayatında bir kaçışı temsil ediyor.

Yatak, yorgan modern insanın hayatında bir sığınma, bir saklanma mekanı haline geldi.

Oysa biz Müslüman için Ahmet Haşim'in tanımladığı şekliyle gün, güneşin ziyasıyla başlayıp güneşin ziyasıyla tamamladığımız o gün,

Müslümanın hayatında namazla biçimleniyorsa eğer hafif ve aydınlık bir gün.

Eğer namazla başlatamıyorsak günü ağır ve kaotik bir gün olarak geçiyor.

Çünkü başımıza ne geleceğini bilmiyoruz.

Çünkü ne yaşayacağımızı bilmiyoruz.

Kiminle nasıl bir ruhsal çatışma içerisine gireceğimizi, kendi duygularımızı nasıl yöneteceğimizi,

sorumluluklarımızın altından nasıl kalkacağımızı bilmiyoruz.

Ve modern insanın hayatı çok parçalı bir hayat.

Modern insanın hayatı çok ağır sorumluluklarla ezilmiş bir hayat.

Dolayısıyla bizim sabah namazı vaktinde, fecir vaktinde kalkmaya, huzur-u ilahiyeye çıkmaya,

Kadir-i Zülcelal'in, Rahim-i Zülcemal'in dergahına niyazla, namazla müracaat etmeye, arz-ı hal etmeye ihtiyacımız var.

O arz-ı hal ettikten sonra biz, o arz-ı halde bulunduktan sonra Cenab-ı Hak'tan tevfik ve medet istemeye ihtiyacımız var.

Ve peşinden gelecek olan, gündüz aleminde başımıza gelecek, belimize yüklenecek işleri, vazifeleri, tahammül için

ne kadar lüzumlu bir noktayı istinad olduğunu, bir dayanma noktası olduğunu, ne kadar lüzumlu bir noktayı istimdat yani medet isteme noktası olduğunu,

sabah namazının anlamaya ihtiyacımız var.

Şunu belirtmekte fayda görüyorum, çoğu insan için namaz bir külfet olarak ifade edilebiliyor.

Oysa namaz bizim hayatımızda bir rahmet, bir külfet değil, bir rahatlık.

Eğer bir insan, düşünün her şeyin başladığı yerde, günün başladığı yerde, mevsimlerin başladığı yerde, kendi ömrünün başladığı yerde ve ilk yaratılışın başladığı yerde,

sabah namazı vakti tam bu başlangıçlara ayak bastığımız bir nokta, tam orada güne doğru yerden başlayamazsa, o gün onun için ritmi bozuk,

ahengi bozuk, ağır ve kaotik bir gün olarak geçecek.

Oysa insan bunu başarabildiği noktada kendi duygusal akordunu yapabildiği için, kendi ruh ritmini, zamanın ritmine, tabiatın ritmine uygun hale getirebildiği için,

Cenab-ı Hak'tan medet isteyebildiği, tevfik isteyebildiği için o günün ritmiyle beraber hayata devam edebilecek.

O günü hafif, o günü aydınlık olarak yaşayabileceği bir eylemde, ubudiyet eyleminde bulunmuş oluyor sabah namazında.

Yani sabah namazı vakti ki uzun bir namaz değil sabah namazı vakti, o vakit kalkıp dergah-ı ilahiyeye çıkmak, o dergah-ı ilahiyeye arz-ı halde bulunmak,

insanoğlu için bir külfet değil, çok büyük bir rahmet.

İnsanoğlu için bu bir imkan, onu sonsuza açacak olan imkan, o günün zorluklarını kolaylaştıracak olan bir imkan.

İnsanoğlu bilmiyor, o günlerin birinde ölüyor insanoğlu.

O günlerin birinde ona ölümcül bir hasta olduğu haberi veriliyor.

O günlerin birinde çok yakın olduğu birisinin ölüm haberi ona iletiliyor.

O günlerin birinde bir hasta yataklarda, hastanelerde yatırılıyor.

O günlerin birinde bir trafik kazası geçirebiliyor.

Dolayısıyla o yaşadığı günlerin, başına her şeyin gelmesi muhtemel olan o günlerin ta en başına döndürüyor onu sabah namazı

ve o en başta durup daha o günün içerisine girmeden Cenab-ı Hak'tan medet ve tevfik isteme imkanı sunuyor insana.

Eğer o felaket günlerini yaşamış olan insanlara sorulsa zannediyorum hepsi günün en başına dönmek isteyeceklerdi

ve günün en başına dönüp de Cenab-ı Hak'tan medet ve tevfik istemeyi dileyeceklerdi.

Bunu yapmadan o günün içerisine girdikleri için o günün sıkıntısı bir sonraki güne bir sonraki güne bir sonraki güne

yani zamana doğru yerden ahikli bir ritimle eklemlenememiş bir noktadan devam ettiği için fasid bir dairenin kaçınılmaz mahkumu haline geliyor insan.

Dolayısıyla sevgili dostlarım sabah namazı vakti bize bütün başlangıçları, bütün hayırlı başlangıçları hatırlatır

ve bütün o hayırlı başlangıçlara bizim de günün başladığı yerden eklemlenmemizi sağlar.

Sabah namazı vakti bizim dergah-ı ilahiyeye Kadir-i Zülcelalin, Rahim-i Zülcelalin, Zülcemalin dergahına

kendi mahiyetimizin sırlarına vakıf olarak, ruhumuzun ihtiyacına vakıf olarak koşa koşa gitmemizi sağlayan,

günün içerisinde başımıza ve belimize yüklenecek olan bütün o yüklere karşı Cenab-ı Hak'tan medet ve tevfik istediğimiz bir zaman dilimidir.

Rabbimiz o zaman dilimini hakkıyla idrak edebilmeyi ve onu sabah namazıyla nurlandırabilmeyi ve o nuru geniş zamanlara yayabilmeyi cümlemize nasip etsin.

Önümüzdeki derste görüşme kömediyle.