The 9th Word | (11) The meanings of the tashahhud and the At-Tahiyyat prayer… A point of rest that consoles us amid all that is transient…

Sevgili dostlarım 9.sözde 5.nüktede akşam namazı vaktindeyiz.

Hatırlayacaksınız geçen dersimizde akşam namazı vaktinin manaları üzerinde konuşmuştuk.

Akşam namazı vakti bize kendi faniliğimizi, grubumuzu, ayrılıkları, vedaları hatırlatan bir vakitti.

Ve bu öyle ruhumuza doldurduğu manalar bizim ruhumuzda öyle bir ikaz etkisi, öyle bir şok etkisi yapıyordu ki

bizi bir sabite bir karar arayışı içerisine sevk ediyordu ve biz bu duyguyla akşam namazına yöneliyor.

Ve bu duyguyla kıyam, rükû ve secdenin manalarında derinleşiyorduk.

Çünkü her şeyin fâni olduğunu, her şeyin gelip geçici olduğunu, her şeyle veda etmek zorunda olduğumuzu bize hatırlatan bir vakitti akşam namazı vakti.

Ruhumuzda böyle bir şok etkisiyle huzuru ilahiyeye çıktığımızda o ikazla beraber bakiye, baki-i sarmediye tutunabiliyoruz.

Ve o baki-i sarmediye tutunmanın kıyam manası nedir, rükû manası nedir, secde manası nedir?

Geçen dersimizde bunları mütala etmiştik ve en son teşehüdde kalmıştık hatırlayacaksınız.

Ben teşehüdün manasını biraz daha derinleştirerek anlatmak istiyorum.

Yine üstadımın başka bir bahiste anlattığı, derinleştirdiği manalarla.

Şimdi teşehüdde okuduğumuz bizim dua Cenab-ı Hak ile Resulullah sallallahu aleyhi ve sellem arasında miraçta gerçekleşen bir dua.

Cenab-ı Hak huzuru ilahiyeye Efendimiz sallallahu aleyhi ve sellem çıktığında Allah'a Efendimiz bütün bir mevcudatın tesbihatlarını, takdislerini, tahmitlerini takdim ediyor.

Et-tahiyyatu lillahi ve salavatu ve tayyibat bu takdim manasını taşıyor.

Yani şu yeryüzündeki bütün bir mevcudatın, bütün bir mahlukatın, bütün alemlerde,

melaikeden cin taifelerine kadar, nebatat taifelerinden hayvanat taifelerine kadar, semavattan arza zerreden küreye kadar bütün mevcudatın, bütün mahlukatın yaptığı bütün tesbihler, bütün takdisler, bütün tahmitler sanadır Allah'ım diye adeta Resulullah sallallahu aleyhi ve sellem Efendimiz bütün bu tesbihleri, takdisleri Cenab-ı Hakk'a takdim ediyor.

Et-tahiyyatu lillahi ve salavatu ve tayyibat bu takdimin ifadesi.

Şimdi bu takdim, Efendimiz'in takdimi, biz de aynı takdimde bulunuyoruz namazda.

Hatırlayacaksınız Fatiha-yı Şerife'de biz kendimizi çoğul olarak tanımlamış, biz sadece sana ibadet ederiz, biz sadece senden yardım dileriz demiştik.

Yani biz namaza yöneldiğimizde sadece kendimizi temsilen namaza yönelmiyoruz.

İnsan bütün bir mahlukatın ibadetlerini temsil makamında huzuru ilahiyeye çıkıyor.

İnsan zihşuur olduğu için bütün bir kainatın, bütün bir mevcudatın temsilcisi olduğu için huzuru ilahiyeye eşrefü'l-mahlukat makamında çıkıyor.

Huzuru ilahiyeye halife-i ruh-i zihmin makamında çıkıyor.

Bütün bir mevcudatın şuursuz olarak yaptıkları ibadetleri şuurlu olarak Allah'a takdim makamında çıkıyor.

Üstadım diyor ki bunu tanımlarken, şimdi Efendimiz bütün bir mevcudatın ibadetlerini Allah'a takdim ederken,

bu takdimi bir kuşatıcılıkla, bir liyakat ile gerçekleştiriyor.

Oysa biz bütün bir mevcudatın ibadetlerini Allah'a takdim makamında ne kadar durabiliyoruz?

Bu bizim aczimizle, fakrımızla çok da tebliğ edilebilecek bir mesele değil kusurlu ibadetimizle.

Üstad bunu şöyle yorumluyor, diyor ki sen bir padişahın huzuruna çıkarsın,

o huzura çıkarken de kendi muhabbetini ve sadakatini ifade etsin diye bir hediye takdim etmek istersin.

Huzuru ilahiye çıktığında bakarsın ki senin hediyen küçücük,

o huzura çıkan nice liyakatli insanların o sultana takdim ettiği çok büyük hediyeler var.

Ve sen içinden geçirirsin, ey sultanım benim hediyem küçücük bir hediye,

işte senin çok liyakatli bendelerin senin huzuruna çok azim hediyelerle geldiler.

Benim hediyem onların hediyelerinin yanında küçücük bir hediye.

Fakat benim elimde olsaydı sana bütün bu hediyeleri takdim etmek isterdim.

Benim elimde olsaydı bütün bu hediyeleri misliyle, azametiyle sana ben takdim etmek isterdim.

Diyor ki üstadım o sultanın o hediyelere zaten ihtiyacı yok.

O sultan o hediyeleri o bendelerinin sadakatlerinin ve muhabbetlerinin bir nişanesi olarak kabul buyuruyor.

Senin o niyetini, o huzuru ilahide taşıdığın o niyeti en makbul bir hediye olarak kabul buyurur.

İşte bizde bütün mevcudatın, bütün mahlukatın ibadetlerini huzuru ilahiyeye taşıdığımızda

aslında çok da onları temsil edemeden taşıyoruz.

Ne kadar temsil edebiliyoruz yağmurların, katrelerinin ibadetini?

Ne kadar temsil edebiliyoruz denizlerin, dalgalarının ibadetini?

Meleklerin ibadetini, cinlerin ibadetini, zarelerin, kürelerin ibadetini?

Oysa hepsini takdim makamında, hepsini temsil makamında huzuru ilahiyeye çıkıp

ve iyyâken astâin diyoruz, iyyâken âvudu diyoruz.

Sadece takdim etmiyoruz.

Onların bütün ihtiyaçlarını da onları temsil makamında Allah'tan talip ediyoruz o huzurda.

İşte bizde kendi niyetimizle o huzuru ilahiyeye çıkıyoruz.

Elimizde olsa gerçekten de bütün mahlukatın ibadetiyle Allah'a ibadet etmek isteriz.

Elimizde olsa bütün o mevcudatın tesbihatını kucaklayıp, sarmalayıp o huzuru ilahiyeye muhabbetle taşımak isteriz.

Ama Allah bizim niyetlerimizi en azim bir ubudiyet olarak kabul ettiği için o niyetle oraya çıkabilmek bizim açımızdan çok önemli.

Sonra dikkat edin, et-tahiyyâtü lillâhi ve's-salavâtü ve't-tayyibâtü deyip

biz bütün ibadetlerini mevcudatın huzuru ilahiyeye taşıdıktan sonra teşehüd devam ediyor.

Cenab-ı Hak Efendimiz'e selam veriyor.

Esselamu aleyke ya eyyuhannebi diyor ona.

Benim selamım senin üzerine olsun ey benim nebim diyor Allah Efendimiz'e.

İşte Efendimiz'in peygamberliğinin sırrı tam bu noktada tezahür ediyor.

Huzuru ilahide bile ümmetini unutmayan bir peygamber Efendimiz.

Allah'ın ona verdiği, ona verdiği, sen diyerek verdiği, senin üzerine olsun diye verdiği bir selamı

Efendimiz alırken Esselamu aleyne ve ala ibadillahi salihin diye alıyor.

Benim üzerime olsun o selam ama aynı zamanda da ümmetimden salih amel işleyen kullarının üzerine olsun diye o selamı alıyor.

Miraç'ta dahi ümmetini dileyen bir peygamber benim üzerime olsun ümmetimden salih amel işleyen kullarının da üzerine olsun diye o selamı alıyor.

Dolayısıyla o selamlaşmada o teşehüdün içerisinde biz de varız.

Kendi amelimizi de bir salih amel olarak bütün bir mevcudatın amelini temsil etme makamında peygamber Efendimiz'in Allah'ın selamını alırken

ümmetimden salih amel işleyen kullar olarak tanımladığı o kullardan birisi olma makamında,

salih amel işleyen kullardan birisi olma makamında kendi amelimizi Allah'a takdim ediyoruz biz teşehüdde.

Ve teşehüdün sonu şehadetle bitiyor onun için ona teşehüd diyoruz biliyorsunuz.

Melekler bu tablo karşısında şehadet getiriyorlar.

Allah'ın ilah oluşu, Efendimiz sallallahu aleyhi ve sellem'in de onun peygamber oluşu,

onun peygamberi, resulü ve abdi oluşu karşısında

eşhedü en la ilahe illallah ve eşhedü enne Muhammeden abdühü ve resulühü diye bitiyor teşehüd.

İşte biz de kendi şahitliğimizi teşehüdde meleklerin şahitliğine katıyor ve Efendimiz'in Allah'ın resulü olduğuna şehadet getiriyoruz.

Bakın sadece resulü değil aynı zamanda kulu olduğuna da şahitlik ediyoruz.

Çünkü Efendimiz sallallahu aleyhi ve sellem o miraç merdivenlerini kendi kulluğuyla aşmış olan bir peygamber,

o miraca Cenab-ı Hakk'ın rububiyeti ve uluhiyeti karşısında sergilediği kullukla yani ubudiyetiyle erişmiş olan bir peygamber.

O yüzden onun sadece risaletine değil kulluğuna da şahitlik ediyoruz.

İşte teşehüd bizim şahitliğimiz.

Teşehüd bizim Peygamber Efendimiz'in risaletine sallallahu aleyhi ve sellem şahitlik ettiğimiz.

Aynı zamanda da O'na olan imanımızı yenilediğimiz, O'na tecdidi biat ettiğimiz yani yeniden bağlılık yemini ettiğimiz bir rükünün namazın.

Aynı zamanda da imanımızı da yenilediğimiz o kelime-i şehadetle beraber tecdidi imanda bulunduğumuz bir rükün.

Hem de diyor Bediüzzaman Hazretleri Cenab-ı Hakk'ın rububiyetinin saltanatına karşı Peygamber Efendimiz'in ettiği dellallık,

onun emirlerine ve yasaklarına karşı Peygamber Efendimiz'in o emirleri ve yasakları bize bildirişindeki mübellilik,

tebliğ keyfiyeti ve şu kainat kitabını bize Efendimiz'in tercüme ediyor, talim ettiriyor oluşu karşısında

Efendimiz'in risaletine şahitlik makamındayız.

Dikkat edin Efendimiz şu saltanata rububiyetin, Allah'ın rububiyet saltanatının dellalı marziyat-ı ilahiyyesinin mübelliği,

bunları Efendimiz'in tanımlama noktasında çok önemli kavramlar olarak değerlendiriyorum ben.

Allah'ın marziyatının yani emirlerinin ve yasaklarının mübelliği Peygamber Efendimiz,

aynı zamanda da onun şu kainat kitabındaki ayetlerinin de tercümanı.

Bütün bunların muhatabı da biziz yani o emirlerin ve yasakların mübelliği oluşu o tebliğ bize,

o tercümanlık bize, o dellallık bize.

Ben bu dellallığa, bu tercümanlığa, bu mübelliğe, mübelliğliğe karşı kendi muhataplığımı teşehüdde kelime-i şehadet getirmek suretiyle ilan ediyorum.

İşte marif namazı yani akşam namazı vakti bu sabiteyi de hayatıma yerleştiriyor.

Dikkat edin akşam namazında biz bütün fani olan şeylere karşı bir sabite, bir karar arayışı içerisindeydik.

İşte Efendimiz'in risaleti bizi bu karar noktasına, bizi bu sabite noktasına taşıyor.

O yüzden de aynı zamanda tecdidi biat manasına geliyor.

Ve üstadım diyor ki işte bizim böyle bir namazı kılmamız ne kadar latif, ne kadar nazif, ne kadar önemli bir vazife.

Aziz, leziz bir hizmet.

Sana çok lezzetler veren, ruhu çok fazla teselli eden, o şoktan çıkarıp da ruhu kendi ebediyetine açan bir mana.

O yüzden de ne kadar hoş, ne kadar güzel bir ubudiyet.

Yani akşam namazı bir külfet değil.

Akşam namazı bizim bir vazife-i ubudiyetimiz evet ama külfetsiz, hoş, latif, nazif bir ubudiyet.

Bir ihtiyaçla, bir iştiyakla yerine getirilmesi gereken bir ubudiyet.

Külfetle değil lezzetle ifade edilmesi gereken bir ubudiyet.

Aşkla ifade edilmesi gereken bir ubudiyet.

Evet Allah'ım sana geldim.

Koşarak geldim.

Külfetle değil isteyerek geldim.

Ruhumu teselli etmek için geldim.

Ruhumun beka arayışına cevap bulmak için geldim.

Efendimizin risaletine karşı bir adımı yenilemek için geldim.

İmanımı yenilemek, tazelemek için geldim.

Sana geldim.

Huzur bulmak için geldim.

Beka bulmak için geldim.

Diyerek ifade edilmesi gereken bir ibadet akşam namazı.

Ve üstadım ona şu fani misafirhanede baki bir sohbet diyor.

Bu tanımlamayı da çok seviyorum.

Şu fani misafirhanede bir baki sohbet gerçekleştirebilmek mümkün mü?

Evet akşam namazı ruhumuza en fazla da bu manayı yüklüyor.

Akşam namazını kılmak bizim için şu fani misafirhanede baki bir sohbet gerçekleştirebilmek anlamına geliyor.

Ve daimi bir saadeti ruhumuza yudumlatabilmek.

İşte üstadım diyor ki bu manaları akşam namazında anlamayan adam nasıl adam olabilir?

İnsan olmak demek ki, üstad bunu tahvif etmek için, tahkir etmek için söylemiyor.

İnsan olmanın manalarını yudumlamadan insan nasıl insan olabilir?

İnsan olmanın lezzetini duymadan, insan olmanın bekaya açık mahiyetini işletmeden,

oradan bekaya açılmadan nasıl insan insan olabilir?

Nasıl adam olabilir?

Nasıl insan olmak miraca taşınabilir?

İşte bu sorunun cevabı aslında bizim kendi içimizde vermemiz gereken bir cevap.

Bu sorunun cevabını üstad nasıl adam olabilir?

Derken bunu üstad bir soru işaretiyle değil bir ünlem işaretiyle soruyor.

Bu kendi içimizde tekrar etmemiz gereken bir ünlem.

Bu lezzeti bulmaya, o lezzete, o ab-ı hayata erişmeye hepimizin ihtiyacı var.

Evet akşam namazından sonra inşa vaktine geçiyor üstadım.

İnşa vakti yatsı namazı vakti.

Bir hatırlatmada bulunmakta fayda var.

Yatsı namazının hakim olan duygusu bizim içimizde unutulmuşluk duygusuydu.

Unutulmuşluk duygusu insan ruhunu çok yaralayan bir duygu.

Yani tamam vedalar çok yaralayıcı, ayrılıklar çok yaralayıcı.

Ama insan ruhunun derinliklerine bakın.

Unutulmak, sedr olmak, üzerimizin örtülmesi, yokmuşuz gibi insanların hayatlarına devam etmesi.

Bizden sonra da sevdiklerimizin gülebiliyor, eğlenebiliyor, lezzet alabiliyor oluşu.

Bir süre sonra bizi hatıralarından dahi silip atıyor oluşları.

İnsan ruhunu çok yaralıyor.

Unutulmak, unutulmuşluk insan ruhunda çok derin yaralar açıyor.

İşte yatsı namazının bizdeki hakim duygusu unutulmuşluk duygusuydu.

Bu duyguyu zaman namaz ilişkisi içerisinde şöyle değerlendirmiştik hatırlayacaksınız.

Akşam namazı girdiğinde gündüze ait bir takım işaretler, alametler kalıyordu.

Akşamın içerisinde renkler, rengarenklikler, morluklar, kızılıklar, lacivertiler, mavilikler kalıyordu.

Ama yatsı namazı kıldığında koyu bir karanlığa terk ediyordu gün kendini.

O koyu karanlık varlıkları var olmalarına rağmen setrediyordu, yani örtüyordu.

Aynı şey bize kışın karın, kar yağdığında onun bahar alemine, yaz alemine ilişkin, sonbahar alemine ilişkin,

geride kalan eserleri de ne kadar örttüğünü, setrettiğini, nasıl perdelediğini hatırlatıyordu.

Ve insan öldükten sonra da onun unutulmuşlukla nasıl perdelendiğini hatırlatıyordu.

Şimdi öyleyse biz yatsı namazına yönelirken bu unutulmuşluk duygusunu hissetsek de hissetmesek de ruhumuzda açtığı yarayla yöneliyoruz.

Yani bazı insanlar yatsı namazı vaktinde ruhunun hangi frekanstan yapılan yayınları aldığının farkında bile değiller.

Ama o hüznü gene de duyuyorlar. O ızdırabı gene de o yaranın acısını ruhlarında gene de hissediyorlar.

Sadece bunu tanımlayamıyorlar.

Mesele insanın kendi mahiyetine açılması, onu tanıması ve o yaralara merhem sürebilmesi.

O yüzden dikkat edeceksiniz, inşa vaktinde Bediüzzaman Hazretleri ruhumuzdaki yaralara yatsı namazının bir merhem sürdüğünden bahsedecek bize dersin ilerleyen bölümlerinde.

Şimdi yatsı namazına biz yöneldiğimizde öncelikle Cenab-ı Hakk'ın bazı isimleriyle muhatap oluyoruz.

Onlardan bir tanesi Mukallibu'l-Leylu ve Neher esması.

Cevşenül Kebir'de geçen terkip halindeki isimlerden bir tanesi bu.

Mukallibu'l-Leylu ve Neher gündüzü geceye dönüştüren demek.

Akşam namazında bir ruhumuz idrak etmişti ki hiçbir şeyin kararı yok şu fani alemde.

Her şey değişmeye, dönüşmeye müsait faniliğin içerisinde.

Ve bu faniliğin içerisinde gündüzü Cenab-ı Hak geceye çeviriyor.

Adeta üstadım ona bir kitabın sayfeleri diyor.

Gündüz sayfesini gece sayfesine, gece sayfesini tekrar gündüz sayfesine çeviriyor Cenab-ı Hak.

Bu esma Cenab-ı Hakk'ın Mukallibu'l-Leylu ve Neher esması.

Ama aynı şekilde Cenab-ı Hakk'ın Müsahharu'l-Şemsü ve'l-Kamer esması da var.

Yani kamera yani aya ve güneşe teshir eden esması da var.

Bu esma-i İlahi de bize mevsimlerin, güneşin ve ayın hareketleriyle değişen mevsimlerin sayfalarını hatırlatıyor.

Bahar mevsimin sayfası geliyor. Cenab-ı Hak onu çeviriyor.

Kış sayfası geliyor. Sonra ilkbahar sayfası, yaz sayfası geliyor.

Dikkat edin bu değişimler ve dönüşümler insan hayatı içerisinde çok önemli.

Çünkü insan da onlarla beraber değişiyor ve dönüşüyor.

Yani gece değişirken, gündüze değişirken insan da değişiyor.

İnsanın değişimi çocukluğundan gençliğine, gençliğinden olgunluğuna, olgunluğundan yaşlığına sayfeleri çeviriliyor insanın.

Ama en ziyade de dünya ile ukba arasında çevriliyor sayfalar.

Şu dünya hayatının bir ahireti, şu hayatın bir ölümü var.

Dolayısıyla o gündüzle gece arasındaki sayfe değişimi, baharla kış arasındaki sayfe değişimi,

hayatla ölüm arasındaki bir sayfe değişimi olarak, dünya ile ukba arasındaki bir sayfe dönüşümü olarak da insanın karşısına çıkıyor.

Yani her şey bir değişim, her şey bir dönüşüm halinde.

Ama bu değişim ve dönüşümler akşam namazının ruhumuzda bıraktığı şok etkisindeki gibi nizamsız bir değişim ve dönüşüm değil.

Bunlar gecenin gündüze, kışın yaza ya da tersinden dönüşümü gibi bizim hayatımızın ölüme sonra tekrar hayata dönüşümü gibi hikmetle cereyan eden hadiseler.

Biz bu sayfeleri çeviren Rabbimizi tanıdığımız için bu esmalarla Cenab-ı Hakk'a yöneliyoruz yatsı namazı vaktinde.

Müruru Zaman'da yani zamanın geçmesiyle kabir eğilinin, bakiye-i asarının yani geride bıraktıkları eserlerin de şu dünya hayatından silinip gitmesi,

onların da unutulmasıyla bir esma daha karşımıza çıkıyor.

Halikum Mevt ve Hayat.

Yani hayatı da yaratan Allah, ölümü de yaratan Allah.

Bakın üç temel esma var karşımızda.

Mukallibü'l-Leyli ve Neher, Musahharü'l-Şemsü ve'l-Kamer, Halikı, Mevt ve Hayat.

İşte bu isimler ölümü hayata, hayatı ölüme, gündüzü geceye, geceyi gündüze, kışı yaza, yazı kışa dönüştüren Rabbimizin o azim tasarrufatı ilahiyesini yatsı vaktinde ruhumuza dolduruyor.

İşte şu dar, fani, hakir dünyanın tamamen harap olup çok büyük bir ölüm sekeratı içerisinde vefat edip geniş baki bir aleme inkılap edeceğinin idrakıyla biz yatsı namazına yöneliyoruz.

Yatsı namazında hangi manalarla yatsı namazını kılacağız?

Hangi duygularla yarılarımıza merhem süreceğiz?

Fatiha-yı Şerife'nin manalarını nasıl kendi içimizde derinleştireceğiz?

Bunu inşallah önümüzdeki derste konuşmaya devam edeceğiz sevgili dostlarım.

Görüşmek ümidiyle.