Reflections on Morality - 2 - | Adorning oneself with the attributes of Allah | M. Fethullah Gülen | (1980/05/09)

Euzubillahimineşşeytanirracim Bismillahirrahmanirrahim Elhamdülillahi Rabbil

Alemin Ve salatu ve selamu ala seyyidina ve

senedina ve şefhi hazinubina ve mevlana Muhammedin sallallahu

teala aleyhi ve sellem Ve ala ikhwanihi minel

nebiyyin vel mürselin Ve ala alihi ve sahbihi

ecma'in Sübhaneke la ilmelena illa ma allamtena

inneke entel alimul hakim Sübhaneke la fahmelena illa

ma fahamtena inneke entel cevadul kerim Rabbi şerhli

sadri ve yessirli emri Vahli lugdeten min lisani

yufkahu kavli Ve ufavvizu emri ilallah İnna allaha

basriyum bil ibad Allahümme salli ve sellim ve

barik ala seyyidina Muhammedin ve ala alihi Aza

kama lillahi ve kama yalihi Bismillahirrahmanirrahim

Ve ibadurrahmanilladhine yemşûn ala alarûzü hennan Ve izâ

khatabahum yüceahilûne kâlûn selâma Ve alledhine yebîtûne lirabbihim

süceden ve kıyâman Ve alledhine yakûlûne rabbena sif

'anna azâbe cehennem İnna azâbehâ kâne gharâman İnnehâ

zâet mustekarrâu ve mukâma Sadakallâhu l-azîm Ve

bellâna rasûluhun nebiyyul-hâşimiyyul-kerîm Ya İlahi'l

-alemin Zahir ve batınımıze envar-i imaniye ve

Kur'aniye ile münevvel eyle Bizleri iki cihanda

aziz eyle Nefsin ve şeytanın şerrinden bizleri masûn

ve mahfûz eyle Cümlemizi cennet ve cemâlullah şerefiyle

şerefyâ ve selfirâz eyle Muhterem

Müslümanlar Dinimizin müeyyidatını intikal ettirdikten sonra bir evvelki

hafta Süs ile günümüzde yokluğunu derinden derine hissettiğimiz

Muhammedilik diyebileceğim Sallallahu aleyhi ve sellem Ahlâk-ı

âliyeyi Ahmediyye aleyhisselatü vesselama intikal etmiş bulunuyoruz Bir

evvelki hafta giriş sadedinde bir iki cümle ile

Ne arz etmek istediğimi ifade etmeye çalıştım Arz

edeceğim Süsler mevzunda bir fikir vermeye çalıştım Kainatta

cereyan eden kanunlara Tevfik-i hareket etmenin yolunu

göstermeye çalıştım Allah'tan başlayıp Mahbid-i Vahiy İlahi

olan Hz.

Muhammed aleyhisselatü vesselamın Temiz gönlüne dalgalanıp gelen Onu

akseden Ve ondan insanın irade Ve aklında makas

bulan Ahlâk-ı âliyeyi ilahiyeden bahsedeceğim sözünü verdim

Dar bir çerçeve içinde Dar bir kalıp içinde

Ölçüsünü takdim ettiğim meseleyi İmkan elverdiği nispette Ahlâk

-ı âliyenin bütün prensiplerine ve rükünlerine Tatbik edeceğimide

söylemiştim Haddi zatında ahlak demek İnsanın muazeneli olması

demektir Ve bu muazenede sadece ve sadece Kainatta

cereyan eden kanunlara Hz.

Muhammed aleyhisselatü vesselamın Rehberliği altında Tevfik-i hareket

etmekten ibarettir Muhammed'i olmayan bir gönülde Muazene

düşünülemeyeceği gibi Kur'anın içinde bulunmadığı bir ahlaktan

Ahlak diye bahsetmek de mümkün değildir Ahlak Kur

'ani olacak Ve rehber Muhammed aleyhisselatü vesselam olacaktır

Allah'ın yeryüzünde Bu ahlâk-ı âliye ile

Ağırlaşmış ve kar kazanmış Ciddiyet kesmetmiş cemaati de

Aynı zamanda cemaatler arası Muazene kurabilecek bir cemaat

haline gelmiş demektir Cenab-ı Hak Bu yollarda

Kainatı aydınlattığı Hz.

Muhammed aleyhisselatü vesselamın nuruyla Bizlere ışık tutup Sahili

selamete çıkmaya bizleri muvaffak eylesin Aziz Müslümanlar

Cenab-ı Hakk'ın Kainatta yarattığı şey neyse

İnsandan istediği şey odur Kainatta cereyan eden Kanunların

diliyle Bizden istediği şey neyse Kur'anı Kerim

'in diliyle Bizden istediği şey aynı şeydir Allah

'ın kainat kitabının Onun kelam sıfatından gelen Beyanına

ters olması asla düşünülemez Allah'ın Kur'anı

Kerim'i neyse İrade ve kudretiyle yazdığı Muhteşem

irade ve kudretiyle konuşturduğu Muhteşem azamet ve ceberutuyla

dile getirdiği Kainatta aynı şey ifade etmektedir İnsan

davranışlarıyla bunu yaşayacak Bu mevzuda Resul-i Ekrem

aleyhisselatü vesselam da bize Fiili ve kavli rehber

olmuştur Işık tutucu olmuştur Sözleriyle bize anlatır Hakikatleri

tercüman olur Ve davranışlarıyla da yaşar Temsil eder

Kainatta mütecelli olan esma-i ilahi Şahıslar tarafından

temsil edildiği nispetle İnsanlar Allah'a yaklaşmış olurlar

Buna hadisin ifadesiyle Ahlak-ı ilahiyle ahlaklanma diyoruz

Herkesin kainatta tecelli eden İlahi isimlerden istifadesi Nispetinde

Allah'a yaklaşması hususunu ifade ederken Buna Allah

ahlakıyla ahlaklanma diyoruz Allah'ın isimlerinden istifadesi nispetinde

Allah'a kurbiyeti yaklaşmış olması fazla olacaktır Allah

'ın isimlerinden istifadesinin azlığı nispetinde de Allah'tan uzaklaşmış

olacaktır Bu isimleri temsil sadedinde ve sahnesinde Bu

senaryodan aldığı rolden Muvaffakiyetinin azlığı nispetinde İnsanın Allah'tan

uzaklığını görüyoruz Ve Hz.

Muhammed Aleyhissalatu Vesselam En âli makamda bu en

âli ahlakı temsil eder Binaenaleyh kainatta cereyan eden

bu kanunlar cebridir İnsanın mahiyetinin Bu sahneye arz

edilmesi de cebridir Eliyle, ayağıyla, gözüyle, kulağıyla, diliyle,

dudağıyla İyi şeyleri canlandırma ve temsil etme istidadıyla

Yaratılan insanın böyle yaratılması da cebridir Bu mevzuda

insan iradesinin ve ihtiyarının dehli yoktur İnsan istese

de istemese de değişmeyecektir bu İnsan bu sahneye

itilmiştir Ve bu sahne insanın iradesi ışık halinde

sahneye girmeden Tanzim edilmiştir Bu senaryo çok önceden

yazılmıştır Bunun figürleri çok önceden hazırlanmıştır İpler başkasının

elindedir Kilit anahtar başkasının elindedir Çeşitli boydaki ışık

dalgaları da başkasının elindedir Perdeyi açan da başkasıdır

Seslendiren de başkasıdır Konuşan da başkasıdır Renklendiren de

başkasıdır İnsan bu ilk cebri lütuf ve nimetlere

Bu ilk ihsanlara Aklıyla ve fikriyle evet lebbeyk

diyecek hacının hacca giderken dediği gibi Farkına varmadan

beni uçağa bindirdiler Aklım ermeden bana ihram giydirdiler

Ben anlamadan bana Allah'ı anlattılar Allah'ın

rızasının bulunduğu bir vadiye işaret ettiler Bu yolda

bana düşen şey lebbeyk Allahümme lebbeyk demektir Emrine

amade ve muntazırım Omuzlarıma yükleyeceğin rolü oynamaya geldim

Bana tahmil edeceğin mükellefiyetleri en iyi şekilde yerine

getirmeye çalışacağım Sakat bir ayakla kırık bir kolla

Veya sağlam bir ayakla sağlam bir kolla İyi

anlayan bir kafayla veya yarım anlayan bir kafayla

Benden nasıl bir rol istiyorsan onu oynamaya çalışacağım

İnsanın böyle ilk lütuf ve ihsanlara İkinci defa

böyle bir mukabelesi aklın davası ve iradenin davasıdır

İnsan bu ilk lütuflara aklın davası ve iradenin

davasıyla Evet demesine gelince ilk lütuflara şükür demek

ve hamd etme demektir Biz günde kırk defa

Rabbimizin huzuruna gelince Arafat'ta duruyor gibi bu mesele

idrak ediyoruz Günde kırk defa kemerbeste yübudiyet içindem

Küçüklüğümüzü idraklem Büyüklüğünün azametini ruhumuzda duyarak Rabbimizin

huzurunda duruyoruz Arafat'a çıkmış gibi ihramlım Ve

bütün bu cebri bizim irademiz içinde olmayan onun

lütuflarını Dehlimiz bulunmayan lütuflarını Şu burnu buraya yerleştirme

lütfunun Şu gözleri bu çukurlara yerleştirme lütfunun Şu

elleri böyle mükemmel en muhteşem bir abidenin huzurları

halinde bize bahşetmesi lütfunu hatırlıyoruz Ve her bir

lütuf olduğunu hatırlatmak için de sahibi şeriat tarafından

namaz çeşitli erkanlara havi bulunuyor El kaldırıyor kol

maf sallarını görüyoruz Parmak akıyor parmakların oynamasına şahit

oluyoruz Gözlerimizi secdegahımıza dikiyoruz gözlerin ne demek olduğuna

şahit oluyoruz Bel kırıyor onun o maf salların

eğilmesini görüyor Ayak büküyor secdeye gidiyor onların ne

demek olduğunu anlıyor Ve bütün bu ilk lütufların

yine bir lütuf olarak itildiğimiz sahnede kulluk sahnesinde

Ubudiyet sahnesinde tasmalı boyunlarımızda elhamdülillahirabbilalemin diyoruz

Günde beş vakit namazın kırk rekatı bize elhamdülillahirabbilalemin

derken Başka geride kalmış bu sahneye çıkamamışları geride

görüyoruz Ağaçları görüyoruz o sahneye çıkamamışlar İnsanın irtika

ettiği sahneye çıkamamışlar O ışıkların altında rol alamamışlar

Allah tarafından insanın oynadığı oyunu oynarken seslendirildiği gibi

o sahnenin öyle bir seslendirilmeye mazhar olamamışlar Emekleyen

hayvanlara bakıyoruz Dört ayağı üzerine gezen hayvanlara bakıyoruz

Yerinde duran ağaçlara bakıyoruz Ne yaptığını ne ettiğini

bilemeyen geride bıraktığımız bütün mahlukata bakıyoruz

Elhamdülillahirabbilalemin diyoruz Sana hamd ve sena olsun Allah

'ım Bizim hiçbir dehlimiz olmadan bizi buraya ittin

Buraya getirdin Kullukla serfiraz kıldın İşte bu deyiş

Bu evvelki mevhibeler idrak ediş demektir Bu aynı

zamanda gelecek mevhibelere de bir mukaddime yapma bir

hazırlanma demektir Vakıa geleceği de Allah lütfuyla verecek

Ama biz böyle bir idrakla devreye girince Cenab

-ı Hak Elhamdülillah deyişimizi heder ve heba etmeyecektir

Eltaf-ı Subhanesinden ümit ediyoruz Böyle bir idrak

Böyle bir ilk ihsanı, ilk lütfu idrak etme

kavrama Ve bunun ezikliği bizi iki büklüm etmesi

altında Rabbin huzuruna gelme Ahlak-ı Aliyye-i

İslamiye ile ahlaklanma demektir Bu şükür bir ahlaklanma

demektir İtikattan adabın en ince noktasına kadar Hz.

Muhammed Aleyhissalatü Vesselam'ın rehberliği altında kulluk bezmine

girmem Bu bezmin adab ve erkanına riayet etmem

Burada saki gib kimdir?

Burada rehber rehnuma kimdir?

Bu halka-i zikir nasıl cereyan eder?

Burada ne denir, ne söylenir?

Bunları onun rehberliği altında öğrenme ve takdim etme

Ahlak-ı Aliyye-i Muhammediye Aleyhissalatü Vesselam ile

mütekallif olma demektir Her şeyden, bize verilen her

şeyden, verilmesi kararlaştırılan her şeyden Şöylesine bir Muhammedi

gönle çok muhtaç bulunuyoruz Belki bütün dertlerimiz bu

sayede onulacak Dertlerimiz dermana kavuşacak Ve yaralı gönüllerimiz

bu sayede şifaya bulacaktır Rahmet-i Rahmaniyeti ve

Rahimiyeti namütenahi olan Hz.

Allah Bizleri bu lütuflarıyla serfiraz eylesin Tıpkı ilk

lütuflarıyla serfiraz eylediği gibi Biz, arz ettiğim gibi,

kainatta cereyan eden kanunları yeri geldikçe bunu arz

edeceğim Ancak Hz.

Muhammed Aleyhissalatü Vesselam'ın bize rehberliğinden öğreneceğiz Çünkü

kainatta mütecelli olan Esma-ı İlahi'yi en

âli makamda herkese gösterecek şekilde en güzel temsil

eden o zat olmuştur Allah ahlakıyla en güzel

ahlaklanan o zat olmuştur Hiç kimse onun o

mükemmel hayatını temkit edebilecek bir nokta bulamamış Herkes

onun senahtanı kesilmiş ve karşısında takdirle iki büklüm

olmuştur Kör ve sağır olan Ümmet-i Muhammed

Aleyhissalatü Vesselam onu ne zaman anlayacak bekliyoruz Camideki

cemaatin kendi peygamberini tanıyacağı zamanı bekliyoruz İki büklüm

olan günde karşısına gelen cemaatin bu muhteşem rehnuma

ve rehberi ekmeli tanıyacağı anı intizar ediyoruz Cenab

-ı Hak fazla geciktirmesin Adabımızla, bu hususta işten

dolu oluşlarımızla, duygularımızın füşşarıyla biz bunu ifade edeceğiz

Bakışlarımız bile ifade eder bunu Duruşumuz bile ifade

eder bunu Mescitte bulunuşumuz bile ifade eder bunu

Bütün ruhu canımla Hz.

Muhammed Aleyhissalatü Vesselam'ı tanıyacağımız anı intizar ediyoruz

diyorum En âli makamda temsil eden zat için

bir evvelki derste de onu yine serlevha yaptım

Allah buyuruyor Habibi Zişanım kasem olsun ki yemin

ediyorum Sana verdiğim şeyleri anlatmasa dedin de yemin

ediyorum Sen ahlakın en âlisi üzerine mahluksun Mecbursun,

yaratılmış bulunuyorsun Allah Hz.

Muhammed Aleyhissalatü Vesselam'ın ahlak-ı âliyesini kendi

yüzüne sena ederek anlatıyor Ayşe-i Sıddika'ya

sorarlar Müslüm-i Şerif'te görüyoruz Radiyallahu anha Şundan

şundan bize bahseder misin?

ediyor Aleyhissalatü Vesselam'ın orucunu bize anlat Aleyhissalatü

Vesselam oruç tutardı Oruç tutardı ki biz zannederdik

hiç iftar etmiyoruz Ve orucunu açardı Ramazan'ın

dışında öyle devam ettirirdi ki zannederdik hiç oruç

tutmuyoruz O fıtri insandı Davranışları vaka dikkati çekerdi

fakat öyle şey yapardı ki insan içinden geldiği

zaman bol bol oruç tutar Ve şayet başka

bir şey düşündüyse kendi muhasebesi içinde bakardınız bırakır

onu Rehberlik yaptığı cemaatin durumuna göre çok defa

çocukların ayağıyla yürüyen anne baba gibi onların ayaklarıyla

yürürdü Aman bu denli orucu ümmetim götüremez de

ağır olur Ve nitekim Ramazani şerifte onun gecelerini

ihya maksadıyla bir gece iki gece üç gece

mescidi şeriflerine mescidi nebevilerine çıkıyor Dördüncü gece cemaat

bekliyorlar mescide toplanmışlar Yirmi rekat namaz kılacaklar fahri

kainatın arkasında Bekliyorlar bekliyorlar çıkmıyor saadet ücresinden Öksürmeye

başlıyorlar Hatta bazıları belki ona karşı edebi ilal

edecek mahiyette Kapısının önüne çakıl saçmaya başlıyorlar Taşların

sesine uyuyorsa şayet dışarıya çıkar bize namaz kıldırır

çıkmıyor dışarıya Ertesi gün cemaatin yanına geldiğinde bu

durumu anlatıyor ne oluyor size öksürüyorsunuz Kapımın önüne

çakıl taş atıyorsunuz Ben uyumuyordum Yani kemerbeste yubudiyet

içinde Rabbimin karşısında hazır bulunuyordum Fakat endişe ettim

ben devam edersem size de devam teklifi gelir

kalkamazsınız altından diyordum Eğer adımlarını daraltıyor bir çocuk

gibi yürüyorsa şayet Ümmetine refet ve şefkatin ifadesiydi

O kendi boyuna göre yürüdüğü zaman semaları adımlıyordu

Bir ayağı burada bir ayağı kamerde öbür ayağı

güneş sisteminin dışında Rabbisine karşı kullukta böyle yürüyor

idi ki Bu kulluğun semeresi miraç bunu bize

anlatıyor Melekleri geride bırakan bu tatlı bu semavi

yolculuk bize bunu anlatıyor Hazreti Muhammed peygamberliğiyle semaya

çıkmadı Allah'a karşı kulluğuyla semaya çıktı Allah

'ın binlerce salatı ve selamı ona olsun En

âli şekilde kulluğu temsil eden bu müstesna zatı

Allah anlatırken Ve innekele alâ hulukin azîm Ayşe

-i Sıddikaya radıyallahu anh'a soruyorlar ahlakı neydi

Orucu buydu namazı da buydu Sabahlara kadar ibadet

ediyordum ama ahlakı neydi Kur'an okumuyor musunuz?

Okuyoruz Hulukuhur Kur'an buyuruyor Onun ahlakı Kur

'andır Kur'an okuduğunuz zaman bir de Resul

-i Ekrem'in davranışlarına baktığınız zaman Kendisi için

hazırlanan adeta onun için yazılmış bir şeyi oynuyordu

sanki Fatiha'dan Minel Cinneti Vennasına kadar bir senaryo

demeden sıkılıyorum onun için Dolambaşı yollarla meseleyi harcettim

Kelamı kadim için böyle bir sözü şimdiye kadar

kimse kullanmamış Edeb ettim kullanmadım Rabbin Kur'an

'la kendisine emrettiği her şeyi temsil ediyor ve

oynuyordu Hulukuhur Kur'an Bütün kainatta cereyan eden

ve Kur'an'ın atan kalbiyle muttasıl ifade

ettiği büyük hakikatler Kainat kalbinin atmasına muhazi ve

müsavi olarak atan Kur'an kalbinin ifade ettiği

büyük hakikat Hz.

Muhammed'in çok seni olan hayatında muttasıl dalgalanma

içindeydim Hz.

Muhammed'de dalgalanan bir şey vardı Kur'an ahlakı

Neydi Kur'an ahlakı?

Kur'an ahlakı Kur'an'da Allah'ın isimlerinin

cilvelenmesinden ibarettim Allah'ın sıfatlarının dalgalanmasından ibarettim Zat

-ı üluhiyyeti idraktaki müphemliklerden ibarettim Mevcud-i meçhul

kavrayışından ibarettim Mâ refnâki hakka mârifetike bezminin dersinden

ibarettim Onun için yine Resul-i Ekrem Taberani

'nin rivayet ettiği bir hadis-i şerifte şöyle

buyururlar Onu ifade eden sahabinin sözü olarak El

hulukul hasen hulukullahil azam Güzel ahlak Allah'ın

ahlakıdır Yani Hz.

Muhammed Aleyhisselatu Vesselam Allah ahlakıyla mütehallik bulunuyordu O

günaha işkar idi Bunun arzusuyla dolup taşıyordu Onun

için yine Hz.

Ali'nin ifade ettiği ve Müslümi Şerif'te bulunan

şu sözde bu ahlakı istiyordu Allah'ın mahdiniyle

ahlak La yehdiyle ehsaniya illa ent Vela yesrifu

anni seyyiaha La yesrifu anni seyyiaha illa ent

Allah'ım beni ahlakın en güzeline hidayet eyle

Zira güzeline sen hidayet edersin Ahlakın kötüsünü benden

al götür Beni ondan uzaklaştır Zira ahlakın kötüsünden

uzaklaştıran da sensin Ve bir başka defasında adeta

bir endam aynası karşısında kendisine bakıyor gibi Ahmet

Hanbel'in rivayetine göre şöyle diyordum Allahümme kama

ehsente halki ve ehsin hulukin Allah'ım hilkatımı

güzel yaptığın gibiyim Şu gözlerle beni donattığın gibiyim

Şu nasiyeyi buraya yerleştirdiğin gibiyim Şu kaşları buraya

tespit ettiğin gibiyim Şu kulakları yerli yerine buraya

koyduğun gibiyim Onların şekilleriyle aşıkları dile getirecek hüviyet

onlara kazandırdığın gibiyim Şu ellerimi masallarla süslediğin donattığın

gibiyim Bana bu kamet-i balayı verdiğin gibiyim

İç ulviyetine ulaştırdığın gibiyim Ahlakımı da mükemmel yap

diyordu Hz.

Muhammed a.s. Ve bunun manası şuydu O

endam aynasının karşısında kendisine bakarken bakıyordu ki Allah

'ın varlık libası giydirdiği başka mahluklar var Bunların

kimisi yılan gibi yerde sürünüyor Kimisi akrepler gibi

kör dolaşıyor Kimisi behaim gibi bıçak boynuna geleceği

ana kadar işin önünü ve sonunu bilmiyor Kimisi

ağaçlar gibi yerinde duruyor mahzun kainattan habersiz yaşıyor

Bir arı kadar dahi marifet adına ağırlık taşımıyor

Kendi verasında yaptığı kulluk miracıyla Ali bir mevkiye

yükselen Hz.

Muhammed a.s. Geyiğe bakıyor, arkada bıraktığı her

şeye bakıyor Ve sonra mahiyet-i ulviyesine bakıyor

Bu idrak içinde iyice tüllenen ve bir kamer

halini alan Ve Hz.

Cabir'in ifadesiyle Vallahi ayın on dördünde bir

kamera baktım, bir de ona baktım O bana

daha parlak görünüyordu Sözünü söylettiren Hz.

Muhammed a.s. İç eda ve endamın dışı

aksetmesiyle kendine bakıyor Ve şöyle diyordu Bana verdiğin

şeyi şu gerideki hiç kimseye vermemişim Hatta arkamda

bulunan, el bağlayıp divan duran Hz.

Muhammed'e uydum diyen Radina billahi rabba Ve

bil islami dina Ve bi Muhammed'in Resul

'e sözüyle ahdü peymanda bulunan Cemaate bile vermedin

Zira beni çok ayrı ve müstesna şeylerle serpil

açkıldın Şu Cabir'i verdiğin şeyler karşısında Verdiğini

sana söyleyerek Verici olduğunu senin huzurunda yeniden dile

getirerek Vermeyi sevdiğini ifade ederek Senden bir şey

daha vermeni istiyorum Ben ahlakı âliye ile âli

kıl Allah'ım Diyen Hz.

Muhammed a.s. Ne demeni ne düşünmeni sana

gösteriyor Ne demeni ne söylemeni sana öğretiyor Nasıl

düşünmeni nasıl davranmanı sana öğretiyor Allah idrak ettirsin

Celle Celaluhu O El Hak bu meseleyi en

âli şekilde idrak etmiş Bu işin hakkını en

âli şekilde vermiş İlk lütuflar ve ilk ihsanlar

ondan Bin kat şükür görmüşler Bütün hayatı şükürle

geçmiş Yine bildiğiniz bir şeyle Meseleyi tenbir edeyim

Biraz evvel Seyyidetine Hz.

Ayşe'ye onun kulluğu sorulurken Kulluğuna dair anlattığı

tablolar içinde Ayakları şişinceye kadar Yatmadığını ifade sözlerini

de buluyoruz Bu seyri bu hususu destanlaştırırken şöyle

diyor Zalemtü men ahyaz zalame ila enişteket kademâhudzurra

min varemim Ben o Sultan-ı Zişan'ın

sünnetlerine muhalefet ettim ki Gece bütün karanlık boyunca

ayakları şişinceye kadar yatmaz ayakta dururdu Bense gecenin

tatlılığını döşekte çıkarıyorum Rab semayı dünyaya nüzul buyurup

Yok mu bana el kaldırıp dua edecek kimsem

Yok mu istifar edecek kimsem Yok mu kulluğunu

idrak edecek kimsem Kendisine eltafü sübhaniyev ile muamelede

bulunayım dediği andan Hz.

Muhammed a.s. elleri bağlı ve Rabbisinin karşısında

bulunuyordum Kendisine dedim ki Ya Resulallah Allah senin

geçmiş ve gelecek günahlarını manfiret buyurdu Niçin bu

kadar kendini eza ediyorsun Nasiye-i nebevide adeta

bir levha gibi yazılı Allah geçmişte ve gelecekte

Hatırından geçecek şeyler dahi olsa silmiş süpürmüş temiz

demiş Seni müstesna bir mevkiye yükselmiş ki O

müstesna mevkide katip yazdığı deftere yazarken günah yazılmıyor

o makamdan Sen cennet makamında yaşıyor gibi yaşıyorsun

Orada kalemler defterler üzerinde günah hesabına bir şey

yazmıyor O mahalle mevkiye yükselmiş bulunuyorsun Ayşe-i

Sıddike gibi çok zekiye bir kadından Böyle bir

soruyu duyunca Allah Resulü s.a.v Beni

bu kadar nimetlerle perverde eden Rabbime Ben de

o kadar şükür etmeyeyim mi Cebriyi ve lütfi

olarak bu kadar insanlarla beni donatan Rabbime hamdü

senada bulunmayayım mı diyordum Meselenin ruhunu kavrayabiliyorsak Geçmişte

Allah'ın bize olan eltaf-ı subaniyesine Şu

ana kadar olan nimetlerine biz şükürle mukabele etme

mecburiyetindeyiz Ve bu idrak bu temizliğe iradenin bu

davada dik ve zinde bulunuşu Rabbin rahmetinden ümit

ediyoruz cenneti bize kazandıracaktır Ahlak dediğimiz şey

bir evvelki derste de arz ettiğim gibi en

başta Allah'la münasebetle başlar Allah'la münasebetle

devreye girmeyen bir insanda ahlaktan bahsetmek mümkün değildir

Kendinde imanın sırrı tecelli etmeyen İslam'ın ruhu

zuhur etmeyen Ve ihsan sırrını temsil etmeyen bir

insanın eksiksiz kusursuz ahlakı aliye yaşaması düşünülemez Binaenaleyh

o evvela Allah'a merbutiyetle, bağlılıkla, idrakla işe

başlayacak Ve sonra inhiraflarını yine Rabbin emirleri istikametinde

gidermeye çalışacak Ve mesele tedelli edip de insanlar

arasına gelince insanlarla iyi münasebet içinde bulunacak Kimler

ne demiş onu size intikal ettireceğim İttakillahe heythü

mâ künd Ve etbi'i seyyi'etel hasenete

temhüha Ve halikin nase bi hulukin hasen Bu

üç merhaleyi bize anlatmaktadır İttakillahe heythü mâ künd

Nerede olursan ol Allah'a karşı ittika içinde

bulun Çok saygılı ol Yoktan seni var eden

Varlığında varlığını sana duyuran Ve her halükarda ancak

varlığıyla seni doyuracağını sana iksas ettiren Hazreti Allah'tan

nerede bulunursan bulun ona karşı çok saygılı ol

ve kur İttakillahe heythü mâ künd Ve etbi

'i seyyi'etel hasene Mahiyetin muktezası Sana şehvet

hisleri verilmiş Sana behimi hisler verilmiş Sana akıl

verilmiş Sana gazap verilmiş Öfke verilmiş Sana şiddet

ve hiddet verilmiş Daha sana neticesi itibariyle çok

güzel olmakla beraber Fakat zahiri nazarla çok eracif

gibi şeyler verilmiş Binaenaleyh bunlar hükmünü icra edecekler

Ve sen de inhraf edeceksin İnhrafların olacak Sen

zikzaklar çizerek yürüyeceksin Düştüğün zamanda hemen seyyi'enin

arkasından bir haseneyi yapıştırıver Zira bir günah işlersin

Eğer o eğri yoldan dönmezsen Baş aşağı gidersin

Ve senin Allah'la münasebetinden bahsetmek mümkün olmadığı

gibi İnsanlar arasında iyi münasebetine temas etmek de

mümkün değildir Ve etbi'i seyyi'etel hasene

Senin arkandan daima senin kendisine döneceğini beklediğin Allah

Celle Celaluhu Yüzünü eğri istikametlere çevirdiğin zaman Yine

sahih hadisin ifadesiyle Çölde yüküyle beraber devesini kaybeden

bir insanın İntizarı içinde senin dönüp geleceğin anı

beklemektedir Allah yüküyle beraber devesini kaybeden insanın Devesini

bulduğu an sevindiğinden daha çok Eğrilmiş bir kulun

istikamet kazanıp kendisine döndüğü an sevinir diyor Allah

Resulü Sallallahu aleyhi ve sellem Nasıl sevinir?

Bu mukaddes ferah nedir?

Bunu bilemiyor idrak edemiyoruz Amma Resul-i Ekrem

Sallallahu aleyhi ve sellem Lallahu afrahu bi tevbeti

abdihi buyuruyor Kulunun tevbesiyle Allah sevinci içindedir Siz

inhiraf edeceksiniz Bu mahiyetinizin muhtezasın Camiden çıktığınız zaman

Rabbinizin huzurunda bulunmayı unutacaksınız Böyle bir bezme şuur

içinde girmeyi düşünemeyeceksiniz Eğriler çizeceksiniz Ve fakat arkasından

ikinci haseneyi yapıştıracaksınız Öğlenle ikindinin arasında inhiraflarınız

olacak Kahveye girip oturacaksınız Oyun oynanan bir kahvedeki

zararlı meşrubat diyeceğim Menhus çayı içeceksiniz Orada şey

şakrak gülecek ve uygunsu şakalar yapacaksınız Allah'tan sizi

uzaklaştıran eğriler meydana getireceksiniz İkindi ezanı Muhammed'i

okununca kendinize geleceksiniz Hemen bu seyyahların büyüğünün ve

küçüğünün arkasına bir haseneyi yapıştırıvereceksiniz O da onu

alıp götürecek Yine tertemiz olarak mescitten dışarıya çıkacaksınız

Çaya girmiş çıkanmış gibi bunu da Kırmızı Nisa

-yı Hadis ifade ediyor Çaya dalmış çıkanmış arınmış

gibi çıkacaksınız tertemiz olarak İnhiraflarınızı düzelteceksiniz Merhalenin

üçüncü kademesi, üçüncü basama Seyyahatin üçüncü basama, üçüncü

merhalesi Ve halikın nasebi hulukın hasen İnsanlarla da

iyi münasebette bulunacaksınız İyi ahlakla muamele edeceksiniz insanları

Ama başı öyle başlamayan, bir yolda insanlarla iyi

muameleden bahsetmek mümkün değildir Humanis bir hava içinden,

insanlara karşı tatlı görünüyor gibi olabilirler Ama damarlarının

içindeki kanı emerler ve sömürürler Sırtından çıkaracakları çarı

hesap ederler Senin terinden beslenmeyi hesap ederler Bu

ise insanlığı istismar ve bağışlayın ahlaksızlığın en alasıdır

Alası olur mu bu denişeyin?

Varsa şayet en alasıdır Binaenaleyh Allah'a imanla

piste girildiği zaman İnhirafları düzeltme imkanı doğduğu gibi

Aynı zamanda insanlar içinde de müstekim yaşama imkanı

doğuyor Ve halikın nasebi hulukın hasen Sözü ittekillâhâisumâküntü

sözüne bağlıdır Hem sımsıkı bağlıdır Binaenaleyh onu ondan

ayırmak mümkün değildir Onun içindir ki imanından adabına

kadar Muazene içinde yapılmış, yaratılmış, inşa edilmiş Bir

ağaç mahiyetindedir Müminin hal ve mahiyeti Daha doğrusu

onda mütecelli olan ilahi ahlak Ahlakı Muhammed Aleyhisselatü

Vesselam ile Bir ağaç gibi muazene içindedir Ölçülüdür

Hiçbir ressamın gözünü tırmalayacak bir şey yoktur İtikattan

ibadete İbadetten muamelata, muamelattan adaba kadar Her şeyde

öyle tatlı bir muazene vardır ki Hiçbir ressam

o kadar tatlı bir şey resmedemez Allâh-u

Teâlâ ve Tekaddes Hazretleri ahlakı âliye ile mütehallık

eylesin Ve bu âli ahlakla mütehallik olduğumuz müddetçe

de yüzümüz yerde kalmayacaktır Bunu size anlatmış değilim

Ahlakın daha tek maddesine temas etmedim Bir evvelki

derste sadece iki üç hususi zikretmek suretiyle bir

muazene vermeye çalıştım Belki bu derste yine onun

kulasasına temas edeceğim Ahlakı madde ve madde menfisiyle,

müsbetiyle hüznünüze getirebilecek önümüzdeki derslerde arz edeceğim Ahlakı

âliye ile mütehallik olan bir yüz yerde kalmayacaktır

Güzel ahlaklı bir insan, itikadı mazbut Amel ve

davranışları iyi Ve sonra insanlarla iyi münasebet içinde

bulunan Kimseyi kırmayan ve darıltmayan Herkesin hukukuna riayet

eden Kendi hukuku kadar başkalarının hukukunu da gözeten

Kendi ırzı ve namusu kadar başkalarının ırzının namusunun

korunması hususunda da hassasiyet ısrar eden Kendi malını

müdafaa hususunda gösterdiği hassasiyet kadar Başkalarının malını koruma

muhafaza etmek hususunda da hassasiyet ısrar eden Ve

bir vatanhanesi gibi bilen Ve ona göre insanlığa

karşı da alakası olan insan bu yüz yerde

kalmayacaktır Yine Fahri Kainat Efendimiz buyuruyor Ra'eytü

'l-Barihata Acaben Harayeti rivayet ediyor Ra'eytü

racülem min ummetim Casiyen ala rükbetey Beynehu ve

beyne Allahi hicabun Sümme caa husnu hulukihi feedhalahu

alallahü teala Av kema kal Dün gece çok

acayip bir şey gördüm Cidden çok acayip bir

şey gördüm, bir adam gördüm Ümmetimden bir insandı

bu Dizleri üzerine çökmüş adeta el eman el

eman diyordum İflahı kesilmişlik içinden bitmişlik tükenmişlik içindeydim

Allah'la kendi arasında bir hicap vardı Bir

türlü kurbiyet kazanamıyordum Halbuki onun rahmetiyle rezolans olamayan

her varlık baş aşağı cehenneme gidecektir İşte o

da iliklerine kadar bu endişeyi yaşıyordum Birdenbire o

da idare edici bu ahval içindeyken Temessül etmiş

yüce ahlakı geliverdim Onun önüne düşünce Allah'la

arasındaki hicap da kalkıverdim Birdenbire Rabbisiyle yüz yüze

geliverdim Bu acayibi dün gece gördüm buyuruyor Hz.

Muhammed a.s. Sizde bir gün diz gelmiş

olarak Beliniz bükülmüşte dize çökmüş olarak Cehennemin şefiliği

üzerinde Yıkılıp da içine yıkılacağınız mahiyetten Sıkıldığınız zaman

Ali ahlakınız Yaşadığınız şey Temessül etmiş olarak Karşınıza

çıkacak Orada gösterdiğiniz güzel tablolar hürmetine Allah sizi

perişan ve derbeder etmeyecek Bunun manası şudur Bir

hayat yaşamışsınız Bir şey söylemiyorsunuz Mescitte hayat yaşamışsınız

Hayatınız sinema şeridine alınmış muhafaza edilmiş Oturduğunuz meclislerde

Allah'tan peygamberden bahsetmişsiniz Herhaneyi mescit haline getirmişsiniz

Herhanenin kubbesi mescitlerin kubbesi kadar yükselmiş sizin zikrinizden

Gecenin karanlıkları sizin aydın düşüncelerinizde aydınlanmış Mahşerin sabahı

gibi her şey pırıl pırıl ve berrak hale

gelmiş Ve bütün bunlar sinema şeridine alınmış Mahşerle

beraber sizin başınızda dönen sinema şeritleri var Herkes

seren camisini sergileşti hayatını seyrediyor Ve onlara bakacaksınız

Kendi davanızın savcısı yeni ifadesiyle siz olacaksınız İşte

böyle bir mümin Güzel ahlaklı yaşamış bir mümin

Ahlakı aliyeyi temsil etmiş bir mümin Muhammedi bir

gönülle bulunmuş bir mümin sallallahu aleyhi ve sellem

Sinema şeridi başında oynarken O da Rabbisinin huzurunda

bir kısım seyahatından diz gelmişken Kusurları kendisini batırmışken

Rahmeti ilahiyle kendi arasına onun seren camisi sergileşti

hayatı giriveriyor Şu camideki mümin Şu Ramazan'da Ağustos

ayında dudakları kurumuş oroçtan susamış mümin Ağzı açlıktan

kokan mümin Ehramı sırtında sıcak günlerden Burası benim

şurası senin Burası Mina burası Müzdelife burası Arafat

diye koşturan mümin Terleyip kazanıp malından ayırıp sağa

sola verdiği mümin hepsi gösteriliyor orada İşte bu

mümin yüzü yerde kalmamalı diyecek Rahmet imdada koşacak

Ve güzel ahlak o kapıyı vuracak Güzel ahlakın

sesin Allah'ın kapısı açılacak Ve sen Allah

'ın lütuflarından bol bol istifade etme imkanını bulacaksın

Cenab-ı Hak seni beni Ümmeti Muhammed Aleyhisselatü

Vesselam'ım Herkesin sıkıştığı o gündem Dağydar olmadan

muhafaza buyursun Eltaf-ı subaniyesiyle burada bizleri serpil

az kıldığı gibi Yolunda yaşamaya Ve orada da

yine eltaf-ı subaniyesiyle Şerefyab olmaya muvaffak eylesin

Nedir acaba insanı yücelten bu güzel ahlak Ahlak

-ı hasene dediğimiz şey nedir Bunun tarifini verebilir

bu mevzuda bir fikir intikal ettirebilir miyiz Seyyidina

Hazreti Ali İçsinab-ı Muharrem Ve taleb-ül

helal Ve tevse'etü alel iyal sözüyle meseleyi

anlatıyor Allah'ın yasak ettiği şeylerden titreme ve

kaçma diyor Helal'ın arkasına düşme diyor Cami

sözler bunlar Ve ailesini de çok iyi geçindirmen

Evvela aile için iyi bir ferd olman İyi

bir aile ferdi olmam Maruf ile onların zıklarını

temin etme onların bakım ve görümünü yapma sözüyle

anlatıyor İbn-i Abbas diyor ki o bir

esastır temeldir Likulli şeyin bina'un ev esasun

Ve bina'ul islam el hulukul hasen Her

şeyin bir temeli bir kaidesi vardır onun üzerine

oturur Güzel huylu olman Mülayim olman Herkesle münasebete

geçmeye müheyya bulunmam Bu da islamın temelidir diyor

Hasan Basri şu şekilde bir tarifle sahneye çıkıyor

Bastul vac ve kaful azam Güneş yüzlü olmam

Daima basta masar bulunmam Daima rahmeti ilahi güldürecek

davranış içinde bulunmam Hazreti Muhammed'i güldürecek davranış

içinde bulunmam Müminleri güldürecek davranış içinde bulunmam Bastı

vac içinde bulunmam Ve kaful azam Eziyetten elini

çekmem Fenalıklara elini sokmama cami bir söz Yahya

ibn-i Muaz meseleyi anlatırken Suul huluk seyyiatun

La tenfa'u ma'aha kasratul hasenat Ve

husnul huluk hasenatun La tenfa'u ma'aha

kasratul seyyiatun Yaptığınız iyilikler onunla beraber faydasız hale

gelir Tesir etmez diyor Ve güzel huya gelince

Rabbin istediği gibi sıfatlarla sıfatlanmaya gelince O da

öyle bir şeydir ki Bir kısım günahlarınız olsa

dahi Sizi boğacak hale gelse dahi O güzel

huyla beraber günahlar size zarar vermeyecektir diyor Bütün

bunlar Bu muhteşem meselenin Sağından solundan tutma bir

kısım gönüllerini ifade etmem İşin esasına gelince O

kainat şapında tecelli eden Esma-i İlahi temsilden

ibarettir Ahlak Esma-i İlahi temsilden ibarettir Arif

Züamik Ondan misaller intikal ettirmek suretiyle göstereceğim meselenin

Bugünkü derse göre icmali mahiyeti şudur Allah Kerim'dir

Kerim olacaksınız Allah Cevat'tır Cevat olacaksınız Allah Celle

Celaluhu Muhsin'dir Muhsin olacaksınız Allah Hayi'dir kendinde haya

vardır Zat-ı Ülüyetine ne denli yakışır şekilde

Nasıl münezzeh keyfiyet içinde Hatta keyfiyet sözü de

caiz mi kullanmak değil Münakaşası yapılır Allah Hayi'dir

sizde hayalı olacaksınız Kainatta tecelli eden Esma-i

İlahi ile mütekallik olacak onları temsil edeceksiniz Allah

'la münasebete gireceksiniz Esma-i İlahi mütecellidir Siz

şayet almacınızı ona göre ayarlarsanız Rahmet belli bir

frekanstan size gönderme yapıyor İnsanlık frekansından Hayvana hayvanlık

frekansından Nebata nebatat frekansından gönderme yapıyor Size bir

frekanstan gönderme yapıyor Almacınızı ona göre ayarlarsanız şayet

Ekranınıza intikal eden Esma-i İlahi göreceksiniz Miratı

ruhunuza intikal edecektir Ve bu içinizde duyduğunuz şeyler

davranışlarınıza taşacaktır Siz mükemmel bir mümin olarak yaşama

imkanını bulacaksınız Tekrar sanki aynı şeye dönmüş oluyoruz

çünkü aynı mevzuyu arz ediyorum size Gönlünüz böyle

bir şey için müheyya değilse Miratı ruhunuza tabir

caizse Allah mütecelli değilse İsimleriyle Allah mütecelli değilse

Sizin ahlakınızdan bahsetmek mümkün değildir Evvela Allah sizde

mütecelli olacak Gönlünüz açık olacak ona karşı Ve

sonra ondan size intikal eden şeyleri davranışlarınızın dili

ifade edecektir Kapalı ve katı bir kalbin alacağı

bir şey olmadığı için vereceği bir şey de

olmayacaktır Öyleyse Ser levha mualla mevkini muhafaza ediyor

Ona bağlı bir şeydir O varsa bu da

olacaktır Öbür türlü sunilik olacaktır Arteslik olacaktır Laflarınız

beylik olacaktır Davranışlarınızda riyakarlık olacaktır Ve onun içindir

ki yine Allah'a inanmayan insanın ahlakına da

inanmıyoruz Zira böyle kökten ve gönülden gelmeyen İçten

doğmayan Vicdanın diliyle terennüm edilmeyen Bir ahlakın hele

devamlı olması asla bahis mevzu değildir Kainatta tecelli

eden isimleri temsil ahlak diyoruz Nasıl temsil edeceğiz

bunu Bu işi nasıl yapacak Nasıl becerecek Ve

nasıl ahlaklı insanlar sınıfı saf arasına girecek Ahlakı

aliye-i ilahiye ile ahlaklanmış olarak yaşayacağız Cenab

-ı Hakkın bu mevzuda Hususi eltafına mazhar olan

kimseler vardır Koruduğu kimseler vardır Biz zayıfları Cenab

-ı Vacip Vücut Rahmaniyet ve Rahimiyet ile muhafaza

buyursun ve korusun Pek çokları hayatlarının belli bir

dönemecine kadar Korunduklarını hissederler Ben bütün iniraflarıma,

yanlışlıklarıma rağmen Şaki olabilmeye müsait bir ruhum olduğu

için Rabbime bulunduğum şu kırkın üstündeki yaşımdan Sonsuz

hamd ve senalarımı takdim ediyorum Ancak geriye baktığım

zaman İçine düşebileceğim çukurları düşündükçe Ürperiyorum korkuyorum Ve

bunların içine düşürmeden beni koruyan Ben farkına varmadan

Şuurum taalluk etmeden Her girizgahta korkunç bir şekil

olabilmem muhtemelken Beni bu noktaya kadar Adi bir

insan olarak dahi getirmiş olan Hazreti Allah'a

sonsuz minnet ve şükranlarımı arz ediyorum Yemin ederim

zat-ı iluhiyetine Belki her gün bunu vicdanımda

duyuyorum Ben ancak bir eşkıya olabilirdim Beni sen

şu mümin cemaat içinden Hele hiç liyakatım olmadığı

halde Onlara seslenebilme mevkini ila buyurman Öyle bir

lütuf ki Allah'ın imamın merhumun dediği gibi

diyorum Değildir bu bana layık bu bende Bana

bu lütfü ile ihsan nedendir diyorum Buna mahzar

olacak insanlar vardır Allah'ın lütfuna mahzar olan

insanlar vardır Fakat daha sonra onlar İrade ve

aklın hakkını vererek İrade ve hakkı çok iyi

kullanarak Hakikaten o meseleye liyakatlarını ispat etmişlerdir Hazreti

Muhammed gibi sallallahu aleyhi ve sellem Eshab-ı

Resulullah gibi Allah'ın rıdavarı olan üzerlerine olsun

Ismarlama insan gibi bunlar Liyakatlarını ispat etmişlerdir Fakat

işin objektif yönüne gelince Ahlak kazanılır Ahlak kesbedilir

İnsan ahlakla temessül eder Alacağı şeyleri alır temsil

eder Ve Hazreti Muhammed şeklinde sallallahu aleyhi ve

sellem Görünmeye çalışır İşte bunun yolu nedir?

Biz müstesna birinci sınıfı bir tarafa bırakalım Allah

onları himaye etmiş korumuş Günahlara batırmamış bir tarafa

bırakalım Siz belki içinizde bir kısmınız Yani bana

benzeyenleriniz Yani gırtlağına kadar günaha girmiş olanlarınız Bu

günahdan çıkmanın yolu Ve yeniden Cenab-ı Hakkın

rıza ve rıdvanını bulmanın yolu Hazreti Muhammed aleyhissalatü

vesselamın arkasında yerini almanın yolu nedir?

Bunu görelim Esma-ı İlahi temsil eden insan

Temsil etme yolunda gayret sarf edecek Bir yönüyle

Esma-ı İlahi temsil etme mevzunda gayret sarf

ederken Onları yaşamaya çalışırken Bir yönüyle de dikkatinizi

rica edeyim İnsan olmanın muhtezası olarak, gereği olarak

Mahiyetinde bulunan bir kısım mızır gibi görünen maddeleri

iyi işletmeye bakacak O menfi yönlerden dahi istifade

etmeye çalışacak Bunu bir evvelki derste açık kapalı

arz ettim Mesela akıl Allah'ın insana bir

lütfudur Akıl suistimal edilebilir Edildiği zaman aklın suistimal

edilmiş ifratından cerbeze çıkar Diyalektik çıkar, muhalata çıkar,

insanları aldatma çıkar Dinin rehberliği altında yürütülmeyen bir

akıl Hz.

Muhammed'e inkiyat etmeyen bir akıl Kur'an

'ın ışığı altında şekillenmeyen, vaziyet almayan bir akıl

İfratıyla cerbezeye girecek, aldatmaya girecek Siyaset nutuk meydanlarında

Tayfa toplamak için çirkin bağırmalar ve çağırmalar Çırpkanlıklar

şeklinde kendisini gösterecektir Bu ise sırat-ı müstakimden

baş aşağı düşme demektir Bir de yine aynı

rehberlik altında yürümeyen aklın tefriti vardır Beladettir ve

belahettir Hiçbir şeyi anlamama, hiçbir şeyi idrak edememe

demektir Şu kainatta binlerce ayet-i beyinatın yanından

yürürken Safa safa kainat ona intikal ederken Ve

Allah'ın ayetleri gökten yağıyor gibi başına gelirken

Bunlardan hiçbir şey anlamadan Kulağı kapalı, gözü kapalı,

kör ve kalpsiz olarak yaşama vardır Bu da

beladettir ve belahettir Hiçbir şey anlamayan insanlar var

Hatta okumuşlar arasında bile Bağışlarsanız arz edeyim Bu

türlü ahmaklar la yu'ad ve la yuhsa

var Hem pek çok var Zira Bütün

ayetleri görseler inanmıyorlar İnsan teşrihine şahit oluyor inanmıyorlar

Şu mahiyeti muhteşemeye nikahban oluyor inanmıyorlar Baharı görüyor

inanmıyorlar Risaleler gökten geliyor gibi Allah'tan fermanlar geliyor

Her tarafta mucize dilleri konuşuyor inanmıyorlar Bütün bunları

görüyor inanmıyorlar Rüşdün hidayetin yolunu görüyor ama uymuyor

yol ittihaz etmiyor Gayyin ve taşkınlığın sapıklığı yolunu

görünce yol budur deyip onun içine giriyor Binaenaleyh

bir de böyle Akılsızca davrananlar vardır ki bu

da yine aklın suyu istimal edilmiş şekli Hz.

Muhammed'siz bir akıl sallallahu aleyhi ve sellem Kur

'ansız bir akıl Vahyi semavinin rehberliğini kabul etmeyen

bir akıl İfratı da sapıklık tefriti de sapıklık

İtidaline gelince tefettür ve tedebbür Bu ayetleri düşünecek

Eline geçirdiği her şeyi teşrih masasına yatıracak İnceden

ince tetkik edecek Göz karşısında tepem attı demeyecek

Darwin gibi Ne muhteşem sanat diyecek Göz için

secde ediyorum deyip secdeye kapanacak Kulağı tetkik edecek

Burnu tetkik edecek Onu size intikal ettirirken demiştim

Burun müteassısı burnu anlatırken Ne muhteşem abidesin diyor

Senin karşısında kemali tazimle rükûa gidiyorum diyor O

da Allah'ın karşısında rükûa gidecektir Tedebbür ve

tefettündür İdrak ve kavramadır Binaenaleyh bu ise aklın

itidalidir Yani adalette bulunması demektir İnsanın mahiyetindeki menfi

şeyleri bilen Müspet şeyleri rica etmek suretiyle Onlardan

semer almaya çalışacaktır ahlaklı insan Haddisatında işte bununla

ahlaklanmış olacaktır Şehevi hisler onların da suistimali var

Şehevi hisler suistimal ettiği zaman Bir şey için

insana verilmiştir İnsanlık devam etsin Nesil devam etsin

İnsanlar yeryüzünü onarsın tamir etsinler Medeniyetler umranlar kursunlar

Milletlerin nesli devam etsin Bugünküler yarınkiler için çalışsınlar

Ve böylece Allah insanda da tecelli etsin İnsanla

da kendini görsün İnsan meşherinde de yine seyircilerine

bir şeyler göstersin Maksad-ı ilahi bu Neslin

devam etmesi, insanlığın devam etmesi için Şehvet hissi

insana verilmiş Suistimal ettiğiniz zaman başınıza gayret çıkarıyorsunuz

Zira bunun suistimal edilmiş şekli Helal haram demeden

her şeye saldırma şeklinde kendini gösterir Her kadına

sahip çıkma şeklinde kendini gösterir Her yolla tatmin

edilme şeklinde kendisini gösterir Bu yolda her yolu

meşhur sayacak şeklinde kendisini gösterir Böylesine suistimal edilmiş

bir şehevi duygudan Kadın kız içinde hayat yaşayan

sefil ve sefil ruhları görürsünüz Gırtlağına kadar livataya

inhimak etmiş Mesk olmuş insan fakat hayvanlaşmış mahlukları

görürsünüz Ve herkesin ırzına namusuna göz dikmiş ve

haimi görürsünüz İfrat edilmiş suistimal edilmiş bir şehevi

duygudur bu Resul-ü Ekrem'in rehberliğinden şehvet

hissini kopardığınız zaman Onun içinde buna bir şekil

ve biçim vermediğiniz zaman mahvetmiş olursunuz Bu ifratım

Bunun tefritinde de depresyonlar içinde hasta insanlar, alil

ruhlar, maliz cesetler görürsünüz Akıl hastaları görürsünüz Fıtratı

inkar eden insanların hayatlarını suistimal ettiklerine şahit olursunuz

Bu da tefritidir meselenin Haddi vasadına gelince Şer

'i şerifin kendisi için tayin ettiği daire içindem

Helala razı olma haramdan kendisini almam Gayri meşru

dairede bir lezzet içinde binlerce elemin bulunduğuna inanmam

Ve o dikenli tarlanın içine girmeme kararı içinde

bulunmam Bu ise haddi vasad Muhammed'i bir

temsil sallallahu aleyhi ve sellem Ve Hz.

Muhammed'in yolunu temsil sallallahu aleyhi ve sellem

Öfkeyi de öyle arz etmiştim Ve biraz da

öfkele arz etmiştim Gazapissini de öyle arz etmiştim

İfrat şeklinde olan hali onun Olmayacak şeylerden tehevvür

etmeler Tecebbürler, tahakkümler, takallüfler, mezelletler Başkalarına

zulmetmeler, cevirler, cefalar Hep bu kötü huyun eseridir

Bazıları boyun eğer mezellet içinde bulunurlar Bazıları da

onu zelil kılarlar, mütecebbirlik, mütekebirlik yaparlar Suistimal edilmiş

bir öfkedir Öbür tarafında suistimal edilmiş şekline gelince

Irz çiğnenirken, mal paymal olurken Akif diyor, söz

sözü hatırlatıyor Irzımızdır çiğnenen, namusumuzdur doğranan Derken bu

meseleyi anlatıyor Bunların karşısında hissiz ve sessiz kalmam

Boynumuzu koparacakları ana gelinceye kadar hissiz ve sessiz

kalmam El de senin, ayak da senindir derken

Bütün bunlara karşı isyanlarını görüyoruz Kurtarma azmin ne

için böyle süreksiz Sen mi yoksa ümidin mi

yüreksiz Derken hep bu mevzuda isyanlarını hatırlatır Memleket

çiğnenirken, bir avuç şaki memlekette hüküm sürerken Ve

halk dükkanlarını kapatırken Bu bir avuç şakinin karşısında

kaçarken Cephede her cephede bozgun meydana gelirken Ve

baş aşağı bir milletin korkunç sukutu müşahede edilirken

Burada gazap duygusunun suistimal edilmiş şekline şahit oluyoruz

İnsanlarda öfke hissinin suistimal edilmiş şekline şahit oluyoruz

Haddi itidalim, her yerde kızmamam Eşiddehu alel kufrar

ruhemau beynehum Müminler arasında refik mi refik, şefik

mi şefik Tevazu kanatları yerlere kadar inmiş Bir

tevazu meleği gibi hareket etmem Fakat kefere ve

fecere karşısında Din tanımayan, ırz tanımayan, namus tanımayan

Vatan ve milletin bütünlüğüne kast edenler karşısında Eşiddehu

alel kufrar Çetin bir cemiz olmam Bu da

gazap duygusunun itidali Binaenaleyh bir yönüyle Allah'ın

isimlerini temsil eden fert Ahlak-ı aliye-i

ilahiye ile ahlaklanmış oluyor Bir yönüyle de Beşer

olmanın gereği olarak Mahiyetine konan akıl Mahiyetine konan

şehvet Mahiyetine konan gazap Mahiyetine konan haset Mahiyetine

konan inat Mahiyetine konan muhabbet Bunları suistimalden koruyacak

Orta yolu bulacak Vekezalike cealnâkum ümmeten vesaten Allah

'ın fermanı sübhanesine Lebbeyk Allah'ım diyecek Ben

siz ümmeti vasat kıldım İfrat ve tefrit ümmeti

değil Orta ümmet kıldım Her duygu ve her

düşüncede orta ümmet kıldım Sözünü o da lebbeyk

diyecek O yola girecek Ve kulluk arafatına doğru

azmirah edecek İrtika edecek Oraya çıktığı gün Ahlak

-ı aliye ile mütehallik olmuş olacak Cenab-ı

Hak bu ahlak ile bizleri ahlaklandırsın Hz.

Muhammed Aleyhisselatü Vesselam'ın rehberliği altında bizi aziz

ve payidar eylesin Önümüzdeki derste bazı maddeleriyle bunu

Yine aynı muazene ve ölçüler içinde menfilerini Ve

manasıyla mahiyetiyle felsefesiyle müsbetlerini İntikal ettirerek Rabbimin ez

izni müsaadesi nispetinde arz etmeye çalışacağım Allah Celle

Celaluhu Bizleri hepimizi beraber rızasından ayırmasın Rızasını tahsil

istikametinde kaim ve daim eylesin İllahi Teala'l

-Fatiha La

İlahe İllallah Vahdehu La Şerike Lehu Ve La

Nazire Lehu Ve La Mithale Lehu Ellezi La

Uhsithena En Aleyhi Kama Esna Ala Nefsih Azzecaruhu

Ve Celle Senahuhu Ve La Yuhzemu Cünduhu Ve

La Yuhlefu Veabuhu Ve La İlehe Zeyruh Ve

Eşhedü Enne Seyyidena Ve Senedena Ve Mevlana Muhammeden

Abduhu Ve Resuluhu Es-Sâbiku İle Lenâ Menûruh

Ve Rahmetun Lil'Âlemîne Zuhûruh Sallallahu Teala Aleyhi

Ve Alâ Âlehi Ve Evlâdihi Ve Ezvâcihi Ve

Eshâbihi Ve Etbâ'ihi Ve Ehfâdihe Ecmâ'în

Emma Ba'du Fe Yâ İbadallah Tekullâhe Teâlâ Ve

Atî'uh Ve Kad Kâlallâhu Teâlâ Fî Kitâbihil

Kerîm

Euzubillahimineşşeytanirracim

Bismillahirrahmanirrahim İnnehâ

esâet mustekarrâ ve muqâmân Vellezîne izâ enfekû lem

yusrifû ve lem yekturû ve kâne beyne zâlike

qavâmân Vellezîne lâ yed'ûnâ muallâhi ilâhen âkhar

ve lâ yektulûnâ ennefsel leti harramallâhu innâ luhak

ve lâ yeznûn ve men yef'al zâlike

yelkâ ethâmân ve dâ'af lehul azâbu yevmen

kıyâmeti ve ya'budu fîhî muhânâ illâ men

tâbe ve âmene ve amine amene sâlihan feulâike

yuberduhullâhu zeyyâfin ve zenâ ve kâne allâhu vefûren

rahîmen sadakallâhu vaghîn ve barekallâhu lenâ velicemîn mumnîn

Muhterem Müslümanlar!

Hz.

Muhammed Aleyhisselatü Vesselam'ın insanlık için gönderilmesinin mühim

gayelerinden bir tanesi Allah'ın rızası istikametinden bir

beşeri teşekkül, bir beşeri tekemündür.

İnsanın insanca varlığına yeni bir şey ilave etmem.

Ona Muhammed'ilik ilave etme sallallahu aleyhi ve

sellem.

Bu ilaveyi yaparken insanın Allah'la münasebetini takviye

etmem.

Hz.

Adem'den onun devrine kadar yaşayan insanlığın yeniden kendisini

kontrol etmesin.

Yükselmek için yeniden hazırlığa geçmesin.

Yeniden tepeden tırnağa kendisini süzmesin.

Durumunun bu işe müsait olup olmamasına bakmasın.

İşte bu hususlarda ders vermek üzere Hz.

Muhammed Aleyhisselatü Vesselam şanı yüce bir nebi olarak

gönderildi.

Ve kendisine inananlar için bu işi temin ettim.

Kendisine inananlar temiz güvercinler gibi pervaz edip yücelere

yükseldiler.

Onu tanımayanlar ise baş aşağı gayelere gittiler.

Bu yüce ahlakın tesisi ve bu ahlaka göre

bir cemaatın teşkili Hz.

Muhammed Aleyhisselatü Vesselam'ın gönderiliş gayelerindendir.

Onun içindir ki onun ümmeti içinde bu ahlaki

tesis etmem.

Ve bu ahlakla cebiye cemaat teşkil etmem.

Ailelerin manevi havasını bu ahlaka göre tesis etmem.

Onun ümmetinin fertlerinden her bir yerlerinin derdi, davası,

idali olmalıdır.

Her fert bu mevzuda kendine çeki düzen verecek.

Kendinden istenen şeyi yerine getirmeye çalışacak.

O ahlak-ı aliyenin rasih ve huy haline

gelmez için lazım gelen şeyleri yapacaktır.

Ahlak-ı aliye terdatla içimize girecek, edeb haline

gelecektir.

Temrillerle onu topluluğumuza mal edebileceğiz, yolundan birisi bu.

Bir hekimin reçetede bize beyan ettiği şeylere uyuyor

gibi.

Acı da gelse, tatlı da gelse.

Bize anlatılan şeyleri tekrar bertekrar yaşayacak.

Ve şurasını katiyen hatırdan çıkarmayacağız.

Pek çoklarında küfür bir alışkanlığın muktezası, bir itiyat

olarak mevcudiyetini devam ettirdiği gibi pek çoklarında da

iman ve imana müteallik ahlak, alışkanlıklar neticesinde, itiyatlar

neticesinde mevcudiyetini devam ettirmektedir.

Bizde ahlak rasih huy haline gelecek.

Artık hiçbir hadise onu söküp atamayacaktır.

Bunu ilerideki derslerde size arz edeceğim.

Ahlakı ruhunuza yerleştirme yollarından bir tanesi dostu ve

muhiti seçmem.

Muhit ders vermede, iyide de, kötüde de çok

müessirdir.

Kitaplar kadar müessirdir.

Muallimler kadar müessirdir.

Mektepler kadar müessirdir.

İyi bir arkadaştan iyi bir komşuya kadar.

İyi bir yolculuk arkadaşına kadar.

İyi bir mahalle efradına kadar.

Ciddi tesir icra eder fert üzerinde ve fertler

üzerinde.

Muhiti iyi ayarlamak.

Yaşayacağımız şeylerin bizim topluluğumuz için de yaşamasın.

Fert olarak onları bizim yaşamamız için tesir edici

unsur olacaktır.

Kolaylaştırıcı bir rükun olarak vazife yapacaktır.

Kötülerle beraber düşüp kalkma isem.

Adeta yılana musallat olmuşuz gibi bizim Ali Paşa

Şehzadenin ifadesiyle.

Kötü arkadaş insanı cehenneme çeker götürür.

Kötü arkadaştan, kötü ve şerir komşudan, kötü muhitten,

kötü atmosferden iştinav edeceksin.

O nispetle ahlakı aliye yaşama imkanını bulacaksın.

Dönecek, üzerinde duracak, ariz ve amik arz etmeye

çalışacağım ilerde.

Ve diğer ve çok mühim bir faktör.

İnsanda ihsan şuurunun ve ihsan ruhunun gelişmesi ki

benim serlevha ettiğim hadisi şerifin birinci cümlesi olduğu

için onu evveliyette ele almayı düşünüyorum.

İhsan ruhu ve ihsan şuurunun insanda geliştirilmesin.

Şu ayatı tekviniyenin şerha şerha fertin önüne serilmesin.

Kitab-ı Kebiri kainatı herkese okutturma yolunun bulunmasın.

Ve her yerde hazır ve nazır olan Hazreti

Allah'a fertlerin inanır hale getirilmesi hususun.

Ve böylece iman, islam, ihsan, şuur ve sırrının

insanda tecelli etmesin.

İnsan kötülüklere karşı kendisini gemlemiş olacak.

Fenalıklara karşı da saye kamçı olacak.

Şevkini artıracak.

Kamçılayacak onu.

O şevk kamçısına indirecek.

Ve pervas edecek yukarılara doğru.

Arşiyeler çizecek.

Hazreti Muhammed Aleyhisselatu Vesselam'ın arkasından yerini almaya

çalışacaktır.

Resul-ü Ekrem'in bize getirdiği şeylerin gönüllerimize

saygı bulmasın.

Onları kabul edip yaşamamız.

İçimizde ihsan sırrının zuhur etmesine vabestedir.

Allah'ı görüyor gibi ona kulluk yapmam.

Siz onu görmeseniz dahi her hutbeyi bitirdiğimiz söz

bu.

O sizi görüyor ya.

İşte bu sırrı ruhunda yaşamam.

Bu sırrın fertlerin ruhunda yaşaması için hangi müesseseleri

kurmak gerek?

Telkini hangi zaviyede yapmak gerek?

Ne yapılması icap ediyorsa onu yapmak.

Fakat bu sırrın ve bu idrakın fertlerde teessüs

etmesine yardım etmek lazımdır.

Onun için Hazreti Muhammed Aleyhisselatu Vesselam bir yönüyle

meseleyi kolaylaştırıcı bu yola sevk edilmişti Allah tarafından.

O ister istemez bu yola gidiyordum.

Allah bu yolda yürümesini istiyordum.

Her fert kendi kendini kontrol edecek.

İç müşahedesi ön alacak.

Fertler işlerini mürakabe edecekler.

Kendi muhasebelerini yapacaklar.

Davranışlarını ayarlayacaklar.

Her kalpte bir yasakçı olacak.

Her ferdin arkasında bir bekçi değil.

Her kalpte bir yasakçı olacak.

Allah korkusu ayakları kamçılatacak.

Ferdi iki büklüm yapacak.

Rabbin adını duyduğu zaman ödü kopacak.

Ahlak-ı Aliyye ile mütekallik olacak.

Rahmetin arşının askerine tutunacak.

Ve öylece yükselecek, terakki edecek, miraç yapacak.

Bu yola sevk edilmişti Hazreti Muhammed Aleyhisselatu Vesselam.

Her sahabi bu şuur içindeydi.

Nalü göher gibi uzaklardan dökülen sözler mahkes buluyordum.

Benim okuduğum ayetlerden oraya kadar gelmedim.

Ahlak-ı Aliyye'yi anlatan bu ayetlerden bir

tanesinde de bu husus vardır.

Rabbin ayetleri yanında zikredildiği zaman, kırlar ve sağırlar

gibi yan gelip yatmaz.

Ondan bir şey anlar.

Onlar vicdanda bir ürperti meydana getirir.

Sahir canlılar gibi değil bir gönül taşıdığını idrak

ettirir ona.

Kur'an bunu anlatıyor.

Her sahabi bu işe baştan hazırmış gibi teşne

bulunuyordu.

Her sahabi bu ruhla meşgul bulunuyordu.

Kendi kendini kontrol ediyor ve haklarında gelecek şeylerden

tir tir titriyordu.

O meclisten içeriye girelim.

Karşımıza çıkacak bir iki tablodan, ihsan sırrının ve

şuurun nasıl geliştiğini beraber görmeye çalışalım.

Her sahabi de o hava vardığı meçhullerden gidelim.

Ayeti kerimesini okuyordum.

Birdenbire meclisin erzeğe getirecek bir hey sesi duyuldu.

Ve biraz sonra orada Cebrail belirmiştim.

Soruyordum.

Ya Muhammed sallallahu aleyhi ve sellem Allah'ın

selamı var.

Şu haykıran adama sorun ne diye haykırdım.

O ise yerde hele canlı heyecanlar içinde can

çekişiyordu.

Resul-i Ekrem sallallahu aleyhi ve sellem Ayet

-i beyinatı okudum.

Allah korkusundan haykırdı, höykürdüm.

Kendisini yere attı ve can çekişiyor.

Bu vaka veya başka bir vaka.

Böyle bir ayet yanında tilavet edilen birisi yine

bir meçhul.

Bir Allah deyip Resul-i Ekrem'in yanında

yıkıldım.

Resul-i Ekrem şöyle diyordu.

Sahibiniz için kalkın kefen hazırlayın.

İşi bitiktir onun diyordu.

Bir başka defasında Resul-i Ekrem'den bir ayet

duydum.

Ayet duydu daha evinden dışarıya çıkamadım.

Ne zaman huzuru Resulullah'a gelmeyi düşünse ayaklarının

bağı çözülüyor ve yıkılıyordu.

Evinde kaldım günlerce.

Bu delikanlıyı merak etti sordu Resul-i Ekrem.

Dediler ya Resulallah işittik evine kapanmış.

Ciddi bir dertle giran, feryadı figan etmekle huzuru

risal etmene gelecek hali yoktu.

Resul-i Ekrem bu delikanlıyı ziyaret etmek için

evine gitti.

Kapıyı açtı.

Resul-i Ekrem'in gül cemanını görür görmez

yatağından fırladı boynuna sarıldı.

Sarıldı ama biraz sonra da ayaklarının dibine yıkılıvermişti.

Allah Resulü şöyle buyurdu.

Arkadaşınız için kefen hazırlayın.

Allah korkusu ödünü kopardı bunun diyordu.

Allah korkusu ödünü kopardı mı bir ferdin?

Onun inhiraf etmesine imkan var mıdır?

Şakaveti düşürülebilir mi?

Yağması sağlanı ve karası bahis mevzu olabilir mi?

Irzı namusu çiğnemesine ihtimal verilebilir mi?

Katiyyen ve katibeten bir gönül ki o gönülde

mehafetullah ve mehavetullah böylesine derinlemesine kök salarsam onu

hakimiyet altına alırsam onun ödünü koparırsam ayağının bağını

çözersem elin uzatacağı her fenalıkta ateşten bir kıvızcımı

elin uzatıyor gibi çekecek aman yarabbi sana sığınırım

diyecektir.

Üç asrın yozlaştırdığı milletlerim manevi hayatını güdükleştirdiği

milletlerinin ancak yeniden böyle diriltme ve yayıtma mümkün

olacaktır.

Mürde gönüllerimize cennetten gelen kösterler gibi bu hayatlar

ancak bu yolla verilebilecektir.

Binaenaleyh ahlakı aliye-i islamiyenin ve muhammediliğin ki

günümüzde sudan havadan daha çok muhtaçız gönüllerimizde rüsuv

bulması, kök salması ihsan şuuru ve ihsan sırrının

geliştirilmesine bağlıdır.

Cenab-ı Hak bu vadiden vazife görme imkanını

elde bulunduran zevzatları ikaz eylesin.

İrşad eylesin.

Büyük başlara idrak ve basiret ihsan eylesin.

Bu istikamette nesillerine eğilme imkanıyla onları serpirat eylesin.

Elâ en ahsenel kelam.

Ve eblâ el-nizâm.

Kelamullahil-melikil-azizil-allâm.

Kema kâlallâhu tebâreke ve teâlâ fil kelâm.

Ve izâ kur'ânu festemû lehven sitû leallekum

turhamûn.

Euzubillahimineşşeytanirracim.

Bismillahirrahmanirrahim.

Elhamdülillah.

Elhamdülillahi hamden kamiline kema emer.

Eşhedü en lâ ilâhe illallah.

Ve eşhedü enne Muhammeden abdühü ve resûlühü.