Reflections on Morality -4- | The importance of overcoming carnal and bodily desires for good character |(1980/05/23)
Ahlaki Mülahazalar -4- | Güzel Bir Ahlak için Cismânî ve Bedenî Arzuları Aşmanın Önemi |(1980/05/23)
Transcript: Old transcript — it may contain errors
Euzubillahimineşşeytanirracim Bismillahirrahmanirrahim Elhamdülillahi Rabbil
Alemin Ve salatu ve selamu ala eşrefü halkıhı
seyyidil ena Muhammedin sallallahu teala aleyhi ve sellemin
Ve ala ikhvanıhı minel nebiyyin vel mürselin Ve
ala alihi ve sahbihi cema'in Sübhaneke la
ilme lena illa ma'allemtena inneke entel alimul
hükeem Sübhaneke la fahme lena illa ma fahemtena
inneke entel cevvadul kareem Rabbi şerhli sadri ve
yessirri emri ve hulukdeten min nisani yufkuhu ve
ufevvizu emri ilallah inna allaha basirun min ibad
Allahümme salli ve sellim ve barik ala seyyidina
Muhammedin ve ala alihi Azze ve kemalillahi ve
kema yelik bi kemalihi Bismillahirrahmanirrahim Ya beni Adem
'e kuzu ziynetekum indekum li mescidihu ve kuluhu
ve şerabuhu ve la tüsrifuhu innehu la yuhibbu
nusrifihu Sadakallahu'l-azim Ve bellâna Resûluhun Nebiyyul
-hâşimiyyul-kerîm Ya İlahi'l-alemin, zahir ve
batınımızı Enver-i İmaniye ve Kur'aniye ile
münevvereyle Nüfsun ve şeytanın şerrinden, tesfilatından, tezzinatından bizleri
masruhuna mahfuz eyle Hak ve istikamet üzere bizleri
kaim ve daim eyle Cümlemizi cennet ve cemalullah
şerefiyle şerefyab eyle Amin bi hurmeti seyyidil mürselin
Velhamdülillahi rabbil alemin Muhterem Müslümanlar İnsanı
meleküte yükseltecek İnsanda melek istidatlarını geliştirecek İnsanı vehimi
garizelerinden uzaklaştıracak Canlılara has yaşayışın üstünde Meleklere has
bir yaşayışa bir havaya ila edecek Cenab-ı
Hakkın Kur'an'la bize talim buyurduğu İlahi
ahlakı temsil etme hususu üzerinde duruyordum Bir evvelki
hafta bu mevzuda Yapılması gereken şeylerden bir iki
hususi intikal ettirdim Bir vefadar arkadaşla bahsettim Size
seyyiatınızı hatırlatacak Zikzaklarınızda kollarınız açacak ve karşınıza
çıkacak Bir yarı vefadardan bahsettim Günahınızı size hatırlatacak
bir arkadaş edinin Ve kusurlarınızı söylemesi hoşunuza gitsin
Ayıplarınızda sizi ikaz etmesi İnhraflarınızda sizi düzeltmesi hoşunuza
gitsin Israrla bunun üzerinde durdum Nasıl cibril bir
müheymin efendimiz sallallahu aleyhi ve sellemin başında Allah
'ın şaşırtmadığı yanıltmadığı insanın başında Kalbine gelebilecek hatarat
karşısında muttasıl kendilerini ikaz ediyorlardı Öyle de ondan
sonra o reşit topluluk Hak ve hakkati idrak
etmiş Gerçekten ruh ve ceset birliğini temin edebilmiş
Kainatla bütünleşebilmiş o muhteşem topluluk o reşit topluluk
Her bir yerlerinin bir arkadaşları vardı ve kendilerine
kusurlarını hatırlatıyorlardı Seyyidine Hazreti Ömer'den aşağıya doğru birkaç
misal vermek suretiyle Meseleyi size intikal ettirmeye çalıştım
İnsan kusurlarını görmediği müddetçe doğruluğu kazanması mümkün değildir
Eyliliği eyliliğiyle gördüğü nisbette doğruluğu kazanma lüzumunu duyacak
Cehd edecek gayret sarf edecek ve Cenab-ı
Hakk onu idayet edecektir Kusurlarımızı ve seyyidatlarımızı idrak
ettiğimiz nisbette Sana kulluk yapıyoruz ve bu ağır
külfetin altına girerken de yardımı yalnız senden bekliyoruz
Beklediğimiz yardımın en büyüğü bizi doğru yola hidayet
etmendir derken İçimizde bin bir türlü eğriliği müşahede
edebiliyorsak Bu duayı söylerken neyi söylediğimizi biliriz Rabb'den
ne istediğimizi biliriz Kusurunu bilmeyen kimseler günde kırk
defa bu ahdu peymanda yenilik yaparlar da Fakat
ne dediklerinden haberleri yoktur İhdine sırata müstakim Azıp
sapmışların yolu değil Şehevani duygularına esir olmuşların yolu
değil Beşeri garizeler altında bacakları ve beli kamçılayan
insanların yolu değil Başta Resul-i Ekrem olmak
üzere Enbiya'nın yolu, Sıddik'in yolu, Evliya
'nın yolu, Esfiya'nın yolu Senden yardım olarak
beklediğimiz evveliyetle beklediğimiz tek şey Bizi bu yola
hidayet etmendir, diyor Mümin, inhiraflarını gördüğü nispetten Kendini
çamurun, bataklığın içinde gördüğü nispetten İhdine sırata müstakim
derken Bir inilti yükselir ondan Bataklıkta boğulmak üzere
olan bir insandan yükselen inilti gibi bir inilti
yükselir Kuyuya düşmüş Yusuf'tan yükselen bir inilti gibi
inilti yükselir Ben mağlubum, mağdurum, mazlumum, yıkılmışım ve
kırık bir kalbim var Beni bu çukurdan çıkar
diye Allah'a yalvaran ve yakaran bir insan
Arkaya bakıp da eğrilerini görüyorsam Sabahlara kadar bir
lahza gözlerini açıp Rabbinin huzuruna gelmeden geçirdiği gafilane
dakikaları düşünüyorsam Yaşadığı gafilce hayatım O hayatın bütün
ser encamelerini gözünden geçiriyorsam İhdine sırata müstakim derken
Onda bir inilti duyulacaktır Bu bir düşünmeye bağlı
bir şey Düşünme istidadını kaybetmiş İçinde kalp taşımayan
bir insanın bundan anlayacağı bir şey yoktur Ve
seyyahatın insanın içinde burkuntu yapması da kalp taşımasına
bağlıdır Günahların, masiyetlerin insanda bir acalet hissi belirtmesi
İnsanın kalp ve his taşımasına bağlıdır Camitleşen bir
insanın bundan anlayacağı bir şey yoktur Anladım dese
bile yapacağı bir şey yoktur Cenab-ı Hak
bütün letaifimizle Bizleri hakikate, hakaike uzmaya aşina eylesin
O hakikatlerle gönüllerimizi mamur kılsın Ben sadece fikir
verme babında Bu hususu size intikal ettirirken Temas
ettim geçtim Anlattım demiyorum çok meselelerde demediğim gibi
Ve bu derste de Rabbimin inayetiyle İnsanı melekuta
yükseltebilecek Hususların başında bir evvelki derste vaat ettiğim
gibi İnsanın kendi arzularını aşması gelir İnsanın kendi
isteklerini aşması gelir Tasavvufi bir ifade ile insanın
Allah'ın isteklerinde fani olması gelir Resulullah sallallahu
aleyhi ve sellem'in isteklerinde insanın fani olması
gelir İnsanın hayatına Allah'ın istekleri hakim olduğu
nisbette o insan Şehevi duygulardan, vehimi hislerden, hayvani
garizelerden uzak kalmasını bilir İnsanın kendisini açtığı nisbette
Kendisini bağlayıcı ve bu ten tenceresi içinde Bir
et yığını haline getirip pişirici hususlardan uzaklaştığı nisbette
Kalbin ve ruhun hayatına yükselmesini becerebilir Böylece cismaniyetten
ve hayvaniyetten uzaklaşır Artık o bir ağaç gibi
yaşamaz O şuursuz ve duygusuz değildir O hadiseler
karşısında müteessir olur O bir insandır Eşya ve
hadiselerden ders almasını bilir Artık insanlar arasında yaşar
Görenler zahiren onu da onlardan görürler Fakat onun
nazarı ve efkarı melekut aleminde seyretmektedir Zira o
ruhunun hayatını yaşamaktan, kalbinin hayatını yaşamaktan Sizinle beraber
mescide yüz yere koymaktan Ama şairin ifadesiyle adeta
teşbih, teşbihdir bu Cenab-ı Hak bu türlü
benzetmelerden münezzeh ve müberradır Onun başı Rabbin ayaklarının
dibinde secde ediyor gibi derin bir haz içindedir
Sizinle beraber secde eder Allahu Ekber'dir Adeta arşın
üzerinde bunu söylüyor gibidir Arşın titrediğine şahit olur
Ve sonra vecd içinde kendinden de geçer Bu
tatlı alemin huzur ve neşresini ilan edecek şeylere
karşı Eliyle ayağıyla, koluyla, diliyle, dudağıyla depinir durur
Ve yerinde kıvranır, iki büklüm olur Çünkü o
artık cismaniyetini yaşamıyor Çünkü o artık hayvaniyetinden sıyrılmış
Çünkü o huzuru kibriyaya yükselmiş Melekut aleminin müşahedesi
içindedir Kendini aşmam Ahlak-ı Aliyye'nin birinci
basamağı insanın kendini aşması Yeryüzünde Allah'ın halifesi
olan insan Allah'ı temsil etmekle gönderilmiştir Yaratılmış
ve bir mebus olarak gönderilmiştir Allah'a ait
esmayı temsil edecek insan Ala meratibim herkes kendi
kâmeti kıymetine göre Sıfat-ı İlahi muhitinde izan
ve anlayışına göre bir hayret alemine girecek Vücut
ve vücud alemini düşündükçe dehşetten kendinden geçecek, şaşkına
dönecek Ala meratibim herkes Rabb'iyle münasebet içinden
İrtikasına göre alemin hakkını verecek ve aleme göre
bir vaziyet alacak Yeryüzünde Allah'ın halifesi olduğunu
gösterecektir Onunla münasebetini devam ettirecektir Bu münasebete ben
arz edeyim İnsanın dünyevi münasebetlerine mani değildir Bu
münasebete mani olan insanın muazenesizliğidir İnsan muazeneyi dengeyi
elde ettiği zaman Sıratı müstakimi yani muazeneyi isteyen
insan muazeneyi elde ettiği zaman Sizin içinizde Rabb
'in huzuruna yükselmesini bulabilir, bilebilir Ailesiyle beraber Rabb
'isinin huzurunda dolaşabilir Çoluk çocuğuyla beraber onların talim
ve terbiyesiyle beraber Melekler arasında kah rükuda, kah
kıyamda, kah secdede Hakkı demler geçirebilir Rabb'im
kalben bize irtika lütuf buyursun Ve bizi bu
âli makamlara ila buyurarak taziz eylesin İnsanın kendi
kendini aşması ilk merhalem Rabb'in arzularını kendi
arzularına, isteklerine tercih etmesi Rabb'in arzusu tabiri
de caiz mi değil mi münakaşası yapılır İstek
manasına kullandım Rabb'in isteklerini kendi arzu ve
isteklerine tercih etmek suretiyle kendini aşmam Yeme ve
içmesinde Rabb'isinin hakkını düşünmem Şehevi hislerinde Rabb
'inin üzerinde hakkını düşünmem Cismaniyetine hizmet ederken Rabb
'inin hakkını düşünmem Eline, ayağına, diline, dudağına temenna
çekerken Rabb'inin hakkını düşünmem Rabb'in hakkına
evveliyet vermem O birincidir deme, onu başa tac
olarak koyma, taca sorguç diye takmam Rabb'in
isteklerinde ve emirlerinde fani olma, bitme, tükenmem Onun
emirleri karşısında yok olmam Şayet birisi elini kolunu
sallarsa bir yoka değmeden Yok olduğu için bir
şeye değmeden sağdan sola, soldan sağa geçebilsin Bu
hale gelmem Ve şair-i şehir'in ifadesiyle
kassanın elindeki meyyit haline gelmem İstediği tarafa evirsin,
istediği tarafa çevirsin İstediği şekli versin, istediği kıvama
getirsin, Allah bizi o kıvama getirsin Sa'd ibni
Muaz radıyallahu teâlân hazretlerim Bedir'de Resul-i Ekrem
aleyhissalatu vesselamın kendisinden bir işaret beklediğini sezincem Bizi
kastediyorsun demiş ve ileriye atılmıştı Ben cemaatim hakkında
bir şey diyemem Bize istediğin emirde bulun Ya
Resulallah Malımızdan istediğini al Ya Resulallah İstediğin yere
infak et Ya Resulallah İstediğin gibi yatır ve
kaldır Ya Resulallah Sende belki kımada kadar kılıç
çal arkandan gelecektir bu cemaat Ya Resulallah diyordum
Resul-i Ekrem'de bitmişliğin, suyun rengi kabır rengidir
Hz.
Muhammed kabının içine girip de onun rengini almışlığın
ifadesin Ve onda artık Allah mütecellidir Çünkü aslında
Allah mütecellidir Mümin odur ki ona baktıkları zaman
Allah'ı hatırlarlar Bakışlarından, vekar ve ciddiyetinden, mehabet
altında iki büklüm oluşundan Israbından ve iniltisinden ona
baktıkları zaman Allah'ı hatırlarlar İşte bu hale
gelmem Sana bakış dahi başkalarının Allah'la münasebetine
vesile olacak kadar Melekütleşmek, ruhanileşmek, kalbin dereceyi hayatına
yükselmek Ve şehevi hislerini, beşeri duygularını aşmak Kısaca
bugün yeme ve içmeden Rabbimize ait hakka riayet
keyfiyetinden başlamak suretiyle Ve ileride şehevi duygularını esaret
Zina babı altından Ve zinanın hayatı içtimaiye için
nasıl kıran kırana bir felaket olduğu husus üzerinden
Duracağım zaman arz edeceğim fakat şimdi geçeceğim Şimdi
kendi arzularını aşma, Rabbin emir ve isteklerine yükselmem
Az yeme, az uyuma Hayrete varma, fani olmam
Faniliğinde sonra onu bulmam Ey dide nedir uyku,
gel uyan gecelerde diyor Çok yiyen, çok içen,
şehevi duygularının esir ve zebunu olan insanın Uyanık
göz olarak kalkıp da gece kevçepleri seyretmesine Yıldızların
seyrine dalmasına imkan var mıdır?
Benim gibi gafilden bunu beklemek ayrı bir gafletin
ifadesidir Ey dide nedir uyku, gel uyan gecelerde
Kevkeplerin et seyrini seyran gecelerde Bak heyeti alemde
bu hikmetleri seyret Bul saniyeyi o muhteşem sanatkarı
yaratıcıyım Ol ana mihman gecelerde Çün gündüz olursun
nice ayar ile gafil Çün gündüz olursun nice
ayar ile gafil Ko gafleti dildardan bari utan
gecelerde Az ye, az uyu, hayrete var fani
olandan Bul beka, bul beka, bırak fenayı Ol
ana mihman gecelerde Rabbin konağının kapılarını açıyor Misafirler
için kervansaraylarının kapılarını açıyor Rahmetin eteklerini açıyor Semai
dünyaya kadar keyfiyeti meçhul nüzulüyle iniyor Ve sonra
sana diyor ki yok mu teveccüh eden Yok
mu dua eden Yok mu inhiraflarından dolayı illiyen
Ağlayan, feryat eden Gönül iniltisi duymak istiyorum Ceyhun
olmuş gözyaşı görmek istiyorum Kaddi bükülmüş kametler görmek
istiyorum Ah istiyorum, enin istiyorum, yok mu diyorum
Ve sen kalkacaksın Yeme içme midende ağırlık meydana
getirmiyorsan Gaflet üzerine kabus gibi çullanmamışsan Dünya Allah'tan
daha ağır basmıyorsan Allah'ın hakkını unutmamış isen
Kalkacaksın Rabbinin senin için hazırladığım o mihman saraylarına
Onun mihmandarlığına koşacaksın Rabbine misafir olacaksın Ölmemişsen,
uyumuyorsan Gaflette boğulmamış isen İnsanlığından uzaklaşmamış isen Ruh
ve kalp taşıdığına inanıyorsan Ve hala böyle bir
şeyin sende bulunduğuna inanıyorsan Rabbin mihmandarlığına koşacaksın Kendini
aşma diyoruz buna Ama yiyen içen İstediği gibi
yiyen, içen insanın kendisini aşmasına imkan var mı?
Yeme içme insanda gaflet getirir Haddinden fazla yeme
içme insanda gaflet getirir Ve sonra şehevi duyguları
kamçıların Ve sonra kazandığı şey matlubuna kafi gelmediği
için Hırs kabarır ve hortlar Ve sonra başkalarının
elindekine göz diktiği için Cidal başlar, kavga başlar
Haset başlar, kin başlar, nefret başlar Çok şey
yemeye, çok şey içmeye kendisini alıştıran Zarurinin dışında
şeylere el uzatmaya alışan Cismaniyetini de ona alıştıran
Ve ateşe giden kelebekler gibi Kalbini ve ruhunu
da cismaniyetinin arkasına takıp Ateşlere doğru sürükleyen zavallı
insan Tilya kilikleriyle, alışkanlıklarıyla o hale gelir ki
O bir canavardır artık Önüne gelene saldırır Önüne
gelenin elinden malını gasp etmeye çalışır Neh bu
garat onun için şiar olur Yağma etme, talan
etme ve sonra hırsızlık yapmam Çeşitli yollarla milletin
malını elde etme yollarını düşünür Bir canavar şeklinde
hareket eder İnsan yeme karşısında bir kere rükû
etti mi?
Artık şehavi duyguları ve şerih hisleri karşısında Secde
hazır demektir Bir gün kendi arzularını karşısına put
olarak yerleştirecek Allahu ekber deyip onun karşısında secde
edilecek Belki Allahu ekber de demeyecek Belki o
el heva ekber deyip onun karşısında rükû edilecektir
Zira Kur'an ''Men ittakhaza ilâhehu hevâhu'' diyor
Hevasını ilah edinen insan Kim hevasını ilah ittihaz
edersem Arzularının esiri olursam Beşeri duyguları karşısında iki
hükmüm bulunursam Onun Allah'a kul olması düşünülemez
O mabudunu bulmuştur Fenauzübillah baş aşağı gitmiş mabudunu
bulmuştur Yıkıldığı yerde bir mabut bulmuş ama başına
bela bulmuştur Sonra Cehalet içinde ilimsiz Allah onu
bir dalarete sürükler götürür Bu kötü akıbeti encamdan
Rabbim bizi muhafaza buyursun Sizleri istikamet içinde daim
eylesin Dini mübinin esasatını ruhlarınıza ve vicdanlarınıza duyursun
Onun için Her aklını eski zaman Yiyenlere karşı
içenlere karşı Ki onları kafir zümresi içinde görüyoruz
Kur'an-ı Kerim Şu türlü bir dil
kullanıyor Vellezine keferu yetemetteuna ve yekulun Kema teekulü
'l en'aam Vennarü mesvellehum Onlar ki nankörlük
içindedirler Küfür ve küfran içindedirler Kalplerindeki irfan ve
muhabbet istidadını köreltmiştirler Kafir olmuşlardır Onlar yetemetteun Temettu
peşindedirler Hayattan kam alma peşindedirler Zevklerinin ve arzularının
esiridirler Yekuluna kema teekulü'l en'aam Behaimin
yediği gibi yerler Ne oruç bilirler ne de
perhiz bilirler Ne yemeye sınır korular Kaldı ki
onlar yemeleri ve içmeleri sınır içindedir Yekuluna kema
teekulü'l en'aam Yeryüzünde zahifelerden sürünüp gidenler
gibi Ayaklar üzerine emekleyip gidenler gibi Yerler yerler
Vennarü mesvellehum Vuracakları yerde onların cehennemdir İnsan olarak
yaratıldı insan Yüce bir kametle donatıldı insan Ve
sonra Allah'ın bu lütuflarını unutan insan İnsanlığından
uzaklaşan Kalbinden ve ruhundan uzaklaşan insan İnsan niyetini
kaybettiği için Öbür alemde insanlara seza muameleye tabi
tutulmayacak Belki dununda bir mahluk olan Behaimin maruz
kaldığı şeylere Duçar olduğu şeylere maruz kalacaktır Onlar
toprak olacak Azaptan da mahzun kalacaklar Ve insanlığını
yitirmiş insan Ya leyteni kuntu turaba keşke toprak
olsaydım diyecek Bu hizan ve bu hüsran içinde
Bu türlü telahüfe duçar olmadan Allah bizi muhafaza
buyursun Vellezine keferu yetemetteun Kafirler temettu peşindedirler Hayattan
kem almak için yarış peşindedirler Makam ve mansıp
kovalamaktadırlar Dini hislerden mahrumdurlar Onların hayatları içinde Rabbin
rıza ve isteklerine dair hiçbir şey yoktur Hz.
Muhammed Aleyhisselatü Vesselam'dan bahis yoktur Bütün hayat destanları
dünya etrafında dönüp durmaktadır Duygu ve düşüncede böyle
iflas edince Bu türlü sefalete düşünce Yemeden içmeden
İki çene arasıyla apış arasını düşünmeden Bir dertler
olmayacaktır ki Allah Resulü sallallahu aleyhi ve sellem
Bu iki hususta bana söz verin Cennete gireceğinizi
tekeffül edeyim buyuruyor Şuraya giren ve çıkan mevzuunda
ölçülere riayet edeceğinize dair söz verin Apış arasını
koruyacağınıza dair bana söz verin Cennete gireceğinizi tekeffül
edeyim diyor Buradan giren başka şeyler de yaptırtır
Burada mağlup olan insan başka noktalarda da mağlup
olur Bu türlü kendisini yemeye içmeye kaptıran Yemeyi
içmeyi hayatın en ideal ufku zanneden Ve o
istikamette hareket eden Yemek içmek ve yaşamak için
yaşayan Yani gafilhane yaşayan bir insanın Şehevi hislerden
kendisini alması mümkün değildir Onun için Tirmizi'nin
rivayet ettiği hadisi şeriften İnsanoğlu karnından daha şerli
bir kabı doldurmamıştır şimdiye kadar Doldurduğu kabıların en
şerlisi kendi karnıdır Başına bir beladır o Gecenin
o tatlı dakikalarında insanı Rabbisinden uzaklaştırır Kardeşlerine düşman
kılar Ve onun için bir gaflet perdesi olur
Onu şehevi hislerin zebunu haline getirir İnsanın doldurduğu
kablar içinde Karnı da bir kabdır midesi de
bir kabdır En şerli kab midesidir Bunun hıfzı
sıha açısından izahı Mevsimim adı geldiği zaman bana
dahil değil Başkalarından alabileceğim intikal ettirebileceğim şekliyle intikal
ettireceğim Fakat bugün arzularımızı aşma ve Rabbin isteklerinde
fani olma hususu üzerinde durduğum için Bunun o
noktasına o hususuna temas etmeyeceğim Mümin yemeden içmeden
kendisini çekebildiğim Az buçuk perhize verebildiğim Hayatın huşun
etlerine razı olabildiği nispetle Nefsini frenleyebilecek Allah'ın
tevfik ve inayetiyle melekut alemine de yükselebilecektir Resul
-i Ekrem sallallahu aleyhi ve selleme müsnet söz
diyorlar Tasavvuf erbabinin sözlerine benziyor Deylemi rivayet ediyor
İlbesus suf ve şemmiru ve kulu fi esnafil
butum Tedhulu melekuta rabbikum evkeme kal Haşin elbiseler
giyiniz Yani ipeklere atlaslara bürünmeyiniz Yumuşak döşeklerde gaflet
içinde yaşamayınız Hayatın biraz huşun etini tadınız Biraz
kendinizi meşakkatlere alıştırınız Bu kadar yumuşak yaşamaya alışan
bir insan Sonra kendisinden sehplikler beklendiği zaman vazifesini
eda edemez Günde üç defa önüne gelip kalkan
sofraları terk edemez Yumuşak döşekten ayrılamaz Vatan tehlikede
dendiği zaman İngilizler Çanakkale'ye geldi dendiği zaman
Memleket işgal edildi dendiği zaman Vatandaş senin memleketinde
kızıl bayrak dalgalandırmak isteyenler var dendiği zaman Ödü
kopar onun sofralarından olacak diye Ödü kopar onun
yumuşak döşeğinden mahrum kalacak diye Ailesinden uzaklaşacak diye
Kendisini az buçuk sehpliklere alıştırmamış bir insandan Beklenecek
hiçbir fedakarlık yoktur Hiçbir feragat yoktur Zahiren fedakarlık
ve feragat yapıyor gibi olsa bile Fakat devamlılık
isteyen Süreklilik isteyen, istimrar isteyen, azim isteyen, cahit
isteyen ve kararlılık isteyen Büyük ve uzun zamana
mütevakkı büyük davalardan O insanın yapacağı hiçbir şey
yoktur Bir kere alevlenir gündöndü sapı gibi Ve
söner geriye bıraktığı herhangi bir enerji yoktur Devamlılık
ve istimrar içinde Azim ve kararlılık içinde Büyük
mücadele veren kimseler Hayatın huşunetine alışmış kimselerdir Binaenaleyh
Siz haşin elbiseler giyin diyor Deylemi Resulü Ekrem
'e ispat ediyor bunu Sert elbiseler giyin Yani
biraz hayatın yumuşaklığından kendinizi alıverin Bir kısım arzularınıza,
nefsinize bir gen vuruverin Onun bir kısım arzu
ve isteklerini terk ediverin Ta Allah'ın isteklerine
yer kalsın Bütün bir hayatı nefsin istekleriyle doldurur
ve donatırsanız Rabbiniz benim de isteklerim vardı onlar
nerede derse Ne diyeceksiniz Ve sonra diyor ki
Canınızı dişinize takınız Paçayı sıvayınız Allah karşısında ciddi
bir kul olduğunuzu gösteriniz Vekulu fi esnafi butunikum
Veya fi esnafi butun Yemek yerseniz Karınlarınızı içinizi
yarıya kadar doldurunuz Bir şey içerseniz yarıya kadar
doldurunuz Sizi gaflete götürecek kadar değil Daima yarım
karın kalkıveriniz Bunu da hırsızlığa açısından Tahlil yapabiliriz
fakat ilerideki derslere bırakacağım inşallah Sıhhatin ve cismaniyetin
korunması açısından dahi Bunlar Resul-i Ekrem tarafından
bize tevdi buyurulan öyle muhteşem reçetelerdir ki Bu
reçetelere uyan kimsenin içi büklüm olması asla düşünülmez
Hastalıkların çeşitli emrazın o insana hücum etmesi ve
tasallutu asla düşünülemez Günahlarını dökmek için Allah'ın
vereceği şeyler yani onun su ihtiyarına mütevakkıf şeyler
gelmez demek istiyorum Yoksa Mevla-i Müteal çok
defa da insanın günahlarını dökmek için bela ve
devahi onun başına musallat eder Mevsiminde, vaktinde, mevzuunda
arz etmiştim bunu da Ve yine Resul-i
Ekrem Sallallahu Aleyhi ve Selleme dair Seyyidetine Hazreti
Fatıma rivayet ediyor Haris İbn-i Hüsameden maklem
Ayşe validemizle Resul-i Ekrem Sallallahu Aleyhi ve
Sellem otururken Hazreti Fatıma elinde kuru bir ekmek
parçası ile içeriye girdi Ve Resul-i Ekrem
Sallallahu Aleyhi ve Sellem'in önüne koydu Bir
su bile beklemeden alıp ağzına götürürken şöyle diyordu
Ya Büneyyetev, hâzı evvelu mâ ekele buke mündü
seleset eyyem Kızcağızım, bu senin babanın üç günden
beri bulamadığı bir parça ekmektir diyordum Üç günden
beri bunu dahi bulup ağzıma koyamamıştım Evinde olanı
veriyordum Evinde olanı verince nefsine karşı da böyle
davranıyordum Çok defa ayaklarının bağı çözüldüğü zaman ancak
işin farkına varıyordu Söz sözü hatırlattığı için yine
Taberani'nin rivayet ettiği Ebu Hüreyre'nin naklini
arz edeyim Yanına girdim namaz kılıyordu oturarak Onun
namaz kılışında bir hava bir eda vardı İçinde
boyunduruklar dönüyor gibi inilti duyulurdu ondan Rabbin huzurunda
duruşun bütün ağırlığı kendisini gösterirdi Namaz kılıyordu oturarak
namaz kılıyordum Yanına sokuldum, selam verince hasta mısın
ya Resulallah dedim Hayır dedi ya Ebu Hüreyre,
elçuhu dedi Açlıktan ayağa kalkamadım Ağlamaya başlayınca ağlama
ya Ebu Hüreyre dedim Ahirette hesabın hafifi açlarıdır
buyuruyordum Burada gönlünde ve cismaniyetinde Ruhi hayatında ve
kalbi hayatında Rabbin isteklerini düşünen insan Cismaniyetine mağlup
olmayan insan Beşeri isteklerini hayvani garizelerini aşabilen insan
Orada azabat uçar olmayacaktır diyordu Paçayı bu denli
suyacaksınız Canınızı bu türlü dişinize takacaksınız İbadeti taate
böyle kendinizi vereceksiniz Allah'ın tevfikiyle melekut alemine
yükseleceksiniz Tedhulu melekute rabbikum Rabbinizin melekutuna yükseleceksiniz
Hristiyanlıkta bu edah çoktur böyle anlatma çoktur Ama
bunu Ebu Mensur-u Deylemi bizim Ehl-i
Sünnet alimlerinden muhaddis naklediyor Müslüm-i Şerif aynı
istikamette Aişe-i Sıddika'dan naklettiği şeyde şöyledir Mâ
şebi'an nebiyyü sallallahu aleyhi ve sellem Bi
khubzil hindeti Selâsete eyyâm intibâen evke mâ kâl
Hattâ fârek'anid dünyâ Resûl-i Ekrem sallallahu
aleyhi ve sellem peşi peşine üç gün Buğday
ekmeğinden karnı doymamıştı öylece dünyadan ayrıldı diyor Sadece
buğday ekmeğinden Yok muydu acaba Yemez miydi acaba
Onu Rabbisinden uzaklaştıracak herşeye karşı ilanı harp etmiştim
Onu gönlünden uzaklaştıracak Ruhuyla bütünleşmeden uzaklaştıracak herşeye karşı
ilanı harp etmiştim O peygamberlikle serfirazdım Ve peygamberliğin
muhtezası da insanlar arasında neşrihak ve tebliğ vazifesinde
bulunmaktan ibarettim Ama gün geldi ki melekleşmesiyle o
melekler gibi pervaz etti Arşı fersi birbirine katacak
mahiyettem O noktaya yükseldi ki Cibril orada ona
yürü ya Muhammed Bundan öteye top senin, çövken
senindir bir adım ileriye atamam diyordum Miraç Resûl
-i Ekrem'in kulluğunun semeresidir Rab karşısında vaziyetini
idrak etmenin semeresidir Peygamberliğe gelmiş bir nutuf gibi
görünsem bile Resûl-i Ekrem sallallahu aleyhi ve
sellem Yerde yaşarken göklerde yaşamaya liyakat kazanınca Allah
aldı gökleri de gezdirdim Yer kendisine dar geldiği
bir dönemden Hatice'nin irtihal edip Ebu Talib
'in ahirete intikal etmesini müteakip Radiyallahu anham Resûl
-i Ekrem sallallahu aleyhi ve sellem Yerde kendisini
sıkanlar tarafından iyice sıkılmıştım Semanın etekleri şerefle mücevherlerle
dolacaktı Yer sana yüz vermiyorsa gel bana diyordu
adeta Ve o kulluğuyla pervaz ettim Cismi o
kadar hafiflemişti ki Ruhunun arkasına takılmıştım Ruh bükü
heylan gibi Yıldızdan yıldıza kaldırım taşlarına basar gibi
basıp yükselirken Resûl-i Ekrem'de soluk soluğa Rabbisine
doğru koşuyordum O firuzatuladan yapılmış yüce taş başına
konduğu zaman Bütün peygamberler kemerbeste yubudiyet içinde El
hak sen Allah'ın Resûlusun diyorlardı Kulluğuyla Resûl
-i Ekrem Merhaleleri aşıyor makamları aşıyor Öyle yüce
bir makama yükseliyordu ki O makamı anlatmak için
Kur'an'ın kullandığı tabirde biz Vücuf ve
imkan arası bir makam hissini seziyoruz Kabe kavseyni
ev edna sözünden Vücufla imkan arası bir noktaya
yükseldiği Manasını seziyoruz Kur'an'ın beyanından Kur
'an'ın bu mevzuda kullandığı ifadeden ve malzemeden
Resûl-i Ekrem vacibül vücut değildir Fakat o
noktada siz imkan alemine ait bir parça nazarıyla
bakamazsınız Zira o dakikada o melekleri de geçmişti
Semekleri de geçmişti Cennet hurileri bütünüyle kendisine teşrifatçılık
yapıyor Gılman lülü mercan gibi ayaklarının dibine saçılıyordum
O ise tekrar kulluk havası içinde Yeniden beşerin
içine dönüp beşeri irşad etmem Duyduğu ve tattığı
şeyleri onlara doyurma Aç ve susuz vicdanları ve
kalpleri Semadan gelen hakikatlerle doyurmam Düşüncesi azmi içinde
paçayı sıvadım Canını dişine taktı Yeniden şu ten
tenceresinin içinde kaynamak üzere içimize döndü İnsan ruhi
hayatına ve kalbi hayatına Bu noktadaki temkini ve
tedbiriyle ancak yükselebilir Bu noktada tedbir ve temkinini
kaybeden insanın yapacağı bir şey de yoktur Onun
içindir ki aziz müslüman burada Bir lahza çözümü
kesip iki noktaya dikkatinizi rica edeceğim Nefsim dahil
mev'ize mev'ize yapılmak için yapılmaz Her
söz söylenirken bizim ruh hayatımıza ve kalbi hayatımıza
dair Bir meselenin haline matuf olmalıdır Ve yine
her söz dinlenirken kalbi ve ruhi hayatımıza ait
bir meselenin çözülmesine matuf olmalıdır Şayet söylenen sözlerden
istifade etmeyeceksek Benim söylememin ve sizin de dinlemenizin
bir faydası yoktur Faydasız söz söylemeden Allah'a
sığınırım Sizin adınıza da faydasız söz dinlemeden yine
Allah'a Rabbime sığınır özür dilerim Şayet insan
melekut alemine pervaz etmesin Cismaniyetten ve hayvaniyetten sıyrılmasına
vabesteyse bağlıysa İnsan bu yolu araştırma mecburiyetindedir Ne
yapacaktır ki acaba insan kalbin ve ruhun dereceyi
hayatına girsin Ne yapacaktır ki insan bu hali
ve bu havayı kazansın Bir hekimin reçetesine riayet
ediyor gibi kendi hayatı adına tanzim edeceği perhize
riayet edecektir İnsan kendisini perhize tabi tutacaktır Cesedin
zekatıdır bu Ceset bunu sırtından atmak suretiyle Yani
havayı nefsine tabi olmayı Daha sonra da pek
çok günaha girmeyi Şehvani duygularına esir olmayı sırtından
attıktan sonra kalbi de saflete kavuşacaktır Kalbinde bir
yücelik belirecektir onun İnsan kendisini perhize alıştıracaktır Hayatına
bir ölçü getirecektir Yemeklerine ölçü koyacaktır Bir mi
yemeliyim iki mi yemeliyim Yerken ne kadar yemeliyim
Ağzım tadımda öyle mi ayrılmalıyım Kalbimde arzu ediyorken
öyle mi ayrılmalıyım Bunları düşünmeli ve kendi hayatına
bir perhiz getirmeli Maddi ve manevi hayatın sıhhatı
perhizdir Maddi ve manevi hayatın istikameti perhizedir Maddi
ve manevi hayatın yükselmesi perhize bağlıdır Maddi ve
manevi sukut ise Önüne geldiği gibi her şeyi
yiyen Ve Kuran'ın ifadesiyle Ya'kuluna kama
ta'kulul en'aam Ve'l-naru mes
'vel lehum Tokatını yiyen insanların hayatıdır Ezhebtüm tayyibetikum
fi hayatikumud dunya Yediniz içtiniz Hayır adına yaptığınız
her şeyin mükafatını dünyada bitirdiniz Gayrı ahirette ne
bekliyorsunuz Ezhebtüm tayyibetikum fi hayatikumud dunya Bütün tayyibatınızı
dünya hayatında yiyip bitirdiniz Onun için hak dostum
Ağzına götüreceği bir yudum suda dahi Cenab-ı
Hakk'ın hesap vereceğim Ve ahirete ait bir
yudum şeyi yuttuğu endişesini taşımış İrkilmiş ve korkmuştur
Seyyidina Hazreti Ömer'e soğuk su getirdiklerinden Cennetten
kaybedeceğim bir şey endişesiyle içmemiştir onu Cennetten bir
şey kaybedeceğim endişesiyle Seyyidina Hazreti Ebu Vekil'e
bir şey getirildiğinden Size daha evvelde arz etmiştim
İftar vaktiydi susamıştım Dudaklar kupkuruydu Bir yudum su
getirdiler Elini aldığı zaman birdenbire eli titredi ve
ağlamaya başladı Ve sonra hıçkırıklar boğdu kendisinin Bardağı
yere koydu muttasın ağlıyordu Halifeydi devrin devlet reisiydi
Ne kadar hasretiz böyle devlet reislerine Devrin devlet
reisiydim Yanına geldi dediler ey Allah'ın peygamberinin
halifesin Su size neyi hatırlattı ağlıyorsunuz Hıçkırıklarını yutunca
kendine geldi ve dedi ki Bir gün Resul
-ü Ekrem'in yanındaydım O birdenbire ellerini şöyle
yaptı bir şey itiyor gibiydi Reddediyor gibiydi Adeta
trans haline girmiş gibi bir hali vardı Sanki
karşısında biriyle mücadele ediyordum Sonra dönüp bize bakınca
dedim ki Ya Resulallah ne yaptınız öyle Buyurdular
ki dünya temessül ettin Bana kendini kabul ettirmek
istedin Git dedim benim seninle işim yok dedim
ona Ben seni Allah'ın tevfikiyle aşmışım Döndü
bana dedi ki Sen beni reddediyorsun ama Senden
sonrakilere kendimi kabul ettireceğim Ebu Bekir ağlıyor Ben
korkuyorum acaba dünyanın kendini kabul ettirdiği ben miyim
Şu iftar vaktinde Herkes acaba bu soğuk suyu
bulabiliyor mu?
Önüne konan şu sofradaki yemekleri bulabiliyor mu?
Teba'nın en dunnun hayat tarzını yaşamıyorsam Resul
-i Ekrem'le bir sofrada beraber oturup Turfanda
cennet ziyafetlerinden istifade etmeme imkan var mıdır?
Ebu Bekir tasavvuru ve düşüncesi Bu kadar kimseden
istenmiyor Rabbimiz de bizden bu kadar istemiyor Ama
şu dünya hayatı içinde Nefsin istekleri arasında Rabbimizin
emir ve isteklerine bu kadar yer vermek İnsanlığın
muktezasıdır Şu insanlık libasını bize giydiren Hz.
Allah Yerlerde emeklemeden bizi kurtaran Hz.
Allah Elle ayakla, gözle kulakla, dille dudakla bizi
serfiraz kılan Hz.
Allah Akılla, şuurla, sahir hayvanattan bizi tefrik ve
temiz eden Hayran Hz.
Allah Varlığın en kıvamına bizi ulaştıran Hz.
Allah O'na ulaştırdığı kıvamı Sözüyle bize intikal
ettiren Allah Bize kerem ve şeref bahçeden Allah
Verdiği kerem ve şerefi kasemle yine bize anlatan
Diyen Allah Herhalde sahir mahlukattan istediği şeyin üstünde
bizden istediği bir şey vardır Herhalde bizi bu
nimetlerle ferverde eden Hz.
Allah'ın Bu libasla süsleyen Hz.
Allah'ın Bu akılla donatan Hz.
Allah'ın İdrakla bezeyen Hz.
Allah'ın Bunlardan mahrum olan mahlukattan İstediğinden farklı
bizden istediği şeyler vardır düşündün mü?
O da yiyor, içiyor ve yatıyor O da
zifaf ve sifah yapıyor Arzularının arkasından koşuyor Varlığa
bahşedilmiş, mekli, şehevi hisleri yaşıyor Sen de aynı
şeyleri yaşarsan Ahirette onların tabi tutulduğu muameleye tabi
tutulacağından endişe etmez misin?
Rabbim bu endişeyle kalbimizi ihya buyursun Böyle bir
endişeyle kalbimizi ihya buyursun Rabia Adviyanın karşısına İmam
Süfyanın sevri çıktığı zaman Ondan bir şey dinlemek
istiyordu Hasan Basri merhumun yetiştirdiğim Bu büyük kadın
Tabi'nin devrinde gözünün yaşı durmadığına şahit olunan
büyük bir kadındır Uyuduğunu görmemişler Sabahlara kadar ayakta,
rükuda veya kıyamda Başımı ayaklarının altına koyacağım büyük
kadın Şafak olup da horozlar ötmeye ve gafiller
kalkmaya başlayınca Sadece sabah namazını kılma maksadıyla kalkanlar
kalkmaya başlayınca Rabbim affetsin namazı kılana gafil dedim
ağzımdan çıktım Bir yönüyle geceyi ihya edenlere karşı
onlar gafildir ondan dolayı dedim Yoksa mutlak manada
söylemedim Artık benim az istirahat etmem lazımdır Başını
secde halinde yere koy Bu arada 5-10
dakika kadar hafif gözlerini kapar ve dinlenir Eh
sabah namazının vakti geldi Rabbime hamdolsun bugün bu
kadar dinlendim der sonra da sabah namazını kılar
İmam sevri yanına gittiği zaman kendisine bir şeyler
anlatır o da ona bir şeyler anlatır Ve
Rabia adviyenin anlattığı şeyler karşısında imam sevri istemeyerek
Çok hüznüm var çok mahzunum ödüm kopuyor Rabbimden
Der ki büyük kadınına eğer sende hüzün olsaydın
o büyük süfyanı sevriye Mala mülke temennah çekmeyen
süfyanı sevriye Eğer sende hüzün olsaydın ve hüzün
olsaydın Şu dakikada benim gibi bir kadınla burada
boş ve hüzülü lakırdı eder miydin Gider Rabbim
karşısında kemer besleyip hudiyet içinde dururdun der Bu
iyice hüzün verir ve iyice hüzün verir büyük
gönle Süfyanı sevrinin büyük gönlüne iyice hüzün verir
Böyle tanıma dünyayı Ve nefsine böyle çektirmem Böyle
ve kalbiyle o denli yükselmem Büyüklere hasbi keyfiyet
halinde devam ede gitmiş Hayata bir perhiz koymuşlar
Yemeye içmeye vesair şeylerden temettüye ölçü getirmişler Ve
bu ölçülü hayat içinde yükselme yol ve imkanını
bulmuşlar Rabbim bizi de yükseltsin Birincisi bu ikincisi
Mütenevi etim eden prensip olarak sözümden noktalı bir
gül koydum Fikir değiştirdim Meseleyi bitirsem bile fikir
değiştirdim Ayrı bir hususu arz ediyorum İkinci husus
olarak Mütenevi nimetlerden iştinap etmek lazım Suni iştahın
Yapmacık iştahın muhtezası olan çeşit çeşit nimetlerden iştinap
etmek lazım Zira önümüze gelen birkaç çeşit Bizim
çok yememizi hazırlamış olur Ve bizi çok yemeye
zorlamış olur Bu ise kalbi hayatımızı ve ruhi
hayatımızı dinamitlemiş olur Bu yolla israfa girmiş oluruz
Mütenevi etimeden kaçınmak lazım Bağışlayın kapana kısılan fare
gibiyim İnsanın da kapanı mütenevi etimedir Şuradan bir
aldım buradan da bir alayım diyem Başımızı çeşit
çeşit nimetlere soktuğumuz zaman Bir daha geriye alamama
durumuyla karşı karşıya bulunduğumuzu Bir lahza hatırdan çıkarmayalım
Son dakikamız olabilir Yemiş yemiş de karnı şişmiş
Ben akşam yemek yediğimden ötürü hafif rahatsızlık geçirdim
Rabbim şahit çok müteessir oldum Ve İmam Nevevi
'nin havası içinde abdeste gidince bir iki defa
gidince dedim çok utanıyorum Bana desek İmam Nevevi
öyledirmiş Ben seni pislik fabrikası yapmadım Niçin yemek
yemiyorsun dedikleri zaman Büyük İmam diyor ki Yok
yemek yiyince def-i tabi yapma lüzumu hasıl
oluyor O zaman da Rabbimden utanıyorum Kulum ben
namazcağa gelesin gidesin İnsanlığa faydalı olasın Kulluktan durulmayasın
diye mi seni yarattım Yoksa mutfakla def-i
tabi yapacağın Gayde arasında gelip gitmek için mi
seni yarattım dersen ne derim ben diyordum İnsafla
düşünün İzanla değerlendirin İdrakla meselenin üzerine gelin İnsan
Rabbisiyle münasebetini devam ettirmek için mi Bu münasebet
içinde insanlığa faydalı olmak için mi Milletini yükseltmek
ve yüceltmek için mi Onun irfan hayatına bir
şeyler ilave etmek için mi Yoksa mutfakla def
-i tabi yapacağı yer arasında gelip gitmek için
mi Ve sonra da gafilane Rabbin huzurunda dururken
dahi Yan gelip başka mahluklar gibiyim O huzuru
ilan edecek kadar gaflet içinde bulunmak için mi
yarattım derse ne diyeceksin Onlar endişe ediyorlar sen
ne diyeceksin İnsan bir kere başını kaptırdı mı
Çeşit çeşit nimetlere başını kaptırdı mı Bir kere
zevklere alıştı mı artık kendisini alamaz Nefes
tıpkı bir çocuk gibidir Nefes tıpkı bir tıfıl
gibidir Eğer ihmal edersen ipini bırakıverirsen O artık
süte alışkınlık içinden İstediği yerden otlar istediği şeylere
el uzatır istediği şeylere alır ve öyle gelişir
Süte alışmış kocaman bir çocuk gibiyim On yaşında
yine sokağın ortasında anasını yıkar memesini ağzını alır
emmeye çalışır Vardır ya böyle hilkat garibeleri Nefsinizi
bırakıverirseniz Arzular tarlası içinde otlamaya terk ediverirseniz Süte
alışmış çocuk gibi yıllar geçer de farkına varamazsınız
Bakarsınız ki onun içinde o zavallı onun içinde
fani olmuş Bir kere de sütten kesiverdi mi
o da kesiliverir Bir kere ağzına ziman vuruverdi
mi hemen vuruluverir Rabbe tevcih etti mi Rab
de alır kendisine götürüverir Rabbim nefsimize karşı vaziyetimizi
ayarlamakla bizi muvaffak eylesin Aziz Müslüman Size intikal
ettirmek istediğim şeyin esası şudur Ruh cesedin rağmına
gelişir Mana maddenin rağmına kuvvet kazanır Masiye karşı
kuvvetinizin kırılması tahta karşı kuvvet kazanmanız için Ruhunuza
kuvvet vermeniz Onu kamçılamanız Ve aynı zamanda kalbinizi
takviye etmeniz lazımdır Cesedine çok bakan kimseler cesedine
çok müptela olan kimseler Çok azı müstesna Büyük
nisbette ruh ve kalbini ihmal ederler Ruh ve
kalbini ihmal eden insanın da Rabbi ile münasebetinden
bahsetmek mümkün değildir Kalbin ve ruhun hayatına girebilmek
için ilk basamak ilk merdiven Cismaniyetten çıkmak ve
hayvaniyeti bırakmaktır Biz içinde bulunduğumuz bazı şeyler bizi
cismaniyette cemaatata götürür Veya nim canlılar alemine sürükler
Bir kısım şeylerde bizim durumuzdaki mahlukatın seviyesine bizi
düşürür Fenauzubillahitealem Bir kısım şeyler vardır ki yememiz
içmemiz bizi ağaçlar seviyesine düşürür Münafıklar hakkında Kendilerine
atlas giydirilmiş ağaçlar gibi Münafıklar hakkında kullanıyor Dış
görünümleri insan gibi Ve yine Kur'an diyor
söz söylerlerse dinlersin ya Muhammed İnsan zannedersin de
sözlerine kulak verirsin Havvuki haddizatında onlar kiran gibi
insanlar Yalnız atlas giydirilmiş sırtlarına Müdebdeb ve muhteşem
görünümleri var Fevkalade görünümleri var Her sayhayı aleyhlerinde
zannederler Kuyruklu yıldız ödlerini koparır Akrep ödlerini koparır
Dünyayı kaybedeceğiz diye ödüleri koparır Dünyada meydana gelen
her bağırtıyı ve çağırtıyı aleyhlerinde zannederler İnsan Nefsinin
arzularına esaretin hizmetinde bir böyle cemaat veya nimcanlı
derekesine düşer Baş aşağı Ve bunlar için de
Siz ve Allah'tan gayri mabud olarak taptığınız her
şey cehennemin odunusunuz diyor Allah Celle Celaluhu Ne
yanar ne yakılır Odun yanar ve odun yakılır
Daha doğrusu yanacak ve yakılacak şeyler yakılır Kur
'an diyor ki Enbiya suresinden İnnekum ve ma
te'budune mindunillahi hasabu cehennem Entüm lehe varidun
Ve hemen oraya uğrayacaksınız Siz ve totemleriniz Siz
ve bütün putlarınız Nefsiniz adına putlaştırdığınız şeyler Cismaniyetiniz
adına putlaştırdığınız şeyler Irkınız adına putlaştırdığınız şeyler Yurdunuz
yuvanız adına putlaştırdığınız şeyler Bütün hübelleriniz, latlarınız,
üzzalarınızla beraber Nailelerinizle, isaflarınızla beraber siz cehennemin
odunusunuz diyor Derken İnsanca dünyaya gelmiş İnsanlığını koruyamamış
Sireti itibariyle mezk olmuş Ve sadece sureti insan
olarak kalmış insanların Suretlerini de siretlerine uygun yapmak
için Öbür alemde Allah odun haline getirip cehenneme
atacak İnsan burada dual yaşayabilir Siret, suret farklılığı
içinde yaşayabilir İç alemi başka, dışı başka yaşayabilir
Fakat Allah celle celaluhu öbür alemden Herkesin cesedini
ve cismini kalbinin ve ruhunun yanına götürecek Ölmüş
kalpler ve ölmüş ruhlar Meyyit kalpler ve meyyit
ruhlar Cemaat ata veya dün canlılara intikal ettiği
için İnsan da cesediyle onların yanına gidecektir İşin
akliyatı budur Fikir yönü budur Ve insan vardır
ki onlarda sadece Hayatı kadınların içinde, kızların içinden
Kur'an'ın yine bir ayetiyle ifade buyurulduğu
gibi Züynelim nası hübbü şehevât minel nisâi vel
benîn Vel kanâtiril mukantarati minel zehebi vel fizzeti
vel gheylil musevvemeti vel en'âmü vel harf
Zâlike metâul hayâti d-dünyân Vallâhu indehu hüsnul
me'âb Sadakallâhu'l-azîm Kadınlardan ve çocuklardan
Onlara dair olan şehevi hislerle, arzularla beslenmiş bir
kısım kimseler vardır, insanlar vardır Bir kısım kimseler
vardır ki onlara bunlar çok süslü püslü ve
bezenmiş görünmektedir Yığın yığın altınlar, gümüşler, damlar, tarlalar
Sırtlarına eğer vurulmuş muhteşem atlar Ve bunlarla sadece
şehevi hislerini yaşamak için koşan yağız delikanlılar Bunlar
ise bu hal ve bu havalarıyla Kendilerinin durumda
yerde emekleyen insanların derecesine sükut edeceklerdir Ve bunların
suratına da hafızanallahu eyyekum Kel en'âmibelhum adal
Tokatı iniyor Onlar bahaim belki bahaimden daha aşağı
diyen Kur'an-ı mucizul beyan İnsanca yaşama
yerine bahaimce yaşamayı ikame eden kimselerin suratına tokat
vuruyor Sizi tenzih ederim Melaike-i kiramın beraberinde
bulunduğu bir cemaati bu türlü baş aşağı gitmeden
tenzih ederim Rabbim sizi ve beni baş aşağı
gitmeden muhafaza buyursun Âlâ-yı illiyyini insaniyeti ilâ
eylesin Aziz müslüman Bu derste sadece kendimizi aşma
adına Yeme içme ve az buçuk Şehevi hislerimiz
adına Hayatımıza sınır getirme üzerinde durdum Ve ahlak
-ı âliyenin ilk basamağı dedim İleride aleyhissalatü vesselamın
evsafı âliyesinim Ve Cenab-ı Hakkın esma-i
hüsnasının bizde tecelli etme yolları üzerinde dururken Bunların
kalplerinizde gönüllerinizde mahkes bulabilmesi için Evvela bu basamakları
size intikal ettirme lüzumunu duyuyorum Evvela ağzın bu
afet ve bu musibetlerinden Apış arasının afet ve
musibetlerinden tahassülün lüzumuna inanıyorum İnsan bu iki noktada
korunamazsa ki Resul-i Ekrem sallallahu aleyhi ve
sellem Korunanlar için cenneti tekeffül ediyor Mefhumu mahalifiyle
korunmayanlar için cennette tekeffül edilmiyor demektir Rabbim ithal
buyurursa buyurur Rabbim ithal buyursun Biz mücrimleri de
ithal buyursun Rabbimin inayet-i ihsanıyla Önümüzdeki bir
iki derste bu mevzuda bizi alıkoyacak Evsafı âliye
-i islamiyeyi yaşamamıza mani olacak İlahi ahlakı âliye
-i kuraniye ile mütekallik olmamızı engelleyecek İlahi ahlak
semasına yükselmemize mani olacak Bir kısım mevaniyi de
yine sıralayacak Ve ondan sonra inşaallahu teala Müminin
ahlakına intikal edeceğim Bunlar menfi yönden şeylerdir İslam
menfi ve müsbet yönün bir araya gelmesinden ibaret
bir sıratı müstakimdir Onda tahliyeler vardır ve tahliyeler
vardır Fena şeylerin terki ve iyi şeylerle gönlün
donatılması vardır Evvela tahliye sonra tahliye gelir Evvela
mümin şehevi hislerinden Beşeri arzu ve isteklerinden tecerrüt
etmesin Cismaniyeti bırakmasın Kalbin ve ruhun dereceyi hayatına
girmesin Kelime-i tevhid ile bir hakkın kalbi
söylettirmesi, ruhu işlettirmesin Gecelerde Rabbin mihmandarlığına koşmasın Az
yemesi az içmesi az uyumasın Ve şehevi hislerin
peşine az düşmesi sayesinde Bir kapıdan dışarıya çıkmış
olacak Esma-i ilahi fezasına kavuşmuş olacak Cenab
-ı Hakk'ın sonsuz ektes ve mukaddes seyizlerinin
altında Yağmura maruz kalmış gibi yunacak ve yıkanacak
Sonra ev safhaliye ilahiyye ile ittisaf etmem Kendi
eksikliği ve kusuru içinde ittisaf etme imkanını bulacak
Ve yolunu bulacak Rabbim, buraya bir kavsi nüzul
ile geldik O bizi zerrat aleminden, moleküller alemine
Ve derken bir damla su halinde O bir
damla suyun içinde binlerce canlılardan, spermlerden bir canlı
olarak Rahmi madere intikal ettirdi Uzun yolculuklara bizi
zorladı Bu uzun yolculukları kat ettik, annenin karnında
geliştik ve sonra dünyaya geldik Kati mesafe ettik,
sonra kesret alemine daldık Bağlar bahçelerle, canlılar hayvanlarla
ve insanlarla Evladı iyerle, mallar menerle Makamla mansıtla
hem dem olduk hem hal olduk Kesretle boğulacak
hale geldik Eski bezmi unutmuş gibi, vahdete sırt
dönmüş gibi Biz esasen bir vahidi ahetten geldik
Bir vahidi ahetten geldiğimizi unutmuş gibi Kesretle boğulacak
hale geldik Bu bizim baş aşağı gelişimizdi Fakat
baş aşağı geliş bu inişte, bu tur yapışta
Esasen bizim kavsi orucumuz vardı Arşiyemiz vardı Bu
hızlı inişten, bu baş aşağı gelir gibi gelişle
Biz beri tarafta kaydedeceğimiz yükselmeyi yapacaktık Bir uçakla,
usta bir pilotun bir uçakla inmesi gibi inecek
Ve yeniden irtifa kaydedecektik Bu da bizim kavsi
orucumuz olacaktı Allah'tan gelen insanın yeniden Allah'a
dönmesi olacaktı Madde halinde Allah'tan gelen, molekül halinde
Allah'tan gelen Anne karnına girip pis yerlerden geçen
ve böylece Allah'tan gelen Çocukluktan geçip derbeder böylece
Allah'tan gelen Delikanlılıkta çeşitli insan altında mağlup olup
böylece Allah'tan gelen Çeşitli sefaletlere ve sefaatlere duçar
Allah'tan gelen insanın Hız alıp yeniden Allah'a
dönmesin Efendimizin miraç yapması gibi miraç yapması, irtika
etmesin Sırtındaki kirleri atmasın Ve kalbinde hikmet nurlarını
parlatmasın Kalbinde hakka yer vererek hikmet nurlarını parlatmasın
Kalbini safileştirmesin Masiyetin kökünü kazmasın Günahların kendinde
yaşamasına imkan vermemesi ve hazırlamamasın Sevabın aşıkı olmasın
İsabetli şeylerin arkasından koşmasın Ve böylece bütün bir
hayat boyu koştuğu Rabbisinin encamında kavuşmasın Cemali ve
kemalini müşahed etmesin Rabbini görebilmesi için insan buraya
geliyor Bu bir sukuttur Burada sukutuyla kalan insanlar
behaim ve ağaç gibi kimselerdir Bu sukuttan sonra
yeniden uruca geçen Yeniden yükselmeye geçenlere gelince Onlar
da insani kamil yoluna girmiş âli kimselerdir Bu
ahlakı âliye bizim elimizden tutacak İnsani kamil olma
yolunu bize gösterecektir O sayede biz insanlar için
de Aşık emalatı insaniyede gezdiğimizi sezecek hissedecek Kalbimizde
ve vicdanımızda kendimizi Rabbin huzurunda müşahede edecek Zevk
ve neşeyle dolup taşıcağız Rabbim bizi bu zevk
ve bu neşeye ulaştırsın Kalplerimizi huzurla doldursun Ve
bizi kendisine imanla ve itminanla doyursun Lillahi Teala
'l-Fatiha Eşhedü
en la ilahe illallah ve eşhedü
enne
Muhammeden abdühü ve resulühü ve eşhedü
enne Muhammeden abdühü ve resulühü ve eşhedü enne
Muhammeden abdühü ve resulühü Allah'a şükürler olsun.
Bütün dünyaya şükürler olsun.
Allah
'a
şükürler olsun.
Eşhedü enne
Muhammeden
abdühü ve
resulühü ve
eşhedü enne Muhammeden abbdühü ve resulühü ve eşhedü
enne Muhammeden abdühü ve resulühü Muhammed Efendimiz yüzüne
Allah'ın halifesi olarak gelen insan, isimleriyle Allah
'ı temsil etmek vazifesiyle gelen insan bu sukutu
ve düşüşü yükselmek için yapan insan fıtratının gayesi
hilkatının neticesi miraj olan insan ağırlığı ve kar
kazanması nispetinden azmi ve kararlılığı nispetinde Allah'ın
tevfikü ve inayetiyle şu dert meyhanesinden kurtulacak burada
yanmadan ve kavrulmadan tükenmeden kurtulacak ebedi bir varlık
kazanacak ebedi varlığın sırrını sırrına erecektir.
Azim ve kararlılık insanımıza çok şey kazandıracaktır.
Rabbimizin eltafı karşısında onun emirlerine göre bir vaziyet
alıp azim ve kararlılık içinde bulunmam.
Rabbimizin imtihanları karşısında azim ve kararlılık içinde bulunmam.
Rabbimizin göndereceği musibetler karşısında azim ve kararlılık içinde
bulunmam.
Büyük davayı tekeffür ederken umutlarken sonuna kadar götürme
azim ve kararlı içinde bulunmam.
Bize Allah Celle Celaluhu eltafı subhaniyesini azim ve
kararlılık içinde bulunmamıza göre lütfeyleyecektir.
Dün başka türlü bugün başka türlü olan insanlar
değil.
Dün başka şekilde yaşayan bugün başka şekilde yaşayan
insanlar değil.
Dünden bugüne bugünden yarına aynı çırpıda hareket eden
aynı müstakim hat üzerinde hareket eden ve bütün
davranışlarında Muhammedi olan azimli ve kararlı insan sallallahu
aleyhi ve sellem kendini kurtarmış insan ve ancak
kendini kurtaran insandır ki başkalarını da kurtarabilir.
Kendini kurtaramamış bir insanın kurtarma adına yaptığı artistliklerden
başkalarına gelecek bir fayda yoktur.
Namazsız niyazsız ve ahlaksızlık içinde bulunan mücahede eden
insanın nefsine fayda gelmediği gibi başkalarına gelecek bir
fayda da yoktur.
Sadece beliren meydana gelen bir tek şey vardır
o da iç dış farklılığı.
O da nifattır.
Içinde mümin gibi görünmem.
Bir kısım davranışlarda iman ve İslam istikametinde hareket
ediyor gibi görünmem.
Fakat kendini aşamamış bu insanın her tavır ve
davranışından dökülecektir.
Nefsinin esiri ve mağlubum.
Kararsızlığı ve ciddiyetsizliği.
Binaenaleyh kendi milletine ve vatanına getireceği bir şey
de yoktur.
Kendi nefsi adına herkül, milleti adına heraklit, evvela
arzularını aşmış bir insan olacaktır.
Bir halatkar bekliyorsanız dünyaya karşı sineğin kanadını dahi
vermeyecek kadar bu mevzuda centilmen azimli ve kararlı
olmalıdır.
Tavrını ve vaziyetini değiştirmemelidir.
Allah kendisine nimet kapılarını açtığı zaman ve yiğit
yiğit nimetler pencerelerden başına yağdığı zaman vaziyetini değiştirmeyen
insan bu azim ve kararlılık içinde bulunan insan
şahsiyetiyle bütünleşmiş ve kendini bulmuş.
Başka şekillere intikal etmeyi düşünmüyor çünkü aradığını bulmuş.
Mavera'ya dair perde kalksam binlerce alem sinema
şeridine takılsa kendisine gösterilse ilim ve irfan adına
veya vaziyet değiştirmesi adına kazanacağı bir şey yoktur.
Çünkü kendini bulmuş.
Çünkü nefsinin irfanına ermiş.
Ve çünkü o adeseyle Rabb'in marifetine bakıyor.
Gönlü Allah marifetiyle meşbur bulunuyor.
Azim ve karar.
Insanlığı kurtaracak tek şey azim ve karardır.
Dün Möminge davranışlar içinde bugün dünya karşısında mağlup
olmuş insan kendisini de berbat etmiştir.
Önünde koştuğu milletini de berbat etmiştir.
Azmi ve kararı sayesinde bu mevzudaki mukavemeti sayesinde
nefsini aşması sayesinde solmayan ve ölmeyen bir şey
milletine hediye edecektir.
Keza devirlerin değişmesine göre değişmeyen aynı şeylere tercüman
ve aynı hislere mütercim olan aynı hakikatleri aşina
ve aynı hakikatleri dile getiren Rabb'inin bülbülü
olmaya çalışan Hazreti Muhammed aleyhissalatü vesselamı anlatan azimli
ve kararlı heraklitler solmayan ve ölmeyen bir şey
milletine hediye edecektir.
Tarşıda flört yapan şehevi hislerinden kurtulamayan, beşeri duygularını
aşamayan kimselerin halaskarlık adına millete getirdikleri şey sadece
oyalamadan ibarettir.
Rabia Adviye'nin sözünü söyleyeyim.
Sen hüzünden bahsediyorsun.
Hüzünden dem tutuyorsun bana.
Sen de hüznün eseri olsaydın bir kadınla şurada
konuşup Rabb'in huzurundan da kavrulmazdın.
Bana huzurdan bahsetmeyin.
Bana kendi huzurunuzu anlatın.
Davranışlarınıza kendi huzurunuzu anlatın.
Millete huzur getireceğiz demeyin.
Kendi huzurunuz adına bana bir şey gösterin.
Millete doğruluk ve istikamet vaat etmeyin.
Doğruluk ve istikameti davranışlarınıza intikal ettirin.
Bana atip olduğunuzu söyleyin ve inandırın.
Namus mevzuunda hassas olduğunuzu söyleyin ve inandırın.
Davranışlarınıza inandırın.
Şu ana kadar bin bir çeşit yalan karşısında
bin defa düşmüş kalkmış bin defa ümidi kırılmış
bir nesil bir millet olarak bundan öte yeniden
bir ümit vaat edip tüm ümitlerin inkisara uğramasına
tahammülü yoktur.
Sahabi ve tabiin anlayışı içinde milletin karşısına çıkın.
Sahabi ve tabiin anlayışı içinden temeyi durulduğu içinden
kalp saffeti içinden millete ait meselelerin altına girin.
Yükseldiğiniz makamlardan istifade etmek suretiyle mallar, mansıplar tedarik
etmeye kalkmayın.
Zira bu sizin ortaya atıldığınız davada yalancı olduğunuza
delalet eder.
Yumuşak döşeklerden fedakarlıkta bulunmadığınız zaman yalancı olduğunuza
delalet eder.
Günde üç defa sofralar önünüze konup kalktığı müddetçe
yalancı olduğunuza delalet eder.
O zaman başınızdaki külahı rica ederim atın.
Elinizdeki tesbihin bağını da kırın dökülsün.
Bana öyle görünmeyin.
Zira şeytanın sırtında peygamber cübbesi çok çirkin görünüyor.
Sahabi olun.
O cübbeyi size Allah giydirsin.
Tabiin olun.
O ridayı size Resulullah sallallahu aleyhi ve sellem
giydirsin.
Milletin artık sahtekarlığa, değişik davrulara, azimsizliğe ve kararsızlığa
tahammülü yoktur.
Ben devlet kurduğu zaman yakınlarına krediler çıkarıp fabrikalar
açan insanları camide de görsem samimiyetine inanmıyorum.
Ben elinde tesbih başında külah taşıdığı halde saraylarda
vekâşhanelerde yaşayan insanların samimiyetine inanmıyorum.
Ben imam hatipte okuduğu halde namaz kılmayan talebenin
samimiyetine inanmıyorum.
Yazın dört ay tatili köyde hasbi geçirmeyen en
üstünü talebenin samimiyetine inanmıyorum.
Kordon boylarında sigara içen kadınlara bakan flört yapan
mütedeyyin geçinen talebenin samimiyetine inanmıyorum.
Siyaset meydanlarında dinden diyanetten bahsettikleri halde hadis altında
sahabi saffet ve tabiin saffetini bize vaat etmeyen
riyakar ve münafıkların samimiyetine inanmıyorum.
Muhterem Müslümanlar sizin namınıza size söylüyorum.
Sizin namınıza bütün zamana sesleniyorum.
Bu milletin beklediği şeyi vermek istiyorsak gönül kadar
ceset ceset kadar gönül, iç kadar dış dış
kadar içe sahip olmamız lazımdır.
Bir her tür kadar güce ve kuvvete Ömer
kadar imana sahip bulunmamız lazımdır.
Ebu Bekir gibi sıddıkiyete yükselmemiz lazımdır.
Resulü Ekrem'in etrafında hala kalın bulanmamız lazımdır.
Demiyorum ki ben.
Öyle yapanlar gelmesin ve doğru olmasınlar.
Öyle yapanlar işe sahip çıkmasınlar.
Öyle yapmak isteyenler içimizde bulunsunlar.
Öyle yapmak isteyenler Resulü Ekrem'in cemaatinin içinde
bulunsunlar.
Neye davet ediyoruz?
Kime çağırıyoruz insanlığı?
Neyin bayraktarlığını yapıyoruz?
Elimizde şahbal halinde afak alemde gösterdiğimiz şey nedir?
O İslam'dır, imandır, Kur'an'dır.
O sahibi Kur'an Hazreti Muhammed aleyhissalatü vesselamdır.
Bunları gösteriyorsak onlar bir vadide, biz bir vadide
olmaz böyle şey.
Ümmetime öyle bir zaman gelecektir ki camileriyle bağırıp
dolduracaklar içlerinde bir tek Müslüman olmayacak zayıf sayılsan
bu hadis insan ürfertici mahiyettedir.
Ara sıra yolu oraya uğrayacak.
Fakat kalbiyle gelmeyecek ve yine zayıf bir hadisin
şu ürfertici mahalline dikkatinizi rica ediyorum.
Zaman gelecek ki ümmetin bir vadide Kur'an'da
bir vadide kitaplarıyla alakaları bulunmayacak.
Işte siz manzaraya bakın da bunu görmeye çalışın.
Kur'an diyerek sokaklara dökülenler, dil diyerek sokaklara
dökülenler, sarı solu kırıp geçirenler ve fakat bu
arada secdesiz başlar, utanmayan yüzler, terlemeyen alınlar, kirli
vicdanlar, paslı vicdanlar, Allah'la münasebetsizler ve Allah'tan
kopmuş kopuk kimseler.
Bunların millete vadettiği vadedeceği getirdiği ve getireceği bir
şey yoktur.
Nefsimle beraber sizi sahabe ve tabin olmaya çağırıyorum.
Siz dine ve diyanete çağırmanıza mukabil ben o
mevzuyu meskutuna geçiyorum.
Ben sizi sahabe ve tabin olmaya çağırıyorum.
Sahih hadisle Resulü Ekrem buyuruyor.
Nasıl iseniz öyle idare edilirsiniz.
Süt olursanız süt kaymağına sahip olursunuz.
Yoğurt olursanız yoğurt kaymağına sahip olursunuz.
Taban neyse talan da odur.
Temel neyse kubbe de odur.
Ben sizi sahabe olmaya çağırıyorum.
Rabbim sizi istikamet içinde daim eylesin.
Riyadan ve gösterişten sizi muhafaza buyursun.
Elâ en ehsenel kelam.
Ve ebler el nizam.
Kelamullahil Melikil Azizil Allâh.
Kama kala Allâhü Tebâreke ve Teâlâ fil kelâm.
Ve izâ kur'ânul kur'ânu feslemeyü lehve
ansitû leallekum turhamûn.
Euzubillahimineşşeytanirracîm Bismillahirrahmanirrahîm.
Allah'u illa bilhaktır.
Yolunan kıyameti ve sadakallâhu'l-azîm.
Bârekallâhü'l-en'â.
Elhamdülillâh.
Elhamdülillâhi hamden kamelînâ kemâ emâru.
Eşhedü en lâ ilâhe illâ huvâ.
Ve eşhedü enne Muhammeden abdühü ve resûlühü'l
-nebiyyü'l-mutabarrı.
Teâzimen li nebiyyi ve tekrimen li fesâmeti şer
-i sofiyyi.
Ve kâla Allâhü azze ve celle mübâil-i
muhbiren ve âmirâ.
İnnâ Allâhe ve melâiketuhu yusallûn âlel-nebiyyi.
Yâ eyyuhel-lezîne âmenû.
Sallûu aleyhi ve sellimû.
Teslimu alel-beyyik.
Allahumme salli alâ seyyidina Muhammedin ve alâ el
-seyyidina Muhammedin.
Kama sallit alâ seyyidina İbrahim ve alâ el
-seyyidina İbrahim.
İbadallahı tasmasıyla övünen Allah'ın kulları.
Kulluk ruh ve şuuruna ermiş Allah'ın kulları.
Rabbin huzurunda basiretle duran Allah'ın kulları.
Allah'a karşı gelmekten sakının.
Allah'ın himayesine girin.
Takva dairesi içinde bulunun ve Allah'a itaat
edin.
İnnallâhe ye'muru bil'adli vel-ihsani ve itaizü
'l-kurban.
Muhakkak Allah adaletle emrediyor.
Doğruyu dosdoğru yaşamakla.
Doğrunun ifadesi olan Kur'an'ı hayata hayat
kılmakla.
Ve yine en geniş manasıyla ihsanla emrediyor.
Rabbinizi görüyor gibi O'na kulluk yapmakla.
Siz O'nu görmeseniz dahi O sizi görüyor.
Ve her hadiseyle mevcudiyetini size duyuruyor.
Vicdanlarınıza mevcudiyetini hissettiriyor ya.
Ve yine en geniş manasıyla yakınlarınıza bir şey
vermekle.
Şu yüksek İslam dininin ufkunu da şahbaraşması istikametinden.
Varınızı ve canınızı sarf etmekle size emrediyor.
Ahlaksızlığın her çeşidinden, gizlisinden, açığından, büyüğünden, küçüğünden.
Dinin emirlerini tanımayıp başkaldırmanın, serkeşlik yapmanın her çeşidinden.
Telakkilerin, asırların anlayışının değil.
Sahibi Kur'an ve Resulü Zişan'ın çirkin
gördüğü şeylerden sizi nehyediyor.
Böylece size nasihat ediyor ta düşünesiniz.
Kendinize gelesiniz.
Zikzaklardan kurtulasınız.
Müstakim olarak yaşayasınız.
Ve emni eman içinde cennete dahil olasınız.
Allah'a şükürler olsun.
This lesson has no notes yet.
- 1.Reflections on Morality - 1 - | The balance Prophet Muhammad (peace and blessings be upon him) brought to matters of morality |(1980/05/02)Ahlaki Mülahazalar - 1 - | Hz. Muhammed’in (s.a.s.) Ahlak Konusunda Getirdiği Muvazene |(1980/05/02)
- 2.Reflections on Morality - 2 - | Adorning oneself with the attributes of Allah | M. Fethullah Gülen | (1980/05/09)Ahlaki Mülahazalar - 2 - | Allah Ahlakıyla Ahlaklanmak | M. Fethullah Gülen | (1980/05/09)
- 3.Reflections on Morality - 3 - | Ways to attain good character | M. Fethullah Gülen | (1980/05/16)Ahlaki Mülahazalar - 3 - | Güzel Ahlaka Sahip Olmanın Yolları | M. Fethullah Gülen | (1980/05/16)
- 4.Reflections on Morality -4- | The importance of overcoming carnal and bodily desires for good character |(1980/05/23)Ahlaki Mülahazalar -4- | Güzel Bir Ahlak için Cismânî ve Bedenî Arzuları Aşmanın Önemi |(1980/05/23)
- 5.Reflections on Morality - 5 - | The importance of keeping one’s «tongue» in check for good character | (1980/05/30)Ahlaki Mülahazalar - 5 - | Güzel Bir Ahlâk İçin “Dil”de Muvazeneyi Korumanın Önemi | (1980/05/30)
- 6.Moral Reflections - 6 - | Idle Talk, Obscenity in Literature, and Refraining from Cursing | (1980/06/06)Ahlaki Mülahazalar - 6 - | Fuzûliyât, Müstehcenlik Edebiyatı ve Sövmekten Uzak Durma | (1980/06/06)
- 7.M. Fethullah Gülen Hocaefendi | Moral Reflections 7M. Fethullah Gülen | Ahlâkî Mülâhazalar 7
- 8.M. Fethullah Gülen Hocaefendi | Moral Reflections 8M. Fethullah Gülen | Ahlâkî Mülâhazalar 8
- 9.M. Fethullah Gülen Hocaefendi | Moral Reflections 9M. Fethullah Gülen | Ahlâkî Mülâhazalar 9
- 10.M. Fethullah Gülen Hocaefendi | Moral Reflections 10M. Fethullah Gülen | Ahlâkî Mülâhazalar 10
- 11.M. Fethullah Gülen Hocaefendi | Moral Reflections 11M. Fethullah Gülen | Ahlâkî Mülâhazalar 11
- 12.M. Fethullah Gülen Hocaefendi | Moral Reflections 12M. Fethullah Gülen | Ahlâkî Mülâhazalar 12
- 13.M. Fethullah Gülen Hocaefendi | Moral Reflections 13M. Fethullah Gülen | Ahlâkî Mülâhazalar 13
- 14.M. Fethullah Gülen Hocaefendi | Moral Reflections 14M. Fethullah Gülen | Ahlâkî Mülâhazalar 14