Lessons from Risale-i Nur: The First Flash / 2 — We need Prophet Jonah’s supplication even more than he did

Sevgili dostlar, geçen dersimizde birinci lemaya bir giriş dersi yapmıştık.

Kendi hayatımızı bir peygamber kıssası üzerinden nasıl okuyabiliriz?

Bunun talimi mahiyetinde Bediüzzaman Hazretleri'nin bir peygamber kıssası

okumasını nasıl yaptığının çerçevesini çizmeye çalışmıştık.

Bediüzzaman Hazretleri Yunus Aleyhisselam'ın duasına mühim bir vesile-i icabe-i

duadır diyor.

Yani duanın kabul olması için Cenab-ı Hakk'a müracaatımız noktasında çok

mühim bir vesile bu dua.

Ve üstadım bahse başlarken geçen dersimizde o çerçevesini çizdiğimiz yerden

yolumuza devam edecek olursak esbabın bir külleye sukut etmesiyle başlıyor.

Şimdi esbab nasıl bir külleye sukut etmişti diye hatırlayacak olursak Yunus

Aleyhisselam'ın öyküsüne geri dönmemiz gerekiyor.

Yunus Aleyhisselam Linova halkına peygamber olarak gönderilmişti.

Yıllarca hakikati anlatmış olmasına rağmen kavminden eziyet görmüş, redd

görmüştü.

Ve Yunus Aleyhisselam bir gemiye binip yola çıkmış.

Sonra da Kur'an-ı Kerim'de kısa anlatılırken dolu bir gemi olarak

tanımlanan aslında kendisine çok da yer olmayan, kendi yeri olmayan bir gemiden

üç kurayla beraber fırtınalı bir gecede denize atılmış bir balık tarafından da

yutulmuştu.

Şimdi o balık Yunus Aleyhisselam'ı götürüp bir sahile selameti, ıssız bir

sahile bırakmıştı.

Bu kısadan sonraki bizim ilk cümlemiz esbap miküllüye sukut ettiği cümlesi.

Şimdi burada öncelikle bir gramer hatasını düzeltmekte fayda var.

Sükut olarak okunuyor bu kelime umumiyetle.

Oysa sükut susmak demek.

Üstadın kullandığı kelime sükut değil, sukut.

Yani düşmek, hükmünün ıskat olması, hükmünü yitirmek anlamına gelen bir kelime

bu.

Esbap miküllüye sukut etti.

Esbap hükmünü yitirdi.

Bütün sebepler Yunus Aleyhisselam'ın aleyhinde ittifak etti.

Biz geçen dersimizde o balığın, o denizin ve o karanlığın neye tekabül

ettiğini kendi hayatımızın hakikati üzerinden, kendi hayatımızın karanlıkları

üzerinden tanımlamıştık.

Burada üç temel karanlıkla karşılaşıyoruz ki hepimizin de aslında hayatında

katman katman kendini hissettiren üç karanlık bu.

Hatırlayacaksınız o deniz, o denizin karanlığı, ondan sonra

gecenin karanlığı ve balığın karnındaki karanlık.

Şimdi gecenin karanlığı hatırlarsanız bizim istikbalimizin karanlığıydı.

İstikbal Bediüzzaman Hazretleri'nin tespit ettiği şekliyle aslında bizim

korkularımızın kaynağıdır.

Mazi diyor Bediüzzaman Hazretleri, hüzünlerimizin.

İstikbal de yani gelecek zamanda korkularımızın kaynağıdır.

Gelecek zaman neden korkularımızın kaynağıdır?

Çünkü belirsizdir, meçhuldür.

Biz ne yaşayacağımızı, başımıza nelerin geleceğini bilmeyiz.

Söyle hele, başımızda bir takım gaileler varsa, bir takım musibetler, bir takım

sıkıntılar varsa ki olmadığı da çok azdır.

O gailelerin bizi nereye çıkaracağını, o musibetlerin nasıl geçeceğini, ne

kadar süreceğini bilmiyor oluşun verdiği bir endişe, bir korku vasıtası haline

gelir karanlık, istikbal.

Ve birinci karanlığımız bizim istikbalin karanlığıydı.

İkinci karanlığımız denizin karanlığı.

Denizin karanlığı, üstadım o denizin dünya olduğunu, dünya hayatı olduğunu

söylüyordu, hatırlayacaksınız.

O deniz bizim dünyamız.

Aslında ona zeminimiz olarak da bakabilirsiniz.

O denizin içerisinde hadiselerin, olayların, dağlar gibi dalgaları var.

Ve biz o dalgaların içerisinde var olmaya, kendimize yol bulmaya, ondan sonra

o denizin dalgaları arasında yıkılmamaya çalışıyoruz.

Üçüncü karanlık ise kendi varlığımızın, nefsimizin karanlığıydı.

Bizi yutan balık, bizi yutan hudumuz.

Kendi nefsimizde ve Bediüzzaman Hazretleri diyordu ki bize, sen bu duaya

Hazreti Yunus Aleyhisselam'dan 100 derece daha muhtaçsın.

Çünkü onu yutan balık onun dünevi hayatını karartıyor.

Doğrusu seni yutan balık senin ahiret hayatını karartıyor.

Seni ademe yani yokluğa mahkum etmeye çalışıyor seni yutan o üçüncü çeşit

balık.

Şimdi dolayısıyla, üçüncü çeşit karanlık.

Dolayısıyla bizim hayatımızda üç karanlık var.

Şimdi bunları fiile dökersek, birincisi Yunus Aleyhisselam kavmi tarafından

aslında, hani kavmini terk ediyor, bu iradi bir terk ediş olarak görünüyor

ama yıllarca eziyet gördüğü, kendi anlattığı hakikatlere muhatap bulamadığı bir

kavmi var.

Ve bu terk edişi bir kovulmuşluk olarak da okuyabilirsiniz.

İkincisi bir gemiye sığmaya çalışıyor ama kendisine pek de yer bulamıyor

oradan.

Orada dolu bir gemi bu ve gemiden birisi atılması gerektiği zaman üç

kurayla doğrudan Yunus Aleyhisselam'ı denize atıyorlar.

Yani ikinci fiilimiz atılmışlığın fiili.

Ki üçüncü fiilimize baktığımızda onu da yutulmuşluk fiili olarak görüyoruz.

Yani üç tane olumsuz fiil var burada.

Birincisi kovulmuşluk, terk edilmişlik.

İkincisi atılmışlık, itilmişlik.

Üçüncüsü de yutulmuşluk.

Şimdi bunların da psikolojik karşılıkları var.

Baktığımızda biz mesela Hazreti Adem'in cennetten dünyaya atıldığını görüyoruz.

Ya da Yusuf Aleyhisselam'ın kuyuya atıldığını görüyoruz.

Ya da Resulullah sallallahu teala aleyhi ve sellem efendimizin o muhasara

senesinde asabıyla beraber bir mahrumiyet çölüne atıldığını, terk edildiğini

görüyoruz.

Hicret eden bütün peygamberlerin kendi kavimleri tarafından kovulduğunu

görüyoruz.

Ondan sonra ve yutulmuşluk psikolojisi de hayatımızda çok aktif olarak köşeye

sıkışmışlık psikolojisi olarak cereyan ediyor.

Biz hayatın içerisinde sebeplerin aleyhimizle ittifak ettiği her durumda bir

köşeye sıkışıp kalıyoruz.

Kendi varlığımızın içerisine sıkışıp kalıyoruz.

Yol bitiyor, atacak adımımız kalmıyor.

Ondan sonra kendi irademizden kaynaklanan bir takım eksiklikler, bir takım sui

istimaller bizi kendi benliğimizin hapishanesi içerisinde, kendi nefsimizin

sıkışmışlığı içerisinde bunaltıyor.

Şimdi bu sıkışmışlık psikolojisi, ondan sonra terk etmek zorunda kaldığımız

şeyler, o kovulmuşluk psikolojisi ya da atılmışlık psikolojisi, sevdiklerimiz

tarafından gördüğümüz eza ve cephalar, bütün bunlar bir araya geldiğinde bizim

karanlıklarımızı oluşturuyor.

Bunlardan bir tanesi bizim nefsimizin, yani kendi benliğimizin, iç alemimizin,

enfusumuzun karanlığı.

Bunlardan bir tanesi bizim sosyolojik karanlığımız, yani insanlarla,

beşeriyetle yaşadığımız karanlık.

Bütün bir beşeriyet bizim aleyhimizle ittifak edebiliyor.

Sevdiklerimizden vefasızlık görebiliyoruz.

Ümitlerimiz birileri tarafından inkesara uğratılabiliyor.

Dolayısıyla ikinci karanlığımız bizim sosyolojik karanlığımız.

Yunus Aleyhisselam'ın gemi yolcuları tarafından feda edilişi, Kamil'in ona

karşı vefasızlığı, zulmü gibi.

Üçüncü çeşit karanlık da afaki karanlık.

Buna kozmik karanlık da diyebilirsiniz.

Sebepler aleyhimizle ittifak ediveriyor birden.

Şimdi bu üç çeşit karanlık, yani kendi nefsimizin karanlığı bir tarafta.

Bir tarafta sosyolojik karanlığımız, bir tarafta da kozmik karanlığımız.

Bu üç karanlığın içerisinde yaşayan varlıklarız bizler insan olarak.

Bu üç karanlık tarafından yutulmuş hissediyoruz kendimizi.

Ve kendimize çare bulmaya çalışıyoruz.

İşte Yunus Aleyhisselam'ın duası bu çare duası.

Yani bu karanlıkları aydınlatacak bir dua Yunus Aleyhisselam'ın duası.

Bediüzzaman Hazretleri bizim bu üç karanlığı nasıl aştığımızı formüle ederken

diyor ki, ki diğer müfessirlerde yoktur bu.

Yani dua ve üç karanlık yaklaşımı bazı müfessirlerde iki karanlık olarak

tanımlanıyor.

Bu üç karanlığı aşabilme meselesi müfessirlerde var ama tesbihi yani la ilahe

illallah ve subhaneke eni küntü mine zalimin tesbihini üçe bölme.

Bu Bediüzzaman'ın hususi bir yaklaşımı.

Üstadımız şöyle bakıyor meseleye diyor ki la ilahe illallah diyerek biz diyor

tesbihin ilk cümlesiyle kendi istikbalimizin karanlığını aydınlatıyoruz.

Yani la ilahe illallah biliyorsunuz bir tevhid cümlesi.

Ve bu tevhid cümlesiyle biz Rabbimize iltica ettiğimiz zaman sadece dünya

hayatının istikbali değil aynı zamanda ahirete müteallik, ahirete iman galiba

imandır.

Ahirete müteallik olarak kapalı olan, karanlık olan o istikbal bizim için

aydınlık, açık bir ufka dönüşüyor, görebiliyoruz.

Yani neyi görüyoruz, ne yaşarsak yaşayalım kaderin hükmüyle yaşadığımızı

görüyoruz.

La ilahe illallah diyerek.

Hatırlayacaksınız Yunus Aleyhisselam kendi iradesiyle yola çıkıyordu.

O yolculuğa çıkıyordu.

Ama denize atılırken kaderin hükmüyle atılıyordu.

Ve kendi iradesiyle karar verip gemiye biniyordu.

Ama gemiden atılışına baktığımız zaman biz üç kurayla denize atıldığını

görüyoruz.

Yani başka birilerinin iradesi tarafından denize atıldığını ve kendi iradesinin

orada hiçbir hükmünün olmadığını görüyoruz.

Çünkü orada kaderin hükmü başlıyor.

Esbab bir külleye sukut ediyor.

Ve esbabın bir külleye sukut ettiği yerde o karanlığı başka bir karanlık

daha takip ediyor.

Balık onu yutuyor.

Şimdi biz şununla karşılaşıyoruz.

Bütün sebepler Yunus Aleyhisselam'ın aleyhinde ittifak ediyor.

İttifak eden ilk sebebi Bediüzzaman Hazretleri la ilahe illallah ile aydınlığa

kavuşturuyor.

Biz bakıyoruz ki eğer iman etmişsek Rabbimize geleceğin karanlıklarını imanın

aydınlığıyla nurlandırabiliyoruz.

Nasıl nurlandırabiliyoruz geleceğin karanlıklarını?

Biliyoruz ki aleyhimize ittifak eden her şey aslında aleyhimize dönebilir.

Nereden biliyoruz?

Dua ederek biliyoruz.

Dua etmek.

Arzsi ilan mahiyetinde arzimizi ilan ediyoruz ve birinci sözün bir uygulaması

gibi birinci lama.

Orada Bedevi Arap çöllerinde seyahat eden adam örneği Yunus Aleyhisselam ile

karşımıza nasıl selamet sahiline o yolculuk taşınıyor, rahmeti ilahiyeden nasıl

istimdat ediliyor, kudrete nasıl iltica ediliyor onun örneği olarak çıkıyor.

Ve biz bakıyoruz ki Yunus Aleyhisselam la ilahe illallah diyerek istikbalin

karanlığını aydınlatıyor.

Biz de öyle aydınlatıyoruz.

O bilinmesi kadere iman etmek suretiyle bilinir hale getiriyoruz.

Aleyhimizdeki her şeyi lehimize döndürmüş oluyoruz ki aleyhte ittifak eden

şeylerin bu duayla nasıl lehe döndüğünü kıssanın içerisinde müşahede

edebiliyoruz.

İkincisi sübhaneke demek suretiyle zemini aydınlatabiliyoruz biz.

Çünkü noksan sıfatlardan münezzeh olan Allah üstadım diyor ki o halde Yunus

Aleyhisselam balığın karnındayken ona yardım edebilecek olan zat nasıl bir zat

olabilir?

Bunu tefekkür ettiğimizde şunu görüyoruz.

O zatın hem geceye hükmü geçsin hem denize hükmü geçsin hem de

balığa hükmü geçsin.

Eğer üçüne birden hükmü geçmezse Yunus Aleyhisselam'a faydası olmaz.

Bütün bir beşeriyet toplansa Yunus Aleyhisselam'a gene yardım edemezler.

Bütün halk bütün gayretlerini gösterse diyor Bediüzzaman Hazretleri beş para

fayda etmezdi.

Dolayısıyla noksan sıfatlardan Allah'ın münezzeh olduğunu ilan ettiğimiz

Sübhanallah kelimesi bizim zeminimize, yani dünyamıza, içinde bulunduğumuz

hale, zamana, mekana bakıyor.

Biz Sübhanallah demek suretiyle hep şunu kastediyoruz.

Bana yardım edebilecek olan zat öyle bir zat olabilir ki bütün sebeplere

birden hükmü geçsin.

Denize hükmü geçsin, balığa hükmü geçsin, gecenin karanlığına hükmü geçsin ki

bana yardım edebilsin.

Bütün bunlara hükmü geçmeyen bir zat bana yardım edemez.

Şimdi bunu ilan etme makamında biz Sübhanallah diyoruz.

Sonra da en son cümlemiz ki bu cümle çok önemli İnniküntümüne zalimin

diyoruz.

Ben nefsine zulmedenlerden oldum.

Şimdi ben nefsine zulmedenlerden oldum derken nefsimizin karanlığını

aydınlatıyoruz.

Biz bunu sadece Yunus Aleyhisselam'ın hayatında değil peygamberler tarihinde bu

izleyiyi yine takip edebiliyoruz.

Hazreti Adam kendi zellesiyle zülüflerini dağıttığı zaman Allah'a iltica

ederken Rabbena zalemna enfüsena diyordu.

Biz Rabbimiz biz nefsimize zulmettik diyordu Hazreti Adam.

Ya da Hazreti Musa Aleyhisselam bir yumrukla o kıpçıyı öldürdüğü zaman Cenab

-ı Hakk'a iltica makamında Rabbini zalem tu nefsi fafirli diyordu.

Allah'ım ben nefsime zulmettim bana mağfiret et diyordu.

İnsan kendi zulmünün karanlığını bir aydınlığa taşıyabilmek için nefsine

zulmettiğini kabul etmek durumundadır.

Hatırlayacaksınız Hazreti Adem'in öyküsü zaten böyle başlar.

Hazreti Adem de huzuru ilahiye çıktığı zaman bir zelle ile çıkar.

Şeytan da huzuru ilahide bir günah işler, bir isyan eyleminde bulunur.

Fakat aralarındaki fark şudur, Hazreti Adem tevbe eder ve kendi nefsini suçlar.

Oysa şeytan bana sen günah işlettin, sen beni isyana sevk ettin diye

Allah'ı kaderi suçlar.

Şeytan da Hazreti Adem arasındaki aslında ayrışma tam da bu noktada başlar.

Şeytan cennetten çıkarılışı, isyanından ötürü cezalandırılması karşısında

kaderi suçlar.

Oysa Hazreti Adem kendi nefsini suçlar.

Burada kendi nefsimize müteallik, kendi nefsimiz tarafından yutulmuşluğumuza

müteallik kaderi suçlamak, kaderi taş atmak, etrafımızdaki insanları suçlamak

bu değil.

Doğrudan doğruya kendi nefsimizin karanlığından çıkma çabası bir musibetin

içerisinde رَبِي نِزَلَمْتُ نَفْسِ حَكِقَتِنِ اِدْرَاكِ نَوَابِسْتَ Dolayısıyla

biz üçüncü çeşit karanlıktan da nefsimizin zulümatını kabul ederek çıkıyoruz.

Üç karanlık var hayatımızı kuşatan.

Bu üç karanlığı biz لَا اِلَهِ اِلَّا اَنْتَ سُبْحَانِكَ اِنِّي كُنْتُ مِنَ

الظَّالِم۪ينَ diyerek aydınlatıyoruz.

İlk karanlığı, istikbalin karanlığını لَا اِلَهِ اِلَّا اَنْتَ سُبْحَانِكَ

اِلَا اِلَه۪ اِلَّا اَنْتَ diyerek.

İkinci karanlığı, سُبْحَانِكَ diyerek.

Denizin karanlığını, سُبْحَانِكَ diyerek.

Üçüncü çeşit karanlığı, yani kendi nefsimizin karanlığını da اِنِّي كُنْتُ مِنَ

الظَّالِم۪ينَ Ben nefsine zulmedenlerden oldum diyerek aydınlığa çıkarıyoruz.

Dolayısıyla biz bu duayı söylediğimizde aslında şunu kastediyoruz.

Diyoruz ki Rabbimiz مَعْبُودُ بِالْحَقِّ Maksudu bil istihkak olan sensin.

Ben senin mağdu bil hak, maksudu bil istihkak oluşun karşısında, noksan

sıfatlardan münezzeh oluşun karşısında ben nefsine zulmedenlerdenim.

Ve nefsime yaptığım zulüm karşısında sana iltica ediyor.

Bütün sebeplere hükmü geçen, bütün sebepler senin tahtı tasarrufunda olduğunun

idraki içerisinde bütün sebeplere hükmü geçen sen olduğun için sana iltica

ediyorum.

Sebeplerin benim nazarımda hükmü olmadığımı ilan ediyorum.

Ve sana iltica ediyorum.

Aczimi sana ısrar ediyorum.

Kendi kulluğumu sana tevcih ediyor.

Dua bir kulluk olduğu için senden medet istiyorum.

Demiş oluyoruz.

Böyle olunca la ilahe illa anta subhaneke, illiküntü minez zalimin, bizim

içinde bulunduğumuz bütün karanlıkları aydınlatan bir iksire, mühim bir vesile

-i icabe-i duaya dönüşüyor.

Önümüzdeki derste duanın mahiyeti üzerinde durarak yolumuza devam edeceğiz

inşallah.